Przejdź do treści

„Potrzeba cierpliwości i czasu, bo pomaganie 'na siłę’ to przecież forma przemocy” – mówi asystentka zdrowienia Anna Olearczuk

"Potrzeba cierpliwości i czasu, bo pomaganie 'na siłę' to przecież forma przemocy" - mówi asystentka zdrowienia Anna Olearczuk Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
4 rzeczy, które możesz zrobić przed wiosną, by wkroczyć w nią z nową energią
Permanentne zmęczenie. Z czego może wynikać?
Padł rekord zakażeń. MZ odnotowało ponad 50 tys. przypadków zarażenia koronawirusem ubiegłej doby
„Sprzątanie może przyczyniać się do otyłości u dzieci” – alarmuje chemiczka Sylwia Panek
Nie wierzysz w skuteczność szczepień przeciwko COVID-19? „Możesz mieć depresję” – mówią naukowcy

– Żeby zostać asystentem zdrowienia, trzeba samemu doświadczyć kryzysu psychicznego. Ważna jest własna psychoterapia, bo dzięki niej możemy nasze doświadczenie kryzysu, choroby i wejścia w proces zdrowienia „przepracować” tak, by stało się naszym zasobem, z którego będziemy mogli bezpiecznie korzystać w pracy – wyjaśnia Anna Olearczuk, asystentka zdrowienia.

Rolą asystenta zdrowienia jest towarzyszenie podopiecznemu bez wywierania przymusu działania, bez przyspieszania powrotu do zdrowia, ale jednocześnie asystent motywuje do aktywności, do działań na rzecz własnego zdrowia. Ważne jest bycie obok. Jak praca w tym zawodzie wygląda w praktyce? W rozmowie z Hello Zdrowie opowiada o tym Anna Olearczuk asystentka zdrowienia ze Środowiskowego Centrum Zdrowia Psychicznego dla dorosłych na warszawskich Bielanach.

 

Barbara Dąbrowska: Asystentów zdrowienia nazywa się także ekspertami przez doświadczenie, co według mnie dużo lepiej oddaje sedno tego zawodu. Jakie są zadania asystenta zdrowienia?

Anna Olearczuk: To nie są równoznaczne pojęcia, bo nie każdy ekspert przez doświadczenie jest odpowiednio przeszkolony, żeby móc pracować jako asystent zdrowienia. Asystent zdrowienia to osoba, która doświadczyła kryzysu psychicznego i teraz wspiera innych, którzy przechodzą przez podobne doświadczenie. Rolę asystentów dobrze opisuje akronim NATURE, gdzie każda litera opisuje składową relacji, jaką nawiązujemy z naszymi podopiecznymi. N to nadzieja, A oznacza akceptację, T – towarzyszenie, U mówi o umacnianiu, R to reakcja i w końcu E – empatia Każda litera równie ważna. Własnym przykładem dajemy nadzieję na wyzdrowienie lub poprawę funkcjonowania w codziennym życiu. Na to, że świat nie musi kończyć się na chorobie, że można nauczyć się z nią żyć i to życie może być całkiem fajne. Akceptujemy zarówno samego siebie i własną chorobę, jak również osobę, którą wspieramy, bez oceniania i obwiniania.

Rolę asystentów dobrze opisuje akronim NATURE, gdzie każda litera opisuje składową relacji, jaką nawiązujemy z naszymi podopiecznymi. N to nadzieja, A oznacza akceptację, T - towarzyszenie, U mówi o umacnianiu, R to reakcja i w końcu E - empatia. Każda litera równie ważna

Takie podejście tworzy spajające zrozumienie na poziomie emocji, zrozumienie również tego, że w danym momencie chory nie jest w stanie, nie jest gotowy lub nie chce, żeby coś zrobić czy zmienić. Potrzeba cierpliwości i czasu, bo pomaganie „na siłę” to przecież forma przemocy. Taka akceptacja choroby sprawia, że nie czujemy się gorsi z jej powodu i stanu, w jakim jesteśmy. Oczywiście, jednocześnie staramy się motywować do podjęcia działań na rzecz zdrowienia, do aktywnego włączenia się w ten proces i służymy wsparciem.  Towarzyszenie to bycie obok, słuchanie, rozmowa, dzielenie się doświadczeniem choroby. Jest podążaniem za osobą w kryzysie, dawaniem swojego czasu i uwagi. Bardzo ważne dla osoby w kryzysie psychicznym jest jej umacnianie, dostrzeganie zalet, skupienie na potencjale. Pokazywanie, że z choroby też może wyniknąć coś dobrego. To ułatwia jej zaakceptowanie. Kolejna jest reakcja – asystent powinien zareagować, gdy zauważy oznaki pogorszenia stanu psychicznego, stanu zdrowia, zarówno osoby wspieranej, jak i własnego (a to przecież nie jest wykluczone). Im wcześniej się zadziała, tym lepiej dla obu stron. A empatia połączona z doświadczeniem pozwala być blisko drugiego człowieka i jak najskuteczniej mu pomagać. To wszystko tworzy życzliwy koktajl budujący relację.

