Przejdź do treści

Znieczulenie miejscowe – podczas jakich zabiegów stosujemy i na czym polega?

Znieczulenie miejscowe - podczas jakich zabiegów stosujemy i na czym polega?
Znieczulenie miejscowe - podczas jakich zabiegów stosujemy i na czym polega? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czym jest autoseksualność? Wyjaśnia edukatorka seksualna Natalia Grubizna
Czym jest autoseksualność? Wyjaśnia edukatorka seksualna Natalia Grubizna
Kobieta w maseczce ochronnej
Naukowcy potwierdzili 11 wariantów koronawirusa na Śląsku. Wśród badanych próbek stwierdzono także wariant brazylijski
Masz niedoczynność tarczycy i zaburzony lipidogram? Sprawdź, z czego to może wynikać i kiedy pojawia się powód do niepokoju
Zaburzony lipidogram przy niedoczynności tarczycy? Dietetyczka wyjaśnia, skąd ten problem
Czy depresję można odziedziczyć? Tłumaczy Anna Morawska-Borowiec, prezes Fundacji „Twarze depresji”
Janina Bąk
Janina Bąk: choroba dała mi 58 blizn po samookaleczeniach. Takich, których nie da się usunąć

Znieczulenie miejscowe to specyficzny typ znieczulenia, podczas którego pacjent pozostaje w pełni świadomy. Znieczulenie tego typu stosowane jest w celu zniesienie odczucia bólu na niewielkim obszarze ciała, co ma umożliwić wykonanie określonych procedur medycznych czy kosmetycznych. Powszechne jest stosowanie znieczulenia miejscowego w stomatologii, medycynie estetycznej, a także podczas niektórych badań diagnostycznych. Znieczulenie miejscowe obciążone jest minimalnym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych i ma charakter odwracalny. 

Czym jest znieczulenie miejscowe?

Znieczulenie miejscowe, określane także jako znieczulenie regionalne lub znieczulenie obwodowe, to forma znieczulenia sprowadzająca się do czasowego, miejscowego zniesienia bólu. Najistotniejsza różnica pomiędzy znieczuleniem miejscowym a ogólnym dotyczy zachowania świadomości pacjenta podczas znieczulenia miejscowego. Ponadto znieczulenie ogólne może być wykonane wyłącznie przez anestezjologa,  podczas gdy niektóre rodzaje znieczulenia miejscowego mogą być wykonane przez dowolnego lekarza. Warto podkreślić, że znieczulenie miejscowe znosi ból, nie prowadzi natomiast do zaburzeń czucia; oznacza to, że osoba poddawana takiemu znieczuleniu może odbierać bodźce dotykowe.

Rodzaje znieczulenia miejscowego

Istnieje kilka typów znieczulenia miejscowego. Znieczulenie miejscowe powierzchniowe (nasiękowe) sprowadza się do znieczulania niewielkich obszarów ciała przy pomocy kremów, maści, spray’ów, kropli czy powierzchniowych iniekcji. Znieczulenie to ma na celu dotrzeć do drobnych nerwów i ich zakończeń w celu zniesienia bólu. Znieczulenie miejscowe powierzchniowe wykorzystuje najczęściej takie substancje znieczulające jak lignokaina czy nowokaina, niekiedy zastosowane łącznie z adrenaliną obkurczającą naczynia krwionośne i redukującą miejscowe krwawienie.

Kolejny rodzaj znieczulenia miejscowego to tzw. blokada, polegająca na znieczuleniu nerwów obwodowych unerwiających określony obszar ciała. Tego typu rozwiązanie stosowane jest przede wszystkim w ortopedii, umożliwiając wykonanie określonych procedur medycznych, a także zapewniając znieczulenie po zabiegu, co pozwala ograniczyć stosowanie silnych leków przeciwbólowych. Najczęściej stosowane blokady obejmują splot ramienny, splot szyjny, nerw łokciowy, nerw udowy czy nerw trójdzielny.

