Przejdź do treści

Komórki glejowe – czym są, rodzaje i funkcje

Komórki glejowe - czym są, rodzaje i funkcje Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Komórkami glejowymi dawniej nazywano wszystkie rodzaje komórek należące do ośrodkowego układu nerwowego, które nie były neuronami. W ostatnich latach definicja tego terminu została poszerzona o wszystkie komórki nieneuronalne, które są związane z neuronami zarówno w ośrodkowym, jak i obwodowym układzie nerwowym.

Co to są komórki glejowe?

Komórka glejowa jest odpowiedzialna za utrzymanie równowagi homeostatycznej, mielinizację, zapewnienie wsparcia strukturalnego, a także ochronę neuronów. Komórki glejowe są mniejsze, liczniejsze i różnią się morfologicznie i funkcjonalnie od komórek neuronalnych.

W ośrodkowym układzie nerwowym istnieją cztery ogólne typy gleju: astrocyty, oligodendrocyty, komórki mikrogleju i wyściółki. Niektóre z tych komórek można dalej podzielić na podstawie ich embriologii.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność, Good Aging, Energia, Mama, Beauty
Wimin Zestaw z myślą o dziecku, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
Bloxin Żel do nosa w sprayu, 20 ml
25,99 zł
Odporność
Naturell Omega-3 1000 mg, 120 kaps
54,90 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw suplementów, 30 saszetek
99,00 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z Twoim mikrobiomem, 30 saszetek
139,00 zł

Komórki glejowe – oligodendrocyty

Oligodendrocyty mają długie wypustki cytoplazmatyczne wychodzące z somy. Te komórki są rozmieszczone zarówno w istocie szarej, jak i białej ośrodkowego układu nerwowego, jednak przeważają w istocie białej. Oligodendrocyty są odpowiedzialne za produkcję mieliny. Mielina to izolująca błoniasta osłona, która jest owinięta wokół aksonu wzdłuż jego długości. Istnieją jednak regiony wzdłuż aksonu, które pozostają niezmielinizowane, znane jako węzły Ranviera. Osłona mielinowa zapobiega przypadkowemu rozprzestrzenianiu się impulsów elektrycznych i zwiększa prędkość, z jaką te impulsy podróżują (proces znany jako przewodzenie solne). Im większa średnica otoczki mielinowej, tym większa prędkość przewodzenia neuronu.

system nerwowego układu autonomicznego

Komórki glejowe – astrocyty

Astrocyty charakteryzują wydłużonym, gwiaździstym kształtem i są pokryte glejowymi włóknistymi białkami kwasowymi (GFAP; włókna pośrednie). Rozległe rozgałęzienie tych komórek pozwala im na kontakt z somą (ciałem komórki), dendrytami i aksonami wielu neuronów.

Astrocyty można dalej podzielić na podtypy protoplazmatyczne i włókniste. Protoplazmatyczne astrocyty znajdują się w istocie szarej. Mają liczne rozgałęzienia, które owijają się wokół końcowych segmentów aksonów, synaps i dendrytów. Posiadają wyspecjalizowane cząsteczki transporterów neuroprzekaźników, które pomagają w kończeniu potencjałów czynnościowych poprzez wchłanianie neuroprzekaźników. Ten typ komórek posiada także wiele kanałów potasowych, co może ograniczać rozpowszechnianie impulsów elektrycznych do sąsiednich neuronów w wiązce aksonów. Włókniste astrocyty są częściej spotykane i są zorientowane podłużnie w płaszczyźnie wiązek włókien istoty białej. Wydają się włókniste z powodu dużej ilości GFAP, który znajduje się w ich cytoplazmie.

Astrocyty zapewniają wsparcie metaboliczne i strukturalne, utrzymują homeostazę jonową w płynie zewnątrzkomórkowym i uwalniają czynniki wzrostu w celu promowania rozwoju neuronów. Ponadto procesy kończyn dolnych tworzą limity glejowe, które wyścielają ciemieniową powierzchnię mózgu i rdzenia kręgowegona styku z pia mater. Ogranicza to komunikację między ośrodkowego układu nerwowego a innymi tkankami.

Choroby układu nerwowego - najczęstsze (i rzadsze) choroby

Komórki glejowe – mikroglej

Mikroglej stanowi około pięć proc. ogólne populacji gleju. Komórki mikrogleju są małe, z wydłużonymi jądrami i skąpą cytoplazmą. Znajdują się zarówno w istocie białej, jak i szarej. Pochodzą z linii komórek monocytów (wyspecjalizowanych makrofagów pochodzące z komórek prekursorowych szpiku) i działają jako komórki odpornościowe ośrodkowego układu nerwowego. U osób zdrowych uważa się je za uśpione.

Komórki glejowe – komórki wyściółki

Komórki wyściółki są komórkami nabłonka, które pokrywają układ komorowy mózgu. Uczestniczą w regulacji chemicznej zawartości płynu mózgowo-rdzeniowego. Komórki te znajdują się w całym układzie komorowym mózgu i umożliwiają komunikację między niż a pobliską tkanką nerwową.

system nerwowego układu autonomicznego

Glej obwodowego układu nerwowego

Dwa główne typy komórek w obwodowym układzie nerwowym to komórki Schwanna i komórki satelitarne. Komórki te są homologiczne do oligodendrocytów i astrocytów ośrodkowego układu nerwowego, z bardzo subtelnymi różnicami.

