Przejdź do treści

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Terapia zajęciowa - przebieg, korzyści, rodzaje terapii Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Terapia zajęciowa to rodzaj terapii skupiającej się rehabilitacji osób z tzw. grup wykluczonych – niepełnosprawnych fizycznie lub intelektualnie, z problemami psychicznymi lub deficytami. Może również pomóc osobom, które zmagają się z samoregulacją i przetwarzaniem sensorycznym.

Co to jest terapia zajęciowa?

Terapia zajęciowa to rodzaj terapii poprzez różnego rodzaju aktywizację. Terapia zajęciowa zwykle przeprowadzana jest w grupach, a pacjenci angażują się razem w różnego rodzaju prace, naukę lub rozrywkę. W niektórych przypadkach (np. osób niepełnosprawnych umysłowo uczących się podstawowych czynności dnia codziennego) można prowadzić terapię zajęciową indywidualnie.

Historia terapii zajęciowej

W XVIII wieku pacjenci cierpiący na choroby psychiczne byli uważani za zagrożenie dla społeczeństwa. Jednak wraz pojawieniem się Deklaracji Praw rozwinęły się bardziej humanitarne systemy leczenia osób chorych.

W XIX wieku korzyści płynące z zaangażowania zawodowego były coraz lepiej rozumiane. Zachęcano chorych do udziału w życiu społeczności, tworzenia sztuki i uczenia się rzemiosła. William Rush Dunton Jr., znany jako „ojciec terapii zajęciowej”, był zdecydowanym zwolennikiem zaangażowania zawodowego i ostatecznie założył National Society for Promotion of Occupational Therapy (obecnie AOTA). Umożliwiło to większej liczbie pacjentów skorzystanie z usług terapii zajęciowej.

Około roku 1915 Eleanor Clark Slagle zorganizowała pierwszy program edukacyjny dla terapeutów zajęciowych. Okazało się, że był to główny punkt zwrotny w rozwoju terapii zajęciowej i uznaniu jej za legalną dziedzinę psychologii. Od tej pory terapia zajęciowa odgrywa niebagatelną rolę w aktywizacji osób niepełnosprawnych i z problemami natury psychicznej.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Zdrowie umysłu
Deep Focus from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł
Zdrowie umysłu
Miralo, Suplement diety wspomagający odporność na stres, 20 kapsułek
20,99 zł
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł
PROMOCJA
Zdrowie umysłu, Promocje
WIMIN Głębokie skupienie, 30 kaps.
20,00 zł 79,00 zł
Zdrowie umysłu
Miralo Sen, Suplement na dobry sen, 20 kapsułek
20,99 zł
Terapia pedagogiczna, czyli zajęcia korekcyjno-kompensacyjne dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Jak przebiega terapia zajęciowa?

Terapia jest dostosowana do specyficznych potrzeb pacjenta. Zanim się zacznie, terapeuta zajęciowy przygląda się mocnym stronom i wyzwaniom, z jakimi zmaga się pacjent. Terapeuta stworzy następnie program zajęć, nad którymi dana osoba będzie mogła pracować.

Przykłady zadań i umiejętności, na których może się skupić terapia zajęciowa:

  • Procedury samoopieki, takie jak ubieranie się (zdolności motoryczne i planowanie motoryczne);
  • Pisanie i kopiowanie notatek (umiejętności motoryczne, koordynacja ręka-oko);
  • Trzymanie i kontrolowanie ołówka za pomocą nożyczek (zdolności motoryczne, planowanie motoryczne);
  • Rzucanie i łapanie (równowaga i koordynacja);
  • Organizacja pracy (planowanie motoryczne, umiejętności organizacyjne);
  • Reagowanie na bodźce sensoryczne (umiejętności samoregulacji);
  • Garncarstwo, wyrabianie naczyń ceramicznych (umiejętności motoryczne, aktywizacja zawodowa);
  • Trening umiejętności społecznych.

Korzyści z terapii zajęciowej

Terapia zajęciowa składa się z ćwiczeń i działań służących budowaniu określonych umiejętności. Na przykład, jeśli pacjent ma problem z pisaniem, terapia może obejmować techniki multisensoryczne, które pomogą w pisaniu ręcznym. Jeśli osoba biorąca udział w zajęciach ma problemy z koncentracją, terapeuta może zlecić wykonanie ćwiczeń całego ciała, zanim usiądzie do pracy.

W przypadku osób niepełnosprawnych, im wcześniej rozpoczną one terapię, tym bardziej jest skuteczna. Umiejętność wykonywania podstawowych zadań może również pomóc w budowaniu poczucia własnej wartości i pewności siebie.

Rodzaje terapii zajęciowej

Istnieją trzy rodzaje terapii zajęciowej:

  1. Ergoterapia – terapia poprzez pracę, terapia wykorzystująca zajęcia manualne;
  2. Socjoterapia – terapia wykorzystująca  spotkania grupowe, towarzyskie;
  3. Arteterapia – terapia sztuką, terapia poprzez tworzenie lub obcowanie ze sztuką.

