Przejdź do treści

WZW typu A, B i C – szczepienie, przyczyny, objawy i leczenie

kobieta, która trzyma się za bolący brzuch
Jakie są przyczyny WZW? Fot. BillionPhotos.com / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Lekarka pandemia
Ministerstwo ma nową strategię postępowania z pacjentami chorymi na COVID-19. Co się zmieni?
„Wybraliśmy bezdzietność!”, czyli kanadyjska akcja społeczna, która budzi spore emocje. Co mówi jedna i druga strona?
„Jedna planeta, jedno dziecko”, czyli kanadyjska akcja społeczna, która budzi spore emocje
dziewczyna na łóżku z książką
Nie ma oziębłych kobiet – zauważa seksuolożka Katarzyna Koczułap. To mit!
Lubisz śniadania na słodko? Sprawdź przepis na fit muffinki
diament
Biżuteria nazębna – co trzeba o niej wiedzieć? Wyjaśnia stomatolog

Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) jest chorobą zakaźną. Wywołują ją wirusy zapalenia wątroby typu A, B (HAV, HBV) oraz rzadziej typu C (HCV). Dwukrotnie częściej rozpoznaje się zakażenie wirusem typu A niż B.

Typy wirusowego zapalenia wątroby (WZW)

Wirusowe zapalenie wątroby typu A dotyczy głównie dzieci w wieku siedmiu-dziesięciu lat, młodzieży, młodych dorosłych i ma lżejszy przebieg niż zakażenie wirusem typu B. Wirus rozprzestrzenia się przez wodę i produkty spożywcze. Możliwe też jest zakażenie poprzez uszkodzoną tkankę. Okres wylęgania choroby trwa najczęściej 28-30 dni. Nasilenie zachorowań następuje w okresie letnio-jesiennym. Przebycie WZW A powoduje trwałe uodpornienie.

Wirusowe zapalenie wątroby typu B rozwija się na skutek zakażenia, do którego dochodzi najczęściej poprzez przetoczenie zakażonej krwi i/lub preparatów krwiopochodnych lub naruszenie ciągłości tkanek źle wysterylizowanymi narzędziami. Możliwe jest także zakażenie drogą płciową, zakażenie dziecka podczas porodu i karmienia piersią. Najrzadziej notuje się zakażenie drogą jelitową. Okres wylęgania choroby wynosi od dwóch do sześciu miesięcy. Możliwe jest nosicielstwo we krwi wirusa typu B bez wystąpienia objawów – tylko u 5-10 proc. zakażonych choroba przejdzie w formę przewlekłą. Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby spowodowane HBV może prowadzić do ostrego zaniku wątroby, śpiączki i zgonu. Na szczęście w Polsce od lat szczepi się wszystkie noworodki. Każdego roku szczepionkę przeciwko HBV przyjmuje ok. 1,6 mln Polaków, dzięki czemu w naszym kraju spada liczba zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu B.

Wirusowe zapalenie wątroby typu C zwykle wykrywane jest przypadkowo, co sprawia, że wiele osób nie zdaje sobie sprawy z niebezpieczeństwa. Do zakażenia dochodzi tą samą drogą co w przypadku wirusa HBV. Jednak aż u 80 proc. zakażonych choroba przejdzie w formę przewlekłą. Jak dotąd nie udało się wyprodukować szczepionki przeciwko temu wirusowi, ale istnieją skuteczne, choć kosztowne leki, które ponad połowie chorym pozwalają wrócić do zdrowia.

Objawy wirusowego zapalenia wątroby (WZW)

Objawy początkowe WZW niezależnie od typu wirusa to: osłabienie, ból głowy, apatia, złe samopoczucie, zaburzenia żołądkowe, wymioty, wstręt do tłustych pokarmów, biegunka. U dzieci często występuje kilkudniowa gorączka i ból w prawym podżebrzu lub środkowym nadbrzuszu. Po krótkotrwałej poprawie (jeden–dwa dni) pojawia się zespół żółtaczkowy: zażółcenie skóry, odbarwione stolce, ciemny kolor moczu. Dalszemu powiększeniu ulega wątroba. Objawy te trwają od tygodnia do trzech tygodni, po czym następuje okres zdrowienia.