Komórki Schwanna

Komórki Schwanna są analogiczne do oligodendrocytów ośrodkowego układu nerwowego. Mają postać rurkowatą z rozciągniętymi jądrami i są ściśle owinięte wokół aksonów neuronów w obwodowym układzie nerwowym. Jedną z różnic między oligodendrocytami, a komórkami Schwanna jest to, że oligodendrocyty mogą mielinizować wiele neuronów jednocześnie, ale pojedyncza komórka Schwanna mielinizuje tylko jeden neuron. Akson przechodzi przez cytoplazmę komórki Schwanna i jest utrzymywany na miejscu przez mezakson (podwójną warstwa błony powierzchniowej). Podobnie jak w przypadku ośrodkowego układu nerwowego, komórki Schwanna w obwodowym układzie nerwowym pozostawiają małe szczeliny między wiązkami mieliny, zwane węzłami Ranviera .

Komórki satelitarne

Komórki satelitarne są zlokalizowane zarówno w centralnym, jak i obwodowym układzie nerwowym. Chociaż ich dokładna funkcja nie jest znana, znajdują się one wokół somy komórek neuronalnych w ośrodkowym układzie nerwowym i zwojach obwodowego układu nerwowego.

 

Źródła:

  1. Peters A (May 2004). „A fourth type of neuroglial cell in the adult central nervous system”. Journal of Neurocytology. 33(3): 345–57;
  2. Huang YH, Bergles DE (June 2004). „Glutamate transporters bring competition to the synapse”. Current Opinion in Neurobiology. 14(3): 346–5;
  3. Barres BA (November 2008). „The mystery and magic of glia: a perspective on their roles in health and disease”. Neuron. 60 (3): 430–40;
  4. Campbell K, Götz M (May 2002). „Radial glia: multi-purpose cells for vertebrate brain development”. Trends in Neurosciences. 25(5): 235–8;
  5. Fields, R. Douglas; Araque, Alfonso; Johansen-Berg, Heidi; Lim, Soo-Siang; Lynch, Gary; Nave, Klaus-Armin; Nedergaard, Maiken; Perez, Ray; Sejnowski, Terrence; Wake, Hiroaki (October 2014). „Glial Biology in Learning and Cognition”. The Neuroscientist. 20(5): 426–431.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Pierwsza taka operacja! Rozrusznik serca po raz pierwszy został wszczepiony noworodkowi

Eksperymentalny rozrusznik serca został wszczepiony noworodkowi. To wielki przełom w pediatrii!

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzję o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Torbiel Tarlova – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie /fot. Adobe Stock

Torbiel Tarlova – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie zmian na kręgosłupie

Kobieta ma orgazm

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

Jakie są objawy i przyczyny chorób neurodegeneracyjnych? Przykłady i sposoby leczenia

Stwardnienie rozsiane – jakie znaczenie ma dieta? Przykłady jadłospisu

Jak działać i pracować efektywnie, by nie przesadzić i nie stać się więźniem własnych celów, radzi psycholog Monika Romanowska: „Do tego trzeba uruchomić swój wewnętrzny barometr”

„Wspomnienia wywołane obrazem albo dźwiękiem są emocjonalnie znacznie mniej nasycone niż te wywołane przez zapachy” – mówi prof. Ewa Czerniawska

Lekarka na sali operacyjnej

Niezwykła operacja mózgu na przytomnej pacjentce. Na sali potrzebny był tłumacz

Nerw sromowy – budowa, funkcje, przyczyny neuralgii nerwu sromowego

ilustracja mózgu w 3D

Torbiel pajęczynówki – objawy i leczenie. Czy torbiel jest groźna i musi być operowana?

Nietypowe objawy udaru, jakich lepiej nie ignorować. Jak rozpoznać mikroudar?

Szacowanie ryzyka chorób serca może być niedługo znacznie prostsze i szybsze. Polska badaczka opracowała nowy sposób

Szacowanie ryzyka chorób serca może być niedługo znacznie prostsze i szybsze. Ważne osiągnięcie polskiej badaczki

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra / istock

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

„Ważny jest ruch, ale równie istotne jest to, jaki on pozostawia w nas ślad”. O Metodzie Feldenkraisa i edukacji ruchowej jako drogi do samopoznania mówi Marta Górna-Wiszniewska

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

Antykoagulant toczniowy – czym jest, diagnostyka, cena badań 

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Zespół Hakima – wodogłowie normotensyjne, które można skutecznie leczyć 

Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera /fot. Getty Images

„Do gabinetu przyprowadzają mężów, u których zauważyły kłopoty z pamięcią, a okazuje się, że problem dotyczy także ich”. Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera

Dr Howard Tucke

Jest najstarszym neurologiem na świecie. Radzi, jak utrzymać mózg w dobrej kondycji przez lata

Julie Chin

Dostała udaru podczas programu na żywo. „Przepraszam, coś się ze mną dziś dzieje”

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Najpopularniejsze

Grypa typu A/iStock

Grypa typu A – leczenie, objawy i charakterystyka wirusa

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Grypa typu B - objawy, charakterystyka

Grypa typu B – przyczyny, objawy i leczenie

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Jak odetkać ucho zatkane woskowiną, katarem i wodą? Domowe sposoby

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Dobry seks to taki w kontakcie z własnym ciałem, emocjami i drugim człowiekiem. Nawet jeżeli miedzy kochankami nie ma miłości” – mówi Marta Niedźwiecka, psycholożka i sex coach

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

×