Przejdź do treści

„Dermatologia to rozliczne choroby, które często mają podłoże genetyczne”. Dermatolog wyjaśnia, czy można uchronić się przed chorobami, które mają nasze matki

Dermatologia to rozliczne choroby, które często mają podłoże genetyczne
Zdjęcie: Caroline Hernandez / Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Liczba przypadków zarażenia koronawirusem w Polsce przekroczyła milion
Liczba przypadków zarażenia koronawirusem w Polsce przekroczyła milion
Szczepionka na koronawirusa już dostępna w Wielkiej Brytanii. Dopuściła preparat jako pierwszy kraj na świecie
Wielka Brytania jako pierwsza na świecie dopuściła do użytku szczepionkę na koronawirusa stworzoną przez firmy Pfizer i BioNTech
Ellen Page już nie ma, jest Elliot. Aktor oznajmił, że jest transseksualnym mężczyzną. "Wreszcie kocham to, kim jestem"
Ellen Page już nie ma, jest Elliot. Aktor oznajmił, że jest transseksualnym mężczyzną. „Wreszcie kocham to, kim jestem”
"Nie wzorujcie się na koleżankach i osobach z internetu". Seksuolożka Katarzyna Koczułap radzi, jak wybrać antykoncepcję
„Nie wzorujcie się na koleżankach i osobach z internetu”. Seksuolożka Katarzyna Koczułap radzi, jak wybrać antykoncepcję
Kobieta z dzieckiem w górach
W jaki sposób stres wpływa na laktację? Wyjaśnia położna

Jaka mama taka córka. To powiedzenie nabiera nowego znaczenia w kontekście problemów dermatologicznych, które dziedziczymy po krewnych. Dr n. med. Małgorzata Marcinkiewicz, dermatolog, wenerolog w Centrum Medycznym Damiana w rozmowie z Hello Zdrowie opowiada, za jakie choroby odpowiadają geny, jak je rozpoznawać, a także czy można w jakiś sposób się przed nimi uchronić.

Ewa Podsiadły-Natorska: Pacjenci zdają sobie sprawę, że choroby skórne można odziedziczyć?

Dr n. med. Małgorzata Marcinkiewicz: Dermatolog i dermatologia kojarzą się pacjentom głównie ze zmianami, które można zaobserwować zwykle na twarzy czy rękach, czyli z czymś, co możemy łatwo i szybko dostrzec. Jest to m.in. trądzik, różnego rodzaju wysypki czy egzema, która pojawiają się np. pod wpływem długotrwałego stosowania detergentów. Jednak to nie wszystko. Musimy zdawać sobie sprawę, że dermatologia to rozliczne choroby, które niestety często mają podłoże genetyczne.

Jakie to choroby?

Wśród genodermatoz, czyli genetycznie uwarunkowanych chorób skóry wyróżnia się m.in. choroby pęcherzowe skóry, zaburzenia rogowacenia, zaburzenia barwy skóry czy choroby tkanki łącznej. Jedną z takich chorób jest bielactwo wrodzone, czyli albinizm. Co ciekawe, albinizm to grupa chorób, w których dochodzi do dziedziczenia zaburzenia funkcjonowania enzymów odpowiedzialnych za produkcję melatoniny. Jedne osoby mają białą skórę i białe włosy, gdy inni zabarwione włosy, ale rozpoznaje się u nich zaburzenia oczne. Wspomniane choroby są rzadkie. W praktyce dermatologicznej spotykamy się raczej z chorobami skóry, które związane są z predyspozycją genetyczną.

małgorzata Huczek

Jednym z bardziej rozpoznawalnych schorzeń o podłożu genetycznym jest atopowe zapalenie skóry (AZS). W rozwój objawów zaangażowane są liczne geny, dlatego mówimy o dziedziczeniu wielogenowym. Do innych chorób, w których genetyka odgrywa istotną rolę, należą łuszczyca czy wspomniane wcześniej choroby tkanki łącznej (np. toczeń rumieniowaty). W tych chorobach patogeneza nie jest do końca znana, ale podejrzewa się w dużej mierze właśnie predyspozycję genetyczną. Kolejna choroba skóry, która związana jest z genami, to rogowacenie mieszkowe.

Małgorzata Marcinkiewicz. Zdjęcie: archiwum prywatne

W jaki sposób się objawia?

Rogowacenie mieszkowe to bardzo charakterystyczne grudki lub krostki na ramionach czy na udach, szorstka skóra i zaczerwienienie wokół mieszków włosowych. W miejscach występowania zmian ciało przypomina „gęsią skórkę”. Objawy często nasilają się zimą, ale osoby żyjące w suchym klimacie mogą odczuwać ją cały rok. Jest to przypadłość, która dotyczy wielu z nas, ale często nie do końca zdajemy sobie sprawę, że jest to zaburzenie genetyczne czy dermatologiczne. Dopiero kiedy zaczynamy o tym wspominać, okazuje się, że albo sami mamy tę przypadłość, albo ma ją ktoś w rodzinie.

