Przejdź do treści

Toczeń: podstępna choroba. Co warto o niej wiedzieć?

Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dr Grzegorz Południewski / Zdrowa ONA
Dr n. med. Grzegorz Południewski: zgrubienia w piersi nie zawsze oznaczają nowotwór!
Kobieta stoi przed drzwiamy. Trzyma się za brzuch ciążowy
Trzeci trymestr ciąży – co dzieje się w organizmie ciężarnej? Tłumaczy Katarzyna Piotrowska, fizjoterapeutka uroginekologiczna
Victoria's Secret Show / gettyimages
Pokaz Victoria’s Secret 2019 odwołany. To już oficjalne!
Dzieci siedzą na krzesełkach na scenie teatralnej. Mówi do nich Tomasz Kot, który kuca przed nimi
Święta to czas (u)dawania – niezwykłe lekcje aktorstwa Tomasza Kota dla osieroconych dzieci
Pierwszy antykoncepcyjny zastrzyk dla mężczyzn
Powstała pierwsza na świecie antykoncepcja dla mężczyzn w zastrzyku. Będzie działać zaskakująco długo

Podszywa się pod wiele innych dolegliwości, jest ekstremalnie trudny do wykrycia i leczenia. Toczeń rumieniowaty układowy to prawdziwe wyzwanie zarówno dla lekarza, jak i pacjenta.

Układ odpornościowy zazwyczaj działa jak idealny pracownik ochrony: bezbłędnie orientuje się, kto jest naszym wrogiem, w porę delikwenta wykrywa i neutralizuje. Zdarza się jednak, że z niewiadomych przyczyn dotychczasowy obrońca zmienia się w agresora i atakuje zdrowe tkanki oraz narządy, siejąc spustoszenie. Mówimy wtedy o chorobie autoimmunologicznej. Jedną z nich jest toczeń rumieniowaty układowy (TRU), niebezpieczny, w skrajnych przypadkach śmiertelnie groźny.

Podobnie jak w przypadku innych tzw. chorób z autoagresji przy toczniu komórki układu immunologicznego walczą z tkankami i organami własnego organizmu. Celem ataku najczęściej jest skóra, układ mięśniowo-szkieletowy, nerki, serce, płuca, układ nerwowy i szpik kostny. W konsekwencji tworzy się przewlekły stan zapalny, który może prowadzić  do nieodwracalnych uszkodzeń. Choroba przebiega łagodnie, zaostrzając się okresowo, lub gwałtownie, zagrażając życiu.

Toczeń – najczęściej chorują kobiety

90 proc. chorych to panie w wieku 20-40 lat. Mężczyźni z kolei, choć zapadają na toczeń o wiele rzadziej, gorzej go przechodzą. Nie wiadomo, ilu chorych jest w Polsce. Według prof. Marii Majdan, kierownika Katedry i Kliniki Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, dane NFZ mówiące o 30 tys. prawdopodobnie są zaniżone.

Jak kontrolować stres?

Toczeń – objawy sugerują różne dolegliwości

Trudność w postawieniu diagnozy polega na tym, że toczeń daje wiele objawów, w zależności od tego, jaki układ lub narząd został zajęty oraz jak długo trwa choroba. Niektóre z symptomów łatwo przeoczyć lub zlekceważyć. Tak jest choćby ze zmęczeniem, które niemal zawsze towarzyszy TRU. W ankiecie przeprowadzonej wśród 73 pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym leczonych w UJ CM w Krakowie na osłabienie i zmęczenie skarżyło się aż 93,2 proc. chorych.

Do umówienia się na wizytę lekarską powinny nas skłonić m.in.: rumień na twarzy (typowy ma kształt motyla), bóle stawów oraz mięśni, obrzęki (zwłaszcza palców, dłoni, nadgarstków i kolan), nadwrażliwość na światło, niewyjaśnionego pochodzenia gorączka, owrzodzenie jamy ustnej, skłonność do utraty wagi, powtarzające się infekcje czy problemy z nerkami.

Jednak nawet lekarz często nie potrafi zidentyfikować prawdziwej przyczyny kłopotów. Co wtedy? – „Wielu chorych przez lata jest leczonych z powodu zaburzeń serca lub nerek, zanim zostanie wykryty u nich toczeń. Trafiają do kardiologa lub nefrologa, a nie do odpowiedniego specjalisty” – mówił na konferencji poświęconej TRU prof. Piotr Wiland, kierownik Kliniki Reumatologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu. Dlatego jeśli mamy wątpliwości dotyczące diagnozy, skonsultujmy się z kilkoma osobami.

Przyczyny choroby pozostają niejasne

Naukowcy biorą pod uwagę kilka hipotez. W kręgu podejrzeń znajdują się m.in. predyspozycje genetyczne, zaburzenia hormonalne oraz immunologiczne. Niektóre czynniki mogą aktywować tocznia, jeśli mamy do niego skłonność. Tak działa np. światło słoneczne. Według nowych badań istotne znaczenie ma też nasz stan psychiczny. Testy przeprowadzone przez naukowców z Harvard T. H. Chan School of Public Health (USA) pokazały, że „zwykły” stres dwukrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia TRU, zaś zespół stresu pourazowego aż trzykrotnie. – Byliśmy zaskoczeni, że trauma okazała się tak silnie związana z ryzykiem wystąpienia tocznia. Stres może się przyczyniać do rozwoju tej choroby w większym stopniu niż np. palenie – podsumowała liderka badań dr Andrea Roberts.

