Przejdź do treści

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Terapia zajęciowa - przebieg, korzyści, rodzaje terapii Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak się przygotować do seksu analnego? Podpowiada Intymistka
Jak się przygotować do seksu analnego? Podpowiada Marlena Jaszczak
Drogi żółciowe – budowa, rola w organizmie, choroby
Odwyk od alkoholu – objawy, jak zacząć, ile trwa, koszt
Kobieta
Wciąż słyszymy o potrzebie suplementacji witaminy B12. Jak ocenić jej realny poziom we krwi?
Nowa mutacja koronawirusa dotarła do Polski. KE szykuje ograniczenia w związku rozprzestrzenianiem się tego i innych nowych wariantów
Nowa mutacja koronawirusa dotarła do Polski. KE szykuje ograniczenia w związku rozprzestrzenianiem się tego i innych nowych wariantów

Terapia zajęciowa to rodzaj terapii skupiającej się rehabilitacji osób z tzw. grup wykluczonych – niepełnosprawnych fizycznie lub intelektualnie, z problemami psychicznymi lub deficytami. Może również pomóc osobom, które zmagają się z samoregulacją i przetwarzaniem sensorycznym.

Co to jest terapia zajęciowa?

Terapia zajęciowa to rodzaj terapii poprzez różnego rodzaju aktywizację. Terapia zajęciowa zwykle przeprowadzana jest w grupach, a pacjenci angażują się razem w różnego rodzaju prace, naukę lub rozrywkę. W niektórych przypadkach (np. osób niepełnosprawnych umysłowo uczących się podstawowych czynności dnia codziennego) można prowadzić terapię zajęciową indywidualnie.

Historia terapii zajęciowej

W XVIII wieku pacjenci cierpiący na choroby psychiczne byli uważani za zagrożenie dla społeczeństwa. Jednak wraz pojawieniem się Deklaracji Praw rozwinęły się bardziej humanitarne systemy leczenia osób chorych.

W XIX wieku korzyści płynące z zaangażowania zawodowego były coraz lepiej rozumiane. Zachęcano chorych do udziału w życiu społeczności, tworzenia sztuki i uczenia się rzemiosła. William Rush Dunton Jr., znany jako „ojciec terapii zajęciowej”, był zdecydowanym zwolennikiem zaangażowania zawodowego i ostatecznie założył National Society for Promotion of Occupational Therapy (obecnie AOTA). Umożliwiło to większej liczbie pacjentów skorzystanie z usług terapii zajęciowej.

Około roku 1915 Eleanor Clark Slagle zorganizowała pierwszy program edukacyjny dla terapeutów zajęciowych. Okazało się, że był to główny punkt zwrotny w rozwoju terapii zajęciowej i uznaniu jej za legalną dziedzinę psychologii. Od tej pory terapia zajęciowa odgrywa niebagatelną rolę w aktywizacji osób niepełnosprawnych i z problemami natury psychicznej.

kobieta w sali szkolnej rozmawia z małym chłopcem

Jak przebiega terapia zajęciowa?

Terapia jest dostosowana do specyficznych potrzeb pacjenta. Zanim się zacznie, terapeuta zajęciowy przygląda się mocnym stronom i wyzwaniom, z jakimi zmaga się pacjent. Terapeuta stworzy następnie program zajęć, nad którymi dana osoba będzie mogła pracować.

Przykłady zadań i umiejętności, na których może się skupić terapia zajęciowa:

  • Procedury samoopieki, takie jak ubieranie się (zdolności motoryczne i planowanie motoryczne);
  • Pisanie i kopiowanie notatek (umiejętności motoryczne, koordynacja ręka-oko);
  • Trzymanie i kontrolowanie ołówka za pomocą nożyczek (zdolności motoryczne, planowanie motoryczne);
  • Rzucanie i łapanie (równowaga i koordynacja);
  • Organizacja pracy (planowanie motoryczne, umiejętności organizacyjne);
  • Reagowanie na bodźce sensoryczne (umiejętności samoregulacji);
  • Garncarstwo, wyrabianie naczyń ceramicznych (umiejętności motoryczne, aktywizacja zawodowa);
  • Trening umiejętności społecznych.

Korzyści z terapii zajęciowej

Terapia zajęciowa składa się z ćwiczeń i działań służących budowaniu określonych umiejętności. Na przykład, jeśli pacjent ma problem z pisaniem, terapia może obejmować techniki multisensoryczne, które pomogą w pisaniu ręcznym. Jeśli osoba biorąca udział w zajęciach ma problemy z koncentracją, terapeuta może zlecić wykonanie ćwiczeń całego ciała, zanim usiądzie do pracy.

W przypadku osób niepełnosprawnych, im wcześniej rozpoczną one terapię, tym bardziej jest skuteczna. Umiejętność wykonywania podstawowych zadań może również pomóc w budowaniu poczucia własnej wartości i pewności siebie.