Dalej można podzielić terapię zajęciową na metody, m.in:

Ergoterapia:

  • dziewiarstwo (szydełkowanie);
  • hafciarstwo;
  • tkactwo (wytwarzanie tkanin);
  • krawiectwo;
  • kaletnictwo (wytwarzanie rzeczy ze skóry);
  • metaloplastyka (wytwarzanie rzeczy z metalu);
  • ogrodnictwo;
  • stolarstwo;
  • garncarstwo;
  • ceramika.

Socjoterapia:

  • ludoterapia (terapia zabawą);
  • terapia ruchem;
  • trening umiejętności społecznych;
  • rekreacja w grupie.

Arteterapia:

  • rysunek;
  • malarstwo;
  • grafika;
  • rzeźba;
  • sztuka użytkowa;
  • terapia tańcem, muzyką, filmem, teatrem i książką.

Istnieje kilka obszarów, którymi zajmują się terapeuci w ramach warsztatów terapii zajęciowej. Są to:

  • Czynności życia codziennego (ADL);
  • Wypoczynek i czas wolny;
  • Praca;
  • Edukacja;
  • Partycypacja społeczna.
Terapia psychodynamiczna (długoterminowa)

Terapia zajęciowa – czynności w życiu codziennym i samoobsługa (ADL)

Czynności codzienne to czynności, które wykonuje się na co dzień, takie jak jedzenie, kąpiel, ubieranie się, korzystanie z toalety, mobilność funkcjonalna itp. Trening w ramach terapii zajęciowej jest potrzebny, gdy dana osoba nie jest w stanie samodzielnie wykonać tych zadań z powodu choroby, urazu lub niepełnosprawności.

Instrumentalne czynności dnia codziennego (IADL) są podobne do ADL, wymagają jednak więcej planowania. Są to zadania, które wspierają codzienne życie w domu i społeczności. Na przykład, dana osoba musi być w stanie zaplanować budżet domowy, pójść na zakupy spożywcze itd.

Osoby, które doświadczyły uszkodzenia mózgu, udaru lub są niepełnosprawne intelektualnie, mogą mieć trudności z wykonywaniem IADL z powodu obniżonych funkcji poznawczych. W takim wypadku terapeuta może stworzyć próbną listę zakupów i poprosić pacjenta o zebranie pewnych rzeczy w celu wspólnego przygotowania posiłku. Umożliwi to pacjentowi pracę nad umiejętnościami poznawczymi potrzebnymi do planowania i zakupów.

Terapia zajęciowa – wypoczynek i czas wolny

Terapia w zakresie wypoczynku obejmuje przygotowanie do snu, zasypianie i sposoby na odprężenie. Osoby, które doświadczają problemów ze zdrowiem psychicznym, zaburzeń snu i innych schorzeń, mogą nie być w stanie zapewnić sobie odpowiedniego snu i odpoczynku.

Przykładem są pacjenci, który doświadczają zespołu stresu pourazowego i mają trudności ze snem. Terapeuci uczą umiejętności tworzenia i modyfikowania rutynowych czynności oraz zdrowych nawyków. Terapeuta może zasugerować, w jaki sposób pacjent mógłby zmienić rutynowe przygotowania do snu, co pomoże mu uzyskać wypoczynek lepszej jakości.

Terapia zajęciowa – praca

Terapia w zakresie pracy obejmuje poszukiwanie pracy, utrzymanie/wykonywanie jej, przygotowanie do emerytury lub wolontariat. Osoby, które doświadczają chorób psychicznych, niepełnosprawności intelektualnej, udaru, itp. mogą mieć trudności w każdym z tych obszarów.

Terapia zajęciowa uczy umiejętności związanych z wykonywaniem pracy, takich jak umiejętności społeczne, zarządzanie czasem, rozwiązywanie problemów, komunikacja i inne.

Terapia zajęciowa – edukacja

Terapia obejmuje wszelkie czynności wymagane do nauki i angażowania się w środowisko uczenia się. Osoby z niepełnosprawnością intelektualną są jednym z typów pacjentów, którzy mogą odnieść korzyści z terapii zajęciowej w kontekście szkolnym.

Także dziecko z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego może mieć trudności w środowisku szkolnym. Jasne światła, ruchliwe otoczenie w klasie, konieczność siedzenia w bezruchu przez dłuższy czas i wiele innych czynników może wpływać na nieumiejętność skupienia się lub zniechęcenie do edukacji. W czasie terapii modyfikuje się otoczenie i nawyki pacjenta, aby wspierać zaangażowanie w edukację.

