Przejdź do treści

Czerniak – 8 rzeczy, których możesz o nim nie wiedzieć

Rawpixel.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
dłonie
Odmrożenia – sprawdź, czy popełniasz te błędy
Kampania Pantene / materiały prasowe
Osoby LGBT+ boją się wrócić na święta do swoich rodzinnych domów. Nowa kampania Pantene wzrusza!
talerz z rosołem
Rosół – czy naprawdę pomaga na przeziębienie? Odpowiada dietetyczka kliniczna
Paulina Smaszcz-Kurzajewska / Instagram
Paulina Smaszcz-Kurzajewska: Szczyt depresji? Kiedy wszyscy mówią co masz robić i jak żyć, a Ty słuchasz i nie wiesz o co im chodzi, bo przecież nie masz nawet siły oddychać i być
Miksujemy superfoods! Koktajl ze spiruliną
Koktajl ze spiruliną – miksujemy superfoods!

Czerniak jest nowotworem złośliwym i najczęściej umiejscawia się na skórze. Czynnikami ryzyka jego powstania są przede wszystkim: częste i długotrwałe przebywanie na słońcu, powstałe w jego wyniku oparzenia słoneczne, szczególnie te nabyte w dzieciństwie, jasna karnacja skóry oraz predyspozycje genetyczne. Te informacje – jak się wydaje – są znane nam wszystkim. Przedstawiamy osiem mniej znanych faktów o czerniaku.

Czerniak nie musi rozwinąć się na skórze

Czerniak to nowotwór, który wywodzi się z komórek barwnikowych (melanocytów) wytwarzających i zawierających melaninę. Dlatego w 90 proc. przypadków umiejscawia się na skórze – u mężczyzn najczęściej na tułowiu, głowie i szyi, u kobiet – w dolnej partii nóg. Natomiast w pozostałych 10 proc. może rozwinąć się wszędzie tam, gdzie są melanocyty. Czyli na błonach śluzowych w jamie ustnej, jelicie, odbytnicy, oponach mózgu, w siatkówce oka, węzłach chłonnych. Wtedy – co oczywiste –  zdiagnozować go o wiele, wiele trudniej.

Czerniak nie musi pojawić się w miejscu istniejącego znamienia

Ponad 50 proc. czerniaków powstaje niejako de novo, w miejscach całkowicie zdrowej skóry! To właśnie powód, dla którego nie ma medycznego uzasadnienia dla profilaktycznego usuwania wszystkich znamion. Pozbywamy się tylko tych, które w klinicznym badaniu dermatoskopem wzbudzają niepokój lekarza. I uwaga: jeśli tylko sprawa nie wymaga natychmiastowej interwencji, lato nie jest dobrą porą na tego typu profilaktyczne zabiegi. Jest gorąco, pocimy się, wszystkie rany gorzej się goją. Poza tym sama blizna powstająca po zabiegu jest bardziej narażona na działanie promieniowania UV.

Lekarz bada, czy na skórze pojawił się czerniak złośliwy

Dodatkowa ochrona znamion przed słońcem nie ma sensu

Ponieważ nowotwory skóry mogą rozwinąć się w każdym jej miejscu, a nie tylko w obszarze istniejących już znamion, dlatego nie ma dowodów naukowych na to, że pokrywanie istniejących znamion dodatkową warstwą kremów z filtrem ma jakieś szczególne działanie profilaktyczne. Kremy fotoochronne powinniśmy stosować w takiej samej ilości na cały obszar odsłoniętej i wystawionej na promieniowanie skóry.