WZW A czyli żółtaczka pokarmowa

WZW typu A, czyli inaczej “choroba brudnych rąk” lub żółtaczka pokarmowa, to choroba wywołana przez wirusa zapalenia wątroby typu A. Główną przyczyną choroby w Polsce jest transfer wirusa z podróży oraz szerzenie się choroby wśród emigrantów. Najbardziej podatne na zachorowanie na żółtaczkę pokarmową typu A są dzieci. Źródłem zakażenia są osoby chore, nieprawidłowo przygotowywana i przechowywana żywność oraz skażona woda pitna. Możliwe jest zarażenie żółtaczką pokarmowa noworodka w trakcie porodu siłami natury. Zakaźność w żółtaczce pokarmowej jest obecna 2-3 tygodnie przed wystąpieniem żółtaczki oraz 5-7 dni po jej ujawnieniu się. Zakażenie wirusem WZW A wywołującym chorobę ustępuje całkowicie, a po przechorowaniu zdiagnozowanej żółtaczki pokarmowej możliwe jest oddawanie krwi.

Objawy żółtaczki pokarmowej

Aż u 70 proc. dzieci przebieg jest bezżółtaczkowy lub skąpoobjawowy, co sprzyja niekontrolowanemu rozprzestrzenianiu się choroby. Żółtaczka pokarmowa u niemowląt spowodowana wirusem zapalenia wątroby ma również typowy przebieg. Główne objawy żółtaczki pokarmowej u dzieci:

  • żółtaczka – najwyraźniejsza na spojówkach i śluzówkach,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • bóle brzucha,
  • nudności,
  • wymioty,
  • okresowo biegunka lub zaparcia,
  • niewielkie powiększenie wątroby i śledziony,
  • gorączka,
  • zapalenie górnych dróg oddechowych,
  • osłabienie,
  • bóle stawów,
  • ciemny mocz i odbarwiony stolec.

Objawy są przemijające oraz zwykle niedokuczliwe, najczęściej nie wymagają zmian trybu życia i nie zaburzają znacząco funkcjonowania. Żółtaczka pokarmowa może jednak doprowadzić do powikłań – ostrej niewydolności nerek, zapalenia pęcherzyka żółciowego, zapalenia trzustki, czy niewydolności wątroby.

Żółtaczka pokarmowa – rozpoznanie i leczenie

Nie tylko na podstawie wywiadu objawów dokonuje się rozpoznania żółtaczki pokarmowej – jakie badania są więc wykonywane? Lekarz przed ustaleniem diagnozy zleca niezbędne badania laboratoryjne z krwi – poziom enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT), albumin, mocznika, parametrów układu krzepnięcia. Rozpoznanie pewne stawia się po wykazaniu obecności przeciwciał anty-HAV w klasie IgM w surowicy krwi. Leczenie może przebiegać w warunkach domowych. Położenia do szpitala wymagają pacjenci z podejrzeniem niewydolności wątroby, trudnościami diagnostycznymi i powikłaniami oraz osoby pochodzące z dużych skupisk, by ograniczyć rozprzestrzenianie się choroby, np. z domów dziecka, ośrodków dla uchodźców. Leczenie żółtaczki pokarmowej opiera się na łagodzeniu objawów, odpoczynku w łóżku oraz pilnowaniu regularnych posiłków, które powinny być lekkostrawne. Zachorowaniu na WZW A można zapobiegać poprzez zastosowanie szczepionki zapewniającej odporność na całe życie.

