Jak wygląda zmarszczka nakątna?
Zmarszczka nakątna jest pionowym fałdem skórnym, rozciągającym się od górnej do dolnej powieki i ulegającym na niej wygładzeniu. Rzadziej spotyka się zmarszczkę nakątną o przeciwnym przebiegu, czyli od powieki dolnej do górnej – i wówczas zmarszczka wygładza się na powiece górnej. Ta struktura leży od strony nosa i wewnętrznego kącika oka, pokrywając przyśrodkowy kąt szpary powiekowej. Tylko niekiedy zmarszczka nakątna zlokalizowana jest bliżej skroni i przesłania kąt zewnętrzny oka. Zmarszczka nakątna występuje symetrycznie i obserwowana jest zarówno na powiece lewej, jak i prawej.
Rolki
Przyczyny występowania zmarszczki nakątnej
Zmarszczka nakątna jest cechą charakterystyczną dla populacji azjatyckiej i sprawia, że twarz mieszkańców Azji ma charakterystyczne rysy. Taka zmarszczka nie jest natomiast spotykana u przedstawicieli rasy białej (kaukaskiej) – za pewnymi wyjątkami. Przede wszystkim – występowanie zmarszczki nakątnej może być związane z obecnością niektórych schorzeń o charakterze wrodzonym. W przypadku jakich chorób pojawia się zmarszczka nakątna?
Zespół Downa, czyli trisomia chromosomu 21 to jedno z tych schorzeń, w przebiegu którego dzieci rodzą się ze zmarszczką nakątną. Nie jest to jedyna charakterystyczna zmiana w wyglądzie twarzy – towarzyszy jej szerszy rozstaw oczu, a także spłaszczenie nosa. Inne schorzenia o wrodzonym charakterze, w przebiegu których może pojawić się zmarszczka nakątna to:
- zespół Turnera,
- zespół Klinefeltera,
- zespół di George’a,
- zespół kociego krzyku,
- poalkoholowy zespół płodowy FAS,
- autyzm.
Można zaobserwować także zmarszczkę nakątną u wcześniaków. Należy podkreślić, że obecność zmarszczki nakątnej nie zawsze wiąże się ze współwystępowaniem chorób wrodzonych. Możliwe jest występowanie zmarszczki nakątnej u zdrowego dziecka. Wówczas przyczyną jest niepełny rozwój kości środka twarzy i grzbietu nosa. Zmarszczka nakątna może występować jako dziedziczna cecha wyglądu – jeśli u rodziców występuje taka cecha wyglądu u rodziców, istnieje spore prawdopodobieństwo, że pojawi się także u potomstwa. Kolejną możliwą przyczyną występowania zmarszczki nakątnej jest zez pozorny, gdy dziecko zezuje pomimo tego, że narząd wzroku ukształtowany jest w prawidłowy sposób.
Rozpoznanie zmarszczki nakątnej nie wymaga żadnej specjalnej diagnostyki, ponieważ takie zmarszczki u dzieci można zauważyć gołym okiem. Niekiedy lekarz wykonuje badanie okulistyczne, podczas którego odciąga powiekę uwidaczniając prawidłowy kąt powieki oraz dokonując pomiarów długości i szerokości szpary powiekowej.
Kiedy znika zmarszczka nakątna?
W przypadku wcześniaka lub zdrowego noworodka, zmarszczka nakątna powinna zniknąć średnio po około 12 miesiącach życia. Wówczas dochodzi do pełnego wykształcenia kości i chrząstek budujących grzbiet nosa. Jeśli zmarszczka nakątna jest cechą wyglądu współwystępującą z wymienionymi wcześniej schorzeniami wrodzonymi – nie zaniknie i będzie trwała.
Czy zmarszczkę nakątną się leczy?
Postępowanie lecznicze w przypadku zmarszczki nakątnej wskazane jest u starszych dzieci, u których zmarszczka znacząco przesłania większą część szpary powiekowej i może zaburzać prawidłowy proces widzenia. W takiej sytuacji rozwiązaniem jest operacyjne usunięcie nadmiarowego fałdu skórnego. Taki zabieg umożliwia przywrócenie komfortu widzenia (zwłaszcza podczas patrzenia w bok) na drodze poszerzenia szpary powiekowej. Skuteczność zabiegu jest wysoka i umożliwia pełną korektę zmarszczki nakątnej. Jeśli zmarszczka nakątna nie zaburza widzenia, wówczas nie ma możliwości korygowania kształtu powiek. Decyzję o zasadności zabiegu podejmuje okulista.
Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym i nie pozostawia widocznych blizn, ponieważ nacięcia wykonywane są w naturalnych zgięciach powiek. Po zabiegu proces gojenia przebiega bardzo sprawnie i wymagane są regularne kontrole okulistyczne.
Bibliografia:
Korniszewki L., Dziecko z zespołem wad wrodzonych. Diagnostyka dysmorfologiczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1994
