Przejdź do treści

Markery nowotworowe – jakie są ich rodzaje i jak interpretować wyniki? Normy markerów nowotworowych

lekarz diagnozujący płuca
Fot. anyaberkut / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Gotowanie zupy
Co jeść w trakcie osłabienia i przeziębienia? Podpowiada lekarz rodzinny
Suszone śliwki / istock
Suszone śliwki – dlaczego warto włączyć je do diety? Agnieszka Pocztarska z „Czytamy Etykiety” wyjaśnia
Jak poprawić libido? Oto 7 produktów na zwiększenie potencji
Oko kobiety
Coś ci wpadło do oka? Okulista tłumaczy, co zrobić
Masz cukrzycę, ale nie bierzesz przepisanych leków? Diabetolog mówi nam o konsekwencjach

Markery nowotworowe są substancjami chemicznymi mającymi zróżnicowaną postać – antygenów, hormonów, enzymów lub białek. Część z nich występuje w dużym stężeniu już w życiu płodowym, a potem zanika.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Markery nowotworowe zwiększają swoje stężenie w organizmie, kiedy dochodzi do onkogenezy, czyli nieprawidłowych podziałów komórkowych, skutkujących nowotworem. Zdarza się jednak, że ich poziom ulega podwyższeniu w innych stanach chorobowych, dlatego nie są wyłączną metodą diagnostyczną, a jedynie badaniem przesiewowym. Marker nowotworowy może przybierać wiele postaci, zróżnicowanych pod względem budowy. W zdrowych tkankach znajduje się ich niewiele lub nie ma ich wcale.

usg

Rodzaje markerów nowotworowych

Badania naukowe dowiodły, że jeden rodzaj nowotworu może być odpowiedzialny za wydzielanie nawet kilku markerów. Ponadto, jeden rodzaj nowotworu jest w stanie produkować markery, typowe dla kilku kolejnych nowotworów. Tym samym może okazać się, że obecność w organizmie markerów nowotworowych jajnika (np. CA 125) wiązać się może ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka żołądka. Czy badania na obecność markerów nowotworowych są wiarygodne? Nawet jeśli wyniki wskażą na wysoki poziom jednego z nich, nie oznacza to jeszcze choroby. Dany związek może bowiem być obecny w innych chorobach, a nawet być całkowicie fizjologicznym pomiarem uwarunkowanym osobniczo. Warto przy tym zaznaczyć, że fałszywie negatywne wyniki są stosunkowo rzadkie. Obecnie markery nowotworowe dzieli się na:

  • antygeny łożyskowe – występujące zazwyczaj u kobiet w ciąży i obecne są tylko w tym okresie, po czym zanikają; przykłady to markery HCG (ludzka gonadotropina kosmówkowa) oraz HPL (laktogen łożyskowy);
  • antygeny płodowo-zarodkowe – obecne mogą być zarówno we krwi jak i w tkankach płodu np. marker nowotworowy CEA (antygen karcynoembrionalny, rakowo-płodowy) i AFP (alfa-fetoproteina);
  • enzymy – u osób zdrowych ich ilość jest w normie, jednakże u osoby chorej ich poziom jest zaburzony; przykładem jest PAP (kwaśna fosfataza sterczowa) oraz PSA (swoisty antygen sterczowy);
  • antygeny nowotworowe – mogą być wytwarzane przez chore i zdrowe komórki i należą do nich m.in. CA19–9 (marker nowotworów układu pokarmowego) oraz CA 125 (marker związany z rakiem jajnika);
  • antygeny specyficzne dla danego nowotworu – związki obecne wyłącznie w zmienionych nowotworowo komórkach;
  • hormony ektopowe, czyli takie wytwarzane w prawidłowych ilościach przez komórki zdrowe i w podwyższonych stężeniach przez komórki patologiczne.

Wybrane rodzaje markerów

Marker nowotworowy jelita grubego to marker rakowo-płodowy CEA, którego stężenie monitoruje się u chorych na ten rodzaj nowotworu. Warto zaznaczyć jednak, że jego obecności stwierdzono również przy innych nowotworach m.in. piersi, pęcherza moczowego, wątroby czy trzustki. Najczęściej oznaczanym markerem nowotworowym piersiowym jest CA 15–3, jednakże nie jest on charakterystyczny tylko dla raka piersi. Obecny jest także w raku płuc, jajnika oraz macicy. Kalcytonina jest z kolei typowym markerem nowotworowym tarczycy, a mówiąc bardziej precyzyjnie raka rdzeniastego.

