Przejdź do treści

Markery nowotworowe – jakie są ich rodzaje i jak interpretować wyniki? Normy markerów nowotworowych

lekarz diagnozujący płuca
Fot. anyaberkut / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Z rakiem da się normalnie żyć. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz
Z rakiem da się normalnie żyć. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz
Ćwiczenia ogólnorozwojowe – co powinnyśmy o nich wiedzieć?
Gotowanie i jedzenie łożyska po porodzie
Gotowanie i jedzenie łożyska po porodzie? Położna Kasia o kontrowersyjnym trendzie
kobieta w ciąży
Wykonanie testu na koronawirusa to wymóg niezbędny do odbycia porodu rodzinnego? Jest stanowisko NFZ
Kelly Preston nie żyje. Żona Johna Travolty zmarła na raka piersi
Kelly Preston nie żyje. Żona Johna Travolty zmarła na raka piersi

Markery nowotworowe są substancjami chemicznymi mającymi zróżnicowaną postać – antygenów, hormonów, enzymów lub białek. Część z nich występuje w dużym stężeniu już w życiu płodowym, a potem zanika.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Markery nowotworowe zwiększają swoje stężenie w organizmie, kiedy dochodzi do onkogenezy, czyli nieprawidłowych podziałów komórkowych, skutkujących nowotworem. Zdarza się jednak, że ich poziom ulega podwyższeniu w innych stanach chorobowych, dlatego nie są wyłączną metodą diagnostyczną, a jedynie badaniem przesiewowym. Marker nowotworowy może przybierać wiele postaci, zróżnicowanych pod względem budowy. W zdrowych tkankach znajduje się ich niewiele lub nie ma ich wcale.

usg

Rodzaje markerów nowotworowych

Badania naukowe dowiodły, że jeden rodzaj nowotworu może być odpowiedzialny za wydzielanie nawet kilku markerów. Ponadto, jeden rodzaj nowotworu jest w stanie produkować markery, typowe dla kilku kolejnych nowotworów. Tym samym może okazać się, że obecność w organizmie markerów nowotworowych jajnika (np. CA 125) wiązać się może ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka żołądka. Czy badania na obecność markerów nowotworowych są wiarygodne? Nawet jeśli wyniki wskażą na wysoki poziom jednego z nich, nie oznacza to jeszcze choroby. Dany związek może bowiem być obecny w innych chorobach, a nawet być całkowicie fizjologicznym pomiarem uwarunkowanym osobniczo. Warto przy tym zaznaczyć, że fałszywie negatywne wyniki są stosunkowo rzadkie. Obecnie markery nowotworowe dzieli się na:

  • antygeny łożyskowe – występujące zazwyczaj u kobiet w ciąży i obecne są tylko w tym okresie, po czym zanikają; przykłady to markery HCG (ludzka gonadotropina kosmówkowa) oraz HPL (laktogen łożyskowy);
  • antygeny płodowo-zarodkowe – obecne mogą być zarówno we krwi jak i w tkankach płodu np. marker nowotworowy CEA (antygen karcynoembrionalny, rakowo-płodowy) i AFP (alfa-fetoproteina);
  • enzymy – u osób zdrowych ich ilość jest w normie, jednakże u osoby chorej ich poziom jest zaburzony; przykładem jest PAP (kwaśna fosfataza sterczowa) oraz PSA (swoisty antygen sterczowy);
  • antygeny nowotworowe – mogą być wytwarzane przez chore i zdrowe komórki i należą do nich m.in. CA19–9 (marker nowotworów układu pokarmowego) oraz CA 125 (marker związany z rakiem jajnika);
  • antygeny specyficzne dla danego nowotworu – związki obecne wyłącznie w zmienionych nowotworowo komórkach;
  • hormony ektopowe, czyli takie wytwarzane w prawidłowych ilościach przez komórki zdrowe i w podwyższonych stężeniach przez komórki patologiczne.

