Przejdź do treści

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Terapia zajęciowa - przebieg, korzyści, rodzaje terapii Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Joanna Jaworska
Joanna Jaworska: jeśli po porodzie ciśniemy brzuszki, to tylko pogarszamy sytuacje
"Zwal*ć konia", "wyczochrać brochę"? "Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami" - apeluje seksuolożka
„Wyczochrać brochę”? Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami – apeluje seksuolożka
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu ws. szczepionek. "Szczepienia ratują życie"
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu w sprawie szczepionek. „Szczepienia ratują życie”
Czy koronawirus znajduje się w kurzu? „Byliśmy zaskoczeni” – mówią naukowcy o wynikach badań
Moczenie nocne u dzieci i dorosłych – przyczyny, leczenie

Terapia zajęciowa to rodzaj terapii skupiającej się rehabilitacji osób z tzw. grup wykluczonych – niepełnosprawnych fizycznie lub intelektualnie, z problemami psychicznymi lub deficytami. Może również pomóc osobom, które zmagają się z samoregulacją i przetwarzaniem sensorycznym.

Co to jest terapia zajęciowa?

Terapia zajęciowa to rodzaj terapii poprzez różnego rodzaju aktywizację. Terapia zajęciowa zwykle przeprowadzana jest w grupach, a pacjenci angażują się razem w różnego rodzaju prace, naukę lub rozrywkę. W niektórych przypadkach (np. osób niepełnosprawnych umysłowo uczących się podstawowych czynności dnia codziennego) można prowadzić terapię zajęciową indywidualnie.

Historia terapii zajęciowej

W XVIII wieku pacjenci cierpiący na choroby psychiczne byli uważani za zagrożenie dla społeczeństwa. Jednak wraz pojawieniem się Deklaracji Praw rozwinęły się bardziej humanitarne systemy leczenia osób chorych.

W XIX wieku korzyści płynące z zaangażowania zawodowego były coraz lepiej rozumiane. Zachęcano chorych do udziału w życiu społeczności, tworzenia sztuki i uczenia się rzemiosła. William Rush Dunton Jr., znany jako „ojciec terapii zajęciowej”, był zdecydowanym zwolennikiem zaangażowania zawodowego i ostatecznie założył National Society for Promotion of Occupational Therapy (obecnie AOTA). Umożliwiło to większej liczbie pacjentów skorzystanie z usług terapii zajęciowej.

Około roku 1915 Eleanor Clark Slagle zorganizowała pierwszy program edukacyjny dla terapeutów zajęciowych. Okazało się, że był to główny punkt zwrotny w rozwoju terapii zajęciowej i uznaniu jej za legalną dziedzinę psychologii. Od tej pory terapia zajęciowa odgrywa niebagatelną rolę w aktywizacji osób niepełnosprawnych i z problemami natury psychicznej.

kobieta w sali szkolnej rozmawia z małym chłopcem

Jak przebiega terapia zajęciowa?

Terapia jest dostosowana do specyficznych potrzeb pacjenta. Zanim się zacznie, terapeuta zajęciowy przygląda się mocnym stronom i wyzwaniom, z jakimi zmaga się pacjent. Terapeuta stworzy następnie program zajęć, nad którymi dana osoba będzie mogła pracować.

Przykłady zadań i umiejętności, na których może się skupić terapia zajęciowa:

  • Procedury samoopieki, takie jak ubieranie się (zdolności motoryczne i planowanie motoryczne);
  • Pisanie i kopiowanie notatek (umiejętności motoryczne, koordynacja ręka-oko);
  • Trzymanie i kontrolowanie ołówka za pomocą nożyczek (zdolności motoryczne, planowanie motoryczne);
  • Rzucanie i łapanie (równowaga i koordynacja);
  • Organizacja pracy (planowanie motoryczne, umiejętności organizacyjne);
  • Reagowanie na bodźce sensoryczne (umiejętności samoregulacji);
  • Garncarstwo, wyrabianie naczyń ceramicznych (umiejętności motoryczne, aktywizacja zawodowa);
  • Trening umiejętności społecznych.

Korzyści z terapii zajęciowej

Terapia zajęciowa składa się z ćwiczeń i działań służących budowaniu określonych umiejętności. Na przykład, jeśli pacjent ma problem z pisaniem, terapia może obejmować techniki multisensoryczne, które pomogą w pisaniu ręcznym. Jeśli osoba biorąca udział w zajęciach ma problemy z koncentracją, terapeuta może zlecić wykonanie ćwiczeń całego ciała, zanim usiądzie do pracy.

W przypadku osób niepełnosprawnych, im wcześniej rozpoczną one terapię, tym bardziej jest skuteczna. Umiejętność wykonywania podstawowych zadań może również pomóc w budowaniu poczucia własnej wartości i pewności siebie.

