Przejdź do treści

Czerniak – 8 rzeczy, których możesz o nim nie wiedzieć

Rawpixel.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Polubić... menstruację
Polub… menstruację! Jak dopasować się do hormonów, by czuć się dobrze cały miesiąc?
Sucha skóra? Nie pij wody!
Sucha skóra? Nie pij wody!
Jak poprawić sen dziecka?
Jak poprawić sen dziecka?
Rząd próbuje ograniczyć liczbę zakażeń wśród personelu medycznego/iStock
Rząd próbuje ograniczyć liczbę zakażeń koronawirusem wśród personelu medycznego. Dwa nowe zarządzenia
Coraz więcej dzieci ma alergię na krowie mleko/iStock
Jakie są przyczyny alergii na mleko krowie u dzieci? Wyjaśnia alergolożka

Czerniak jest nowotworem złośliwym i najczęściej umiejscawia się na skórze. Czynnikami ryzyka jego powstania są przede wszystkim: częste i długotrwałe przebywanie na słońcu, powstałe w jego wyniku oparzenia słoneczne, szczególnie te nabyte w dzieciństwie, jasna karnacja skóry oraz predyspozycje genetyczne. Te informacje – jak się wydaje – są znane nam wszystkim. Przedstawiamy osiem mniej znanych faktów o czerniaku.

Czerniak nie musi rozwinąć się na skórze

Czerniak to nowotwór, który wywodzi się z komórek barwnikowych (melanocytów) wytwarzających i zawierających melaninę. Dlatego w 90 proc. przypadków umiejscawia się na skórze – u mężczyzn najczęściej na tułowiu, głowie i szyi, u kobiet – w dolnej partii nóg. Natomiast w pozostałych 10 proc. może rozwinąć się wszędzie tam, gdzie są melanocyty. Czyli na błonach śluzowych w jamie ustnej, jelicie, odbytnicy, oponach mózgu, w siatkówce oka, węzłach chłonnych. Wtedy – co oczywiste –  zdiagnozować go o wiele, wiele trudniej.

Czerniak nie musi pojawić się w miejscu istniejącego znamienia

Ponad 50 proc. czerniaków powstaje niejako de novo, w miejscach całkowicie zdrowej skóry! To właśnie powód, dla którego nie ma medycznego uzasadnienia dla profilaktycznego usuwania wszystkich znamion. Pozbywamy się tylko tych, które w klinicznym badaniu dermatoskopem wzbudzają niepokój lekarza. I uwaga: jeśli tylko sprawa nie wymaga natychmiastowej interwencji, lato nie jest dobrą porą na tego typu profilaktyczne zabiegi. Jest gorąco, pocimy się, wszystkie rany gorzej się goją. Poza tym sama blizna powstająca po zabiegu jest bardziej narażona na działanie promieniowania UV.

Lekarz bada, czy na skórze pojawił się czerniak złośliwy

Dodatkowa ochrona znamion przed słońcem nie ma sensu

Ponieważ nowotwory skóry mogą rozwinąć się w każdym jej miejscu, a nie tylko w obszarze istniejących już znamion, dlatego nie ma dowodów naukowych na to, że pokrywanie istniejących znamion dodatkową warstwą kremów z filtrem ma jakieś szczególne działanie profilaktyczne. Kremy fotoochronne powinniśmy stosować w takiej samej ilości na cały obszar odsłoniętej i wystawionej na promieniowanie skóry.

Oparzenia słoneczne przebyte w dzieciństwie – nawet jeśli później świadomie już unikamy przesadnego plażowania – znacznie zwiększają ryzyko wystąpienia czerniaka w wieku dorosłym