Do znieczuleń miejscowych zaliczamy także znieczulenia zewnątrzoponowe oraz podpajęczynówkowe. Są to znieczulenia polegające na wykonaniu iniekcji środka znieczulającego do kanału kręgowego. Znieczulenie podpajęczynówkowe podawane jest do przestrzeni podpajęczynówkowej dolnego odcinka kanału kręgowego, z kolei znieczulenie zewnątrzoponowe podawane jest na zewnętrz opon. Czym różnią się te oba typy znieczulenia? Znieczulenie podpajęczynówkowe działa natychmiast i utrzymuje się przez około 1,5 – 4 godziny; jest to bezpieczna forma znieczulenia, zatem pacjent może opuścić placówkę niedługo po zabiegu. Z kolei znieczulenie zewnątrzoponowe wymaga znacznie większej precyzji, znieczulenie to zaczyna działać po około 30 minutach, a czas działania tego znieczulenia można kontrolować dzięki założeniu rurki, przez którą można wielokrotnie podawać środek znieczulający.

Znieczulenie miejscowe – zastosowanie

Miejscowe znieczulenie znajduje zastosowanie w przypadku wielu procedur leczniczych czy diagnostycznych. Jednym z najczęstszych zastosowań jest znieczulenie miejscowe zęba podczas wykonywania leczenia kanałowego czy ekstrakcji zęba. Wówczas wóczas znieczulenie miejscowe u dentysty wykonywane jest na drodze iniekcji środka znieczulającego. Znieczulenia miejscowego wymagają niektóre badania diagnostyczne, takie jak gastroskopia czy kolonoskopia. Znieczulenie miejscowe jest wówczas podawane – odpowiednio – w postaci aerozolu znieczulającego gardło lub żelu znieczulającego okolicę odbytu. W medycynie estetycznej zabiegi laseroterapii, a także niektóre procedury iniekcyjne poprzedzone są znieczuleniem miejscowym skóry przy pomocy kremu z lidokainą.

Znieczulenie miejscowe wykonywane jest także podczas niewielkich zabiegów operacyjnych, takich jak operacje żylaków, zabiegi urologiczne, operacje ginekologiczne, zabiegi chirurgiczne i ortopedyczne kończyn, np. artroskopia kolana. Znieczulenie miejscowe stosowane w takich przypadkach to najczęściej znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe. Częstym wskazaniem do wykonania takiego znieczulenia jest ponadto cesarskie cięcie.

Znieczulenie miejscowe – przeciwwskazania

Istnieje kilka sytuacji, które wykluczają zastosowanie znieczulenia miejscowego. Najistotniejszą z nich jest oczywiście uczulenie na stosowany środek znieczulający, a także brak zgody pacjenta na zastosowanie znieczulenia. W przypadku znieczulenia iniekcyjnego przeciwwskazaniem jest obecność tatuażu w miejscu wkłucia, a także stanów zapalnych czy infekcji skórnych. Ponadto zastosowanie podpajęczynówkowego oraz zewnątrzoponowego znieczulenia miejscowego nie jest możliwe w następujących sytuacjach:

  • bardzo niskie ciśnienie krwi
  • zaburzenia krzepnięcia krwi
  • niewydolność serca
  • osteoporoza czy dyskopatia kręgosłupa na tym odcinku, w którym podane ma być znieczulenie.
relaksująca się młoda kobieta

Znieczulenie miejscowe – skutki uboczne

Każdy rodzaj znieczulenia miejscowego może wiązać się z wystąpieniem efektów niepożądanych. Najczęstsze wątpliwości dotyczące skutków ubocznych znieczulenia dotyczą kwestii, czy po znieczuleniu miejscowym można prowadzić samochód, a także kwestii: „znieczulenie miejscowe a ciąża” oraz „znieczulenie miejscowe a karmienie piersią”. Oto wyjaśnienie tych wątpliwości. Po wykonaniu znieczulenia miejscowego u dentysty należy powstrzymać się przez dwie godziny od prowadzenia pojazdów; wykonanie znieczulenia miejscowego w kręgosłup wymaga 24 – godzinnej rezygnacji z kierowania pojazdami. Ciąża czy laktacja nie są przeciwwskazaniem do wykonania znieczulenia miejscowego, a decyzja o zastosowaniu znieczulenia podejmowana jest przez lekarza.

