Przejdź do treści

Terapia kognitywna – na czym polega terapia poznawcza? Efekty

Terapia kognitywna A. Becka - na czym polega?
Terapia kognitywna Aarona Becka. Ilustracja: Magdalena Pankiewicz | www.magdalenapankiewicz.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Liposukcja kawitacyjna – co to, efekty, przeciwwskazania
Kobieta w laboratorium
Genetyczka o decyzji TK: w kilka godzin dorobek naukowy w dziedzinie genetyki (czyli diagnostyki prenatalnej) został zrównany z ziemią
Znasz to uczucie, kiedy oblewa cię fala wstydu? Psycholożka Anna Cyklińska wyjaśnia, jak możesz pracować z tą emocją
Kobieta
Medycy grzmią: nie możemy odgórnie zakładać, że każda pacjentka poradzi sobie z ciążą wysokiego ryzyka, traumą porodu chorego dziecka oraz dalszą heroiczną opieką nad nim
ciąża, powikłania, poronienie
„Chciałabym, żeby mamy chorych dzieci miały siłę je kochać i miały siłę, żeby żyć”. Położna o brakach systemu, który rodziców w trudnych przypadkach zostawia samych

Terapia kognitywna (inaczej terapia poznawcza) Aarona Becka stanowi jeden z rodzajów terapii poznawczo-behawioralnej, w której pacjent bada i interpretuje swoje emocje, myśli, zachowania. Celem terapii jest modyfikacja sposobu postrzegania sytuacji, co może pomóc w poprawie nastroju lub zmianie sposobu postępowania. Na czym polega terapia poznawcza? Jakie są jej cele, metody i efekty? Ile trwa terapia kognitywna?

Terapia kognitywna i terapia poznawczo-behawioralna

„Gdybyśmy musieli zakupić akcje jakiegoś systemu psychoterapii, to w przypadku terapii poznawczej Becka byłaby to inwestycja bezpieczna, gwarantująca tendencję wzrostową przez następnych pięć lat” – tak o koncepcji Aarona Becka napisali James O. Prochaska i John C. Norcross, autorzy książki o terapii kognitywnej „Systemy psychoterapii”.

Rzeczywiście, zarówno szkoła poznawcza Becka, jak i nurt psychologii behawioralnej (patrz: Terapia poznawczo-behawioralna) należą do najlepiej udokumentowanych i najwyżej ocenianych nurtów w psychoterapii. Terapia Aarona Becka funkcjonuje w ramach nurtu poznawczego obok terapii A. Ellisa (patrz: Terapia racjonalno-emotywna) oraz terapii D. Meichenbauma (patrz: Terapia uodparniająca na stres). Jest rodzajem cieszącej się dużą popularnością terapii poznawczo-behawioralnej.

Na czym polega terapia poznawcza?

Podstawowym założeniem terapii kognitywnej jest to, że sposób interpretowania wydarzeń ma wpływ na to, jak się zachowujemy. Do zaburzeń emocjonalnych dochodzi, gdy nasze myśli i przekonania są zniekształcone, czyli gdy przetwarzamy informacje niezgodnie z tym, co naprawdę się wokół nas dzieje.

Beck wyróżnił dwa rodzaje przekonań, które mogą być problematyczne (i do zmiany których dąży się podczas terapii kognitywnej) – tzw. dysfunkcyjne założenia i myśli automatyczne. Te pierwsze to ukształtowane w dzieciństwie przekonania, jacy naprawdę jesteśmy. Zaś myśli automatyczne powstają jako prosta konsekwencja założeń. Na przykład przy założeniu „Jestem głupi” myślą automatyczną może być „I tak wszystko popsuję”.

Beck tak jak Albert Ellis (twórca terapii racjonalno-emotywnej) podkreślał, że zmiana przekonań człowieka powoduje zmianę w jego zachowaniu, a co za tym idzie – eliminuje problemy pacjenta. Zmiana przekonań jest więc jednym z celów terapii poznawczej.

Terapia kognitywna – dla kogo?