Dieta przy żółtaczce pokarmowej

Zalecenia żywieniowe dla osób chorych na żółtaczkę pokarmową to przyjmowanie częstych posiłków w małych ilościach:5-6, o stałych porach. Spożywane powinny być produkty lekkostrawne, takie jak jasne pieczywo, płatki owsiane, biszkopty, lekkie kasze, odtłuszczone produkty mleczne, białka jaja, chude mięso, ryby, tłuszcze roślinne, ziemniaki gotowane, jabłka pieczone, musy owocowe, warzywa, np. marchewka gotowana i przecierana, na surowo jedynie pomidory bez skórki, sałata, poza tym lekkie zupy. Do picia polecana jest przede wszystkim woda niegazowana, rozcieńczone soki i słabe herbaty. Podczas żółtaczki pokarmowej należy wykluczyć produkty ciężkostrawne, z dużą zawartością tłuszczów i błonnika – unikać ciemnego pieczywa, ostrych przypraw, smażonych potraw, tłustego mięsa, żółtek jaj, tłustego nabiału, warzyw kapustnych i ostrych, ciast, używek takich jak alkohol, kawa, herbata. Niezmiernie ważna jest higiena spożywanych posiłków – nie należy jeść w nerwowym pośpiechu, ale zadbać o spokój i dokładne przeżuwanie pokarmu.

Kobieta myje ręce

Co to jest wirusowe zapalenie wątroby typu B i jak można się zarazić?

Wirusowe zapalenie wątroby typu B jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa Hepatitis B virus (HBV). Potocznie określa się to schorzenie mianem żółtaczki wszczepiennej, ponieważ obecność wirusa typu B w organizmie doprowadza do uszkodzenia komórek wątroby, czego rezultatem jest zażółcenie powłok skórnych i białek oczu.

Wirusem zapalenia wątroby typu B można się zarazić poprzez bezpośredni kontakt z krwią lub błonami śluzowymi osoby chorej, np.:

  • podczas przetaczania krwi lub preparatów krwiopochodnych,
  • podczas częstych i przygodnych stosunków seksualnych,
  • podczas kontaktu z zakażonymi igłami lub strzykawkami (choroba występuje bardzo często u narkomanów),
  • podczas zabiegów operacyjnych lub stomatologicznych z użyciem źle wysterylizowanego sprzętu,
  • podczas dializ,
  • podczas badań i zabiegów z użyciem endoskopu,
  • podczas wykonywania tatuażu,
  • u fryzjera, który ma nieumyty sprzęt,
  • pracując w placówce medycznej, żłobku, szkole lub służbie więziennej.

WZW B można się zarazić praktycznie wszędzie, dlatego małe dzieci szczepi się już w wieku niemowlęcym bądź tuż po urodzeniu.

WZW typu B – szczepienie ochronne

Na zachorowanie na WZW B szczególnie narażone są osoby mające codzienny kontakt z ludźmi, np. pracownicy służb medycznych, wojskowych, więziennych, tatuażyści, fryzjerzy. Chorują także dzieci i młodzież, które nie były wcześniej szczepione.

Szczepienie WZW B jest obowiązkowe. Dzieci i młodzież są zaszczepiane na tę chorobę zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Szczepionka na żółtaczkę typu B jest podawana domięśniowo lub podskórnie w trzech dawkach. Pierwszą dawkę podaje się od razu, drugą po miesiącu, a trzecią po sześciu miesiącach. Jeśli konieczny jest tryb przyspieszony, stosuje się schemat: 0-7-21 dni. Trzeba pamiętać, że lekarz musi wyrazić zgodę na szczepienie WZW typu B. Ile jest ważne takie szczepienie? Ochrona, o ile dana osoba nie choruje, jest ważna przynajmniej 10 lat. Dla potwierdzenia ważności szczepionki wykonuje się badanie przeciwciał anty-HBS.

Szczepionka przeciwko żółtaczce typu B jest obowiązkowa dla osób będących w grupie ryzyka, czyli: pracowników służby zdrowia, osób chorujących przewlekle, chorych z wadliwie działającym systemem odpornościowym, dzieci urodzonych z matek będących nosicielkami wirusa, młodzieży uczącej się.

Objawy żółtaczki typu B

W przebiegu żółtaczki typu B objawy początkowe są mało charakterystyczne. Choroba rozpoczyna się bólem mięśni i stawów, ogólnym osłabieniem, czasem gorączką. Objawy przypominają infekcję. U niektórych chorych mogą pojawić się nudności, wymioty i bóle brzucha podobne do symptomów zatrucia pokarmowego.

Żółtaczka ujawnia się dopiero w zaawansowanym stadium choroby. W badaniu ultrasonograficznym (USG) jest widoczna też powiększona śledziona i wątroba. U niektórych osób pojawiają się także nieprawidłowości w elektrokardiogramie (EKG). Jest to sygnał, że wirus wątroby typu B mógł na dobre zadomowić się w organizmie. Wstępne rozpoznanie trzeba potwierdzić badaniami laboratoryjnymi.

