Przejdź do treści

Komórki glejowe – czym są, rodzaje i funkcje

Komórki glejowe - czym są, rodzaje i funkcje Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Poradnik Akcji Menstruacja już jest dostępny! To ważny krok w drodze do zmniejszenia skali ubóstwa menstruacyjnego w Polsce
„Hej, dziewczyny”, okresową rewolucję w szkołach czas zacząć. Oto poradnik, z którym staniecie do walki w ubóstwem menstruacyjnym
Niezaszczepieni urzędnicy mogą zostać zwolnieni, jeśli odmówią testu na COVID-19 – podaje izraelski dziennik
Niezaszczepieni urzędnicy mogą zostać zwolnieni, jeśli odmówią testu na COVID-19 – podaje izraelski dziennik
Ozdrowieńcy zostaną wystawieni na działanie koronawirusa. Badanie ma sprawdzić reakcje ich układu odpornościowego
szczepienia przeciw COVID-19
„Chcemy, aby od 10 maja każdy dorosły mógł zapisywać się na szczepienie” – zapowiada premier
UE może nie przedłużyć umowy z AstraZeneką. Jednym z powodów opóźnienia w dostawach szczepionki

Komórkami glejowymi dawniej nazywano wszystkie rodzaje komórek należące do ośrodkowego układu nerwowego, które nie były neuronami. W ostatnich latach definicja tego terminu została poszerzona o wszystkie komórki nieneuronalne, które są związane z neuronami zarówno w ośrodkowym, jak i obwodowym układzie nerwowym.

Co to są komórki glejowe?

Komórka glejowa jest odpowiedzialna za utrzymanie równowagi homeostatycznej, mielinizację, zapewnienie wsparcia strukturalnego, a także ochronę neuronów. Komórki glejowe są mniejsze, liczniejsze i różnią się morfologicznie i funkcjonalnie od komórek neuronalnych.

W ośrodkowym układzie nerwowym istnieją cztery ogólne typy gleju: astrocyty, oligodendrocyty, komórki mikrogleju i wyściółki. Niektóre z tych komórek można dalej podzielić na podstawie ich embriologii.

Komórki glejowe – oligodendrocyty

Oligodendrocyty mają długie wypustki cytoplazmatyczne wychodzące z somy. Te komórki są rozmieszczone zarówno w istocie szarej, jak i białej ośrodkowego układu nerwowego, jednak przeważają w istocie białej. Oligodendrocyty są odpowiedzialne za produkcję mieliny. Mielina to izolująca błoniasta osłona, która jest owinięta wokół aksonu wzdłuż jego długości. Istnieją jednak regiony wzdłuż aksonu, które pozostają niezmielinizowane, znane jako węzły Ranviera. Osłona mielinowa zapobiega przypadkowemu rozprzestrzenianiu się impulsów elektrycznych i zwiększa prędkość, z jaką te impulsy podróżują (proces znany jako przewodzenie solne). Im większa średnica otoczki mielinowej, tym większa prędkość przewodzenia neuronu.

system nerwowego układu autonomicznego

Komórki glejowe – astrocyty

Astrocyty charakteryzują wydłużonym, gwiaździstym kształtem i są pokryte glejowymi włóknistymi białkami kwasowymi (GFAP; włókna pośrednie). Rozległe rozgałęzienie tych komórek pozwala im na kontakt z somą (ciałem komórki), dendrytami i aksonami wielu neuronów.

Astrocyty można dalej podzielić na podtypy protoplazmatyczne i włókniste. Protoplazmatyczne astrocyty znajdują się w istocie szarej. Mają liczne rozgałęzienia, które owijają się wokół końcowych segmentów aksonów, synaps i dendrytów. Posiadają wyspecjalizowane cząsteczki transporterów neuroprzekaźników, które pomagają w kończeniu potencjałów czynnościowych poprzez wchłanianie neuroprzekaźników. Ten typ komórek posiada także wiele kanałów potasowych, co może ograniczać rozpowszechnianie impulsów elektrycznych do sąsiednich neuronów w wiązce aksonów. Włókniste astrocyty są częściej spotykane i są zorientowane podłużnie w płaszczyźnie wiązek włókien istoty białej. Wydają się włókniste z powodu dużej ilości GFAP, który znajduje się w ich cytoplazmie.

Astrocyty zapewniają wsparcie metaboliczne i strukturalne, utrzymują homeostazę jonową w płynie zewnątrzkomórkowym i uwalniają czynniki wzrostu w celu promowania rozwoju neuronów. Ponadto procesy kończyn dolnych tworzą limity glejowe, które wyścielają ciemieniową powierzchnię mózgu i rdzenia kręgowegona styku z pia mater. Ogranicza to komunikację między ośrodkowego układu nerwowego a innymi tkankami.