Zobacz także

Badanie na obecność markerów nowotworowych

Oznaczenie poziomu markerów nowotworowych dokonuje się z krwi pobranej z żyły łokciowej. Markery nowotworowe mają również zastosowanie pomocnicze w badaniach przesiewowych. Jest to standardowo badanie, dostępne w większych placówkach laboratoryjnych za dodatkową opłatą. Poziom określonego markera nowotworowego ponad normę jeszcze nie oznacza choroby nowotworowej. Czasami bywa tak, że zawyżony poziom któregoś z markerów wskazuje na poważny stan zapalny jednego z organów, np. nerek, wątroby lub trzustki. Aby potwierdzić wyniki, lekarze zalecają również wykonanie cytologii, mammografii, tomografii komputerowej, USG lub rezonansu magnetycznego. Ma to kluczowe znaczenie w farmakoterapii nowotworowej oraz po operacjach usunięcia raka. Takie obniżenie widoczne jest po około 2 miesiącach po zabiegu usunięcia guza.

Zdarza się również, że medycy zalecają zbadanie poziomu markerów nowotworowych u pacjentów, w których rodzinie obecne były choroby nowotworowe. Bliscy osób chorujących na nowotwór mogą wykazywać predyspozycję genetyczną do wystąpienia nowotworu. Badania takie pozwalają na wykrycie choroby na wczesnym etapie i w razie konieczności na szybkie podjęcie leczenia.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

lekarka

Badania profilaktyczne – które zrobić w zależności od wieku?

Rak szyjki macicy / Istockphoto

3,2 tys. – tyle kobiet co roku w Polsce dowiaduje się, że ma raka szyjki macicy. „Pierwsza reakcja na diagnozę? Niedowierzanie, strach, zaprzeczenie…” – mówi dr Robert Jach, ginekolog-onkolog

hpv

Szczepionka na raka szyjki macicy (przeciwko HPV) – co warto wiedzieć?

Konferencja Obserwuj Kwiat Kobiecości/ Fot. Katarzyna Gołąbska Photograph

Anna Dereszowska: Moja mama zmarła na raka jajnika. To jest bardzo trudny przeciwnik. Dlatego badajmy się!

Gruczolakorak - rodzaje, przyczyny i objawy

Gruczolakorak – rodzaje, przyczyny i objawy

Powiększone węzły chłonne pachwinowe - przyczyny i leczenie

Powiększone węzły chłonne pachwinowe – przyczyny i leczenie

Otolaryngologia — jakimi chorobami się zajmuje?

Otolaryngologia – jakimi chorobami się zajmuje ta dziedzina?

alkohol

Na czym polega detoks alkoholowy? Gdzie poddać się oczyszczeniu organizmu z toksyn?

Azbest — Dowiedz się więcej o tym szkodliwym związku!

Azbest i jego wpływ na zdrowie

Brachyterapia

Brachyterapia może uratować ci życie. Co powinnaś wiedzieć o tej metodzie leczenia nowotworów?

zestresowana kobieta

Stres oksydacyjny – z czego wynika i jak sobie z nim poradzić?

damskie dłonie i stopy

Skręcona kostka – jak wyglądają objawy? Jakie są sposoby leczenia?

Kobieta z bólem w kolanie podczas chodzenia

Ból kolana przy chodzeniu a infekcje bakteryjne i choroby stawów

nogi w podkolanówkach

Ból kolana przy zginaniu, chodzeniu i wchodzeniu po schodach – jakie są przyczyny? Jak leczyć?

kobieta z bólem żeber

Złamane żebra – przyczyny, leczenie i rehabilitacja. Czy możliwe są powikłania?

kobieta z bolącą nogą

Złamana noga – jak wyglądają objawy? Pierwsza pomoc i rehabilitacja

Rak żołądka - przyczyny powstania, objawy i rokowania

Rak żołądka – przyczyny powstania, objawy i rokowania

Przygotowywanie herbaty na przeziębienie z imbirem, miodem, czosnkiem, cytryną

Imbir na przeziębienie – jak go wykorzystać, aby skutecznie pozbyć się choroby?

Rak krtani - objawy i metody leczenia

Rak krtani – objawy i metody leczenia

Dzieci z nowotworem siedzą przy stoliku na krzesełkach i czytają książki, uśmiechają się

„Wyprzedzamy nowotwór”. Kampania zwracająca uwagę na wczesne objawy raka u dzieci, które łatwo pomylić

5 konsekwencji chodzenia do pracy z grypą

5 konsekwencji chodzenia do pracy z grypą

6 mitów o raku, w które nadal wierzymy

„BreastFit. Kobiecy biust. Męska sprawa”. Relacja z debaty „Rak piersi w roli głównej”

dziecko z rotawirusem

Rotawirus u dzieci i niemowląt – jakie daje objawy?

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Zbliżenie oka z wadą wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.