Rodzaje terapii zajęciowej

Istnieją trzy rodzaje terapii zajęciowej:

  1. Ergoterapia – terapia poprzez pracę, terapia wykorzystująca zajęcia manualne;
  2. Socjoterapia – terapia wykorzystująca  spotkania grupowe, towarzyskie;
  3. Arteterapia – terapia sztuką, terapia poprzez tworzenie lub obcowanie ze sztuką.

Dalej można podzielić terapię zajęciową na metody, m.in:

Ergoterapia:

  • dziewiarstwo (szydełkowanie);
  • hafciarstwo;
  • tkactwo (wytwarzanie tkanin);
  • krawiectwo;
  • kaletnictwo (wytwarzanie rzeczy ze skóry);
  • metaloplastyka (wytwarzanie rzeczy z metalu);
  • ogrodnictwo;
  • stolarstwo;
  • garncarstwo;
  • ceramika.

Socjoterapia:

  • ludoterapia (terapia zabawą);
  • terapia ruchem;
  • trening umiejętności społecznych;
  • rekreacja w grupie.

Arteterapia:

  • rysunek;
  • malarstwo;
  • grafika;
  • rzeźba;
  • sztuka użytkowa;
  • terapia tańcem, muzyką, filmem, teatrem i książką.

Istnieje kilka obszarów, którymi zajmują się terapeuci w ramach warsztatów terapii zajęciowej. Są to:

  • Czynności życia codziennego (ADL);
  • Wypoczynek i czas wolny;
  • Praca;
  • Edukacja;
  • Partycypacja społeczna.
Terapia psychodynamiczna (długoterminowa)

Terapia zajęciowa – czynności w życiu codziennym i samoobsługa (ADL)

Czynności codzienne to czynności, które wykonuje się na co dzień, takie jak jedzenie, kąpiel, ubieranie się, korzystanie z toalety, mobilność funkcjonalna itp. Trening w ramach terapii zajęciowej jest potrzebny, gdy dana osoba nie jest w stanie samodzielnie wykonać tych zadań z powodu choroby, urazu lub niepełnosprawności.

Instrumentalne czynności dnia codziennego (IADL) są podobne do ADL, wymagają jednak więcej planowania. Są to zadania, które wspierają codzienne życie w domu i społeczności. Na przykład, dana osoba musi być w stanie zaplanować budżet domowy, pójść na zakupy spożywcze itd.

Osoby, które doświadczyły uszkodzenia mózgu, udaru lub są niepełnosprawne intelektualnie, mogą mieć trudności z wykonywaniem IADL z powodu obniżonych funkcji poznawczych. W takim wypadku terapeuta może stworzyć próbną listę zakupów i poprosić pacjenta o zebranie pewnych rzeczy w celu wspólnego przygotowania posiłku. Umożliwi to pacjentowi pracę nad umiejętnościami poznawczymi potrzebnymi do planowania i zakupów.

Terapia zajęciowa – wypoczynek i czas wolny

Terapia w zakresie wypoczynku obejmuje przygotowanie do snu, zasypianie i sposoby na odprężenie. Osoby, które doświadczają problemów ze zdrowiem psychicznym, zaburzeń snu i innych schorzeń, mogą nie być w stanie zapewnić sobie odpowiedniego snu i odpoczynku.

Przykładem są pacjenci, który doświadczają zespołu stresu pourazowego i mają trudności ze snem. Terapeuci uczą umiejętności tworzenia i modyfikowania rutynowych czynności oraz zdrowych nawyków. Terapeuta może zasugerować, w jaki sposób pacjent mógłby zmienić rutynowe przygotowania do snu, co pomoże mu uzyskać wypoczynek lepszej jakości.

Terapia zajęciowa – praca

Terapia w zakresie pracy obejmuje poszukiwanie pracy, utrzymanie/wykonywanie jej, przygotowanie do emerytury lub wolontariat. Osoby, które doświadczają chorób psychicznych, niepełnosprawności intelektualnej, udaru, itp. mogą mieć trudności w każdym z tych obszarów.

Terapia zajęciowa uczy umiejętności związanych z wykonywaniem pracy, takich jak umiejętności społeczne, zarządzanie czasem, rozwiązywanie problemów, komunikacja i inne.

Terapia zajęciowa – edukacja

Terapia obejmuje wszelkie czynności wymagane do nauki i angażowania się w środowisko uczenia się. Osoby z niepełnosprawnością intelektualną są jednym z typów pacjentów, którzy mogą odnieść korzyści z terapii zajęciowej w kontekście szkolnym.

Także dziecko z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego może mieć trudności w środowisku szkolnym. Jasne światła, ruchliwe otoczenie w klasie, konieczność siedzenia w bezruchu przez dłuższy czas i wiele innych czynników może wpływać na nieumiejętność skupienia się lub zniechęcenie do edukacji. W czasie terapii modyfikuje się otoczenie i nawyki pacjenta, aby wspierać zaangażowanie w edukację.