Terapia kognitywna daje znakomite wyniki przy leczeniu pacjentów z wieloma zaburzeniami. Często możemy spotkać się z terapią poznawczą zaburzeń lękowych, zaburzeń odżywiania czy depresji.

Terapia poznawcza bywa stosowana (wspomagająco) wobec osób chorych na schizofrenię oraz chorobę afektywną dwubiegunową. Pomaga pacjentom walczącym z uzależnieniami, cierpiącym na zaburzenia po przeżytej traumie oraz po próbach samobójczych.

Terapia kognitywna przynosi także ulgę przy niektórych dolegliwościach fizycznych, związanych m.in. z:

  • zespołem jelita drażliwego,
  • zespołem przewlekłego zmęczenia,
  • nadciśnieniem,
  • bólem w klatce piersiowej,
  • migreną
  • innymi przewlekłymi zaburzeniami związanymi z nawrotami bólu.

Terapia kognitywna – cele i efekty

Ponieważ w psychoterapii poznawczej przyjmuje się, że na uczucia i zachowania pacjenta wpływają ukryte myśli, zadaniem terapeuty w czasie terapii kognitywnej jest ich ujawnienie, a następnie zweryfikowanie. Dzięki temu można podważyć i wyeliminować przekonania, które doprowadzają do problemów pacjenta. Kiedy pacjent nauczy się identyfikować błędy w swoim myśleniu (np. „Ona na niego spojrzała. Na pewno coś ich łączy”) oraz sprawdzać wiarygodność myśli automatycznych, zacznie myśleć realistycznie. A to doprowadzi do wyleczenia i przerwania spirali cierpień.

Terapia kognitywna – ograniczenia

Terapii poznawczej zarzuca się, że zbytnio upraszcza problemy pacjenta oraz nadmiernie koncentruje się na aspekcie racjonalnym, natomiast pomija aspekty emocjonalne. Dlatego niektórzy psychoterapeuci zalecają, by w ramach terapii kognitywnej stosować także metody odnoszące się do emocji pacjenta i pozwalające wskazywać oraz definiować uczucia.

Terapia kognitywna – metoda

Terapeuta w czasie terapii kognitywnej początkowo uczy pacjenta odkrywania i „nagłaśniania” myśli, które poprzedzają określone przeżycia i decyzje. Nie próbuje zmieniać przekonań pacjenta metodą perswazji (tak się dzieje np. w terapii racjonalno-emotywnej). Podczas terapii poznawczej prowadzi z nim „delikatny” dialog sokratejski – stawia pacjentowi pytania o wyznawane poglądy, ich sens, użyteczność i realne skutki.

Może dodatkowo również przeprowadzać kurację metodami wziętymi z terapii behawioralnej, np. przeprowadza eksperymenty, które mają potwierdzić słuszność lub zdemaskować negatywne przekonania pacjenta. Na przykład pacjent, który twierdzi, że nie może znieść odrzucenia przez kobietę, ma za zadanie umówić się z trzema kobietami i empirycznie sprawdzić (udowodnić hipotezę), czy tak rzeczywiście jest.

Ile trwa terapia poznawcza?

Terapia poznawcza jest terapią krótkoterminową. Terapeuta umawia się z pacjentem na mniej więcej 16 sesji terapii kognitywnej.

 

Bibliografia:

  1. Gaudiano B. (2008) Cognitive-Behavioral Therapies: Achievements and Challenges, Evidence Based Mental Health, 11(1): 5-7.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Zakochana para na tle morza

Zakochanie a miłość. Na czym polega różnica?