Terapia zajęciowa – partycypacja społeczna

Partycypacja społeczna obejmuje angażowanie się w społeczność oraz związki z przyjaciółmi, rodziną, rówieśnikami, współpracownikami itp. Pacjenci, którzy mogą mieć trudności z zaangażowaniem się w partycypację społeczną to często osoby starsze. Może to być spowodowane trudnościami w poruszaniu się w społeczności i fizycznymi ograniczeniami.

 

Bibliografia:

  1. Gordon, Don (2009). Willard & Spackman’s Occupational Therapy. Baltimore, MD: Lippincott Williams & Wilkins. p. 210;
  2. Schoen, S.A., & Miller, L.J. (2018). „A retrospective pre-post treatment study of occupational therapy intervention for children with sensory processing challenges”. The Open Journal of Occupational Therapy. 61(1): 1–14.;
  3. Yerxa, E., Clark, F., Jackson, J., Pierce, D., & Zemke, R. (1989). An introduction to occupational science, A foundation for occupational therapy in the 21st century. Haworth Press;
  4. McColl MA, Law M, Stewart D, Doubt L, Pollack N, Krupa T (2003). „Theoretical basis of occupational therapy” (2nd ed.). New Jersey: SLACK Incorporated.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Czym jest osobowość psychopatyczna, jakie są jej objawy i przyczyny oraz jak ją leczyć?

Nerwica lękowa – czym jest, jak się objawia i jak sobie z nią radzić?

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzję o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Dziewczyna

Rekordowa liczba prób samobójczych dzieci i młodzieży w Polsce. „To dwa tysiące dramatycznych historii w szkołach, złamanych serc rodziców”

SUD – czym są, jak je zdiagnozować i w jaki sposób leczyć uzależnienia?

Lubisz oglądać stare zdjęcia? Uważaj, żeby wspomnieniom nie poświęcać za dużo czasu!

Eustres – czym jest, kogo dotyczy i jakie ma zalety? Eustres a dystres 

Kim jest osoba niebinarna? Co różni interpłciowość i niebinarność?

Dorosłe dzieci z rodzin dysfunkcyjnych – kim są, jak rozpoznać u siebie problem DDD?

Dystres – czym jest i jak sobie z nim radzić? Jak odróżnić go od eustresu

Totalna biologia – na czym polega, jak tłumaczy powstawanie chorób i jakie metody leczenia proponuje

Michał Malitowski

„Ludzie chorują na nadciśnienie, na astmę, na wrzody żołądka, a mnie dopadło akurat to”. Michał Malitowski opowiada o swoich zmaganiach z chorobą afektywną dwubiegunową

Kobieta ma orgazm

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

Kobieta

Nie planuj wszystkiego. „Patrzymy często tam, gdzie chcemy się znaleźć, i przez to zdarza nam się przeoczyć to, co dzieje się tu i teraz”

Zmęczeni ludźmi, czyli jak się nie wypalić w kontaktach z innymi

Aleksandra Kwaśniewska

Aleksandra Kwaśniewska w mocnych słowach o śmierci przyjaciela. „Depresja nie omija sławnych i bogatych”

"Trudne dzieciństwo najczęściej generuje trudną dorosłość. Ale nie musi tak być" - podkreśla psycholożka

„Trudne dzieciństwo najczęściej generuje trudną dorosłość. Ale nie musi tak być” – podkreśla psycholożka

10 sposobów na to, by nie zwariować. Radzi Kasia Bem

„Pracując fizjoterapeutycznie, na twarzy pacjenta pojawia się uśmiech albo łzy – ale nie takie spowodowane bólem fizycznym” – o terapii uwalniania stresu mówi mgr Paulina Wciórka / archiwum prywatne

„Podczas pracy fizjoterapeutycznej na twarzy pacjenta pojawia się uśmiech albo łzy. Ale nie takie spowodowane bólem fizycznym” – o terapii uwalniania stresu mówi fizjoterapeutka Paulina Wciórka

Kiedyś musiał nadejść ten moment. Powiedz „TAK” asertywności!

Gdzie mieszka szczęście – w mózgu czy poza nim? /fot. Pexels,, Gabriela Cheloni

Gdzie mieszka szczęście – w mózgu czy poza nim?

Czym jest hygge i lagom, czyli dwie skandynawskie filozofie szczęścia? 

Jak radzić sobie ze złością? Reakcje organizmu, choroby, leczenie i psychoterapia

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

Najpopularniejsze

Grypa typu A/iStock

Grypa typu A – leczenie, objawy i charakterystyka wirusa

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Grypa typu B - objawy, charakterystyka

Grypa typu B – przyczyny, objawy i leczenie

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Jak odetkać ucho zatkane woskowiną, katarem i wodą? Domowe sposoby

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

„Dobry seks to taki w kontakcie z własnym ciałem, emocjami i drugim człowiekiem. Nawet jeżeli miedzy kochankami nie ma miłości” – mówi Marta Niedźwiecka, psycholożka i sex coach

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

×