Dziewczyna z maseczką na twarzy

Skoro już wiem, że ktoś w mojej rodzinie cierpiał lub cierpi na jakąś dermatologiczną przypadłość, czy mogę się przed nią zabezpieczyć?

Z genami nie wygramy. Niestety to nie jest tak, że możemy się ustrzec przed chorobą. Głównie chodzi o stałą obserwację ciała. Np. w kontekście łuszczycy możemy zauważyć, że często pojawia się ona w rodzinie, dlatego jeśli jeden z rodziców ma tę chorobę, to ryzyko, że syn lub córka zachorują, faktycznie istnieje, ale jest mniejsze niż w przypadku, gdy z chorobą zmaga się oboje rodziców.

Jesteśmy więc bezradni?

Dermatolodzy cały czas szukają rozwiązań i genów związanych z dziedziczeniem. Czasami dziedziczenie jest przewidywalne, np. mamy określony pewien procent, że dziecko zachoruje na chorobę, z którą zmaga się rodzic. Jednak czasem nie jesteśmy w stanie tego przewidzieć. Może się zdarzyć, że np. nasza mama ma łuszczycę, ale u nas choroba się nie pojawi i da o sobie znać dopiero w kolejnym pokoleniu. Tak samo z atopowym zapaleniem skóry – to nie jest tak, że tylko geny decydują o uaktywnieniu się choroby.

Gosia Włodarczyk

Sama predyspozycja genetyczna nie jest wyznacznikiem. Muszą także pojawiać się tzw. czynniki wywołujące, które wpływają na pojawienie się choroby. Mogą to być czynniki środowiskowe czy faktory stresowe. Podsumowując, przy niektórych schorzeniach dermatologicznych, które mają tło genetyczne, niestety istnieje ryzyko, że choroba może się rozwinąć także u dzieci czy wnuków, ale nie jest to pewne.

To co możemy zrobić, aby jakoś uchronić się przed chorobami uwarunkowanymi dermatologicznie?

Niestety nie jesteśmy często w stanie uniknąć choroby, jeśli mamy zaburzenie genetyczne, ale to oczywiście zależy także od choroby. Mamy jednak takie schorzenia jak AZS czy łuszczyca, gdzie ryzyko, że choroba się pojawi, istnieje, ale nie wiemy kiedy. Nie wiemy także, co ją wzbudzi. Są czynniki, które mogą (ale nie muszą) spowodować wysiew łuszczycy. Jest to np. stres, alkohol czy choćby błaha infekcja. Ale bywa, że pierwsze objawy pojawiają się u dziecka, w wieku nastoletnim, czasem z kolei nawet w dorosłym. Łuszczyca może się zacząć od niewielkich zmian, np. zniszczonej płytki paznokciowej na jednym palcu. Zdarza się, że łuszczyca obecna jest tylko na owłosionej skórze głowy i trwa to przez całe życie w postaci kilku niewielkich ognisk, a w innych przypadkach może pojawić się wysiew na całym ciele. Jednak nie jesteśmy w stanie się przed tym ustrzec. Podobnie jest z czerniakiem – nie ma czegoś takiego jak prewencyjne wycięcie prawidłowego znamienia barwnikowego, ponieważ nie wiemy, z którego znamienia potencjalnie czerniak mógłby się rozwinąć. Nie usuwamy go tylko dlatego, że za kilka lat może się coś wydarzyć.

Łuszczyca / istock

A jak leczy się genetycznie uwarunkowane choroby skóry?

Ich leczenie jest dość trudne, ponieważ nie jesteśmy jeszcze na takim etapie, by modyfikować geny i by móc w ten sposób wpłynąć na chorobę. Często – w zależności od tego, jak silnie geny się udzielają – objawy mogą być silniej lub słabiej wyrażone. W przypadku rogowacenia mieszkowego czy wielu innych genetycznie uwarunkowanych chorób leczenia stricte przyczynowego nie ma. By kontrolować objawy pacjenci przez całe życie muszą stosować, w najlepszym przypadku, terapie miejscowe. Czasem trzeba sięgać po preparaty doustne, jak retinoidy, które podaje się w przypadku niektórych odmian rybiej łuski, czyli genodermatozy przebiegającej z nadmiernym rogowaceniem skóry. Niektórzy pacjenci stosują retinoidy przez dekady, oczywiście licząc się z wystąpieniem objawów ubocznych leku. Przerwanie leczenia jednakże powoduje u nich nawrót choroby.

To nie jest dobra wiadomość.

Zdaję sobie z tego sprawę. Ale możemy leczyć się objawowo i doprowadzać do tego, żeby skóra była gładsza lub bardziej miękka, stosując preparaty witaminowe czy z mocznikiem. Jednak niestety samej choroby się nie pozbędziemy, a najpewniej też przekażemy ją w genach potomkom. Na szczęście pacjenci dermatologiczni mogą korzystać z coraz szerszej gamy leków, preparatów i kosmetyków poprawiających stan skóry. Prężnie rozwija się też dermatologia estetyczna, z pomocą której można poradzić sobie nawet z poważnymi i wyjątkowo nieestetycznymi zmianami skórnymi.

Dr n. med. Małgorzata Marcinkiewicz – specjalistka w dziedzinie dermatologii i wenerologii. Dyplomowany lekarz medycyny estetycznej. Absolwentka Wydziału Lekarskiego oraz Studiów Doktoranckich Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Stypendystka prestiżowego Stypendium Otto-Braun-Falco. Poza diagnostyką i leczeniem chorób skóry od kilku lat specjalizuje się w wykonywaniu zabiegów z zakresu dermatologii estetycznej. Członek Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych, Polskiego Towarzystwa Medycyny Estetycznej i Anti-Aging oraz International Dermoscopy Society.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Test Sanco – na czym polega? Co wykrywa i czy warto go wykonać?

Dyslipidemia – rodzaje, przyczyny, objawy, dieta i leczenie

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Magdalena Jutrzenka

Magdalena Jutrzenka: „Nie chciałam, żeby robiono ze mnie bohaterkę, która opiekuje się chorym dzieckiem, bo taką podjęła decyzję. Ja nie miałam możliwości podjęcia decyzji”

Ceruloplazmina – badanie, norma, zbyt wysoki poziom

Dr n. med. Robert Łyszcz: „Co mogę zaproponować pacjentce, skoro taka aborcja będzie nielegalna? W zasadzie nic. Będziemy się uśmiechać do siebie przez 6 kolejnych miesięcy”

Kobieta w ciąży jest na badaniu u lekarza. Młoda, cieżarna kobieta leży na łóżku w gabinecie i ma odsłonięty brzuch, na którym lekarka trzyma sondę do robienia USG brzucha. Obie panie patrzą na monitor, na którym widać zdjęcie płodu. Lekarka ma fartuch lekarski, siwe włosy, jedną ręką trzyma sondę na brzuchu pacjentki, drugą trzyma na urządzeniu do badania.

USG połówkowe w ciąży – kiedy, normy, jakie choroby wykrywa

Lekarz pobierający próbkę krwi aby sprawdzić czy pacjent jest chory na hemofilię

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy i leczenie

fenyloketonuria - kobieta bawi się z małym dzieckiem

Fenyloketonuria – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

Dłoń noworodka

Najmłodszy pacjent w Polsce ze SMA dostał pierwsze dawki leku! To historyczna chwila

dziewczynka nad wodą

SMA – myślisz, że twojemu dziecku to nie grozi? „W każdej klasie mojego LO był jeden nosiciel czy nosicielka”

Choroby genetyczne. Fakty i mity o chorobach dziedzicznych

Zespół Gardnera - objawy i leczenie

Zespół Gardnera – objawy i leczenie

Lipodemia — sprawdź, czym jest choroba grubych nóg, jakie ma objawy i jak się ją leczy

Lipodemia – co to jest, przyczyny, objawy i leczenie

heterochromia - kobieta o dwóch różnych kolorach oczu

Heterochromia – przyczyny i rodzaje. Jak leczyć heterochromię oczu?

Badania genetyczne – jak wyglądają, kiedy robić, dlaczego warto

Higiena jamy ustnej / istock

Nieustanne problemy ze stanem uzębienia? Nie obwiniaj genetyki! Zdrowie zębów zależy przede wszystkich od profilaktyki

Badania genetyczne? Rób je świadomie! „Część prywatnych laboratoriów genetycznych nie ma certyfikacji i nie wiadomo, z jaką dokładnością zostały wykonane badania” – mówi specjalistka genetyki

mthfr

Mutacja genu MTHFT a choroby cywilizacyjne

Co to jest olej Lorenza?

Co to jest olej Lorenza?

Chłopiec z zespołem Williamsa kulący się pod ścianą

Zespół Williamsa – jakie są przyczyny i objawy tej genetycznej choroby?

Kobieta siedząca na toalecie cierpiąca na zespół Alporta

Charakterystyka zespołu Alporta. Co warto wiedzieć o tym schorzeniu genetycznym?

Kobieta cierpiąca na przerost nadnerczy

Czym jest i jak się objawia wrodzony przerost nadnerczy? Konsekwencje schorzenia

kobieta cierpiąca na chorobę Gauchera siedzi na łóżku

Choroba Gauchera – leczenie, objawy i diagnostyka tej rzadkiej choroby

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?