Choroby układu nerwowego - najczęstsze (i rzadsze) choroby

Komórki glejowe – mikroglej

Mikroglej stanowi około pięć proc. ogólne populacji gleju. Komórki mikrogleju są małe, z wydłużonymi jądrami i skąpą cytoplazmą. Znajdują się zarówno w istocie białej, jak i szarej. Pochodzą z linii komórek monocytów (wyspecjalizowanych makrofagów pochodzące z komórek prekursorowych szpiku) i działają jako komórki odpornościowe ośrodkowego układu nerwowego. U osób zdrowych uważa się je za uśpione.

Komórki glejowe – komórki wyściółki

Komórki wyściółki są komórkami nabłonka, które pokrywają układ komorowy mózgu. Uczestniczą w regulacji chemicznej zawartości płynu mózgowo-rdzeniowego. Komórki te znajdują się w całym układzie komorowym mózgu i umożliwiają komunikację między niż a pobliską tkanką nerwową.

system nerwowego układu autonomicznego

Glej obwodowego układu nerwowego

Dwa główne typy komórek w obwodowym układzie nerwowym to komórki Schwanna i komórki satelitarne. Komórki te są homologiczne do oligodendrocytów i astrocytów ośrodkowego układu nerwowego, z bardzo subtelnymi różnicami.

Komórki Schwanna

Komórki Schwanna są analogiczne do oligodendrocytów ośrodkowego układu nerwowego. Mają postać rurkowatą z rozciągniętymi jądrami i są ściśle owinięte wokół aksonów neuronów w obwodowym układzie nerwowym. Jedną z różnic między oligodendrocytami, a komórkami Schwanna jest to, że oligodendrocyty mogą mielinizować wiele neuronów jednocześnie, ale pojedyncza komórka Schwanna mielinizuje tylko jeden neuron. Akson przechodzi przez cytoplazmę komórki Schwanna i jest utrzymywany na miejscu przez mezakson (podwójną warstwa błony powierzchniowej). Podobnie jak w przypadku ośrodkowego układu nerwowego, komórki Schwanna w obwodowym układzie nerwowym pozostawiają małe szczeliny między wiązkami mieliny, zwane węzłami Ranviera .

Komórki satelitarne

Komórki satelitarne są zlokalizowane zarówno w centralnym, jak i obwodowym układzie nerwowym. Chociaż ich dokładna funkcja nie jest znana, znajdują się one wokół somy komórek neuronalnych w ośrodkowym układzie nerwowym i zwojach obwodowego układu nerwowego.

 

Źródła:

  1. Peters A (May 2004). „A fourth type of neuroglial cell in the adult central nervous system”. Journal of Neurocytology. 33(3): 345–57;
  2. Huang YH, Bergles DE (June 2004). „Glutamate transporters bring competition to the synapse”. Current Opinion in Neurobiology. 14(3): 346–5;
  3. Barres BA (November 2008). „The mystery and magic of glia: a perspective on their roles in health and disease”. Neuron. 60 (3): 430–40;
  4. Campbell K, Götz M (May 2002). „Radial glia: multi-purpose cells for vertebrate brain development”. Trends in Neurosciences. 25(5): 235–8;
  5. Fields, R. Douglas; Araque, Alfonso; Johansen-Berg, Heidi; Lim, Soo-Siang; Lynch, Gary; Nave, Klaus-Armin; Nedergaard, Maiken; Perez, Ray; Sejnowski, Terrence; Wake, Hiroaki (October 2014). „Glial Biology in Learning and Cognition”. The Neuroscientist. 20(5): 426–431.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Neurony lustrzane – rola w funkcjonowaniu społecznym

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń

Skleroterapia – co to jest, efekty i skutki uboczne

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Galwanizacja – co to jest, działanie i przeciwwskazania

Płat ciemieniowy mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Kobieta

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Płat czołowy mózgu – funkcje, uszkodzenia, zaniki korowe

Rdzeń kręgowy – budowa, funkcje i skutki urazu rdzenia

Śródmózgowie – budowa, funkcje i uszkodzenia

Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

„Mózg nie lubi samotności”. Neurolożka dr n. med. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Kobieta leży na sofie

Lek. Joanna Adamiak: każdy z nas może doświadczyć objawów jet lagu w codziennym życiu w stałej strefie czasowej

Biofeedback – co to jest, rodzaje, przeciwwskazania, cena

Nerw łokciowy – funkcje, uszkodzenie, ćwiczenia i operacja

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Kobieta z bukietem kwiatów

Po czterdziestce seks jest najlepszy! Poznaj 5 niezwykłych faktów dotyczących kobiecego ciała

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

Móżdżek – budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzje o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?