Przejdź do treści

Oko – budowa, funkcje, astygmatyzm i inne wady wzroku

Oko - budowa, funkcje, astygmatyzm i inne wady wzroku Vince Fleming/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Bierzesz kilka opakowań antybiotyków rocznie? Internistka tłumaczy, co dzieje się z twoją wątrobą
Nowe rozporządzenie, więcej badań na tarczycę. „Jest jednak pewien warunek” zauważa Aleksandra Miszkiewicz
Dlaczego Polki nie śpią? Wyniki najnowszego badania zaskakują
Czekasz na okres, a on cały czas nie nadchodzi? Możliwych powodów jest znaczenie więcej niż ciąża
Ciemno, zimno i smutno, czyli depresja sezonowa. „To nie jest zwykła jesienna chandra” – podkreśla Milena Wojnarowska. Jak odróżnić oba te stany?

Oko to jeden z najważniejszych narządów zmysłów, dostarczający większości informacji płynących ze środowiska zewnętrznego. Jaka jest budowa oka i funkcje? W skład narządu wzroku wchodzi gałka oczna odbierająca wrażenia wzrokowe, a także drogi wzrokowe odpowiedzialne za przewodzenie bodźców wzrokowych. Kolejne elementy tworzące narząd wzroku to mięśnie gałki ocznej, powieki oraz gruczoły łzowe. W skład narządu wzroku wchodzą także ośrodki wzrokowe zlokalizowane w korze mózgowej. Budowa i funkcje oka są skomplikowane i pozwalają na odbieranie bodźców wzrokowych o rozmaitym charakterze. Zaburzenia funkcjonowania oczu prowadzą do powstania wad wzroku, takich jak astygmatyzm. Inne schorzenia narządu wzroku to zaćma, jaskra czy jęczmień. 

Budowa oka człowieka

Co to jest oko? Gałka oczna to narząd odpowiedzialny za odbieranie wrażeń wzrokowych. Wyróżnia się skomplikowaną budową i ma kształt kuli o średnicy około 24 mm. Odsłonięta jest jedynie 1/6 jej powierzchni. Jak zbudowane jest oko? Budowa gałki ocznej jest warstwowa, a tworzące ją warstwy to:

  • błona zewnętrzna, w skład której wchodzi twardówka i rogówka;
  • błona środkowa (naczyniowa), obejmująca tęczówkę, ciało rzęskowe oraz naczyniówkę;
  • błona wewnętrzna (siatkówka).

Z czego składa się oko? Najbardziej zewnętrzna błona gałki ocznej to pełniąca funkcję „szkieletu” gałki ocznej błona włóknista, na którą składa się nieprzezroczysta twardówka oraz przezroczysta rogówka. Rogówka jest elementem gałki ocznej załamującym światło. Bezpośrednio za nią zlokalizowana jest tęczówka, która reguluje ilość światła wpadającego do wnętrza gałki oka. Jest to możliwe dzięki zwężaniu i rozszerzaniu źrenicy – otworu umiejscowionego przed soczewką. Przy silnym naświetleniu źrenica się zwęża, a przy słabym – rozszerza. Takie odruchowe regulowanie średnicy źrenicy możliwe jest dzięki działaniu mięśni gładkich tęczówki. Ciało rzęskowe zbudowane jest z mięśni gładkich odpowiadających za spłaszczenie lub uwypuklenie soczewki, co umożliwia widzenie w dali lub bliży. Naczyniówka jest natomiast strukturą bogatą w naczynia krwionośne, odpowiada więc za odżywienie zewnętrznych warstw siatkówki.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Siatkówka to wewnętrzna błona oka odpowiedzialna za odbieranie obrazów. Zbudowana jest z wielu rodzajów komórek, w tym fotoreceptorów (pręcików i czopków) oraz komórek nerwowych i glejowych. Czopki warunkują widzenie za dnia oraz widzenie barw, a pręciki odpowiadają za widzenie po zmierzchu. W centralnej części siatkówki zlokalizowana jest plamka żółta – struktura stanowiąca największe skupisko fotoreceptorów.

Za ruchy gałki ocznej odpowiada sześć mięśni zewnętrznych – mięśnie proste (górny, boczny, przyśrodkowy i dolny) oraz mięśnie skośne (górny i dolny).