Anna Olearczuk

Czy mając doświadczenie w zdrowieniu z danej jednostki chorobowej (np. depresji) można wspierać osobę z zupełnie inną chorobą (np. schizofrenią)?

Uważam, że tak. Część doświadczeń w przypadku różnych zaburzeń i chorób jest podobna, sporo problemów, z którymi trzeba się zmierzyć, również. Sądzę, że tak samo, jak ważne jest doświadczenie choroby i zdrowienia, równie ważna jest dobra relacja, oparta między innymi na szacunku, akceptacji i zaufaniu. Taka relacja wytwarza się pomiędzy osobą z doświadczeniem kryzysu psychicznego a asystentem zdrowienia. Muszę jednak otwarcie przyznać, że do tej pory łatwiej współpracowało mi się z osobami z doświadczeniem kryzysu podobnym do mojego. Widzę też, że im dłużej pracuję i im większą mam wiedzę oraz doświadczenie, tym staje się to mniej istotne.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Wystawa "Tacy jak my" / Karolina Jonderko

Asystenci zdrowienia bazują na swoim doświadczeniu i to daje im możliwość niesamowitego połączenia w relacji z chorym, jakiego nie mogą dać mu lekarze. Czy jednak nie boisz się sytuacji, w której okaże się, że twoje doświadczenia są jednak zupełnie odmienne od doświadczenia podopiecznego? Nie zawsze przecież jest tak, że „mam tak samo, jak ty”.

Oczywiście, zdarzają się przypadki, w których moje doświadczenie jest zupełnie inne, ale też pacjenci mają różne potrzeby. Czasami ważne jest po prostu empatyczne wysłuchanie, bycie obok, czyli ta relacja, o której wspomniałam wcześniej. Zdarza się jednak i tak, że to może być za mało, a asystent z innym doświadczeniem byłby skuteczniejszy w pomocy danej osobie. W miejscu, w którym pracuję, jest nas czworo. To bardzo komfortowa sytuacja, bo mamy różne doświadczenia i możemy dopasować wsparcie do potrzeb podopiecznego.

Ilu podopiecznych na raz może mieć asystent zdrowienia? Podopieczni są przecież również pewnego rodzaju obciążeniem i asystent również powinien dbać o swój dobrostan. 

To, z iloma osobami może pracować w tym samym czasie asystent, zależy od różnych czynników, chociażby od stanu zdrowia pacjenta. Niektórzy potrzebują częstego kontaktu, z innymi można się rzadziej spotykać. Korzystamy też z różnych form pracy, czasem są to zajęcia grupowe, innym razem spotkania indywidualne. Ważne są osobiste możliwości asystenta, bo tak, „przeciążenie” skutkuje pogorszeniem stanu zdrowia. Moim zdaniem bardzo trudno jest określić „odgórnie” konkretną liczbę osób, z którą ma pracować asystent, a próba wprowadzenia czegoś takiego byłaby, biorąc pod uwagę dobro pacjenta i asystenta zdrowienia, bez sensu, a wręcz szkodliwa.

Pracujesz także w domach chorych czy wyłącznie w szpitalach?

Pracuję w Środowiskowym Centrum Zdrowia Psychicznego dla dorosłych w Warszawie na Bielanach. To jest pomoc na miejscu w Centrum, albo w domu osoby, którą wspieram. Osobiście nie pracuję na oddziale szpitalnym, ale staż odbywałam na zamkniętym i dziennym oddziale szpitalnym. Asystenci zdrowia są potrzebni wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z kryzysem psychicznym, a wciąż jest ich niewielu.

Wsparcie ogranicza się tylko do osoby chorej czy opieką asystenta zdrowienia obejmuje się też całą rodzinę? Pomagasz np. w organizacji życia po wyjściu ze szpitala?

