Przejdź do treści

„Zamiast pomóc, zaczęli nad nim odprawiać egzorcyzmy…”. Alicja Lisowska i Daria Łuksza o życiu z epilepsją

Alicja Sztyga
Alicja Sztyga, Co te Padaki robią?/ Archiwum prywatne
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dobry seks po menopauzie – co zrobić, by taki był?
Ewa Błaszczyk zaszczepiła przeciw COVID-19 swoją córkę, która od 21 lat jest w śpiączce
Ewa Błaszczyk zaszczepiła przeciw COVID-19 swoją córkę, która od 21 lat jest w śpiączce
Czy można jeść pomidory w Hashimoto?
Masz Hashimoto albo problemy jelitowe? Ogranicz w swojej diecie pomidory
Dziecko na szczepieniu
Komisja ekspercka FDA poparła szczepienia na COVID-19 dla dzieci w wieku 5-11 lat
Kobieta siedzi na kanapie, jest przykryta kocem
Jesienna fala COVID-19 będzie groźniejsza, niż przewidywano. Nawet do 36 tys. chorych w szpitalach

Człowiek znienacka upada, traci kontakt z rzeczywistością, ma silne drgawki, często ślinotok i szczękościsk, czasem bezdech. Tak wygląda padaczka? Niekoniecznie. To jeden rodzaj ataku, specjaliści wyróżniają ich dziesiątki: od „małych” (petit mal), które odczuwa i dostrzega tylko sam zainteresowany, po grand mal, czyli „klasyczne”, zwane fachowo toniczno-klonicznymi. To, że epilepsję zawsze widać i słychać, jest jednym z największych związanych z nią mitów. Z błędnymi przekonaniami o padaczce rozprawiają się Alicja Lisowska (Co te Padaki robią?) i Daria Łuksza.

Alicja: to choroba jak każda inna

Alicja Lisowska (wcześniej Sztygowska) ma 34 lata, znajduję ją przez grupę na Facebooku „Co te Padaki robią?”. Od tego zaczynamy, bo nazwa jest co najmniej nieoczywista. W słowniku slangu miejskiego są dwie definicje padaki: po pierwsze, to po prostu skrót na padaczkę. Po drugie: „coś poniżej oczekiwań, generalnie beznadziejnego”. Hasło ilustruje przykład:

– Ty, ale ten film był beznadziejny.

– Niezła padaka.

Dlaczego Alicja wybrała taką nazwę? Chciała być kontrowersyjna, przyciągnąć ludzi, zaciekawić? Wywołać dyskusję, żeby obalić mity o epilepsji, które, jak się okaże, wciąż powszechnie pokutują? Mrugnąć okiem do ludzi?

– Wszystko razem. Ale przede wszystkim pokazać, że mamy do siebie duży dystans, że to choroba jak każda inna – wyjaśnia. – Ja nie przywiązuję do tego wagi, nie obrażam się, bo to tak, jakby gniewać się, że kogoś z cukrzycą nazwiemy po prostu cukrzykiem. Moim zdaniem wszystko jedno, jak będziemy o tym mówić, to sprawa drugorzędna – wzrusza ramionami. Ale, jak przyznaje, niewielka część epileptyków buntuje się przeciwko temu, bo to dla nich „uwłaczające”.

Zapewne także stygmatyzujące. Wokół epilepsji narosło całe mnóstwo błędnych przekonań. Na przykład to, że padaczka równa się niepełnosprawności intelektualnej czy że można się nią zarazić. Popularny, i zarazem bardzo niebezpieczny, jest również mit dotyczący pierwszej pomocy w przypadku ataku.