Funkcje oka

Oko odpowiada za odbieranie bodźców wzrokowych i przekształcanie ich na bodźce nerwowe. Światło padające na oko pokonuje drogę od rogówki, poprzez komorę przednią oka, soczewkę i ciałko szkliste aż do siatkówki. Na siatkówce pojawia się widziany obraz w projekcji do góry nogami. Obraz ten za pośrednictwem nerwu wzrokowego przekazywany jest do mózgu, gdzie impulsy nerwowe są przetwarzane i powstaje ostateczny obraz widzianego obiektu. Poza umożliwieniem widzenia, oko pomaga utrzymać równowagę i koordynację ruchową.

Kobieta w okularach stoi na tle jadącego pociągu

Krótko i dalekowzroczność oraz prezbiopia – najczęstsze wady wzroku

Wady wzroku to występowanie niewyraźnego widzenia, które może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Problem wad wzroku może dotyczyć większości osób i może przyjmować postać krótkowzroczności, dalekowzroczności, astygmatyzmu, prezbiopii czy daltonizmu. Krótkowzroczność to brak możliwości ostrego widzenia dalekich przedmiotów. Wada ta wynika z obecności zbyt długiej gałki ocznej lub zbyt wypukłej rogówki, w konsekwencji czego obraz powstaje przed siatkówką. Ta najczęściej występująca wada wzroku diagnozowana jest najczęściej u osób spędzających dużo czasu przed komputerem – oko zmuszone do ciągłego patrzenia na bliskie odległości traci zdolność szybkiego dostosowania ostrości podczas patrzenia w dal. Stopień zaawansowania krótkowzroczności wyrażany jest w dioptriach ze znakiem ujemnym – krótkowzroczność łagodna ma wartość do -2,5 dioptrii, a dużą – powyżej -6 dioptrii.

Dalekowzroczność jest konsekwencją występowania zbyt krótkiej gałki ocznej lub zbyt płaskiej rogówki. Widziany obraz powstaje za siatkówką, co uniemożliwia wyraźne widzenie bliskich przedmiotów. Z kolei prezbiopia, czyli starczowzroczność to występująca fizjologicznie po 40. roku życia wada, w przebiegu której oko traci zdolność do akomodacji. Przez to utrudnione jest widzenie przedmiotów znajdujących się blisko. Wszystkie wymienione wady wzroku można korygować przy pomocy odpowiednich soczewek.

Co to jest astygmatyzm?

Astygmatyzm, czyli niezborność obrazu występuje w efekcie krzywizny rogówki. W efekcie braku kulistego kształtu rogówki, światło wpadające do oka nie załamuje się w jednakowy sposób. Objawami astygmatyzmu jest widzenie linii prostych jako krzywych, widzenie za mgłą, nawracające bóle głowy.  Ten typ wady nie pogłębia się wraz z wiekiem, jak ma to miejsce w przypadku krótkowzroczności czy dalekowzroczności, ale też nie ustępuje samoistnie. Korygowanie astygmatyzmu polega na stosowaniu soczewek cylindrycznych, o różnej mocy załamywania światła.

Jęczmień na oku – ile trwa, jak leczyć?

Jęczmień to jedna z najczęściej występujących dolegliwości aparatu widzenia. Jest to ropna zmiana w obrębie gruczołów brzegowych powiek, zlokalizowanych w okolicy linii rzęs. Do rozwoju jęczmienia dochodzi w efekcie zakażenia bakteryjnego gronkowcami Gram dodatnimi lub paciorkowcami. Wystarczy zatrzeć oko brudną ręką, niedokładnie zmyć makijaż czy przebywać w zanieczyszczonym powietrzu (np. dymem papierosowym), aby powstał jęczmień – żółtego, ropnego guzka.

Co na jęczmień sprawdza się najlepiej? Zazwyczaj ta zmiana ropna ustępuje samoistnie, a w celu przyspieszenia gojenia można masować powiekę i nagrzewać ją, stosując ciepłe kompresy nasączone naparem ze świetlika, rumianku czy nagietka. Pomocne może być także pocieranie zmiany na powiece złotą obrączką, gdyż pozwala to wyzwolić miejscowe ciepło. Dzięki temu przyspieszone zostaje gojenie jęczmienia na oku. Ile trwa to schorzenie? Jęczmień utrzymuje się na powiece przez około 7 – 10 dni, po czym następuje przebicie przez skórę i proces gojenia, polegający na powstaniu zasychających strupków.  Gdy domowe sposoby na jęczmień nie sa skuteczne, konieczne może być zastosowanie miejscowo antybiotyku.