Wirusowe zapalenie wątroby typu B – diagnostyka, leczenie

Diagnostyka wirusowego zapalenia wątroby typu B wymaga szeregu badań laboratoryjnych i obrazowych. Chory musi wykonać badania z krwi – próby wątrobowe, miano przeciwciał anty-HBS, morfologię krwi obwodowej, OB, CRP. Do oceny stanu ogólnego pacjenta potrzebne jest badanie rentgenowskie (RTG), ultrasonograficzne (USG) lub komputerowa tomografia (TK). Mają one pomóc ocenić ewentualne zmiany, które poczynił w organizmie wirus zapalenia wątroby typu B. Wyniki tych badań są decydujące.

Niestety nie ma leku, który całkowicie wyeliminowałby wirusa z organizmu. Osoba zakażona będzie chora do końca życia. Wdrożone leczenie ma jedynie zapobiec powikłaniom i dalszemu rozwojowi choroby. W tym celu choremu podaje się leki stymulujące układ odpornościowy i preparaty przeciwwirusowe.

U niektórych pacjentów wirus doprowadza do całkowitego uszkodzenia wątroby. Konsekwencją jest marskość tego narządu. Szanse na dalsze życie może zapewnić jedynie przeszczep. Marskość wątroby może skutkować pojawieniem się nowotworu. Rokowania przy raku wątroby są niekorzystne.

wątroba

Czym jest wirusowe zapalenie wątroby typu C?

Wywołuje je wirus HCV – bardzo niebezpieczny i niedający żadnych charakterystycznych objawów po zarażeniu. Właśnie dlatego chora osoba nie wie, że cierpi. Wirusowe zapalenie wątroby typu C często zmienia się w postać przewlekłą. Konsekwencją może być marskość albo rak wątroby. Czy możemy się chronić? Niestety nie. Nie ma szczepionki zapobiegającej rozwojowi zapalenia wątroby.

Kto jest najbardziej narażony? Służba zdrowia, narkomani, osoby, u których przetaczano krew, osoby często zmieniające partnera seksualnego oraz te, które mieszkają z inną chorą bądź chorym zakażonym wirusem HCV.

Jak można się zarazić WZW C?

  • drobny zabieg medyczny, np. zastrzyk, pobranie krwi, usunięcie znamienia;
  • transfuzja krwi, zwłaszcza przed rokiem 1993;
  • dializa nerek;
  • zabieg stomatologiczny;
  •  zabieg kosmetyczny z użyciem cążek, nożyczek;
  •  przekłuwanie uszu lub innych części ciała, wykonywanie tatuaży;
  •  korzystanie ze wspólnej maszynki do golenia, szczoteczki do zębów lub innych przyborów, które mogą być zakażone wirusem;
  •  przyjmowanie narkotyków dożylnie lub donosowo;
  •  utrzymywanie przygodnych kontaktów seksualnych z wieloma partnerami; ryzyko zakażenia HCV jest minimalne przy kontaktach seksualnych z jednym partnerem.

Obecnie w trakcie leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu C na oddziale w większości przebywają osoby, które przeszły operacje i przetaczano im krew ponad 10-15 lat temu. Współcześnie w szpitalach obowiązują na szczęście inne procedury przygotowania krwi do przetoczeń niż wtedy.

Leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu C (WZW C)

U 80 proc. chorych na wirusowe zapalenie wątroby typu C choroba od razu przechodzi w stan przewlekły: podstępny, bo niedający objawów. W ośmiu przypadkach na dziesięć nie występuje ani żółtaczka, czyli charakterystyczna zmiana barwy skóry, ani ból okolic wątroby, ani gorączka. Potwierdzenie zakażenia uzyskuje się, wykonując badania poziomów enzymów wątrobowych (AlAT i AspAT: norma – poniżej 40 IU/l) i bilirubiny (norma – 0,2–1,0 mg/dl (3,4–17 umol/l)). Przypadki wirusowego zapalenia wątroby obowiązkowo zgłasza się, rejestruje i leczy w szpitalu. Terapia polega na stosowaniu diety (beztłuszczowej, niskobiałkowej), odpoczynku, unikaniu wysiłku fizycznego, psychicznego oraz wszelkich używek.