Zazwyczaj wspieram konkretną osobę, co nie wyklucza rozmów z rodziną, jeżeli ta osoba wyrazi taką chęć. Trzeba pozostawać otwartym na sugestie pacjenta. Nasze Centrum współpracuje również z Ośrodkiem Pomocy Społecznej i razem staramy się pomóc osobie w kryzysie w różnych sytuacjach, w tym np. po wyjściu ze szpitala. W Centrum stawiamy na pracę zespołową i dopasowujemy działania do zakresu, jaki jest potrzebny. Czasem może to być rozmowa, a czasem pomoc w znalezieniu pracy.

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego

Jak się zostaje asystentem zdrowienia? 

Żeby zostać asystentem zdrowienia, trzeba samemu doświadczyć kryzysu psychicznego. Oczywiście szkolenie można zacząć dopiero wtedy, gdy jest się w stabilnym stanie zdrowia. Ważna jest własna psychoterapia, bo dzięki niej możemy nasze doświadczenie kryzysu, choroby i wejścia w proces zdrowienia „przepracować” tak, by stało się naszym zasobem, z którego będziemy mogli bezpiecznie korzystać w pracy. Szkolenie, które aktualnie odbywa się w Krakowie, składa się z 10 weekendowych modułów. Niestety teraz, ze względu na sytuację epidemiczną jest realizowane zdalnie. Obejmuje m.in. zagadnienia związane z empatyczną komunikacją, wglądem w chorobę, rozpoznawaniem wczesnych objawów kryzysu, zdrowieniem czy etyką.

Czy z tego zawodu można się w Polsce utrzymać?

Zarobki są niestety dość niskie, poza tym większość z nas pracuje na część etatu. Jeżeli ktoś sam ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, opłatami, leczeniem, codziennym życiem, moim zdaniem nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać (chociaż może komuś się to udaje). Bez dodatkowego źródła dochodów, nie utrzymałabym się z obecnej pracy… Mam nadzieję, że to się kiedyś zmieni i zawód ten będzie doceniany, bo daje niezwykłą satysfakcję, ale jak wiadomo satysfakcja rachunków nie opłaci.

Bez dodatkowego źródła dochodów, nie utrzymałabym się z obecnej pracy… Mam nadzieję, że to się kiedyś zmieni i zawód ten będzie doceniany, bo daje niezwykłą satysfakcję, ale jak wiadomo satysfakcja rachunków nie opłaci

Osoby chorujące psychicznie są w Polsce silnie stygmatyzowane. Wiedza na temat chorób psychicznych i leczenia jest niewielka, co potęguje lęk i nasila stygmatyzację w społeczeństwie. Jak przełamać tą barierę?

Edukacja, edukacja i jeszcze raz edukacja. Prowadzona w bardzo rozmaity sposób, z wykorzystaniem różnych kanałów komunikacyjnych. Ogromna jest w tym rola mediów, szkolnictwa na każdym poziomie, artystów, twórców, w ogóle ludzi związanych ze światem sztuki i kultury, Kościoła, itd. Stereotypowy, stygmatyzujący obraz człowieka chorującego psychicznie często pojawia się w filmach czy serialach, utrwalając uprzedzenia i wzmagając lęk osób zdrowych przed tym, czego nie rozumieją. Dlatego bardzo ważna jest działalność ekspertów przez doświadczenie, ponieważ najlepiej pokazują zdrowym, że osoba z diagnozą psychiatryczną jest tak samo człowiekiem, tylko zmagającym się z dodatkowymi czy po prostu innymi problemami.

Jaka jest według ciebie największa bolączka polskiej psychiatrii ? 

Tych bolączek jest tyle… Trudno wybrać tylko jedną. Wiele z nich można rozwiązać zwiększając odpowiednio finansowanie oraz kontynuując reformę psychiatrii, czyli tworząc kolejne Centra Zdrowia Psychicznego. Wtedy osoba potrzebująca pomocy będzie mogła ją uzyskać szybko i skutecznie dzięki wykwalifikowanym i godnie (mam nadzieję) opłacanym pracownikom centrów, w sprzyjających zdrowieniu warunkach Wówczas zamknięty, całodobowy, szpitalny oddział psychiatryczny będzie ostatecznością.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta siedzi na podłodze w salonie między kanapą a stolikiem

„Bad body image day” zdarza się każdej z nas! „To taki dzień, w którym nasze ciało zwyczajnie się nam nie podoba. Może mieć różne przyczyny” – pisze Aleksandra Dejewska

Kobieta

„Wiedzieliście, że Blue Monday to ściema?” – pisze biotechnolog Dawid Polak. Dlaczego nie należy wierzyć w najbardziej dołujący dzień w roku?