 


Bibliografia:

  1. Lens A., Nemeth S., Ledford J., Anatomia i fizjologia narządu wzroku; Wydawnictwo Medyczne Górnicki, 2010

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Bolą cię oczy? Sprawdź, w jakich przypadkach powinnaś udać się do okulisty

Swędzące powieki – przyczyny, diagnostyka, sposoby leczenia

Często trzesz oczy? Dawid Polak wyjaśnia, dlaczego nie powinnaś tego robić

Często trzesz oczy? Dawid Polak wyjaśnia, dlaczego absolutnie nie powinnaś tego robić

Dziedziczenie koloru oczu. Co wpływa na ich barwę?

6 naturalnych sposobów na poprawę wzroku. Twoje oczy będą wdzięczne

Hemolakria – czym są krwawe łzy i jak leczyć zaburzenie? 

Okłady na oczy – najlepsze domowe sposoby na zmęczone oczy

12 proc. z nas używa smartfona pod prysznicem, 9 proc. w czasie seksu. Lek. Michał Domaszewski ostrzega przed uzależnieniem od telefonu

12 proc. z nas używa smartfona pod prysznicem, 9 proc. w czasie seksu. Lek. Michał Domaszewski ostrzega przed uzależnieniem od telefonu

Opadające powieki to nie tylko problem estetyczny, ale i zdrowotny. Kiedy objawy powinny nas zaniepokoić i co możemy zrobić z nadmiarem skóry, mówi dr Jakub Bargiel

10 rzeczy, za które podziękują ci twoje oczy

Ashton Kutcher przyznał, że chorował na poważną chorobę immunologiczną. "Mam szczęście, że żyje po tej przerażającej podróży"

Ashton Kutcher przyznał, że chorował na poważną chorobę immunologiczną. „Mam szczęście, że żyję po tej przerażającej podróży”

Kobieta z ręcznikiem na głowie. Na twarzy ma okulary przeciwsłoneczne

Optometrystka sprawdziła okulary przeciwsłoneczne kupione w sklepie. Jej wnioski przerażają

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Czy sztuczna inteligencja w przyszłości zastąpi okulistów? /fot. Pexels

Czy sztuczna inteligencja w przyszłości zastąpi okulistów? „Algorytm zawiera tyle danych, że lekarz musiałby je zbierać przez całe lata”

Kobieta

Pierwsza pomoc przy urazach oczu przez fajerwerki. Większość osób wykonuje ją źle

Oczy kobiety, Presbiopia oczu

Presbiopia oczu (starczowzroczność) – objawy i leczenie

Kobieta zakrywa się kapeluszem

Optometrystka Justyna Nater: Warto myć powieki, tak samo jak myjemy regularnie zęby. To powinna być standardowa poranna i wieczorna rutyna

Zwyrodnienie barwnikowe siatkówki, zdjęcie

Zwyrodnienie barwnikowe siatkówki – objawy i leczenie

Jak starzeje się wzrok kobiet? /fot. Pexels

Jak starzeje się wzrok kobiet? Sprawdź, co możesz zrobić, by spowolnić ten proces

Okulary ajurwedyjskie. Optometrystka jednoznacznie wypowiada się o „odkryciu roku”

Kobieta kąpie się w morzu

„Soczewki kontaktowe to nie szampon, żeby w razie czego kupić sobie inny w pierwszym lepszym sklepie” – pisze optometrystka Justyna Nater odnośnie używania soczewek na urlopie

Sokoli wzrok po borówkach - optometrystka wyjaśnia, ile w tym prawdy

Borówki panaceum na problemy ze wzrokiem? Wyjaśnia optometrystka Justyna Nater

Bierzesz udział w festiwalach kolorów? Uważaj na oczy - ostrzega optometrystka Justyna Nater

Bierzesz udział w festiwalach kolorów Holi? Uważaj na oczy – ostrzega optometrystka Justyna Nater

Kobiece odbicie w lusterku

Kładziesz na oczy ciepłe woreczki z herbatą? Optometrystka Justyna Nater wyjaśnia, czy to dobry pomysł

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×