„Z twoimi ocenami to skończysz na ulicy!”, „Jesteś do niczego!”, „Zamknij się, ryby i dzieci głosu nie mają”. Tak brzmi przemoc psychiczna wobec dzieci

Agnieszka Zapart: Porównywanie jest zawsze źródłem cierpienia – nieważne czy porównujesz się w dół czy w górę

Agnieszka Zapart: Porównywanie jest zawsze źródłem cierpienia – nieważne, czy porównujesz się w dół czy w górę

"Krytyka w gabinetach specjalistów w żadnym, ale to absolutnie w żadnym przypadku, nie pobudza do zmiany". Karla Orban mówi, dlaczego tak często tam się z nią stykamy i co sprawia, że jest nieskuteczna

„Krytyka w gabinetach specjalistów w żadnym przypadku nie pobudza do zmiany”. Karla Orban mówi, dlaczego tak często tam się z nią stykamy

Kobieta i jej odbicie w lustrze

„Ten sukces to przypadek, miałam akurat szczęście”. Często mówisz takie zdanie? Prawdopodobnie cierpisz na syndrom oszusta

"Jak będziesz się tak zachowywać, to zaraz cię ten pan zabierze". Psycholożka o "rewelacyjnym" sposobie na wzbudzenie w dziecku strachu

„Jak będziesz się tak zachowywać, to zaraz cię ten pan zabierze”. Psycholożka o „rewelacyjnym” sposobie na wzbudzenie w dziecku strachu

Świadomy sen

Świadomy sen – jak kontrolować sen, jak świadomie śnić?

Hipochondria – objawy i leczenie. Kim jest hipochondryk?

Złośliwe żarty – jak na nie reagować? Porady psychologa

10 najważniejszych filmów o depresji

Kobieta z kwiatami na czole

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. Jak zadbać o swój komfort psychiczny? Wyjaśnia psycholożka Anna Cyklińska

leczenie kryształami

„Niby żyjemy w tej samej rzeczywistości, ale nadajemy ze światów równoległych”. Z Łukaszem Lamżą rozmawiamy o pseudonauce

Monika Baryła-Matejczuk

„Wysoka wrażliwość rzadko jest wymieniana wśród cech efektywnego pracownika. Zupełnie niesłusznie” – zauważa Monika Baryła-Matejczuk

Motywacja – nie wzbudzisz jej żadnym trickiem ani sztuczką. Sprawdź, jak się skutecznie zmotywować

Chwalenie wyglądu dziewczynek – dlaczego lepiej tego nie robić? Wyjaśnia Magda Korczyńska / Unsplash

Komplementowanie wyglądu dziewczynek – dlaczego lepiej tego nie robić? Wyjaśnia Magda Korczyńska

Dobry seks – różnica wieku czyni cuda

Różnica wieku między partnerami? Może się okazać spełnieniem seksualnych marzeń

Psycholożka przyjmuje pacjentó na wizycie. Siedzi na krześle i robi notatki

Chciałabyś usłyszeć od swojego lekarza, że nie chce cię dłużej leczyć? Psychiatra zrobiła ankietę

Zmuszam się lub rezygnuję. O seksualnej niesamodzielności

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

Postanowienia zmian, chodzenia na siłownię czy przejścia na dietę znów nie wypaliły? Brakuje ci silnej woli! Sprawdź, jak możesz ją trenować!

Nie oceniaj, wspieraj” – apeluje psycholożka Karla Orban. Tłumaczy, dlaczego krytyka nie motywuje do zmiany

„Nie oceniaj, wspieraj” – apeluje psycholożka Karla Orban. Tłumaczy, dlaczego krytyka nie motywuje do zmiany

Koronawirus, Madonna, fake newsy

Instagram blokuje Madonnę za szerzenie teorii spiskowych na temat koronawirusa

Martwisz się o przyszłość? Oto 7 sposobów, przy pomocy których ze zmartwieniami radzą sobie specjaliści

„Stary nawyk przypomina zarośniętą leśną ścieżkę. Jeśli znów na nią wejdziemy, to przypomnimy sobie, jak przyjemnie było się nią przechadzać, i zechcemy na nią wrócić” – mówi o trudzie zmian socjolożka Jadwiga Korzeniewska

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Łóżkowy savoir-vivre. Kilka przykładów fajnych zachowań w sypialni

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Kobieta leży na łóżku

Seks analny to czysta przyjemność! Jak wzbogacić swój erotyczny repertuar?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?