Czujesz pustkę i masz wrażenie, że czegoś ci brakuje? Przestań szukać na siłę

Kindfulness – dlaczego warto być życzliwym?

Kindfulness – dlaczego warto być życzliwym?

Kobieta

Żadnych postanowień! 8 znacznie lepszych rzeczy do zrobienia na nowy rok

Prof. Napoleon Waszkiewicz: „Mam pacjentów chorych na schizofrenię, którzy bali się wyjść na ulicę, a dziś mają firmy, rozwijają się, nagrywają płyty”

Kobieta trzyma lustro

Toksyczne bujanie w obłokach. Kiedy marzenia stają się ucieczką od realnego życia, mówi dr Monika Kornacka

„Nie oddzielam tego, co dzieje się w głowach moich pacjentów, od tego, co dzieje się w ich ciałach” – mówi Magdalena Kicińska, fizjoterapeutka

Święta przetrwać czy przeżywać? Jak czerpać pozytywną energię z trudnych spotkań

„Objawami nie rządzi przypadek. Depresja i przewlekłe zmęczenie mogą wynikać z zaburzeń pracy tarczycy” – mówi Zuzanna Maryańczyk-Sitarz

Joanna Czekaj / fot. arch. prywatne

„Narcyz zniszczy ci życie bez skrupułów” – mówi Justyna Czekaj pomagająca kobietom wyzwolić się z traumy po życiu z narcyzem

„Coraz częściej pacjenci przychodzą z podejrzeniem u siebie ADHD – i nierzadko te domysły okazują się trafne” – mówi Wenesa Gajos

Kobieta siedzi na łóżku

„Twoją odpowiedzialnością nie jest regulowanie innych osób, zapobieganie ich złym nastrojom, czy uszczęśliwianie ich kosztem siebie” – wyjaśnia psycholożka

„Depresja to prawdziwe cholerstwo. Gdy uderza, życie potrafi być naprawdę strasznie trudne”- mówi psycholożka Monika Kotlarek. Jak pomóc samemu sobie w depresji?

Mika Urbaniak o chorobie dwubiegunowej. „To tak, jakby coś obcego we mnie wlazło i zaczynało rządzić moim życiem”

Czy związek z osobą uzaleznioną może być udany? Odpowiada Natalia Smakulska/fot. arch. prywatne

„Uzależnienie zmienia człowieka. Druga osoba przestaje mieć znaczenie” – mówi psycholog Natalia Smakulska

Carolina Const, pierwsza polska trenerka jogi świadomej traumy/fot. Radek Zawadzki

„Joga świadoma traumy pozwala odzyskać dostęp do ciała, poczuć się w nim bezpieczniej” – mówi Carolina Const

Kobieta

Zła jakość powietrza może zwiększać ryzyko wystąpienia depresji – alarmują naukowcy

Kojarzy się z horrorem, choć jest bezpieczna i efektywna. O terapii elektrowstrząsami mówi prof. dr hab. n. med. Joanna Rymaszewska

Nie oceniaj wszystkiego. „Na przykładzie pogody zauważyć można, że często oceniamy to, na co nie mamy żadnego wpływu”

Adele

Adele szczerze o swoim zdrowiu psychicznym po rozwodzie: „Czułam się zdruzgotana i zawstydzona”

Bella Hadid

Bella Hadid opublikowała serię zdjęć swojej zapłakanej twarzy. „To, co widzicie, to moja codzienność. Każda noc od kilku lat”

Czy w relacji z narcyzem można wygrać? Urszula Struzikowska-Marynicz/ fot. arch. prywatne

„Bywamy egocentryczni, mamy cechy narcystyczne, a współczesne trendy sprzyjają ich rozwijaniu” – mówi psycholożka Urszula Struzikowska-Marynicz

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną

Fobia społeczna – jak sobie z nią radzić i czy można ją pokonać?

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Seks – 5 błędów, które popełniają kobiety

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

para w łóżku

5 błędów, które popełniają mężczyźni podczas seksu

×