Mimo że własne dzieciństwo – prawdopodobnie z niejednokrotnie schodzącą z nosa skórą i poparzonymi ramionami – mamy już za sobą, zasady najwcześniejszej profilaktyki minimalizującej ryzyko wystąpienia czerniaka możemy wdrożyć w przypadku własnych dzieci. Pediatrzy powtarzają bowiem: zdrowe dziecko to nieopalone dziecko. Oparzenia skóry nabyte w dzieciństwie są bardzo groźne, gdyż skóra malucha jest znacznie cieńsza i przez to o wiele bardziej narażona na szkodliwe działanie promieniowania UV. Dlatego do 6. miesiąca życia najlepiej w ogóle nie wystawiać malucha na słońce, a potem jego skórę chronić zarówno preparatami z filtrami przeciwsłonecznymi o najwyższej wartości, jak i ochronnym ubraniem. Obowiązkowe są więc: pielucha albo bawełniane majtki, luźna koszulka, kapelusz lub czapka z daszkiem oraz (mimo ochronnego ubrania) posmarowanie całego ciała (a nie tylko odsłoniętych jego części) preparatem fotoprotekcyjnym z filtrem o wartości SPF 50.

dziewczyna w stroju kapielowym

Sumienne stosowanie preparatów z filtrami o najwyższym faktorze SPF 50+ nie daje nam 100-proc. pewności ochrony przed czerniakiem

Dla dermatologów sformułowanie „bezpieczne opalanie” to oksymoron, absolutna sprzeczność. Zaczerwienienie (a potem przybrązowienie skóry, które tak bardzo lubimy) jest zawsze wynikiem poparzenia naskórka, które z definicji nie może być zdrowe i korzystne. Trzeba też pamiętać, że żaden filtr, nawet ten o najwyższym faktorze, chroniący przed pełnym spektrum promieniowania (UVA/UVB, IR), najlepiej przebadany, nigdy nie daje 100-procentowej ochrony i tym samym pewności uniknięcia zachorowania na nowotwór skóry. Jeśli wartość SPF – zadeklarowana przez producenta na opakowaniu – miałaby być zachowana, musielibyśmy nie tylko użyć odpowiednio dużej ilości kosmetyku, ale też stać w miarę nieruchomo, nie pocić się, nie dotykać dłońmi twarzy i ciała. Wszystko po to, by nie zetrzeć preparatu fotoochronnego z naskórka i nie zaburzyć jego właściwości. Ponieważ w praktyce jest to niemożliwe, faktyczna ochrona przeciwsłoneczna zawsze obniża się w stosunku do wartości deklarowanej na opakowaniu. Nie jest to żadne nadużycie ze strony producentów, ale po prostu istota fizykochemicznych właściwości preparatu.

Najgroźniejsze dla nas – mieszkańców Europy Środkowej – jest wakacyjne plażowanie w krajach południowych

Rdzennym mieszkańcom Europy Środkowej i Północnej brakuje melaniny – pigmentu odpowiedzialnego za ciemną barwę naskórka, włosów i tęczówki – która jest w stanie wychwycić i zneutralizować część promieniowania ultrafioletowego i tym samym uchronić przed konsekwencjami słonecznych poparzeń. Stąd większość z nas ma stosunkowo jasną skórę, niebieskie, zielone bądź piwne oczy i włosy w odcieniu ciemnego blondu, co określa naszą przynależność do fototypu 2, ewentualnie 3. Fototyp 4 – ciemna skóra, ciemne włosy, ciemne oczy i tym samym względnie duża naturalna ochrona przed szkodliwym działaniem słońca jest w naszej szerokości geograficznej rzadkością.

Dlatego wakacje w krajach południowych, gdzie słońce przez cały dzień operuje mocno, nie są korzystne dla osób o naszej karnacji. To właśnie takie urlopy, rzadkie, ale obfitujące w intensywne przebywanie na słońcu, znacznie zwiększają ryzyko czerniaka i są groźniejsze niż codzienne i umiarkowane przebywanie na słońcu. Tak więc w czasie egzotycznego wyjazdu musimy wyjątkowo starannie zadbać o najwyższą ochronę przeciwsłoneczną. Niezależnie od tego, czy plażujemy, czy wędrujemy, przez pierwsze dni powinniśmy stosować SPF 50. Na SPF 30 lub SPF 20 możemy pozwolić sobie w drugiej części urlopu, i to tylko wtedy, gdy jesteśmy pewni, że nasza skóra nie ma skłonności do powstawania poparzeń.