W przypadku stwierdzenia choroby zapobieganie jej rozprzestrzenianiu się polega na odkażaniu przedmiotów, z którymi chory miał styczność, a osobom, które miały kontakt z chorym, podaje się gamma-globulinę ludzką w celu zwiększenia odporności.

 

Źródła:

  1. Kawalec, Pediatria tom. 2, Warszawa 2013.
  2. A. Szczeklik, Interna Szczeklika, Kraków 2018.
  3. Choroby wątroby i dróg żółciowych, w: M. Jarosz (red.): Praktyczny podręcznik dietetyki. Warszawa 2010: 249–269.
  4. PZH Polski Instytut Zdrowia Publicznego, Szczepionka przeciw WZW B, online: szczepienia,
  5. Kowalska M.E.; Kalinowski P.; Bojakowska U.; Krauze M.; Epidemiologia wirusowego zapalenia wątroby typu B w Polsce w latach 2010-2014, Journal of Education, Health and Sport. 2017;7(3):414-426.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

chirurdzy na sali operacyjnej

„Piątego razu nie było”. Chirurg Paweł Kabata opisuje przejmującą historię pacjentki, która wybrała leczenie „dietą i ziołami”

Chcesz zadbać o jelita? 4 rzeczy, o których musisz pamiętać

Kobieta je danie na talerzu

W których odcinkach przewodu pokarmowego wchłaniane są poszczególne witaminy? Wyjaśnia dietetyczka

słodka papryka mielona

Salmonella w popularnej przyprawie. GIS wycofuje ze sklepów partię słodkiej papryki

Dłoń oparta o szklankę wody

Czkawka – przyczyny, leczenie. Czego objawem jest czkawka?

Choroba Whipple’a – na czym polega? Jakie są objawy choroby?

Choroba Whipple’a – na czym polega? Jakie są objawy choroby?

Zespół złego wchłaniania/Getty Images

Zespół złego wchłaniania – z czego może wynikać? Jak go rozpoznać?

Masz wzdęcia? 10 produktów, które pomogą ci z nimi walczyć

Problem z zaparciami? Zobacz, co twój organizm chce ci powiedzieć

10 ziół i przypraw, które powinnaś zacząć dodawać do swoich posiłków

4 powody, dla których warto jeść błonnik. Chodzi nie tylko o zaparcia

Kobieta w lesie

Kleszczowe zapalenie mózgu – jak się objawia, czym jest spowodowane, jak wygląda leczenie?

Dieta Dukana - menu. Czy dieta Dukana jest zdrowa?

Dieta Dukana – menu. Czy dieta Dukana jest zdrowa?

Kawa pomaga w trawieniu i w walce z jego zaburzeniami?

Czy możemy pić kawę w czasie choroby? Odpowiedź wcale nie jest taka oczywista

Kawa to remedium na problemy trawienne? Badania nie są jednoznaczne, ale coś w tym jest

Dieta lekkostrawna / unsplash

Dieta lekkostrawna – efekty, zasady, przeciwwskazania

Produkty, które mogą wywołać alergie pokarmowe u dorosłych

Alergia pokarmowa – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Czym jest atrofia i których narządów może dotyczyć? Przyczyny oraz leczenie zaniku tkanek

celiakia - ziarna zbóż

Celiakia – objawy, badania, dieta. Powikłania choroby trzewnej

dziecko z rotawirusem

Rotawirusy u dzieci i dorosłych – objawy zakażenia, szczepionka

kobieta, którą boli brzuch, przepuklina pępkowa

Przepuklina pępkowa u dzieci i dorosłych – objawy i leczenie

Zaparcia - przyczyny, skutki, leczenie

Zaparcia – przyczyny, objawy, skutki, leczenie

Robaczyca - objawy, zapobieganie.

Robaczyca – objawy u dzieci, dorosłych i zwierząt

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta leży na łóżku

Seks analny to czysta przyjemność! Jak wzbogacić swój erotyczny repertuar?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?