Rodzaje terapii zajęciowej

Istnieją trzy rodzaje terapii zajęciowej:

  1. Ergoterapia – terapia poprzez pracę, terapia wykorzystująca zajęcia manualne;
  2. Socjoterapia – terapia wykorzystująca  spotkania grupowe, towarzyskie;
  3. Arteterapia – terapia sztuką, terapia poprzez tworzenie lub obcowanie ze sztuką.

Dalej można podzielić terapię zajęciową na metody, m.in:

Ergoterapia:

  • dziewiarstwo (szydełkowanie);
  • hafciarstwo;
  • tkactwo (wytwarzanie tkanin);
  • krawiectwo;
  • kaletnictwo (wytwarzanie rzeczy ze skóry);
  • metaloplastyka (wytwarzanie rzeczy z metalu);
  • ogrodnictwo;
  • stolarstwo;
  • garncarstwo;
  • ceramika.

Socjoterapia:

  • ludoterapia (terapia zabawą);
  • terapia ruchem;
  • trening umiejętności społecznych;
  • rekreacja w grupie.

Arteterapia:

  • rysunek;
  • malarstwo;
  • grafika;
  • rzeźba;
  • sztuka użytkowa;
  • terapia tańcem, muzyką, filmem, teatrem i książką.

Istnieje kilka obszarów, którymi zajmują się terapeuci w ramach warsztatów terapii zajęciowej. Są to:

  • Czynności życia codziennego (ADL);
  • Wypoczynek i czas wolny;
  • Praca;
  • Edukacja;
  • Partycypacja społeczna.
Terapia psychodynamiczna (długoterminowa)

Terapia zajęciowa – czynności w życiu codziennym i samoobsługa (ADL)

Czynności codzienne to czynności, które wykonuje się na co dzień, takie jak jedzenie, kąpiel, ubieranie się, korzystanie z toalety, mobilność funkcjonalna itp. Trening w ramach terapii zajęciowej jest potrzebny, gdy dana osoba nie jest w stanie samodzielnie wykonać tych zadań z powodu choroby, urazu lub niepełnosprawności.

Instrumentalne czynności dnia codziennego (IADL) są podobne do ADL, wymagają jednak więcej planowania. Są to zadania, które wspierają codzienne życie w domu i społeczności. Na przykład, dana osoba musi być w stanie zaplanować budżet domowy, pójść na zakupy spożywcze itd.

Osoby, które doświadczyły uszkodzenia mózgu, udaru lub są niepełnosprawne intelektualnie, mogą mieć trudności z wykonywaniem IADL z powodu obniżonych funkcji poznawczych. W takim wypadku terapeuta może stworzyć próbną listę zakupów i poprosić pacjenta o zebranie pewnych rzeczy w celu wspólnego przygotowania posiłku. Umożliwi to pacjentowi pracę nad umiejętnościami poznawczymi potrzebnymi do planowania i zakupów.

Terapia zajęciowa – wypoczynek i czas wolny

Terapia w zakresie wypoczynku obejmuje przygotowanie do snu, zasypianie i sposoby na odprężenie. Osoby, które doświadczają problemów ze zdrowiem psychicznym, zaburzeń snu i innych schorzeń, mogą nie być w stanie zapewnić sobie odpowiedniego snu i odpoczynku.

Przykładem są pacjenci, który doświadczają zespołu stresu pourazowego i mają trudności ze snem. Terapeuci uczą umiejętności tworzenia i modyfikowania rutynowych czynności oraz zdrowych nawyków. Terapeuta może zasugerować, w jaki sposób pacjent mógłby zmienić rutynowe przygotowania do snu, co pomoże mu uzyskać wypoczynek lepszej jakości.

Terapia zajęciowa – praca

Terapia w zakresie pracy obejmuje poszukiwanie pracy, utrzymanie/wykonywanie jej, przygotowanie do emerytury lub wolontariat. Osoby, które doświadczają chorób psychicznych, niepełnosprawności intelektualnej, udaru, itp. mogą mieć trudności w każdym z tych obszarów.

Terapia zajęciowa uczy umiejętności związanych z wykonywaniem pracy, takich jak umiejętności społeczne, zarządzanie czasem, rozwiązywanie problemów, komunikacja i inne.

Terapia zajęciowa – edukacja

Terapia obejmuje wszelkie czynności wymagane do nauki i angażowania się w środowisko uczenia się. Osoby z niepełnosprawnością intelektualną są jednym z typów pacjentów, którzy mogą odnieść korzyści z terapii zajęciowej w kontekście szkolnym.

Także dziecko z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego może mieć trudności w środowisku szkolnym. Jasne światła, ruchliwe otoczenie w klasie, konieczność siedzenia w bezruchu przez dłuższy czas i wiele innych czynników może wpływać na nieumiejętność skupienia się lub zniechęcenie do edukacji. W czasie terapii modyfikuje się otoczenie i nawyki pacjenta, aby wspierać zaangażowanie w edukację.