Alicja nieomal przekonała się o tym na własnej skórze. Miała 16-17 lat, gdy wystąpił u niej pierwszy napad. Szczęście w nieszczęściu: przy rodzicach,  we własnym domu, a nie w szkole, na ulicy czy w autobusie. Rodzice, sami w szoku, ruszyli z pomocą, tata odruchowo wziął młotek, drewniany trzonek wsadził Alicji między zęby. – A tego nie wolno robić, pod żadnym pozorem. Tylko tata też na początku kierował się właśnie mitem – wyjaśnia. Przy okazji wyjaśnia raz na zawsze: – Jeśli ktoś ma atak toniczno-kloniczny, przede wszystkim zabezpieczamy mu głowę, możemy podłożyć kurtkę albo torebkę. Kładziemy w pozycji bocznej, nie krępujemy ruchów, odpinamy koszulę i pasek, żeby dać dopływ powietrza. A jeśli napad trwa dłużej niż kilka minut, wzywamy karetkę. I absolutnie nie wkładamy niczego do ust, bo połamiemy komuś zęby, a nawet jest ryzyko, że przedmiot tknie w gardle i osoba, której chcemy pomóc, udusi się.

Alicji sprawnie szło ukrywanie choroby przed rówieśnikami, napady przychodziły głównie w ostatniej fazie snu, nie musiała więc obawiać się „niespodzianki” na lekcji czy szkolnym korytarzu. Do czasu, parę miesięcy później atak przyszedł właśnie w szkole. Przez kilka kolejnych dni jej nie było, w tym czasie dobrą robotę wykonała wychowawczyni. – Podczas mojej nieobecności zrobił godzinę wychowawczą, wytłumaczył moim kolegom i koleżankom z klasy, na czym polega ta choroba, że nie można się nią zarazić – i że jestem taka sama, jak oni, po prostu czasem robi mi się w mózgu spięcie, jakby ktoś włożył widelec do kontaktu.

Gorzej poszło w gabinecie lekarskim. Od neurolog, do której udali się z nią rodzice już po pierwszym ataku, usłyszała: lepiej przepisać ją do szkoły specjalnej, bo będą problemy w nauce, nie ma co myśleć o studiach, a nawet maturze, o dzieciach i mężu też raczej nie, kto ją taką zechce? – A to był 2005 rok, nie głęboki PRL. I lekarka też nie była „starej daty”.

Maja Kopytek-Beuzen

Daria; jakby coś mi wchodziło pod skórę palców

Darii lada moment stuknie trzydziestka, większą część życia choruje: pierwszy atak padaczki miała w wieku około ośmiu lat. Nie była tego świadoma, dopóki nie powiedzieli jej rodzice. Napady zdarzały się bowiem podczas snu (co zresztą jest częste wśród epileptyków), dalej ścieżka przebiegła klasycznie: neurolog, szpital, badania, diagnoza.

Ta ostatnia była o tyle lepsza, niż w przypadku Alicji, że nie przekreślała ustami lekarza jej przyszłości. Daria ćwiczyła więc normalnie na wuefie (choć standardem jest w Polsce wypisywanie zwolnienia na cały rok i porady: „lepiej się nie przemęczać”), nawet przez dwa lata trenowała judo. W innych sferach też właściwie nic się nie zmieniło: uczyła się dobrze, skończyła gimnazjum i liceum, poszła na studia – wtedy też doszło imprezowanie. – Nie przejmowałam się niczym, bo też i prawie w ogóle nie miałam napadów – wyjaśnia. – Ale okazało się, że padaczka szukała sobie przez te lata ogniska, gdzie by się umiejscowić. I znalazła.

Pod koniec studiów na Darię spadła niespodziewana fala ataków, nawet po 50 dziennie, dosłownie co kwadrans, za dnia i w nocy. Niektóre pozornie lekkie, dla otoczenia wręcz niezauważalne. – To są różne odczucia: wykręcanie palców, lekkie drgawki, mrowienie, rwanie mięśni. Ale pani tego nie zauważy przy rozmowie, bo powiem: czekaj, przez chwilę potrzymam się za rękę albo wykrzywi mi na moment twarz jak przy udarze – i wrócę do rozmowy jak gdyby nigdy nic – wyjaśnia Daria.