Oparzenia słoneczne przebyte w dzieciństwie – nawet jeśli później świadomie już unikamy przesadnego plażowania – znacznie zwiększają ryzyko wystąpienia czerniaka w wieku dorosłym

Mimo że własne dzieciństwo – prawdopodobnie z niejednokrotnie schodzącą z nosa skórą i poparzonymi ramionami – mamy już za sobą, zasady najwcześniejszej profilaktyki minimalizującej ryzyko wystąpienia czerniaka możemy wdrożyć w przypadku własnych dzieci. Pediatrzy powtarzają bowiem: zdrowe dziecko to nieopalone dziecko. Oparzenia skóry nabyte w dzieciństwie są bardzo groźne, gdyż skóra malucha jest znacznie cieńsza i przez to o wiele bardziej narażona na szkodliwe działanie promieniowania UV. Dlatego do 6. miesiąca życia najlepiej w ogóle nie wystawiać malucha na słońce, a potem jego skórę chronić zarówno preparatami z filtrami przeciwsłonecznymi o najwyższej wartości, jak i ochronnym ubraniem. Obowiązkowe są więc: pielucha albo bawełniane majtki, luźna koszulka, kapelusz lub czapka z daszkiem oraz (mimo ochronnego ubrania) posmarowanie całego ciała (a nie tylko odsłoniętych jego części) preparatem fotoprotekcyjnym z filtrem o wartości SPF 50.

dziewczyna w stroju kapielowym

Sumienne stosowanie preparatów z filtrami o najwyższym faktorze SPF 50+ nie daje nam 100-proc. pewności ochrony przed czerniakiem

Dla dermatologów sformułowanie „bezpieczne opalanie” to oksymoron, absolutna sprzeczność. Zaczerwienienie (a potem przybrązowienie skóry, które tak bardzo lubimy) jest zawsze wynikiem poparzenia naskórka, które z definicji nie może być zdrowe i korzystne. Trzeba też pamiętać, że żaden filtr, nawet ten o najwyższym faktorze, chroniący przed pełnym spektrum promieniowania (UVA/UVB, IR), najlepiej przebadany, nigdy nie daje 100-procentowej ochrony i tym samym pewności uniknięcia zachorowania na nowotwór skóry. Jeśli wartość SPF – zadeklarowana przez producenta na opakowaniu – miałaby być zachowana, musielibyśmy nie tylko użyć odpowiednio dużej ilości kosmetyku, ale też stać w miarę nieruchomo, nie pocić się, nie dotykać dłońmi twarzy i ciała. Wszystko po to, by nie zetrzeć preparatu fotoochronnego z naskórka i nie zaburzyć jego właściwości. Ponieważ w praktyce jest to niemożliwe, faktyczna ochrona przeciwsłoneczna zawsze obniża się w stosunku do wartości deklarowanej na opakowaniu. Nie jest to żadne nadużycie ze strony producentów, ale po prostu istota fizykochemicznych właściwości preparatu.

Najgroźniejsze dla nas – mieszkańców Europy Środkowej – jest wakacyjne plażowanie w krajach południowych

Rdzennym mieszkańcom Europy Środkowej i Północnej brakuje melaniny – pigmentu odpowiedzialnego za ciemną barwę naskórka, włosów i tęczówki – która jest w stanie wychwycić i zneutralizować część promieniowania ultrafioletowego i tym samym uchronić przed konsekwencjami słonecznych poparzeń. Stąd większość z nas ma stosunkowo jasną skórę, niebieskie, zielone bądź piwne oczy i włosy w odcieniu ciemnego blondu, co określa naszą przynależność do fototypu 2, ewentualnie 3. Fototyp 4 – ciemna skóra, ciemne włosy, ciemne oczy i tym samym względnie duża naturalna ochrona przed szkodliwym działaniem słońca jest w naszej szerokości geograficznej rzadkością.

Dlatego wakacje w krajach południowych, gdzie słońce przez cały dzień operuje mocno, nie są korzystne dla osób o naszej karnacji. To właśnie takie urlopy, rzadkie, ale obfitujące w intensywne przebywanie na słońcu, znacznie zwiększają ryzyko czerniaka i są groźniejsze niż codzienne i umiarkowane przebywanie na słońcu. Tak więc w czasie egzotycznego wyjazdu musimy wyjątkowo starannie zadbać o najwyższą ochronę przeciwsłoneczną. Niezależnie od tego, czy plażujemy, czy wędrujemy, przez pierwsze dni powinniśmy stosować SPF 50. Na SPF 30 lub SPF 20 możemy pozwolić sobie w drugiej części urlopu, i to tylko wtedy, gdy jesteśmy pewni, że nasza skóra nie ma skłonności do powstawania poparzeń.

