Kręcz szyi u dziecka – czy to bardzo poważny problem?

Kiedy mówimy o kręczu szyi?

Kręcz szyi ICD10-Q68.0 – to oznaczenie patologii w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych. Jak wspomniano, kręcz szyi objawia się tym, że głowa jest lekko pochylona, kręgosłup skręcony w jedną ze stron, a z powodu bólu niemożliwe jest przywrócenie naturalnej pozycji. Problem może ustąpić samoistnie, ale tak się nie stanie, jeżeli przyczyną są np. uszkodzone mięśnie. Dlatego taki problem zawsze warto skonsultować z lekarzem.

Kręcz szyi – rodzaje według przyczyny

O kręczu szyi mówi się w przypadku różnych patologii, zarówno wrodzonych, jak i nabytych. Kręcz szyi może także być objawem problemów z mięśniami albo układem kostnym, a także pojawiać się jako symptom innego schorzenia. W poniższej tabelce zostały przedstawione poszczególne rodzaje kręczu szyjnego, a także możliwe przyczyny ich występowania:

Co jeszcze może wywołać kręcz szyi?

Poza wymienionymi w powyższej tabeli przykładami kręcz szyi może być także spowodowany tak prozaiczną przyczyną, jak krzywe ułożenie głowy na poduszce, co skutkuje silnym spięciem mięśni karku – często obserwuje się to u niemowląt lub u małych dzieci, które jeszcze nie potrafią samodzielnie i wygodnie ułożyć się do snu.

Pamiętaj jednak, że kręcz szyi występuje także u nastolatków, a także osób dorosłych, chociaż obserwuje się go z mniejszą częstotliwością. Co więcej, wiele zdiagnozowanych przypadków nadal pozostaje bez wyraźnie określonej przyczyny – nazywa się to idiopatycznym kręczem szyi.

Jak rozpoznać kręcz szyi?

Kręcz szyi może pojawić się nagle, po nocy, ale niekiedy występuje w postaci nasilającej się, kiedy pierwsze symptomy są łagodne, by z czasem zdecydowanie się pogorszyć. Na co w takiej sytuacji należy zwracać uwagę? Kręczowi szyi towarzyszą takie objawy jak:

• ograniczona możliwość poruszania głową,
• sztywność karku,
• ból głowy i pleców,
• zawroty głowy,
• nierówne ustawienie ramion.

A jakie objawy daje wrodzony kręcz szyi? Asymetria twarzy jest w tym przypadku bardzo charakterystyczna, bo oblicze dziecka dotkniętego tą patologią wydaje się spłaszczone i jedna strona wyraźnie różni się od drugiej. Co więcej, w starszym wieku często obserwuje się spowolniony rozwój zdolności motorycznych, a także wady wzroku oraz słuchu.

Kręcz szyi a wizyta u lekarza – jak wygląda diagnostyka?

Jeżeli u twojego dziecka pojawi się nagły kręcz szyi, to w wielu przypadkach wizyta u lekarza może być niemożliwa. Mały człowiek będzie miał bowiem problem ze wstaniem, a posadzenie go w foteliku okaże się prawdopodobnie niewykonalne. W takiej sytuacji powinnaś zadzwonić do przychodni, przedstawić problem i zapytać, czy lekarz może do ciebie przyjść w ramach domowej wizyty. I chociaż możesz się porządnie przestraszyć, kiedy twoje dziecko zacznie płakać z bólu i nie będzie mogło się podnieść, nie powinnaś panikować. W większości przypadków kręcz szyi mija bowiem samoistnie i nie stanowi żadnego zagrożenia.

Podczas wizyty lekarz przeprowadzi z tobą wywiad. Z pewnością zapyta, czy kręcz szyi pojawił się po nocy, czy może coś wcześniej zwiastowało problem. Wykona także badanie palpacyjne okolic karku i szyi dziecka, sprawdzając te miejsca dłońmi. To pomoże mu ustalić, czy i w jaki sposób mięśnie są napięte. Jeżeli krótki masaż sprawi, że głowa malucha lekko się obróci, nie masz powodów do zmartwień.

W cięższych przypadkach lub w sytuacji, gdy kręcz szyjny nawraca, wykonuje się bardziej specjalistyczne badania, takie jak:

• elektromiogram (EMG) – pozwala określić aktywność elektryczną mięśni,
• zdjęcie rentgenowskie lub inne badania obrazowe – pozwalają na wnikliwe obejrzenie struktury tkanek w miejscu dotkniętym kręczem.

Kręcz szyi można wyleczyć, ale ważna jest też profilaktyka

Ze względu na charakter patologii, nie istnieją metody zapobiegawcze w przypadku kręczu szyi. Jeżeli natomiast chodzi o leczenie, lekarz zaleca różne postępowanie w zależności od tego, z jakim typem schorzenia ma do czynienia. Oto kroki, jakie podejmuje się w przypadku różnych rodzajów kręczu szyi:

• kręcz szyi tymczasowy – nie wymaga leczenia, zwykle mija samoistnie lub po wyleczeniu choroby, która stanowiła jego przyczynę. Można stosować lekkie masaże okolic karku (ale nie kręgosłupa, tylko mięśni!), a także ciepłe okłady, zmniejszające dolegliwości bólowe,
• mięśniowy i stały kręcz szyi – poza masażami i ciepłymi okładami, lekarz może dodatkowo zalecić fizjoterapię, ćwiczenia rozciągające lub specjalne szelki na szyję.

W niektórych przypadkach konieczna może się okazać operacja. Najczęściej dotyczy to kręczu szyi wywołanego urazem bądź poważnym wypadkiem albo wrodzonej patologii. Oto zabiegi, które może zaproponować lekarz:

• wydłużanie mięśni karku,
• głęboka stymulacja mózgu w celu przerwania połączeń nerwowych,
• uszkodzenie nerwów lub mięśni odpowiedzialnych za patologiczne przykurcze,
• naprawianie nieprawidłowych połączeń kręgów szyjnych.

W różnych przypadkach kręczu szyi z powodzeniem stosuje się także farmakoterapię. Specjalista zleca zwykle stosowanie środków zwiotczających mięśnie, leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych albo zastrzyki z toksyną botulinową, która skutecznie zmniejsza napięcie mięśniowe i minimalizuje ból.

Bibliografia:

1. Cunha B., Tadi P., Bragg B. N., Troticollis, StatPearls 2022.
2. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22430-torticollis [dostęp 01.07.2023].
3. https://www.healthdirect.gov.au/torticollis [dostęp 01.07.2023].
4. https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/torticollis-wryneck [dostęp 01.07.2023].
5. Kraft S. P., Chapter 102 – Abnormal head postures in children, Taylor and Hoyt’s Pediatric Ophthalmology nad Strabismus (Fifth Edition) 2017, pp. 992-995.
6. Long T., Holloway J., Chapter 28 – Musculoskeletal Developmental Disorders, Pathology and Intervention in Musculoskeletal Rehabilitation (Second Edition) 2016, pp. 1005-1038.