TRU utrudnia normalne funkcjonowanie

Nawet jeśli nie dojdzie do bezpośredniego zagrożenia życia, to ból, ograniczenia ruchu, złe samopoczucie i długotrwałe leczenie zmieniają życie chorego. Zwykle nie doznaje on ulgi nawet w nocy, na co wskazują badania przeprowadzone w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku na 80 pacjentach z TRU. Aż 63,8 proc. z nich skarżyło się na złą jakość snu spowodowaną dolegliwościami związanymi z chorobą.

Pacjentom z TRU często potrzebna jest pomoc psychologa. Toczeń to choroba nieprzewidywalna – nie wiadomo, kiedy nastąpi pogorszenie objawów ani ile potrwa poprawa stanu zdrowia. Praca ze specjalistą pomaga radzić sobie z poczuciem zagrożenia i wzmacnia wiarę w możliwość zapanowania nad chorobą.

Leczenie dopasowuje się do pacjenta

Nie ma leku, który mógłby całkowicie wyleczyć chorego na TRU, jednak aktualna wiedza medyczna pozwala coraz skuteczniej hamować postępy tocznia i łagodzić jego objawy. Stosuje się w tym celu m.in. glikokortykosteroidy, środki przeciwzapalne, preparaty na malarię (na objawy skórne i stawowe) czy leki immunosupresyjne (wpływające na odporność). Każdy przypadek to inna historia, dlatego postępowanie lekarza zależy od tego, co stało się obiektem ataku tocznia, jak zaawansowana jest choroba i w jakim stanie jest pacjent.

Statystycznie TRU dosięgnie niewielu z nas, więc nie ma potrzeby wszczynać alarmu z powodu odczuwanego od czasu do czasu zmęczenia czy bólu stawów. Jeśli jednak niepokojące objawy się utrzymują, należy poszukać pomocy. Prawdopodobnie powodem kłopotów okaże się coś innego niż toczeń, ale gdyby się przytrafił, dobrze byłoby wiedzieć o tym możliwie szybko.

Zobacz także

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Wek na odporność: marynowany czosnek

Wek na odporność: marynowany czosnek

Kobieta biegnie ulicą w parku. Jest ubrana w sportowe ciuchy. Dookoła są liście, widać, że jest jesień

Jak wzmacniać odporność jesienią? Farmaceutka Zofia Winczewska podpowiada

herbata

Jak jeść, żeby nie marznąć jesienią i zimą?

Czy pogoda ma wpływ na układ odpornościowy?

Morsowanie / istockphoto.com

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Słoiki z kiszonymi ogórkami. Ręka wkłada ogórka do słoika

Kiszonki idealne na wzmocnienie odporności. Poznaj korzyści płynące z jedzenia kiszonych warzyw

Domowe sposoby na siniaki

Siniaki na nogach? Oto kilka domowych sposobów, aby je zmniejszyć

Psychosomatyka ‒ kiedy choroba zaczyna się w głowie…

Psychosomatyka ‒ kiedy choroba zaczyna się w głowie…

pelargonia afrykańska

Pelargonia na… przeziębienie

Kobieta na mieście / unsplash.com

Katar, gorączka, bolące gardło. Na co to komu? Jak się przed tym wszystkim chronić?

kobieta na jesiennym spacerze z psem

Przeziębiona? Nie siedź w domu, wyjdź na spacer

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

kobieta owinięta kocem

Często łapiesz infekcje? Dowiedz się, w czym może tkwić problem

Limfocyty – jaką pełnią rolę i co oznacza ich spadek?

Limfocyty – jaką pełnią rolę i co oznacza ich spadek?

6 prostych sposobów na pogorszenie odporności dziecka

Jak wzmocnić odporność? Kurkuma, imbir, cynamon, czosnek, miód dadzą radę?

7 naturalnych składników wzmacniających odporność

dziewczyna w sportowym stroju

Kiedy sport osłabia odporność?

Ukryte stany zapalne ‒ działaj już teraz!

Jak zimno wpływa na organizm? Poznaj pozytywne strony zimna

Czy herbata z miodem wyleczy przeziębienie? Fakty i mity o odporności

Sposoby na rozgrzanie / istockphoto.com

4 mity na temat ciepła

Kobieta podskakuje, idąc chodnikiem. Ubrana jest w jeansy, żakiet, płaszcz, trampki, czapkę i okulary przeciwsłoneczne. Wymachuje torebką. Uśmiecha się

Jesienna infekcja – jak jej uniknąć? Podpowiada dietetyczka

Indyjskie superfoods na zdrową jesień

Indyjskie superfoods na zdrową jesień

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

dziewczyna trzyma blistry z witaminami

11 witamin i minerałów, których potrzebujesz, gdy masz 20, 30, 40, 50 lat

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Zbliżenie oka z wadą wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.