Terapia zajęciowa – partycypacja społeczna

Partycypacja społeczna obejmuje angażowanie się w społeczność oraz związki z przyjaciółmi, rodziną, rówieśnikami, współpracownikami itp. Pacjenci, którzy mogą mieć trudności z zaangażowaniem się w partycypację społeczną to często osoby starsze. Może to być spowodowane trudnościami w poruszaniu się w społeczności i fizycznymi ograniczeniami.

 

Bibliografia:

  1. Gordon, Don (2009). Willard & Spackman’s Occupational Therapy. Baltimore, MD: Lippincott Williams & Wilkins. p. 210;
  2. Schoen, S.A., & Miller, L.J. (2018). „A retrospective pre-post treatment study of occupational therapy intervention for children with sensory processing challenges”. The Open Journal of Occupational Therapy. 61(1): 1–14.;
  3. Yerxa, E., Clark, F., Jackson, J., Pierce, D., & Zemke, R. (1989). An introduction to occupational science, A foundation for occupational therapy in the 21st century. Haworth Press;
  4. McColl MA, Law M, Stewart D, Doubt L, Pollack N, Krupa T (2003). „Theoretical basis of occupational therapy” (2nd ed.). New Jersey: SLACK Incorporated.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Krytyk w tobie. Pozornie chce dla ciebie jak najlepiej, ale wcale nie jest twoim sprzymierzeńcem

Kobieta

Jak zmienić sposób, w jaki patrzymy na życie? Kasia Bem podaje klucz do szczęścia

Glenn Close: Izolacja jest naprawdę niebezpieczna. Musimy pamiętać, jak bardzo jesteśmy połączeni z innymi

Opętanie – objawy u dzieci i dorosłych. Jak je rozpoznać?

Terapia ACT – czym jest, przebieg, efekty, dla kogo

Mila Ochocka, hortiterapeutka: Potrzebujemy poczuć deszcz na skórze, zobaczyć, jak reagujemy, gdy nie jest nam do końca komfortowo

Empatia to składnik inteligencji emocjonalnej. Warto nad nią pracować, bo zmienia życie na lepsze

"Nieleczona prokrastynacja może prowadzić do różnych problemów natury psychicznej, nawet depresji" - mówi psycholożka Iga Jaworska

„Nieleczona prokrastynacja może prowadzić do różnych problemów natury psychicznej, nawet depresji” – mówi psycholożka Iga Jaworska

Ewa Modzelewska-Kossowska – psychoanalityczka

SESJA TERAPEUTYCZNA: Leżysz i mówisz

Sharenting, czyli dzieci na pokaz. Co to za trend i dlaczego jest szkodliwy?

Kobieta patrzy w górę

Zwalcz negatywne przekonania! Wyjdzie ci to na zdrowie!

Kobieta w białej koszuli przegląda się w lustrze. Ręce trzyma na górze, poprawia sobie coś we włosach

Co czujesz, kiedy widzisz siebie nagą w lustrze?

Déjà vu, czyli „czkawka mózgu”

Wiosna jest cudowna i męcząca

Wiosna jest cudowna i męcząca. Sprawdź, co zrobić, by wiosenny paradoks nie stał się powodem frustracji

Czego nigdy nie powinnaś mówić, gdy ktoś dzieli się z tobą trudnościami dotyczącymi zdrowia psychicznego? Tłumaczy psycholożka

Czego nigdy nie powinnaś mówić, gdy ktoś dzieli się z tobą trudnościami dotyczącymi zdrowia psychicznego? Tłumaczy psycholożka

Sertralina – działanie, dawkowanie, skutki uboczne, cena

Kobieta z aparatem

Drobiazgi uszczęśliwiają. Mają większy wpływ na jakość życia, niż nam się wydaje

Sukces wpędza cię w zakłopotanie? Nie umiesz się nim chwalić? Skorzystaj z rad psychologa

Fluoksetyna – działanie, wskazania, dawkowanie, cena

Biofeedback – co to jest, rodzaje, przeciwwskazania, cena

O złych przeżyciach najlepiej zapomnieć. Podpowiadamy, jak przestać rozpamiętywać

Katarzyna Kucewicz, psycholożka, pedagożka i psychoterapeutka, autorka książki "Kobiety, które czują za bardzo "

„Trudno sobie wyobrazić lepszą i czulszą kochankę niż kobieta wysoko wrażliwa” – mówi psycholożka Katarzyna Kucewicz

Kobieta

Co musisz wiedzieć o zwolnieniu lekarskim od psychiatry? Wyjaśnia lek. Joanna Adamiak

Kobieta

Kiedy czekamy na miłość, awans i lepszą wersję nas samych, wiele tracimy. Kasia Bem radzi, jak żyć tu i teraz

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?