Wybrane rodzaje markerów

Marker nowotworowy jelita grubego to marker rakowo-płodowy CEA, którego stężenie monitoruje się u chorych na ten rodzaj nowotworu. Warto zaznaczyć jednak, że jego obecności stwierdzono również przy innych nowotworach m.in. piersi, pęcherza moczowego, wątroby czy trzustki. Najczęściej oznaczanym markerem nowotworowym piersiowym jest CA 15–3, jednakże nie jest on charakterystyczny tylko dla raka piersi. Obecny jest także w raku płuc, jajnika oraz macicy. Kalcytonina jest z kolei typowym markerem nowotworowym tarczycy, a mówiąc bardziej precyzyjnie raka rdzeniastego.

Zobacz także

Badanie na obecność markerów nowotworowych

Oznaczenie poziomu markerów nowotworowych dokonuje się z krwi pobranej z żyły łokciowej. Markery nowotworowe mają również zastosowanie pomocnicze w badaniach przesiewowych. Jest to standardowo badanie, dostępne w większych placówkach laboratoryjnych za dodatkową opłatą. Poziom określonego markera nowotworowego ponad normę jeszcze nie oznacza choroby nowotworowej. Czasami bywa tak, że zawyżony poziom któregoś z markerów wskazuje na poważny stan zapalny jednego z organów, np. nerek, wątroby lub trzustki. Aby potwierdzić wyniki, lekarze zalecają również wykonanie cytologii, mammografii, tomografii komputerowej, USG lub rezonansu magnetycznego. Ma to kluczowe znaczenie w farmakoterapii nowotworowej oraz po operacjach usunięcia raka. Takie obniżenie widoczne jest po około 2 miesiącach po zabiegu usunięcia guza.

Zdarza się również, że medycy zalecają zbadanie poziomu markerów nowotworowych u pacjentów, w których rodzinie obecne były choroby nowotworowe. Bliscy osób chorujących na nowotwór mogą wykazywać predyspozycję genetyczną do wystąpienia nowotworu. Badania takie pozwalają na wykrycie choroby na wczesnym etapie i w razie konieczności na szybkie podjęcie leczenia.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

Jak sobie poradzić z diagnozą o raku? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Jak sobie poradzić z diagnozą o raku? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Olek Biliński, terapia CAR-T

„Niemożliwe stało się możliwe”: 11-Olek wyleczony z białaczki! Zastosowano u niego nowatorską terapię CAR-T

Diagnostyka nowotworów / istock

To nie musi być rak! Te same objawy mogą być symptomami łagodniejszego schorzenia

Rak jajnika – czy można uniknąć zaawansowanego stadium?

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

„Proszę przyjść, jak będzie pani chciała mieć dzieci”. Te słowa usłyszała od lekarzy artystka Katarzyna Gabrysz, kiedy szukała pomocy

Kobieta dowiedziała się, że ma raka jajnika z przerzutami

Rak jajnika – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

wstążka symbolizująca rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy – poznaj przyczyny, objawy oraz sposób leczenia

Masz cukrzycę typu 2? Zobacz, co możesz zrobić, aby uniknąć powikłań

rzut mózgu ludzkiego w 3D

Tętniak mózgu – objawy i rokowanie. Czym grozi pęknięcie tętniaka?

prześwietlenie płuc

Rak płuc – objawy, rokowania, leczenie. Jakie są jego przyczyny?

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – co to za badanie? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki?

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Anna Puślecka

Zamknięte ośrodki, przerażeni pacjenci, odraczane wizyty. „Chorzy na nowotwór są zanurzeni po szyję w bagnie”

Triage – na czym polega? Jakie są zasady segregacji medycznej chorych?

Mezoterapia igłowa – co to jest, jakie są efekty i skutki uboczne?

kobieta ze zmianami skórnymi twarzy

Przebarwienia na twarzy – przyczyny i sposoby, żeby się ich pozbyć

Wrzody żołądka ‒ leczenie naturalne

Wrzody żołądka – leczenie naturalne. Jakie są domowe sposoby?

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

Zakrzepica - co to jest? Jakie są jej objawy i na czym polega leczenie zakrzepicy?

Zakrzepica – co to jest? Jakie są jej objawy i na czym polega leczenie zakrzepicy?

lekarz wykonuje kobiecie rentgen zębów

Zdjęcie pantomograficzne – na czym polega i ile kosztuje?

Kobieta poddaje się badaniu na wykrycie raka piersi

Rak piersi – które zmiany w piersi powinny zaniepokoić?

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę