Choroba Alzheimera
Według National Institute on Aging, choroba Alzheimera jest jedną z najczęstszych przyczyn demencji u osób starszych. Jej rozwój zaczyna się niezauważalnie. Z czasem jednak problemy z pamięcią zaczynają się nasilać.
I chociaż chorobę Alzheimera bada się od wielu lat, przyczyny jej pojawienia się nadal nie są znane. Zaobserwowano jednak, że w mózgach osób dotkniętych tą chorobą gromadzą się złogi tzw. białek tau oraz amyloidów beta. Według naukowców, doprowadza to do pogorszenia, a następnie do utraty funkcji neuronów.
Rolki
Pospolite wirusy przyczyną choroby Alzheimera?
Naukowcy z Uniwersytetu Tufts i Uniwersytetu Oksfordzkiego dowiedli, że do rozwoju choroby Alzheimera może prowadzić infekcja wirusowa, a konkretnie wirus opryszczki pospolitej HSV oraz wirus VZV (ospy wietrznej i półpaścca).
Badacze, którzy wykorzystali trójwymiarowy model hodowli tkanek ludzkiego mózgu, wykazali, że wirus VZV może aktywować wirusa HSV. Oba wirusy po pierwotnym zakażeniu gospodarza i wywołaniu infekcji pozostają uśpione w ludzkim organizmie. Do ich kolejnej aktywacji może dojść jednak np. w okresie obniżonej odporności organizmu. Zazwyczaj HSV-1, czyli jeden z głównych wariantów wirusa opryszczki pospolitej, pozostaje uśpiony w neuronach mózgu. Zdaniem badaczy jego aktywacja może prowadzić do gromadzenia się białek tau i amyloidu beta oraz utraty funkcji neuronów.
„Nasze wyniki sugerują jedną ścieżkę prowadzącą do choroby Alzheimera, wywołaną przez infekcję VZV. Tworzy ona wyzwalacze zapalne, które budzą HSV w mózgu. Chociaż wykazaliśmy związek między aktywacją VZV i HSV-1, możliwe jest, że inne zdarzenia zapalne w mózgu mogą również obudzić HSV-1 i prowadzić do choroby Alzheimera” – stwierdziła Dana Cairns, jedna z autorek badania, pracownica naukowa na Wydziale Inżynierii Biomedycznej Uniwersytetu Tufts.
Odtworzyli środowisko przypominające ludzki mózg
Podczas badań naukowcy odtworzyli środowisko przypominające ludzki mózg. Wykorzystali do tego małe, sześciomilimetrowe gąbki wykonane z białek jedwabiu oraz kolagenu. Wszystko po to, by zrozumieć związek przyczynowo-skutkowy między chorobą Alzheimera a zakażeniem pospolitymi wirusami.
Badacze do gąbek wprowadzili następnie komórki macierzyste, które przekształciły się w funkcjonalne neurony. Niektóre z nich tworzyły również komórki glejowe. Naukowcy odkryli, że neurony wyhodowane w tkance mózgowej mogą być zakażone VZV, co jednak nie doprowadza do tworzenia się charakterystycznych dla Alzheimera białek tau i płytek beta-amyloidu.
Powstają one dopiero wtedy, gdy w neuronach obecny jest nieaktywny wirus HSV-1 i dojdzie do ekspozycji na VZV. Doprowadza to do reaktywacji wirusa HSV i wzrostu białek tau oraz beta-amyloidu, a także do spowolnienia pracy neuronów.
Według naukowców, powtarzające się cykle aktywacji HSV-1 mogą prowadzić do nasilenia się stanu zapalnego w mózgu i postępującej utraty funkcji poznawczych. Ryzyko demencji znacznie zmniejsza szczepionka przeciw VZV, która zapobiega ospie wietrznej.
Nosicielem jest każdy z nas
Ze statystyk Światowej Organizacji Zdrowia wynika, że na całym świecie 3,7 miliarda osób w wieku poniżej 50 lat jest zarażona wirusem HSV-1, czyli wirusem wywołującym opryszczkę jamy ustnej. Zakażenie w większości przypadków jest bezobjawowe, a sam wirus jest uśpiony w komórkach nerwowych, dlatego większość nosicieli nie ma żadnych objawów lub są one bardzo łagodne.
Powszechny jest także wirus wywołujący ospę wietrzną i półpaśca. Z badań wynika, że 95 proc. nosicieli zaraziło się nim przed upływem dwudziestego roku życia.
