Przejdź do treści

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Terapia zajęciowa - przebieg, korzyści, rodzaje terapii Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Jak starzeje się wzrok kobiet? Sprawdź, co możesz zrobić, by spowolnić ten proces
Dorota Gardias o swojej chorobie: Uzmysłowiłam sobie, że nasze życie jest bardzo kruche
Czekają nas dodatkowe obostrzenia w święta Bożego Narodzenia? Premier: „Te święta mogłyby być spokojniejsze, gdyby kolejne kilka milionów Polaków się zaszczepiło”
„Depresja to prawdziwe cholerstwo. Gdy uderza, życie potrafi być naprawdę strasznie trudne”- mówi psycholożka Monika Kotlarek. Jak pomóc samemu sobie w depresji?
Wszystko, co chcesz wiedzieć o antybiotykach, a być może nie miałaś kogo zapytać – wyjaśnia lek. Małgorzata Stefańska

Terapia zajęciowa to rodzaj terapii skupiającej się rehabilitacji osób z tzw. grup wykluczonych – niepełnosprawnych fizycznie lub intelektualnie, z problemami psychicznymi lub deficytami. Może również pomóc osobom, które zmagają się z samoregulacją i przetwarzaniem sensorycznym.

Co to jest terapia zajęciowa?

Terapia zajęciowa to rodzaj terapii poprzez różnego rodzaju aktywizację. Terapia zajęciowa zwykle przeprowadzana jest w grupach, a pacjenci angażują się razem w różnego rodzaju prace, naukę lub rozrywkę. W niektórych przypadkach (np. osób niepełnosprawnych umysłowo uczących się podstawowych czynności dnia codziennego) można prowadzić terapię zajęciową indywidualnie.

Historia terapii zajęciowej

W XVIII wieku pacjenci cierpiący na choroby psychiczne byli uważani za zagrożenie dla społeczeństwa. Jednak wraz pojawieniem się Deklaracji Praw rozwinęły się bardziej humanitarne systemy leczenia osób chorych.

W XIX wieku korzyści płynące z zaangażowania zawodowego były coraz lepiej rozumiane. Zachęcano chorych do udziału w życiu społeczności, tworzenia sztuki i uczenia się rzemiosła. William Rush Dunton Jr., znany jako „ojciec terapii zajęciowej”, był zdecydowanym zwolennikiem zaangażowania zawodowego i ostatecznie założył National Society for Promotion of Occupational Therapy (obecnie AOTA). Umożliwiło to większej liczbie pacjentów skorzystanie z usług terapii zajęciowej.

Około roku 1915 Eleanor Clark Slagle zorganizowała pierwszy program edukacyjny dla terapeutów zajęciowych. Okazało się, że był to główny punkt zwrotny w rozwoju terapii zajęciowej i uznaniu jej za legalną dziedzinę psychologii. Od tej pory terapia zajęciowa odgrywa niebagatelną rolę w aktywizacji osób niepełnosprawnych i z problemami natury psychicznej.

kobieta w sali szkolnej rozmawia z małym chłopcem

Jak przebiega terapia zajęciowa?

Terapia jest dostosowana do specyficznych potrzeb pacjenta. Zanim się zacznie, terapeuta zajęciowy przygląda się mocnym stronom i wyzwaniom, z jakimi zmaga się pacjent. Terapeuta stworzy następnie program zajęć, nad którymi dana osoba będzie mogła pracować.

Przykłady zadań i umiejętności, na których może się skupić terapia zajęciowa:

  • Procedury samoopieki, takie jak ubieranie się (zdolności motoryczne i planowanie motoryczne);
  • Pisanie i kopiowanie notatek (umiejętności motoryczne, koordynacja ręka-oko);
  • Trzymanie i kontrolowanie ołówka za pomocą nożyczek (zdolności motoryczne, planowanie motoryczne);
  • Rzucanie i łapanie (równowaga i koordynacja);
  • Organizacja pracy (planowanie motoryczne, umiejętności organizacyjne);
  • Reagowanie na bodźce sensoryczne (umiejętności samoregulacji);
  • Garncarstwo, wyrabianie naczyń ceramicznych (umiejętności motoryczne, aktywizacja zawodowa);
  • Trening umiejętności społecznych.

Korzyści z terapii zajęciowej

Terapia zajęciowa składa się z ćwiczeń i działań służących budowaniu określonych umiejętności. Na przykład, jeśli pacjent ma problem z pisaniem, terapia może obejmować techniki multisensoryczne, które pomogą w pisaniu ręcznym. Jeśli osoba biorąca udział w zajęciach ma problemy z koncentracją, terapeuta może zlecić wykonanie ćwiczeń całego ciała, zanim usiądzie do pracy.

W przypadku osób niepełnosprawnych, im wcześniej rozpoczną one terapię, tym bardziej jest skuteczna. Umiejętność wykonywania podstawowych zadań może również pomóc w budowaniu poczucia własnej wartości i pewności siebie.