Terapia zajęciowa – partycypacja społeczna

Partycypacja społeczna obejmuje angażowanie się w społeczność oraz związki z przyjaciółmi, rodziną, rówieśnikami, współpracownikami itp. Pacjenci, którzy mogą mieć trudności z zaangażowaniem się w partycypację społeczną to często osoby starsze. Może to być spowodowane trudnościami w poruszaniu się w społeczności i fizycznymi ograniczeniami.

 

Bibliografia:

  1. Gordon, Don (2009). Willard & Spackman’s Occupational Therapy. Baltimore, MD: Lippincott Williams & Wilkins. p. 210;
  2. Schoen, S.A., & Miller, L.J. (2018). „A retrospective pre-post treatment study of occupational therapy intervention for children with sensory processing challenges”. The Open Journal of Occupational Therapy. 61(1): 1–14.;
  3. Yerxa, E., Clark, F., Jackson, J., Pierce, D., & Zemke, R. (1989). An introduction to occupational science, A foundation for occupational therapy in the 21st century. Haworth Press;
  4. McColl MA, Law M, Stewart D, Doubt L, Pollack N, Krupa T (2003). „Theoretical basis of occupational therapy” (2nd ed.). New Jersey: SLACK Incorporated.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Lek. Aleksandra Pięta: choroby psychiczne to najprawdziwsze, pełnoprawne i niestety nadal zbierające ogromne żniwo choroby

Lek. Aleksandra Pięta: choroby psychiczne to najprawdziwsze, pełnoprawne i niestety nadal zbierające ogromne żniwo choroby

Polska Akademia Nauk potwierdza: pandemia negatywnie wpłynęła na zdrowie psychiczne

Blue Monday. Czy to naprawdę najbardziej dołujący dzień w roku?

Kobieta

Epigenetyka – zdrowie to nie tylko geny

Kobieta i mężczyzna leżą w łózku. Widać jedynie ich stopy

Konstruktywna awantura to nie oksymoron, czyli dlaczego czasem warto się porządnie pokłócić z partnerem

Dziewczynka ogląda pająka

Eksperci przyznają: ilu ludzi, tyle fobii. Skąd się biorą i jak się ich pozbyć?

ADD – co to jest, objawy, rozpoznanie, leczenie

zastanawiająca się kobieta

Stosownie czy konsekwentnie ‒ jak się zachować?

Boże Narodzenie w dobie pandemii

„Przede wszystkim trzeba przyznać przed sobą, że te święta będą inne i dać sobie chwilę, żeby przeżyć smutek”. Kaja Tomczyk o tym, jak odnaleźć się w nowej rzeczywistości w Boże Narodzenie

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Eksternalizacja lęku

„Dla jednych są to małe gnomy, dla innych smoła zalewająca ciało”. Psycholożka o eksternalizacji lęku jako ważnym narzędziu terapii

Kobieta stoi z psem na molo

Czasem lepiej jest odpuścić, niż żyć w ciągłym stresie i poczuciu winy. Psychoterapeutka podpowiada, jak się tego nauczyć

Davina Reeves-Ciara

Davina Reeves-Ciara: miałam trudne dzieciństwo, ale dzięki temu jest mi łatwiej [WIDEO]

Jak się twórczo złościć? Wykorzystaj negatywne emocje, by wprowadzić zmiany w życiu!

Ekstrawertycy i introwertycy powoli odchodzą do przeszłości. Sprawdź, czy jesteś ambiwertykiem

Czym jest zarażenie afektywne i jak może do niego dojść? Tłumaczy psycholożka Sara Tylka

Czym jest zarażenie afektywne i jak może do niego dojść? Tłumaczy psycholożka Sara Tylka

Trudno ci się skupić w niedzielę? Po 15:00 zaczynasz odczuwać niepokój? To może być sunday blues

Davina Reeves-Ciara

Davina Reeves-Ciara o wychowaniu w naturze i sile intuicji. „Jak zaczynasz jej słuchać, to trudno przestać” [WIDEO]

Nie oceniaj wszystkiego. „Na przykładzie pogody zauważyć można, że często oceniamy to, na co nie mamy żadnego wpływu”

Nieekspertka o depresji: gdybym przyszła z wielką, krwawiącą raną w nodze, łatwiej byłoby zrozumieć, że mnie boli

Kobieta przy liściach

Jak nie być zazdrosnym? Chorobliwa zazdrość a zdrada

Anya Taylor-Joy: W chwili stresu trzeba zrobić krok w tył i powiedzieć sobie: nikt nie umiera, nie jesteś chirurgiem, wszystko będzie dobrze

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Cukrzyca może zmienić naszą osobowość

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Klara Roterska

Klara Roterska: Nikt nie chciał wpisać mi w kartę leczenia słowa „gwałt”, wpisywali „przykre zdarzenie”

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?