W przypadku czerniaka niesłychanie ważna jest nasza czujność

Czerniak nie boli, ale ponieważ w większości przypadków umiejscawia się na skórze, mamy możliwość, by w porę uchwycić niepokojącą zmianę. Tymczasem większość czerniaków – niestety – wykrywana jest dopiero w gabinetach lekarzy (różnych specjalności), a nie samodzielnie. Jaki z tego wniosek? Powinniśmy bacznie obserwować swoją skórę, a z każdą zmianą budzącą wątpliwość udać się do dermatologa. Zwróćmy uwagę na: asymetrię naszych znamion – czyli sytuację, kiedy jedna połowa różni się od drugiej, a także nierówne brzegi, zróżnicowanie koloru, jego wielkość i długość – obserwujmy, czy nie powiększyło się, nie wzrosło ponad poziom skóry.

Niepokojące jest także swędzenie, obrzęk, zaczerwienienie wokół znamienia, krwawienie lub sączenie się z niego jakiejkolwiek treści płynnej. Pamiętajmy, by „przeglądu“ skóry dokonywać w dobrze oświetlonym pomieszczeniu, a przy użyciu małego lusterka obejrzeć trudno dostępne obszary skóry, rozpoczynając oglądanie od twarzy i głowy, przechodząc w dół, sprawdzając szyję, ramiona, plecy, klatkę piersiową, pachwiny, dłonie, paznokcie u rąk, stóp, przerwy między palcami. W obejrzeniu skóry głowy i pleców poprośmy kogoś o pomoc.

Czerniak jest bardzo agresywny i potrafi dawać przerzuty we wczesnych stadiach

Czerniak jest jednym z najzłośliwszych nowotworów, bowiem ma dużą zdolność do przerzutów drogą naczyń chłonnych i krwionośnych. Podczas gdy inne nowotwory muszą się uczyć strategii opanowywania organizmu przez przerzuty, czerniak – przez jeden swój specyficzny gen – niejako „rodzi się” z tą wiedzą. Dzięki temu potrafi dawać przerzuty odległe (do płuc, wątroby, kości, mózgu) już we wczesnych stadiach, co stanowi o jego wyjątkowej agresywności. Szczyt przerzutów występuje zwykle po pierwszym i drugim roku od rozpoznania, choć zdarzają się i przerzuty późne (5-10 lat po rozpoznaniu). Nie bez znaczenia jest też fakt, że czerniak występuje często równolegle z innymi, niezwiązanymi z nim nowotworami, które jednocześnie nie są też jego przerzutami. Prawdopodobnie zależność ta związana jest ze stylem życia. Jeśli palimy, przebywamy dużo na słońcu, prowadzimy niehigieniczny tryb życia, prawdopodobieństwo zachorowania na pewne typy nowotworów znacząco się zwiększa.

5 produktów, które pomogą przetrwać upały

5 zasad skutecznej ochrony przeciwsłonecznej

1. Dzieci do 6. miesiąca życia nie powinny być wystawiane na słońce w ogóle. Starsze mogą przebywać na słońcu w odpowiednim ubraniu (spodenki, koszulka, czapka), posmarowane preparatem z filtrem SPF 50.

2. Powinno się unikać wychodzenia na słońce w godzinach największego natężenia promieniowania (10.00–16.00).

3. Kremem do opalania należy smarować się kilkanaście minut przed wyjściem na słońce.

4. Aplikację kremów z filtrem należy ponawiać co 2–3 godz., w szczególności po każdej kąpieli czy wysiłku fizycznym.

5. Stosowanie preparatów fotoochronnych należy uzupełnić założeniem okularów z filtrem UV, odzieży ochronnej (dostępna jest taka wykonana ze specjalnego materiału pokrytego powłoką przeciwsłoneczną).

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Grzyby na skórze. Co warto o nich wiedzieć? Jakie choroby powodują? Tłumaczy Ekspert Kosmetyczny

Kurzajki – czy można je usunąć domowymi sposobami?