Rodzaje terapii zajęciowej

Istnieją trzy rodzaje terapii zajęciowej:

  1. Ergoterapia – terapia poprzez pracę, terapia wykorzystująca zajęcia manualne;
  2. Socjoterapia – terapia wykorzystująca  spotkania grupowe, towarzyskie;
  3. Arteterapia – terapia sztuką, terapia poprzez tworzenie lub obcowanie ze sztuką.

Dalej można podzielić terapię zajęciową na metody, m.in:

Ergoterapia:

  • dziewiarstwo (szydełkowanie);
  • hafciarstwo;
  • tkactwo (wytwarzanie tkanin);
  • krawiectwo;
  • kaletnictwo (wytwarzanie rzeczy ze skóry);
  • metaloplastyka (wytwarzanie rzeczy z metalu);
  • ogrodnictwo;
  • stolarstwo;
  • garncarstwo;
  • ceramika.

Socjoterapia:

  • ludoterapia (terapia zabawą);
  • terapia ruchem;
  • trening umiejętności społecznych;
  • rekreacja w grupie.

Arteterapia:

  • rysunek;
  • malarstwo;
  • grafika;
  • rzeźba;
  • sztuka użytkowa;
  • terapia tańcem, muzyką, filmem, teatrem i książką.

Istnieje kilka obszarów, którymi zajmują się terapeuci w ramach warsztatów terapii zajęciowej. Są to:

  • Czynności życia codziennego (ADL);
  • Wypoczynek i czas wolny;
  • Praca;
  • Edukacja;
  • Partycypacja społeczna.
Terapia psychodynamiczna (długoterminowa)

Terapia zajęciowa – czynności w życiu codziennym i samoobsługa (ADL)

Czynności codzienne to czynności, które wykonuje się na co dzień, takie jak jedzenie, kąpiel, ubieranie się, korzystanie z toalety, mobilność funkcjonalna itp. Trening w ramach terapii zajęciowej jest potrzebny, gdy dana osoba nie jest w stanie samodzielnie wykonać tych zadań z powodu choroby, urazu lub niepełnosprawności.

Instrumentalne czynności dnia codziennego (IADL) są podobne do ADL, wymagają jednak więcej planowania. Są to zadania, które wspierają codzienne życie w domu i społeczności. Na przykład, dana osoba musi być w stanie zaplanować budżet domowy, pójść na zakupy spożywcze itd.

Osoby, które doświadczyły uszkodzenia mózgu, udaru lub są niepełnosprawne intelektualnie, mogą mieć trudności z wykonywaniem IADL z powodu obniżonych funkcji poznawczych. W takim wypadku terapeuta może stworzyć próbną listę zakupów i poprosić pacjenta o zebranie pewnych rzeczy w celu wspólnego przygotowania posiłku. Umożliwi to pacjentowi pracę nad umiejętnościami poznawczymi potrzebnymi do planowania i zakupów.

Terapia zajęciowa – wypoczynek i czas wolny

Terapia w zakresie wypoczynku obejmuje przygotowanie do snu, zasypianie i sposoby na odprężenie. Osoby, które doświadczają problemów ze zdrowiem psychicznym, zaburzeń snu i innych schorzeń, mogą nie być w stanie zapewnić sobie odpowiedniego snu i odpoczynku.

Przykładem są pacjenci, który doświadczają zespołu stresu pourazowego i mają trudności ze snem. Terapeuci uczą umiejętności tworzenia i modyfikowania rutynowych czynności oraz zdrowych nawyków. Terapeuta może zasugerować, w jaki sposób pacjent mógłby zmienić rutynowe przygotowania do snu, co pomoże mu uzyskać wypoczynek lepszej jakości.

Terapia zajęciowa – praca

Terapia w zakresie pracy obejmuje poszukiwanie pracy, utrzymanie/wykonywanie jej, przygotowanie do emerytury lub wolontariat. Osoby, które doświadczają chorób psychicznych, niepełnosprawności intelektualnej, udaru, itp. mogą mieć trudności w każdym z tych obszarów.

Terapia zajęciowa uczy umiejętności związanych z wykonywaniem pracy, takich jak umiejętności społeczne, zarządzanie czasem, rozwiązywanie problemów, komunikacja i inne.

Terapia zajęciowa – edukacja

Terapia obejmuje wszelkie czynności wymagane do nauki i angażowania się w środowisko uczenia się. Osoby z niepełnosprawnością intelektualną są jednym z typów pacjentów, którzy mogą odnieść korzyści z terapii zajęciowej w kontekście szkolnym.

Także dziecko z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego może mieć trudności w środowisku szkolnym. Jasne światła, ruchliwe otoczenie w klasie, konieczność siedzenia w bezruchu przez dłuższy czas i wiele innych czynników może wpływać na nieumiejętność skupienia się lub zniechęcenie do edukacji. W czasie terapii modyfikuje się otoczenie i nawyki pacjenta, aby wspierać zaangażowanie w edukację.

Terapia zajęciowa – partycypacja społeczna

Partycypacja społeczna obejmuje angażowanie się w społeczność oraz związki z przyjaciółmi, rodziną, rówieśnikami, współpracownikami itp. Pacjenci, którzy mogą mieć trudności z zaangażowaniem się w partycypację społeczną to często osoby starsze. Może to być spowodowane trudnościami w poruszaniu się w społeczności i fizycznymi ograniczeniami.