W przypadku powierzchniowego znieczulenia miejscowego mogą wystąpić takie powikłania jak zawroty głowy i zaburzenia widzenia, drętwienie języka i metaliczny posmak w ustach, spadek ciśnienia krwi oraz drżenie mięśni. Zazwyczaj wynikają one z zastosowania zbyt dużej ilości środka znieczulającego. Z kolei możliwe powikłania po znieczuleniu podpajęczynówkowym czy zewnątrzoponowym to spadek ciśnienia krwi, zawroty i bóle głowy, nudności i wymioty, krwiak podpajęczynówkowy oraz infekcje. Najpoważniejszym powikłaniem jest rozwój wystąpienie wstrząsu anafilaktycznego, w przebiegu którego pojawić może się niewydolność krążeniowo – oddechowa.

 

Bibliografia:

Becker D. i in., Local anesthetics: Review of Pharmacological Considerations; Anesth Prog, 2012, 59 (2), 90 – 102

Malamed S. i in., Środki znieczulenia miejscowego; Magazyn Stomatologiczny 9/ 2017

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Proteza szkieletowa – cena, rodzaje, refundacja NFZ

Nakładki na zęby – czym są, kiedy stosować, jaki jest ich koszt?

projektowanie uśmiechu

„Od razu zauważam, gdy ktoś ma problem, bo mówi czy uśmiecha się, przekręcając głowę w bok, lub zasłania usta dłonią”. Lek. dent. Marcin Krupiński o projektowaniu uśmiechu

Pasty wybielające do zębów

Pasty wybielające do zębów. Jak najlepiej wybielić zęby?

Ząbkowanie / istock

„Ząbkowanie to przekleństwo, ale i konieczność” – pisze lek. dent. Michał Kaczmarek. Co warto wiedzieć?

Ropień na dziąśle - jak leczyć, objawy.

Ropień na dziąśle u dziecka i dorosłego – objawy, leczenie

Zabiegi stomatologiczne w ciąży / istock

Ciąża i karmienie piersią a zabiegi stomatologiczne. Tata Stomatolog wymienia fakty i mity, które słyszy w gabinecie

kobieta karmiąca piersią

Ból zęba a karmienie piersią – sposoby na ból zęba

lekarz wykonuje kobiecie rentgen zębów

Zdjęcie pantomograficzne – na czym polega i ile kosztuje?

Progenia — dowiedz się, czym jest nieprawidłowa budowa zgryzu, co ją powoduje i jak ją leczyć.

Progenia – co to jest? Jakie są jej przyczyny i na czym polega leczenie?

kobieta w maseczce

Pacjenci w kryzysie psychicznym są przez dentystów odsyłani do psychiatry. Rzecznik Praw Pacjenta komentuje

Pulsujący ból zęba - co może oznaczać i kiedy występuje?

Pulsujący ból zęba – co może oznaczać i kiedy występuje?

Kobieta uśmiecha się. Na 3 włosach ma opaskę z chusty

Leczenie kanałowe w pigułce. Jak wygląda i czy boli? Wyjaśnia stomatolog

Dentystka Marta Tavares

Antybiotyk na zęby – czy warto go brać? Co na ból zęba?

Dziewczyna w gabinecie dentystycznym

Koronawirus a bolący ząb. Co z wizytami u dentysty w czasie epidemii?

Ekstrakcja ósemek / istock

Przed tobą ekstrakcja ósemek? Sprawdź, co powinnaś wiedzieć o tym zabiegu

Licówki kompozytowe - na czym polegają i czy warto je stosować?

Licówki kompozytowe – na czym polegają i czy warto je stosować?

Afty w jamie ustnej / rawpixel

Afty w jamie ustnej? Periodontolożka tłumaczy, dlaczego lepiej nie leczyć ich „na własną rękę”

Co można wyczytać z zębów?

Co o twoim zdrowiu mówią zęby? Wyjaśnia stomatolog, Anna Lewczuk-Wesołowska

Test PET w gabinecie stomatologicznym / istock

Badanie w gabinecie stomatologicznym może pomóc w wykluczeniu groźnych chorób. O co chodzi?

płukanie zębów

Płuczesz jamę ustną po umyciu zębów? Stomatolog wyjaśnia, czy to dobry nawyk

Irygator dentystyczny – co to jest? Ile kosztuje, jak go stosować?

uśmiech

Próchnica – co to jest próchnica? Jakie są objawy? Jak pozbyć się próchnicy?

Wybielane zębów. Jak skutecznie wybielić zęby w domu?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska