Przejdź do treści

Markery nowotworowe – jakie są ich rodzaje i jak interpretować wyniki? Normy markerów nowotworowych

lekarz diagnozujący płuca
Fot. anyaberkut / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
„Twierdzenia, że miałam seksomnię, zrujnowały moją sprawę o gwałt” – podkreśla Jade McCrossen-Nethercott
Bierzesz kilka opakowań antybiotyków rocznie? Internistka tłumaczy, co dzieje się z twoją wątrobą
Nowe rozporządzenie, więcej badań na tarczycę. „Jest jednak pewien warunek” zauważa Aleksandra Miszkiewicz
Dlaczego Polki nie śpią? Wyniki najnowszego badania zaskakują
Czekasz na okres, a on cały czas nie nadchodzi? Możliwych powodów jest znaczenie więcej niż ciąża

Markery nowotworowe są substancjami chemicznymi mającymi zróżnicowaną postać – antygenów, hormonów, enzymów lub białek. Część z nich występuje w dużym stężeniu już w życiu płodowym, a potem zanika.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Markery nowotworowe zwiększają swoje stężenie w organizmie, kiedy dochodzi do onkogenezy, czyli nieprawidłowych podziałów komórkowych, skutkujących nowotworem. Zdarza się jednak, że ich poziom ulega podwyższeniu w innych stanach chorobowych, dlatego nie są wyłączną metodą diagnostyczną, a jedynie badaniem przesiewowym. Marker nowotworowy może przybierać wiele postaci, zróżnicowanych pod względem budowy. W zdrowych tkankach znajduje się ich niewiele lub nie ma ich wcale.

usg

Rodzaje markerów nowotworowych

Badania naukowe dowiodły, że jeden rodzaj nowotworu może być odpowiedzialny za wydzielanie nawet kilku markerów. Ponadto, jeden rodzaj nowotworu jest w stanie produkować markery, typowe dla kilku kolejnych nowotworów. Tym samym może okazać się, że obecność w organizmie markerów nowotworowych jajnika (np. CA 125) wiązać się może ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka żołądka. Czy badania na obecność markerów nowotworowych są wiarygodne? Nawet jeśli wyniki wskażą na wysoki poziom jednego z nich, nie oznacza to jeszcze choroby. Dany związek może bowiem być obecny w innych chorobach, a nawet być całkowicie fizjologicznym pomiarem uwarunkowanym osobniczo. Warto przy tym zaznaczyć, że fałszywie negatywne wyniki są stosunkowo rzadkie. Obecnie markery nowotworowe dzieli się na:

  • antygeny łożyskowe – występujące zazwyczaj u kobiet w ciąży i obecne są tylko w tym okresie, po czym zanikają; przykłady to markery HCG (ludzka gonadotropina kosmówkowa) oraz HPL (laktogen łożyskowy);
  • antygeny płodowo-zarodkowe – obecne mogą być zarówno we krwi jak i w tkankach płodu np. marker nowotworowy CEA (antygen karcynoembrionalny, rakowo-płodowy) i AFP (alfa-fetoproteina);
  • enzymy – u osób zdrowych ich ilość jest w normie, jednakże u osoby chorej ich poziom jest zaburzony; przykładem jest PAP (kwaśna fosfataza sterczowa) oraz PSA (swoisty antygen sterczowy);
  • antygeny nowotworowe – mogą być wytwarzane przez chore i zdrowe komórki i należą do nich m.in. CA19–9 (marker nowotworów układu pokarmowego) oraz CA 125 (marker związany z rakiem jajnika);
  • antygeny specyficzne dla danego nowotworu – związki obecne wyłącznie w zmienionych nowotworowo komórkach;
  • hormony ektopowe, czyli takie wytwarzane w prawidłowych ilościach przez komórki zdrowe i w podwyższonych stężeniach przez komórki patologiczne.

Wybrane rodzaje markerów

Marker nowotworowy jelita grubego to marker rakowo-płodowy CEA, którego stężenie monitoruje się u chorych na ten rodzaj nowotworu. Warto zaznaczyć jednak, że jego obecności stwierdzono również przy innych nowotworach m.in. piersi, pęcherza moczowego, wątroby czy trzustki. Najczęściej oznaczanym markerem nowotworowym piersiowym jest CA 15–3, jednakże nie jest on charakterystyczny tylko dla raka piersi. Obecny jest także w raku płuc, jajnika oraz macicy. Kalcytonina jest z kolei typowym markerem nowotworowym tarczycy, a mówiąc bardziej precyzyjnie raka rdzeniastego.

Zobacz także

Badanie na obecność markerów nowotworowych

Oznaczenie poziomu markerów nowotworowych dokonuje się z krwi pobranej z żyły łokciowej. Markery nowotworowe mają również zastosowanie pomocnicze w badaniach przesiewowych. Jest to standardowo badanie, dostępne w większych placówkach laboratoryjnych za dodatkową opłatą. Poziom określonego markera nowotworowego ponad normę jeszcze nie oznacza choroby nowotworowej. Czasami bywa tak, że zawyżony poziom któregoś z markerów wskazuje na poważny stan zapalny jednego z organów, np. nerek, wątroby lub trzustki. Aby potwierdzić wyniki, lekarze zalecają również wykonanie cytologii, mammografii, tomografii komputerowej, USG lub rezonansu magnetycznego. Ma to kluczowe znaczenie w farmakoterapii nowotworowej oraz po operacjach usunięcia raka. Takie obniżenie widoczne jest po około 2 miesiącach po zabiegu usunięcia guza.

Zdarza się również, że medycy zalecają zbadanie poziomu markerów nowotworowych u pacjentów, w których rodzinie obecne były choroby nowotworowe. Bliscy osób chorujących na nowotwór mogą wykazywać predyspozycję genetyczną do wystąpienia nowotworu. Badania takie pozwalają na wykrycie choroby na wczesnym etapie i w razie konieczności na szybkie podjęcie leczenia.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Kiedy nikt nie trzyma cię przy życiu, nic cię nie dopinguje, nie znajdziesz w sobie tej siły, żaden lekarz cię nie wyleczy” – mówi Marta Igar-Idler, która pokonała nowotwór

„Ludzie wciąż nie chcą wiedzieć, gdzie znajduje się schron przeciwrakowy” – mówi Anna Bimer, autorka książki „Rak time”

Jane Fonda poinformowała o swojej chorobie. „Rak jest nauczycielem. Zwracam uwagę na lekcje, które mi daje”

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

kobieta na wakacjach

5 chorób, które możesz przywieźć z wakacji

Nie żyje Olivia Newton-John. Gwiazda "Grease" od 30 lat chorowała na nowotwór

Nie żyje Olivia Newton-John. Gwiazda „Grease” od 30 lat chorowała na nowotwór

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

Próbki w laboratorium

Szczepionka komórkowa na raka coraz bliżej? Pracują nad nią polscy naukowcy

Osteosarcoma, czyli kostniakomięsak – objawy, leczenie

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Henryka Krzywonos-Strycharska

Henryka Krzywonos-Strycharska odpowiada kolegom z Sejmu: „To nie moda tylko rak”

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Dr Marcin Mika: Pacjentki onkologiczne boją się pytać o seksualność. Nie chcą usłyszeć: „Leczy pani raka, a pyta o seks?”

Kobieta w laboratorium

Nowatorska terapia w leczeniu agresywnego raka. Naukowcom udało się zahamować zmiany w późnym stadium choroby

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Na jej ciele pojawiły się nowe „piegi”. Diagnoza zwaliła ją z nóg. Do szpitala trafiła w ostatniej chwili

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie