Przejdź do treści

Toczeń: podstępna choroba. Co warto o niej wiedzieć?

Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Tajemnicze choroby
Tajemnicze choroby. Mimo postępu w nauce, wciąż nie wiemy, co je wywołuje
Polubić... menstruację
Polub… menstruację! Jak dopasować się do hormonów, by czuć się dobrze cały miesiąc?
Sucha skóra? Nie pij wody!
Sucha skóra? Nie pij wody!
Jak poprawić sen dziecka?
Jak poprawić sen dziecka?
Rząd próbuje ograniczyć liczbę zakażeń wśród personelu medycznego/iStock
Rząd próbuje ograniczyć liczbę zakażeń koronawirusem wśród personelu medycznego. Dwa nowe zarządzenia

Podszywa się pod wiele innych dolegliwości, jest ekstremalnie trudny do wykrycia i leczenia. Toczeń rumieniowaty układowy to prawdziwe wyzwanie zarówno dla lekarza, jak i pacjenta.

Układ odpornościowy zazwyczaj działa jak idealny pracownik ochrony: bezbłędnie orientuje się, kto jest naszym wrogiem, w porę delikwenta wykrywa i neutralizuje. Zdarza się jednak, że z niewiadomych przyczyn dotychczasowy obrońca zmienia się w agresora i atakuje zdrowe tkanki oraz narządy, siejąc spustoszenie. Mówimy wtedy o chorobie autoimmunologicznej. Jedną z nich jest toczeń rumieniowaty układowy (TRU), niebezpieczny, w skrajnych przypadkach śmiertelnie groźny.

Podobnie jak w przypadku innych tzw. chorób z autoagresji przy toczniu komórki układu immunologicznego walczą z tkankami i organami własnego organizmu. Celem ataku najczęściej jest skóra, układ mięśniowo-szkieletowy, nerki, serce, płuca, układ nerwowy i szpik kostny. W konsekwencji tworzy się przewlekły stan zapalny, który może prowadzić  do nieodwracalnych uszkodzeń. Choroba przebiega łagodnie, zaostrzając się okresowo, lub gwałtownie, zagrażając życiu.

Toczeń – najczęściej chorują kobiety

90 proc. chorych to panie w wieku 20-40 lat. Mężczyźni z kolei, choć zapadają na toczeń o wiele rzadziej, gorzej go przechodzą. Nie wiadomo, ilu chorych jest w Polsce. Według prof. Marii Majdan, kierownika Katedry i Kliniki Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, dane NFZ mówiące o 30 tys. prawdopodobnie są zaniżone.

Jak kontrolować stres?

Toczeń – objawy sugerują różne dolegliwości

Trudność w postawieniu diagnozy polega na tym, że toczeń daje wiele objawów, w zależności od tego, jaki układ lub narząd został zajęty oraz jak długo trwa choroba. Niektóre z symptomów łatwo przeoczyć lub zlekceważyć. Tak jest choćby ze zmęczeniem, które niemal zawsze towarzyszy TRU. W ankiecie przeprowadzonej wśród 73 pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym leczonych w UJ CM w Krakowie na osłabienie i zmęczenie skarżyło się aż 93,2 proc. chorych.

Do umówienia się na wizytę lekarską powinny nas skłonić m.in.: rumień na twarzy (typowy ma kształt motyla), bóle stawów oraz mięśni, obrzęki (zwłaszcza palców, dłoni, nadgarstków i kolan), nadwrażliwość na światło, niewyjaśnionego pochodzenia gorączka, owrzodzenie jamy ustnej, skłonność do utraty wagi, powtarzające się infekcje czy problemy z nerkami.

Jednak nawet lekarz często nie potrafi zidentyfikować prawdziwej przyczyny kłopotów. Co wtedy? – „Wielu chorych przez lata jest leczonych z powodu zaburzeń serca lub nerek, zanim zostanie wykryty u nich toczeń. Trafiają do kardiologa lub nefrologa, a nie do odpowiedniego specjalisty” – mówił na konferencji poświęconej TRU prof. Piotr Wiland, kierownik Kliniki Reumatologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu. Dlatego jeśli mamy wątpliwości dotyczące diagnozy, skonsultujmy się z kilkoma osobami.

Przyczyny choroby pozostają niejasne

Naukowcy biorą pod uwagę kilka hipotez. W kręgu podejrzeń znajdują się m.in. predyspozycje genetyczne, zaburzenia hormonalne oraz immunologiczne. Niektóre czynniki mogą aktywować tocznia, jeśli mamy do niego skłonność. Tak działa np. światło słoneczne. Według nowych badań istotne znaczenie ma też nasz stan psychiczny. Testy przeprowadzone przez naukowców z Harvard T. H. Chan School of Public Health (USA) pokazały, że „zwykły” stres dwukrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia TRU, zaś zespół stresu pourazowego aż trzykrotnie. – Byliśmy zaskoczeni, że trauma okazała się tak silnie związana z ryzykiem wystąpienia tocznia. Stres może się przyczyniać do rozwoju tej choroby w większym stopniu niż np. palenie – podsumowała liderka badań dr Andrea Roberts.

TRU utrudnia normalne funkcjonowanie

Nawet jeśli nie dojdzie do bezpośredniego zagrożenia życia, to ból, ograniczenia ruchu, złe samopoczucie i długotrwałe leczenie zmieniają życie chorego. Zwykle nie doznaje on ulgi nawet w nocy, na co wskazują badania przeprowadzone w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku na 80 pacjentach z TRU. Aż 63,8 proc. z nich skarżyło się na złą jakość snu spowodowaną dolegliwościami związanymi z chorobą.

Pacjentom z TRU często potrzebna jest pomoc psychologa. Toczeń to choroba nieprzewidywalna – nie wiadomo, kiedy nastąpi pogorszenie objawów ani ile potrwa poprawa stanu zdrowia. Praca ze specjalistą pomaga radzić sobie z poczuciem zagrożenia i wzmacnia wiarę w możliwość zapanowania nad chorobą.

Leczenie dopasowuje się do pacjenta

Nie ma leku, który mógłby całkowicie wyleczyć chorego na TRU, jednak aktualna wiedza medyczna pozwala coraz skuteczniej hamować postępy tocznia i łagodzić jego objawy. Stosuje się w tym celu m.in. glikokortykosteroidy, środki przeciwzapalne, preparaty na malarię (na objawy skórne i stawowe) czy leki immunosupresyjne (wpływające na odporność). Każdy przypadek to inna historia, dlatego postępowanie lekarza zależy od tego, co stało się obiektem ataku tocznia, jak zaawansowana jest choroba i w jakim stanie jest pacjent.

Statystycznie TRU dosięgnie niewielu z nas, więc nie ma potrzeby wszczynać alarmu z powodu odczuwanego od czasu do czasu zmęczenia czy bólu stawów. Jeśli jednak niepokojące objawy się utrzymują, należy poszukać pomocy. Prawdopodobnie powodem kłopotów okaże się coś innego niż toczeń, ale gdyby się przytrafił, dobrze byłoby wiedzieć o tym możliwie szybko.

Zobacz także

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Fakty i mity: Przeziębienie pęcherza

„Nie siadaj na betonie, bo złapiesz wilka”, czyli przeziębienie pęcherza. Czy to prawda?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Złote mleko (z kurkumą)

Złote mleko – sprawdź przepisy na mleko z kurkumą i ich właściwości

Dr Wojciech Falęcki

Odporność kobiet w ciąży. Dr Wojciech Falęcki o tym, jak powinno się o nią zadbać

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

Męska grypa / istock

„Męska grypa” to nie mit. Oto dlaczego kobiety lepiej znoszą infekcje

Anna Kalczyńska

Anna Kalczyńska zdradza swoje sposoby na odporność dzieci. Sprawdź, które z nich możesz wprowadzić w życie

kobieta na łące

Żelazo – dlaczego może go brakować? Poznaj 9 oznak niedoboru żelaza

jedzenie

Choroby autoimmunologiczne. Co robić, gdy organizm atakuje sam siebie? Czy dietetyk pomoże?

Dziewczynka w kurtce i czapce

Odporność dzieci. Jak dobrze hartować dziecko? Jakie błędy najczęściej popełniają rodzice?

7 codziennych nawyków osłabiających odporność. Może któryś z nich ciebie dotyczy?

masło czosnkowe

Przebojowe masło czosnkowe. Robi się je bardzo łatwo, a jak smakuje!

Co jeść, żeby nie zachorować zimą? Jak wesprzeć swoją dietę, tłumaczy dietetyczka Katarzyna Stachurska

Moje pierwsze kimchi

Kimchi – poznaj przepis na koreański przysmak. Ma mnóstwo zalet

Autorka książki "Nawracające infekcje"

„Układ odpornościowy to skomplikowany mechanizm. Nie «naprawimy» go jednym suplementem stosowanym przez kilka dni”. Dr Mirosława Gałęcka o tajemnicach ludzkiej odporności

Bóle stawów – jak leczyć? Jak można wspomóc się dietą?

Syrop z cebuli

Syrop z cebuli – domowy sposób na infekcje. Łagodzi ból gardła i kaszel

Aloes

Zadbaj o odporność. Poznaj 6 składników, które mogą uratować cię przez infekcją

Przepis na rozgrzewający napój imbirowy dla poprawy odporności

pijąca kobieta

Przemarznięta? Te napoje zimą rozgrzeją twój organizm skuteczniej niż herbata i kawa

zima

Dygoczemy z zimna, bo wychłodzony organizm próbuje się ratować. Jak mu pomóc?

kobieta na dworze zimą

Jak zadbać o siebie zimą? Poznaj kilka sprawdzonych sposobów

kobieta pracująca w domu

Chcesz być zdrowsza? Poznaj 8 sekretów ludzi, którzy nie chorują

Płacząca dziewczyna na rękach mamy

Czy usuwanie migdałków obniża odporność? Jakie są alternatywy dla tego zabiegu? Odpowiada lekarz

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta wycierająca nos

Grypa hiszpanka – przyczyny i objawy. Historia największej pandemii na świecie

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Co oznacza ból w mostku? Charakter i różne przyczyny dolegliwości

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Produkty zawierające witaminę A

Witamina A – właściwości, występowanie i suplementacja. Za co odpowiada w organizmie?