Kurzajki – czy można je usunąć domowymi sposobami?

Z czego zrobiona jest maseczka w płachcie? Czy jest eko?

Maseczka w płachcie – z czego jest zrobiona? Czy jest ekologiczna?

Kwas hialuronowy

5 właściwości kwasu hialuronowego, które powinnaś znać

Okres ciąży to wyzwanie dla kondycji skóry, włosów i paznokci/Pexels

Telogenowe wypadanie włosów po ciąży i inne dermatologiczne problemy młodych mam. Dr Małgorzata Marcinkiewicz mówi, jak sobie z nimi radzić

kobieta nad morzem w pochmurny dzień

Wpływ braku słońca na zdrowie kobiet

Twarz kobiety

Dieta dla skóry. Masz problemy z cerą? Przeczytaj, co powinnaś jeść

Kobieta stoi na ulicy przy murze

Kwas hialuronowy – jakie funkcje pełni w skórze? Tłumaczy Ekspert Kosmetyczny

Kobieta z tuatuażami i kolczykami

Przekłuwanie uszu pistoletem. Nie rób sobie tego ani swojemu dziecku! Piercerka tłumaczy, dlaczego to jest zły pomysł

Jak cukier wpływa na mózg, wygląd i odporność?

Co cukier robi z twoim wyglądem, psychiką i odpornością?

Płyn do higieny intymnej dla faceta? „Czemu nie” – odpowiada Małgorzata Marcinkiewicz, założycielka kliniki Projekt Skóra

„Skóra jest nie tylko wizytówką. Widzę w niej, jaki problem ma dany człowiek” – mówi dr Małgorzata Marcinkiewicz, założycielka kliniki Projekt Skóra

Nastolatki z trądzikiem i kartkami z napisem #trądziknietabu

„Omijałam szerokim łukiem swoje odbicie w lustrze i czułam, że nie jestem w stanie już nic zrobić, że trądzik mnie powoli niszczy”. Akcja #Trądziknietabu mówi „stop” stygmatyzacji osób z trądzikiem

Marchewki / rawpixel

Marchewka to samo dobro dla naszej skóry! Czy pamiętasz o niej w codziennej diecie?

Gruszki na stole

Szukasz zimą witamin, dzięki którym będziesz mieć zdrową skórę? Znajdziesz je w gruszce i pietruszce!

Chorujesz na łuszczycę? Dermatolog podpowiada, jakie jedzenie może ci zaszkodzić

Rogowiec - przyczyny, objawy i sposoby leczenia tej choroby skóry

Rogowiec – przyczyny, objawy i sposoby leczenia tej choroby skóry

Osutka polekowa - czym jest? Osutka plamista i plamisto-grudkowa bez tajemnic

Osutka polekowa – czym jest? Osutka plamista i plamisto-grudkowa bez tajemnic

Pieluszkowe zapalenie skóry — przyczyny, objawy, leczenie

Pieluszkowe zapalenie skóry – przyczyny, objawy, leczenie

Maść z witaminą A - jej właściwości i ratunek dla skóry

Maść z witaminą A ratunkiem dla skóry. Jej właściwości i zastosowanie

Kolagen naturalny — poznaj substancję odpowiedzialną za elastyczną oraz młodą skórę

Kolagen naturalny – źródło elastycznej i młodej skóry

Kobieta siedzi w ręczniku i szczotkuje szczotką łydkę

Szczotkowanie ciała na sucho – jakie są korzyści? Wymienia kosmetolożka Natalia Borczyńska

Test Dermedic / Fot. Archiwum Hello Zdrowie

Redakcja HZ testuje: dermokosmetyki polskiej marki Dermedic

Skóra sucha u kobiety / unsplash.com

Odwodniona skóra – jak ją pielęgnować? Ekspert Kosmetyczny: po pierwsze – z głową!

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta wycierająca nos

Grypa hiszpanka – przyczyny i objawy. Historia największej pandemii na świecie

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Co oznacza ból w mostku? Charakter i różne przyczyny dolegliwości