Grasiczak, czyli nowotwór grasicy. Czym się charakteryzuje?

Co to jest grasiczak? Przyczyny jego rozwoju nie są oczywiste

Grasiczak jest nowotworem grasicy, czyli gruczołu układu limfatycznego zlokalizowanego za mostkiem. Schorzenie rozwija się w jego komórkach nabłonkowych. Etiologia omawianej patologii nie została jednoznacznie wyjaśniona, ale często diagnozuje się ją u pacjentów cierpiących na różne zespoły ogólnoustrojowe, a szczególnie miastenię rzekomoporaźną (ang. myasthenia gravis, MG). Jej objawy obserwowane są u 30-40% pacjentów chorujących na grasiczaka. Inne czynniki ryzyka rozwoju nowotworu grasicy to:

• zespół Cushinga,
• SIADH (zespół nieadekwatnego wydzielania wazopresyny),
• aplazja czerwonokrwinkowa,
• SLE (toczeń rumieniowaty układowy),
• zapalenie skórno-mięśniowe.

Grasiczak to najczęstszy nowotwór przedniego śródpiersia – stanowi aż 50% wszystkich guzów tej okolicy oraz 20-25% guzów całego śródpiersia. Najczęściej chorują pacjenci między 45. a 59. rokiem życia. Choroba rozwija się równie często u kobiet, jak i u mężczyzn. Nie występuje tutaj także rozróżnienie na grasiczaka złośliwego i niezłośliwego, tylko inwazyjnego oraz nieinwazyjnego.

Stadia rozwoju grasiczaka

Do określenia poziomu rozwoju, czy też inwazyjności grasiczaka najczęściej stosuje się 4-stopniową skalę wg Masaoki. Wygląda ona następująco:

• I stopień – nowotwór obejmujący wyłącznie grasicę, bez widocznych nacieków,
• II stopień – nowotwór nacieka na torebkę otaczającą grasicę i okoliczne tkanki: tłuszczową lub opłucną,
• III stopień – grasiczak nacieka na okoliczne narządy,
• IV stopień – grasiczak obejmuje worek osierdziowy lub jamę opłucną, dochodzi do przerzutów poprzez naczynia limfatyczne i krwionośne.

Grasiczak przez długi czas nie daje objawów. Dopiero gdy zaczyna naciekać na torebkę lub okoliczne tkanki, pacjent może zacząć odczuwać niepokojące dolegliwości. Na początku może to być ból w klatce piersiowej, duszności, kaszel czy obrzęk widoczny na szyi oraz na twarzy. Nie można także zapominać o symptomach chorób, które współtowarzyszą grasiczakom, np. wspomnianej miastenii rzekomoporaźnej, objawiającej się:

• podwójnym widzeniem,
• zaburzeniami przełykania śliny, pokarmu,
• opadaniem powiek,
• nadmiernym zmęczeniem, sennością.

Grasiczak – śmiertelność i rokowania

Rokowanie grasiczaka zawsze jest gorsze w przypadku osób, które obserwują u siebie wyraźne objawy. Wynika to z faktu, że wtedy schorzenie ma już najczęściej zaawansowaną postać, a zatem leczenie jest trudniejsze i mniej skuteczne. Dlatego w przypadku nowotworów tak ważną rolę odgrywa profilaktyka, ponieważ wczesna diagnoza znacząco zwiększa szanse na całkowite wyleczenie.

Wskaźnik przeżycia 15-letniego wynosi 47% u osób, u których zdiagnozowano łagodną postać choroby, ale zaledwie 12,5% dla pacjentów z grasiczakiem inwazyjnym, charakteryzującym się m.in. mikroskopijnymi naciekami na torebce łącznotkankowej otaczającej gruczoł – świadczą one o jego dużej inwazyjności. Poniższa tabela prezentuje przeżywalność w kontekście 5. i 10. lat w kontekście stopnia rozwoju grasiczaka wg danych Memorial Sloan Kettering Cancer Center:

Diagnostyka i leczenie grasiczaka

Jak wspominano, grasiczak I stopnia nie daje żadnych symptomów. Wykrycie go na tym etapie jest możliwe dzięki zdjęciu rentgenowskiemu (RTG) klatki piersiowej i zazwyczaj ma to miejsce przypadkowo. Aby potwierdzić rozwój choroby nowotworowej, wykonuje się biopsję, a więc pobiera fragment tkanki do badania histopatologicznego. W Polsce leczenie grasiczaka może obejmować:

• chirurgię (wycięcie grasicy),
• chemioterapię,
• radioterapię.

W przypadku nowotworów I stopnia do pełnego wyleczenia pacjenta często wystarcza usunięcie grasicy. II stopień wymaga przeprowadzenia operacji, a także późniejsze zastosowanie radioterapii w celu zniwelowania nacieków. Kiedy u pacjenta zdiagnozowano III lub IV stopień grasiczaka, a nowotwór rozprzestrzenił się na okoliczne tkanki lub dalej, konieczne może się okazać połączenie wszystkich metod leczenia. W najcięższych przypadkach lekarz może zaproponować chemioterapię paliatywną, która ma na celu wydłużenie życia pacjenta i zminimalizowanie dokuczliwych objawów.

Bibliografia:

1. Harris C., Croce B., Xie A., Thymoma, Annals of Cardiothoracic Sugery 2015, 4(6): 576.
2. https://www.cancer.gov/types/thymoma/patient/thymoma-treatment-pdq [dostęp 04.03.2024].
3. Rich A. L., Epidemiology of thymoma, Journal of Thoracic Disease 2020, vol. 12, no. 12.
4. Robinson S. P., Akhondi H., Thymoma, StatPearls 2023.