Jak powinna wyglądać diagnostyka raka jądra?
Lekarze zachęcają, aby punktem wyjścia do diagnostyki laboratoryjnej było samobadanie jąder przez mężczyzn. Wystarczy poświęcić na nie kilka minut w miesiącu, aby ustalić, czy w ich strukturze nie pojawiły się zgrubienia, zniekształcenia lub zmiany konsystencji. Samobadanie powinno być całkowicie bezbolesne.
Do kontaktu z lekarzem z reguły skłania wyczuwalne powiększenie jądra, uczucie bólu i dyskomfortu w mosznie, czy pojawienie się wyczuwalnej pod palcami masy (guza), który nie daje się oddzielić od jądra. Dolegliwości bólowe pojawiają się rzadko i jeszcze rzadziej mają natężenie ostre.
Rolki
Rak jądra – markery w normie. Jakie badania warto przeprowadzić?
Pierwszym krokiem w profesjonalnej diagnostyce raka jądra powinno być badanie ultrasonograficzne. Diagnostyka obrazowa pozwala wykryć zmiany pojawiające się w obrębie jąder, najądrzy i powrózków. USG jest nieinwazyjne i bezbolesne. Cena takiego badania waha się od 100 do 180 zł.
Rak jądra – jakie markery nowotworowe?
Stwierdzenie przez lekarza zmian podczas badania USG powinno uzasadniać zbadanie poziomu markerów nowotworowych. Obecnie bada się je z krwi żylnej pacjenta i są to:
- alfa-fetoproteina (AFP),
- beta-hCG,
- dehydrogenaza mleczanowa (LDH).
Podwyższony poziom alfa-fetoproteiny obserwuje się w przypadku wielu chorób, w tym przy nowotworach złośliwych jajników, jąder, płuc, nerek i żołądka. Jest to także przesłanka pozwalająca na ustalenie stanów ciężkiego uszkodzenia wątroby. U zdrowych osób dorosłych stężenie alfa-fetoproteiny może wynosić od 0. do 40. mikrogramów na litr.
Komórki nowotworowe wytwarzają beta-hCG, więc podwyższony poziom gonadotropiny kosmówkowej pozwala na zdiagnozowanie i wdrożenie leczenia guza, zanim pojawią się objawy. U mężczyzn oraz kobiet niebędących w ciąży poziom beta-hCG powinien wynosić od 0. do 5. mlU/ml.
Występowanie nowotworu może sugerować podwyższony poziom dehydrogenazy mleczanowej. Obserwuje się jej podwyższony poziom nie tylko w przypadku raka jądra, ale także białaczki, czerniaków i chłoniaków. W organizmie człowieka LDH występuje w kilku typach, dlatego w momencie stwierdzenia jej wzrostu, trzeba doprecyzować, który wariant dokładnie uległ zwiększeniu. Za prawidłowy poziom LDH u mężczyzn uważa się przedział od 135 do 225 U/l.
Trzeba pamiętać, że każde laboratorium posługuje się sprzętem o indywidualnie określonym poziomie czułości. Dlatego normy referencyjne mogą wyglądać nieco inaczej w zależności od tego, w której placówce było wykonywane badanie.
Z uwagi na dosyć niską specyficzność markerów beta-hCG, AFP i LDH stale poszukuje się bardziej precyzyjnych znaczników pozwalających na dokładniejszą diagnostykę raka jąder. Na przestrzeni lat proponowano m.in. PLAP, CEA i NSE, ale nie zostały one zaakceptowane. Naukowcy wiążą duże nadzieje z biomarkerem MicroRNA-371a-3p. Konieczne są jednak dalsze badania w tym kierunku.
Bibliografia:
- https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/nowotwor-jadra-objawy-i-leczenie# [dostęp 26.03.2025].
- https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/rak-jadra-co-kazdy-mezczyzna-wiedziec-powinien,8705.html [dostęp 26.03.2025].
- Schoch J., Schmelz H., Dieckmann K. P., Nestler T., Neue Tumormarker bei Hodentumoren – im hier und jetzt und in der Zukunft [New tumor markers for testicular cancer – in the here and now and in the future], Aktuelle Urologie 2024, 55(6):520-527.