 

Bibliografia:

  1. Gordon, Don (2009). Willard & Spackman’s Occupational Therapy. Baltimore, MD: Lippincott Williams & Wilkins. p. 210;
  2. Schoen, S.A., & Miller, L.J. (2018). „A retrospective pre-post treatment study of occupational therapy intervention for children with sensory processing challenges”. The Open Journal of Occupational Therapy. 61(1): 1–14.;
  3. Yerxa, E., Clark, F., Jackson, J., Pierce, D., & Zemke, R. (1989). An introduction to occupational science, A foundation for occupational therapy in the 21st century. Haworth Press;
  4. McColl MA, Law M, Stewart D, Doubt L, Pollack N, Krupa T (2003). „Theoretical basis of occupational therapy” (2nd ed.). New Jersey: SLACK Incorporated.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

4 pytania, na które lepiej nie odpowiadać szczerze

Mika Urbaniak o chorobie dwubiegunowej. „To tak, jakby coś obcego we mnie wlazło i zaczynało rządzić moim życiem”

Carolina Const, pierwsza polska trenerka jogi świadomej traumy/fot. Radek Zawadzki

„Joga świadoma traumy pozwala odzyskać dostęp do ciała, poczuć się w nim bezpieczniej” – mówi Carolina Const

Kojarzy się z horrorem, choć jest bezpieczna i efektywna. O terapii elektrowstrząsami mówi prof. dr hab. n. med. Joanna Rymaszewska

Nie oceniaj wszystkiego. „Na przykładzie pogody zauważyć można, że często oceniamy to, na co nie mamy żadnego wpływu”

Ekstrawertycy i introwertycy powoli odchodzą do przeszłości. Sprawdź, czy jesteś ambiwertykiem

Czy w relacji z narcyzem można wygrać? Urszula Struzikowska-Marynicz/ fot. arch. prywatne

„Bywamy egocentryczni, mamy cechy narcystyczne, a współczesne trendy sprzyjają ich rozwijaniu” – mówi psycholożka Urszula Struzikowska-Marynicz

Lukasz Sakowski, fot. archiwum prywatne

„W pseudonaukę częściej wierzą osoby wykształcone, z dużych miast. Gorzej wykształceni nie kontestują ugruntowanej wiedzy”. Z Łukaszem Sakowskim rozmawiamy o jego „Bioksiążce”

Bożena Dykiel

Fundacja „Twarze Depresji” zakończyła współpracę z aktorką Bożeną Dykiel

kobieta robiąca selfie, oświetlona na żółto

Jak rozpoznać narcyza? Sprawdź, co mówią psychologowie

młoda kobieta

Oreksyna – tajemniczy hormon. Jaki ma na nas wpływ?

"Krytyka w gabinetach specjalistów w żadnym, ale to absolutnie w żadnym przypadku, nie pobudza do zmiany". Karla Orban mówi, dlaczego tak często tam się z nią stykamy i co sprawia, że jest nieskuteczna

„Krytyka w gabinetach specjalistów w żadnym przypadku nie pobudza do zmiany”. Karla Orban mówi, dlaczego tak często tam się z nią stykamy

Nic mnie nie cieszy. Czy to już depresja?

Zerwij z „czy zasługuję?” i ciesz się życiem. Jesteś tego warta!

Efekt aureoli

Oceniasz innych „od pierwszego wejrzenia”? To tzw. efekt aureoli

Anna Powierza

„Najstraszniejsza rzecz, jakiej doświadczyłam”. Anna Powierza w szczerym poście opowiada o swojej depresji

Dorota Minta, psycholożka, psychoterapeutka

„PTSD z pracy? Znam takie przypadki” – mówi Dorota Minta, psycholożka i psychoterapeutka

Neofilia, czyli na tropie nowych wrażeń. Czym jest i jak nie wpaść w jej pułapkę?

Andie MacDowell szczerze o swoim zdrowiu psychicznym

Andie MacDowell szczerze o swoim zdrowiu psychicznym: Wciąż zmagam się z zaburzeniami lękowymi

Śmierć samobójcza jest jak wybuch bomby

Renata Chrostowska: Śmierć samobójcza jest jak wybuch bomby

"Co ty wymyślasz?", "przestań histeryzować" - dlaczego nigdy nie powinnaś tak odpowiadać, gdy ktoś opowiada o swoim problemie?

„Co ty wymyślasz?”, „przestań histeryzować”… Dlaczego nigdy nie powinnaś tak mówić?

Akanksha Agrawal

„W przypadku kobiet bycie 'zadowalaczką’ jest mocno wspierane przez społeczeństwo” – mówi psychoterapeutka Akanksha Urbanowicz

Dwie kobiety

Wampiry energetyczne – objawy, cechy. Jak się bronić?

Kobieta

„Przestańmy mówić 'jesteś chory/a psychicznie’, bo ktoś zrobił coś, co nam się nie podoba” – apeluje edukatorka antydyskryminacyjna Anna Wiatrowska

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?