W przypadku czerniaka niesłychanie ważna jest nasza czujność

Czerniak nie boli, ale ponieważ w większości przypadków umiejscawia się na skórze, mamy możliwość, by w porę uchwycić niepokojącą zmianę. Tymczasem większość czerniaków – niestety – wykrywana jest dopiero w gabinetach lekarzy (różnych specjalności), a nie samodzielnie. Jaki z tego wniosek? Powinniśmy bacznie obserwować swoją skórę, a z każdą zmianą budzącą wątpliwość udać się do dermatologa. Zwróćmy uwagę na: asymetrię naszych znamion – czyli sytuację, kiedy jedna połowa różni się od drugiej, a także nierówne brzegi, zróżnicowanie koloru, jego wielkość i długość – obserwujmy, czy nie powiększyło się, nie wzrosło ponad poziom skóry.

Niepokojące jest także swędzenie, obrzęk, zaczerwienienie wokół znamienia, krwawienie lub sączenie się z niego jakiejkolwiek treści płynnej. Pamiętajmy, by „przeglądu“ skóry dokonywać w dobrze oświetlonym pomieszczeniu, a przy użyciu małego lusterka obejrzeć trudno dostępne obszary skóry, rozpoczynając oglądanie od twarzy i głowy, przechodząc w dół, sprawdzając szyję, ramiona, plecy, klatkę piersiową, pachwiny, dłonie, paznokcie u rąk, stóp, przerwy między palcami. W obejrzeniu skóry głowy i pleców poprośmy kogoś o pomoc.

Czerniak jest bardzo agresywny i potrafi dawać przerzuty we wczesnych stadiach

Czerniak jest jednym z najzłośliwszych nowotworów, bowiem ma dużą zdolność do przerzutów drogą naczyń chłonnych i krwionośnych. Podczas gdy inne nowotwory muszą się uczyć strategii opanowywania organizmu przez przerzuty, czerniak – przez jeden swój specyficzny gen – niejako „rodzi się” z tą wiedzą. Dzięki temu potrafi dawać przerzuty odległe (do płuc, wątroby, kości, mózgu) już we wczesnych stadiach, co stanowi o jego wyjątkowej agresywności. Szczyt przerzutów występuje zwykle po pierwszym i drugim roku od rozpoznania, choć zdarzają się i przerzuty późne (5-10 lat po rozpoznaniu). Nie bez znaczenia jest też fakt, że czerniak występuje często równolegle z innymi, niezwiązanymi z nim nowotworami, które jednocześnie nie są też jego przerzutami. Prawdopodobnie zależność ta związana jest ze stylem życia. Jeśli palimy, przebywamy dużo na słońcu, prowadzimy niehigieniczny tryb życia, prawdopodobieństwo zachorowania na pewne typy nowotworów znacząco się zwiększa.

5 produktów, które pomogą przetrwać upały

5 zasad skutecznej ochrony przeciwsłonecznej

1. Dzieci do 6. miesiąca życia nie powinny być wystawiane na słońce w ogóle. Starsze mogą przebywać na słońcu w odpowiednim ubraniu (spodenki, koszulka, czapka), posmarowane preparatem z filtrem SPF 50.

2. Powinno się unikać wychodzenia na słońce w godzinach największego natężenia promieniowania (10.00–16.00).

3. Kremem do opalania należy smarować się kilkanaście minut przed wyjściem na słońce.

4. Aplikację kremów z filtrem należy ponawiać co 2–3 godz., w szczególności po każdej kąpieli czy wysiłku fizycznym.

5. Stosowanie preparatów fotoochronnych należy uzupełnić założeniem okularów z filtrem UV, odzieży ochronnej (dostępna jest taka wykonana ze specjalnego materiału pokrytego powłoką przeciwsłoneczną).

