Przejdź do treści

Oko – budowa, funkcje, astygmatyzm i inne wady wzroku

Oko - budowa, funkcje, astygmatyzm i inne wady wzroku Vince Fleming/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Poradnik Akcji Menstruacja już jest dostępny! To ważny krok w drodze do zmniejszenia skali ubóstwa menstruacyjnego w Polsce
„Hej, dziewczyny”, okresową rewolucję w szkołach czas zacząć. Oto poradnik, z którym staniecie do walki w ubóstwem menstruacyjnym
Niezaszczepieni urzędnicy mogą zostać zwolnieni, jeśli odmówią testu na COVID-19 – podaje izraelski dziennik
Niezaszczepieni urzędnicy mogą zostać zwolnieni, jeśli odmówią testu na COVID-19 – podaje izraelski dziennik
Ozdrowieńcy zostaną wystawieni na działanie koronawirusa. Badanie ma sprawdzić reakcje ich układu odpornościowego
szczepienia przeciw COVID-19
„Chcemy, aby od 10 maja każdy dorosły mógł zapisywać się na szczepienie” – zapowiada premier
UE może nie przedłużyć umowy z AstraZeneką. Jednym z powodów opóźnienia w dostawach szczepionki

Oko to jeden z najważniejszych narządów zmysłów, dostarczający większości informacji płynących ze środowiska zewnętrznego. Jaka jest budowa oka i funkcje? W skład narządu wzroku wchodzi gałka oczna odbierająca wrażenia wzrokowe, a także drogi wzrokowe odpowiedzialne za przewodzenie bodźców wzrokowych. Kolejne elementy tworzące narząd wzroku to mięśnie gałki ocznej, powieki oraz gruczoły łzowe. W skład narządu wzroku wchodzą także ośrodki wzrokowe zlokalizowane w korze mózgowej. Budowa i funkcje oka są skomplikowane i pozwalają na odbieranie bodźców wzrokowych o rozmaitym charakterze. Zaburzenia funkcjonowania oczu prowadzą do powstania wad wzroku, takich jak astygmatyzm. Inne schorzenia narządu wzroku to zaćma, jaskra czy jęczmień. 

Budowa oka człowieka

Co to jest oko? Gałka oczna to narząd odpowiedzialny za odbieranie wrażeń wzrokowych. Wyróżnia się skomplikowaną budową i ma kształt kuli o średnicy około 24 mm. Odsłonięta jest jedynie 1/6 jej powierzchni. Jak zbudowane jest oko? Budowa gałki ocznej jest warstwowa, a tworzące ją warstwy to:

  • błona zewnętrzna, w skład której wchodzi twardówka i rogówka;
  • błona środkowa (naczyniowa), obejmująca tęczówkę, ciało rzęskowe oraz naczyniówkę;
  • błona wewnętrzna (siatkówka).

Z czego składa się oko? Najbardziej zewnętrzna błona gałki ocznej to pełniąca funkcję „szkieletu” gałki ocznej błona włóknista, na którą składa się nieprzezroczysta twardówka oraz przezroczysta rogówka. Rogówka jest elementem gałki ocznej załamującym światło. Bezpośrednio za nią zlokalizowana jest tęczówka, która reguluje ilość światła wpadającego do wnętrza gałki oka. Jest to możliwe dzięki zwężaniu i rozszerzaniu źrenicy – otworu umiejscowionego przed soczewką. Przy silnym naświetleniu źrenica się zwęża, a przy słabym – rozszerza. Takie odruchowe regulowanie średnicy źrenicy możliwe jest dzięki działaniu mięśni gładkich tęczówki. Ciało rzęskowe zbudowane jest z mięśni gładkich odpowiadających za spłaszczenie lub uwypuklenie soczewki, co umożliwia widzenie w dali lub bliży. Naczyniówka jest natomiast strukturą bogatą w naczynia krwionośne, odpowiada więc za odżywienie zewnętrznych warstw siatkówki.

Siatkówka to wewnętrzna błona oka odpowiedzialna za odbieranie obrazów. Zbudowana jest z wielu rodzajów komórek, w tym fotoreceptorów (pręcików i czopków) oraz komórek nerwowych i glejowych. Czopki warunkują widzenie za dnia oraz widzenie barw, a pręciki odpowiadają za widzenie po zmierzchu. W centralnej części siatkówki zlokalizowana jest plamka żółta – struktura stanowiąca największe skupisko fotoreceptorów.

Za ruchy gałki ocznej odpowiada sześć mięśni zewnętrznych – mięśnie proste (górny, boczny, przyśrodkowy i dolny) oraz mięśnie skośne (górny i dolny).

Funkcje oka

Oko odpowiada za odbieranie bodźców wzrokowych i przekształcanie ich na bodźce nerwowe. Światło padające na oko pokonuje drogę od rogówki, poprzez komorę przednią oka, soczewkę i ciałko szkliste aż do siatkówki. Na siatkówce pojawia się widziany obraz w projekcji do góry nogami. Obraz ten za pośrednictwem nerwu wzrokowego przekazywany jest do mózgu, gdzie impulsy nerwowe są przetwarzane i powstaje ostateczny obraz widzianego obiektu. Poza umożliwieniem widzenia, oko pomaga utrzymać równowagę i koordynację ruchową.

Kobieta w okularach stoi na tle jadącego pociągu

Krótko i dalekowzroczność oraz prezbiopia – najczęstsze wady wzroku

Wady wzroku to występowanie niewyraźnego widzenia, które może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Problem wad wzroku może dotyczyć większości osób i może przyjmować postać krótkowzroczności, dalekowzroczności, astygmatyzmu, prezbiopii czy daltonizmu. Krótkowzroczność to brak możliwości ostrego widzenia dalekich przedmiotów. Wada ta wynika z obecności zbyt długiej gałki ocznej lub zbyt wypukłej rogówki, w konsekwencji czego obraz powstaje przed siatkówką. Ta najczęściej występująca wada wzroku diagnozowana jest najczęściej u osób spędzających dużo czasu przed komputerem – oko zmuszone do ciągłego patrzenia na bliskie odległości traci zdolność szybkiego dostosowania ostrości podczas patrzenia w dal. Stopień zaawansowania krótkowzroczności wyrażany jest w dioptriach ze znakiem ujemnym – krótkowzroczność łagodna ma wartość do -2,5 dioptrii, a dużą – powyżej -6 dioptrii.

Dalekowzroczność jest konsekwencją występowania zbyt krótkiej gałki ocznej lub zbyt płaskiej rogówki. Widziany obraz powstaje za siatkówką, co uniemożliwia wyraźne widzenie bliskich przedmiotów. Z kolei prezbiopia, czyli starczowzroczność to występująca fizjologicznie po 40. roku życia wada, w przebiegu której oko traci zdolność do akomodacji. Przez to utrudnione jest widzenie przedmiotów znajdujących się blisko. Wszystkie wymienione wady wzroku można korygować przy pomocy odpowiednich soczewek.

Co to jest astygmatyzm?

Astygmatyzm, czyli niezborność obrazu występuje w efekcie krzywizny rogówki. W efekcie braku kulistego kształtu rogówki, światło wpadające do oka nie załamuje się w jednakowy sposób. Objawami astygmatyzmu jest widzenie linii prostych jako krzywych, widzenie za mgłą, nawracające bóle głowy.  Ten typ wady nie pogłębia się wraz z wiekiem, jak ma to miejsce w przypadku krótkowzroczności czy dalekowzroczności, ale też nie ustępuje samoistnie. Korygowanie astygmatyzmu polega na stosowaniu soczewek cylindrycznych, o różnej mocy załamywania światła.

Jęczmień na oku – ile trwa, jak leczyć?

Jęczmień to jedna z najczęściej występujących dolegliwości aparatu widzenia. Jest to ropna zmiana w obrębie gruczołów brzegowych powiek, zlokalizowanych w okolicy linii rzęs. Do rozwoju jęczmienia dochodzi w efekcie zakażenia bakteryjnego gronkowcami Gram dodatnimi lub paciorkowcami. Wystarczy zatrzeć oko brudną ręką, niedokładnie zmyć makijaż czy przebywać w zanieczyszczonym powietrzu (np. dymem papierosowym), aby powstał jęczmień – żółtego, ropnego guzka.

Co na jęczmień sprawdza się najlepiej? Zazwyczaj ta zmiana ropna ustępuje samoistnie, a w celu przyspieszenia gojenia można masować powiekę i nagrzewać ją, stosując ciepłe kompresy nasączone naparem ze świetlika, rumianku czy nagietka. Pomocne może być także pocieranie zmiany na powiece złotą obrączką, gdyż pozwala to wyzwolić miejscowe ciepło. Dzięki temu przyspieszone zostaje gojenie jęczmienia na oku. Ile trwa to schorzenie? Jęczmień utrzymuje się na powiece przez około 7 – 10 dni, po czym następuje przebicie przez skórę i proces gojenia, polegający na powstaniu zasychających strupków.  Gdy domowe sposoby na jęczmień nie sa skuteczne, konieczne może być zastosowanie miejscowo antybiotyku.

 


Bibliografia:

  1. Lens A., Nemeth S., Ledford J., Anatomia i fizjologia narządu wzroku; Wydawnictwo Medyczne Górnicki, 2010

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Tęczówka – budowa, funkcje i zapalenie tęczówki oka

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Ciało szkliste oka – funkcje, zmętnienie, leczenie

Rogówka oka – budowa, funkcje, uszkodzenie i choroby

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Plamka ślepa – czym jest, wpływ na widzenie, test

Siatkówka oka – budowa, funkcje, zwyrodnienia

Soczewka oka – budowa, funkcje, schorzenia i leczenie

Plamka żółta – czym jest, choroby, przyczyny, leczenie

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Czy można spać w soczewkach kontaktowych? Optometrystka odpowiada

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Płaczące suche oko – co to jest? Tłumaczy optometrystka Justyna Nater

Płaczące suche oko – co to jest i czym się objawia? Tłumaczy optometrystka Justyna Nater

Test Schirmera – wskazania, rodzaje, przebieg badania

„Osoby niewidome są dużo aktywniejsze niż osoby widzące. Więcej chcą od życia, mają bardzo wysokie kompetencje” – mówią twórczynie projektu Wielozmysły

Kobieta przyzdoboona kwiatkami na czole

Nie pocieraj oczu! Nawet podczas demakijażu. Optometrystka wyjaśnia, co ci grozi

„Słyszałam, że jak mam astygmatyzm, to nie mogę nosić soczewek kontaktowych". Optyczka odpowiada, czy tak rzeczywiście jest

„Słyszałam, że jak mam astygmatyzm, to nie mogę nosić soczewek kontaktowych”. Optyczka odpowiada, czy tak rzeczywiście jest

Utrata wzroku – chwilowa i nagła. Przyczyny nagłej ślepoty

Makijaż permanentny zabójczy dla oczu? Optyczka Justyna Mater ostrzega

Makijaż permanentny zabójczy dla oczu? Optyczka Justyna Mater ostrzega

Kobieta patrzy się w obiektyw. Przy twarzy ma kwiatki

Optometrystka Justyna Nater: żadne komputerowe badanie, ani jego wynik, nie jest receptą na okulary

Twarde soczewki, które zakładasz przed snem? To ortokorekcja

Dziewczynka w okularach

Rozwój wady wzroku u dziecka – jak wygląda w późniejszych latach? Wyjaśnia optometrystka

jęczmień na powiece

Jęczmień na oku – przyczyny, profilaktyka, leczenie

kobieta podczas badania oczu

Zez zbieżny i rozbieżny – przyczyny, objawy i leczenie

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?