Daria Łuksza. "Marionetka" / Archiwum prywatne

Daria Łuksza. „Marionetka” / Archiwum prywatne

– Ja natomiast czuję, jakby coś mi wchodziło pod skórę palców, rozrywało mięśnie, przetaczało się przez całe ciało podskórnie jak wielki arbuz – wyjaśnia Daria. Niekiedy ataki przechodzą w głębsze i już bardziej widoczne.

Wyjaśnia się również, dlaczego Darii trudno jest opowiedzieć o tym, co działo się na początku, 10-20 lat temu. – Dwa lata spędziłam w łóżku, bo ciągle miałam napady. Przez to mam zresetowaną pamięć, nie pamiętam nic sprzed kilku lat, wiek dziecięcy też bardzo słabo – opowiada. I dodaje: – Nikt nie potrafił znaleźć dla mnie leku, wszyscy mówili, że to widocznie padaczka lekooporna – opowiada. Czyli ten rodzaj epilepsji, na który cierpi co trzeci chory.

Napady były tak silne, że wystarczył podmuch wiatru albo parę kropel wody na palec wskazujący lewej ręki, by ciało Darii znów wpadało w drgawki. – Wystarczy też nawet drobne przeziębienie albo że nałykam się zimnego powietrza. I nazajutrz mam ponad 40 ataków. Zwłaszcza mi strasznie na psychice ciążyło to, że musiała mnie myć mama, bo moje ręce nie mogły mieć żadnego kontakt z wodą – opowiada Daria. – W końcu okazało się, że mam trzy zwapnienia ulokowane w takim miejscu w mózgu, że operacja jest niemożliwa, bo bym wyszła z niej połowicznie sparaliżowana.

Daria przyznaje, że czasem paraliżuje ją strach. – Przede wszystkim dlatego, że napad bardzo mnie boli, przez 10 minut nic też nie widzę, tylko czerń. Zawsze się zastanawiam, czy tym razem nie stracę całkiem wzroku – wyjaśnia. Jest i drugi powód. – Musiałam nagrać dla lekarza film, jak wygląda mój napad. Niepotrzebnie go obejrzałam, bo zobaczyłam, jak wtedy wyglądam. I brzydzę się tym, co zobaczyłam – mówi. Klaruje się i trzeci rodzaj strachu: przed tym, „co ludzie powiedzą”. – To jest krępujące, jak ludzie to odbierają, a ja przecież mam zazwyczaj kontakt z rzeczywistością, widzę i słyszę wszystko, co dzieje się na około. I reaguję tak, że atak nasila się jeszcze bardziej, nie mogę nic powiedzieć, bo mnie zatyka.

Daria: większość facetów boi się, gdy im mówię, że choruję na padaczkę

Mity i stereotypy na temat padaczki powodują, że wielu epileptyków zmaga się z różnymi innymi problemami. Już nie stricte neurologicznymi czy nawet ogółem zdrowotnymi, a czysto społecznymi. W artykułach jej poświęconych: „pacjenci często spotykają się z niezrozumieniem i odrzuceniem” oraz że taka diagnoza zmienia życie, zwłaszcza że wokół padaczki narosło wiele szkodliwych i krzywdzących mitów”. To dlatego dr hab. Maria Mazurkiewicz Bełdzińska zauważa: „informacja o padaczce uruchamia kaskadę zdarzeń, które wynikają z niedoinformowania”.

Wśród osób dotkniętych tą chorobą jest również zwiększone ryzyko depresji: ogółem wynosi ono około 20 proc., u epileptyków – już ponad 50 proc. Dr Elżbieta Płonka-Półtorak w swoim artykule „Padaczka i schorzenia współwystępujące – depresja” podaje, że w większości przypadków „nie jest rozpoznana i stosownie leczona”.

Daria  doświadczyła tego na własnej skórze. – Teraz znów dogoniła mnie depresja. Walczyłam z nią cztery miesiące, ale nastąpiło totalne załamanie. Boję się, że znów mnie położy do łóżka – mówi. To jeden z powodów, dla którego zrezygnowała też z poszukiwania partnera. – Większość facetów boi się, gdy im mówię, że choruję na padaczkę – wyjaśnia.

Osobiście Alicja miała jedną trudniejszą niż na co dzień sytuację: gdy w centrum Warszawy, tuż przy stacji metra, dostała napadu toniczno-klonicznego. – Nie pamiętam spojrzeń ludzi, którzy mnie omijali, biorąc pewnie za jakąś pijaczkę, ratownicy medyczni mi o tym później powiedzieli. Dopiero po dłuższej chwili ktoś się zatrzymał, wezwano policję i pogotowie – opowiada. – Do dziś mam po tym pamiątkę, mam pozszywany łuk brwiowy i nie funkcjonują mi mięśnie w lewej stronie twarzy, mogę się nawet nakłuwać igłą, i nic nie będę czuła.

Alicja może również opowiedzieć o nagraniu, które widziała z podwarszawskiej miejscowości. – Pośrodku rynku dwoje młodych ludzi opowiadało, że wyszli z narkotyków, alkoholu, życia na ulicy, chłopak także z więzienia. I ewangelizowali ludzi, przez głośniczek wołali, żeby się nawrócili i tak dalej. A za ich plecami kilku mężczyzn rozstawiało stragan z truskawkami, jeden z nich dostał ataku. I co zrobili ci młodzi? Zamiast pomóc, zaczęli nad nim odprawiać egzorcyzmy… – opowiada Alicja.

Tym bardziej że z epilepsją zmaga się ok. 5 proc. społeczeństwa, w Polsce wychodzi 400-500 tysięcy osób. Każdego roku dołącza do nich kolejne 20 tysięcy świeżo zdiagnozowanych epileptyków, a statystycznie choć jeden atak padaczkowy miał lub będzie miał co czwarty z nas.

Spora część tej armii ludzi musi borykać się z trudnościami w znalezieniu pracy, bo gros kierowników i przedsiębiorców znów kieruje się stereotypami. – Obawiają się nas przez pryzmat ataków, a przecież wiele z nich to petit mal, czyli pani ledwo zauważy, że pomrugam oczami, odwrócę się na moment i wrócimy do rozmowy – podkreśla Alicja. – Tylko że w Polsce wciąż na hasło padaczka widzi się te duże ataki, toniczno-kloniczne. Stąd pracodawcy boją się, że taki pracownik co drugi dzień będzie nieobecny w pracy. Że trzeba będzie do niego dokładać, bo więcej będzie kosztowała jego praca, niż zarobi dla firmy – wylicza.

– Że jeśli coś się stanie, to będzie miał na głowę policję, prokuratora, inspekcję pracy? – dodaję.

– Dokładnie. To jest akurat chyba jedyny plus pandemii: wielu pracodawców przekonało się, że można efektywnie pracować zdalnie. A to jest dla epileptyków, moim zdaniem, olbrzymia szansa – odpowiada Alicja. – Ja pracuję tak już od dziesięciu lat, mam komfort, że gdy gorzej się czuję, mogę otulić się poduszkami na kanapie i czuć po prostu bezpiecznie.

Kilka lat temu miała co prawda mały kryzys, po urodzeniu córki nasiliła się częstotliwość ataków. – Wiadomo: noworodek, stres, czy sobie poradzę, nieprzespane noce, co dla epileptyków jest zabójcze – wyjaśnia. Przy napadach nawet raz w tygodniu trafiła w końcu do lekarza, który orzekł: to nie jest padaczka lekooporna. Nowe leki zadziałały, ubiegłego czerwca Alicja świętowała dwa lata bez ataków. W tym roku byłyby trzy, ale jesienią licznik się wyzerował. – Przez stres związany z organizacją ślubu, niepewnością, czy się odbędzie wesele, bo wtedy jeszcze funkcjonował podział na strefy żółte i czerwone, padaczka znów przypomniała, kto tu rządzi.