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Chorujesz na łuszczycę? Dermatolog podpowiada, jakie jedzenie może ci zaszkodzić

Maść z witaminą A - jej właściwości i ratunek dla skóry

Maść z witaminą A ratunkiem dla skóry. Jej właściwości i zastosowanie

Kolagen naturalny — poznaj substancję odpowiedzialną za elastyczną oraz młodą skórę

Kolagen naturalny – źródło elastycznej i młodej skóry

Kobieta siedzi w ręczniku i szczotkuje szczotką łydkę

Szczotkowanie ciała na sucho – jakie są korzyści? Wymienia kosmetolożka Natalia Borczyńska

Test Dermedic / Fot. Archiwum Hello Zdrowie

Redakcja HZ testuje: dermokosmetyki polskiej marki Dermedic

Skóra sucha u kobiety / unsplash.com

Odwodniona skóra – jak ją pielęgnować? Ekspert Kosmetyczny: po pierwsze – z głową!

Gangrena — Dowiedz się wszystkich ważnych informacji o chorobie, która jest niezwykle dużym zagrożeniem przy różnego rodzaju ranch i skaleczeniach!

Gangrena – czym jest? Jakie są jej objawy, skutki i sposoby leczenia?

kobieta dotykająca twarzy

Skóra sucha czy odwodniona? Jak to rozpoznać? Tłumaczy Ekspert Kosmetyczny

Znamiona skórne u kobiety / istockphoto.com

Okres jesienno-zimowy to najlepszy czas, aby skontrolować swoje znamiona. Jakie badania wybrać?

Monika Krzywkowska na jesiennej ramówce TVN

Monika Krzywkowska o walce z rakiem: czerniak jest czymś okropnym, ale można przez to przejść, a można go też nie przeżyć

Pelagra - jakie są jej przyczyny i metody leczenia?

Pelagra – jakie są jej przyczyny i metody leczenia?

Złuszczanie naskórka sposobem na oczyszczenie skóry

Złuszczanie naskórka – sposób na oczyszczenie skóry

W jaki sposób sama nasilasz trądzik zabiegami mechanicznymi? Tłumaczy Ekspert Kosmetyczny

U blogerki zdiagnozowano czerniaka / Instagram.com

Piękne miejsce, kapelusz, kostium, kolory i… czerniak złośliwy na plecach. Blogerka zwróciła uwagę na poważny problem

Atopowe zapalenie skóry. Tym się nie można zarazić! Ruszyła kampania edukacyjna „Zrozumieć AZS”

Zrób sobie tonik do twarzy z dyni! Przepis podaje autorka bloga „Natura Pod Lupą”

„Szczotkując ciało na sucho, przyspieszamy samooczyszczanie się organizmu. W czasie szczotkowania wykonywany jest peeling, a z organizmu szybko zostają usunięte toksyny”

Chcesz cieszyć się zdrowiem i blaskiem swojej skóry? Spróbuj szczotkowania na sucho! Poleca dermatolożka, Aleksandra Malewska z Dermatolook

Tolerancja kosmetyków pielęgnacyjnych u dzieci. Co oznacza, że emolient powoduje uczucie pieczenia? Tłumaczy dermatolożka

Jak dbać o funkcje ochronne skóry, aby dobrze ochraniała nasz organizm? Tłumaczy dermatolożka

Zmagasz się z łojotokiem? Kosmetolożka Joanna Skrzypczak tłumaczy, jak sobie z nim poradzić

istockphoto.com

„Pani doktor, ja mam chyba alergię na słońce!” – słyszy dermatolożka w gabinecie. Czy to jednak możliwe?

Jak pomóc skórze? Sprawdź, co powinno się znaleźć w twojej diecie

istockphoto.com

Masz trądzik? Wszystkiemu winne może być to, co jesz!

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Choroby mają zapach – wiedziałaś o tym?