Kobieta cierpiąca na epilepsję siedzi na łóżku z przymkniętymi oczami.

Alicja: spotkałabym się po latach z lekarką, która spisała mnie na straty

Z chorobą epileptycy radzą sobie różnie. Alicja znalazła spełnienie w macierzyństwie (ma 7-letnią córkę), pracy i sporcie, konkretnie półmaratonach, dopiero co też wyszła za mąż. – Bardzo chętnie spotkałabym się po latach z tą młodą lekarką, która spisała mnie na straty – śmieje się.

Podkreśla jednocześnie, że nie każdy musi podążać jej drogą. Różne są bowiem „wyzwalacze” padaczki: u jednych ataki będzie powodowało intensywne światło, u większości – niewyspanie. A niektórym ograniczać aktywność będzie wysiłek fizyczny. Zdaniem Alicji ważne jest, by znaleźć coś dla siebie, jakąś pasję, możliwość spełnienia. Wśród kolejnych, bardzo aktywnych członków grupy „Co te Padaki robią?”, wymienia między innymi Darię. – Poznałyśmy się na konferencji. Urzekła mnie tym, jak opowiedziała, że zawsze marzyło jej się mieć w domu obraz Picasso – więc sama go sobie namalowała.

Daria przyznaje, od dziecka była „plastyczna”, ciągle coś rysowała, z czasem doskonaliła technikę, zaczęła wręczać swoje obrazy znajomym, w końcu któryś rzucił: namaluj portret dla mojej koleżanki, zapłacę. Pocztą pantoflową rozeszła się wieść, że u Darii można zamówić obrazy, z tego obecnie głównie się utrzymuje – nie licząc paru groszowych dodatków z pomocy społecznej. Nie udało jej się doprawdy ukończyć dwóch kierunków studiów, w tym architektury,  bo stres ją zjadał na egzaminach tak, że zdać ich po prostu nie było rady. Teraz uczy się w policealnej szkole w kierunku terapii zajęciowej. Stresu już praktycznie nie ma, tym bardziej że wszyscy mówią: Daria, nadajesz się.

Wciąż też maluje, nie tylko na zamówienie, ale także tak od siebie, żeby inni zobaczyli, co się czuje w czasie ataku. – Przede wszystkim ból, który nieraz zaciskał mi krtań tak, że dusiłam się co piętnaście minut – wyjaśnia.

– Byłam wtedy na granicy wytrzymałości psychicznej. Ale nie mogłam się poddawać, bo widziałam, jak moi rodzice bardzo cierpią.

Wiosną ubiegłego roku miała pokazać swoje obrazy szerszej publiczności w biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. – Pięć dni wcześniej przyszedł jednak do nas koronawirus – i wszystko zostało pozamykane – mówi rozkładając bezradnie ręce. Z niecierpliwością czeka więc na poluźnienie obostrzeń, ponoć już jest chętna galeria. Tym bardziej czeka, że twórczość artystyczna okazała się dla niej także formą autoterapii. – Wyrzucenie tego z siebie jakoś mi pomogło, trochę spadł kamień z serca.

Ci, którzy już widzieli jej prace, są zgodni: dzięki temu zaczyna do nich docierać, jak człowiek się czuje przy ataku, jak jest to uczucie dziwne i przerażające. – Nie sądziłam, że ludzie tak zareagują. Że dostrzegą, jak mózg jest skomplikowany i potrafi sterować ciałem.

Sama Daria dopiero niedawno zaakceptowała to, że jest chora. – Wiele lat to wypierałam, chciałam żyć jak inni. Wstydziłam się, dlatego nie mówiłam o tym ludziom – przyznaje. Później zmieniła taktykę. – Jak nawiązuję z kimś znajomość, zwłaszcza z facetem, to mówię od razu. Nie raz przekonałam się, że jak się po czasie dowiadywał, to zwiewał. Ze znajomymi jest podobnie: najpierw z ciekawości o wszystko wypytują, a później powoli się ulatniają. W końcu stwierdziłam, że mam to gdzieś. Nie akceptujesz tego? Nie mamy o czym gadać.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Choroby podwzgórza – objawy, diagnostyka i leczenie

Adrianna Sobol /fot. archiwum prywatne

Adrianna Sobol: „Gdy opiekunowi osoby chorej na parkinsona mówi się o odpoczynku, ten zwykle odpowiada: ‘Ale ja nie mogę, nie wypada’”

Stwardnienie boczne zanikowe – rodzaje, objawy, długość życia

Alicja Sztygowska

Dziecko z epilepsją. „Ważne jest wsparcie rodziców, ale nie wolno dziecka zamykać w szklanym kloszu” [WIDEO]

Hydrożel na chorobę Parkinsona? To może być prawdziwy przełom w leczeniu

Hydrożel na chorobę Parkinsona? To może być prawdziwy przełom w leczeniu

Alicja Sztygowska

Pierwsza pomoc w czasie napadu padaczkowego. Jak reagować? [WIDEO]

Kobieta

COVID-19 sprzyja zaburzeniom podobnym do choroby Alzheimera. Nowe ustalenia naukowców

Magdalena Boczarska-Jedynak

„L4 jest dla chorych ostatecznością, by nikt nie wiedział, że ich nieobecność w pracy kolejny raz spowodowana jest migreną” – mówi neurolożka Magdalena Boczarska-Jedynak

„Chciałam mieć dziecko, póki jeszcze jestem w pełni samodzielną osobą” – mówi 33-latka. Stwardnienie rozsiane nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę

Dr Anna Oleszkiewicz/ Archiwum prywatne

„Utrata węchu może powodować stany depresyjne” – mówi dr Anna Oleszkiewicz, badająca węch i smak człowieka

Kobieta

Parkinson to najszybciej rozwijająca się choroba neurologiczna na świecie. Winny może być związek chemiczny

Alicja Sztygowska

90 proc. moich ataków było w ostatniej fazie snu. Nie da się do nich przygotować [WIDEO]

Metoda Bobath – rehabilitacja, ćwiczenia, poradnik

neuropsycholog Karolina Jurga

„Oddać można książkę do biblioteki. Namawiam, aby mówić: przeprowadziliśmy mamę do domu opieki”. Karolina Jurga o osobach z demencją i ich opiekunach

Beata Ebert

Beata ma mózgowe porażenie dziecięce: „Pytają: co się stało w nóżki, proponują pieniążki lub kawusię”

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

ADD – co to jest, objawy, rozpoznanie, leczenie

Mrowienie twarzy – to może być tężyczka. Rozmawiamy z neurologiem

Kobieta z amnezją próbująca coś sobie przypomnieć.

Amnezja – jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia utraty pamięci?

Ataksja - rodzaje, przyczyny i jej objawy

Ataksja – rodzaje, przyczyny i jej objawy

Mężczyzna próbuje chwycić szklankę - objaw Babińskiego

Objaw Babińskiego – co to jest, jakie są jego przyczyny? Na czym polega odruch Babińskiego?

Dr Agnieszka Małek

„Zespół Tourette’a – ta choroba nie ma dobrego PR-u. Jest dużo mitów i błędnych przekonań, kojarzy się z przeklinaniem, czymś wulgarnym, oburzającym”

Afazja motoryczna – czym jest? Przyczyny, objawy i leczenie

Afazja motoryczna – czym jest? Przyczyny, objawy i leczenie

Katapleksja - przyczyny, objawy, leczenie

Katapleksja – przyczyny, objawy, leczenie

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Kim jest wysoko wrażliwa osobowość?

„Osoby wysoko wrażliwe (WWO) wchłaniają nastroje ludzi dookoła, silniej przeżywają stres, mają żywsze sny, bogatszą wyobraźnię i błyskotliwe poczucie humoru” – mówi dr psychologii Monika Baryła-Matejczuk

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm