Przejdź do treści

Użalasz się nad sobą? Robisz sobie krzywdę…

kobiety plotkują
iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
woda butelkowana
Data ważności wody butelkowanej. Czy należy się nią przyjmować?
Światowa Organizacja Zdrowia: lek na koronawirusa może nigdy nie powstać
Maja przyszła na świat, ważąc prawie 7 kg. Jest jednym z największych noworodków w Polsce
ciałopozytywnośc a operacje plastyczne
Operacje plastyczne to zaprzeczenie ciałopozytywności? „Trudno winić kogokolwiek za to, że płynie z prądem”
Mleko, czyli napój do zadań specjalnych. Co o nim wiesz?

Nic mi się nie udaje, zawsze mam pecha, a w dodatku nikt mnie nie lubi – myślisz sobie po kolejnym niepowodzeniu. Użalasz się nad sobą, chociaż czujesz, że to do niczego nie prowadzi. I rzeczywiście, takie podejście zazwyczaj tylko pogarsza sprawę.

Każdemu z nas zdarza się od czasu do czasu trochę nad sobą ulitować. W gronie przyjaciół lub w samotności rozwodzimy się nad tym, jak bardzo jest nam w życiu niedobrze, a każdy nasz dzień to jedno wielkie pasmo porażek. ‒ Użalanie się to przeżywanie poczucia krzywdy, biedy i nieszczęścia. Użalając się nad sobą, koncentrujemy się na sobie i swoich problemach, w ten sposób zajmujemy się sami sobą – mówi Marta Pasternak z Pracowni Psychologicznej PROBALANCE.

„To niezwykle niebezpieczne, bo więzi nas w egocentryzmie. W rezultacie nie możemy nawet myśleć wystarczająco jasno albo spojrzeć na życie z odpowiedniej perspektywy. Strach, który stoi za użalaniem się, odbiera ci wiarę, nadzieję i dystans” – tłumaczy Caspar McCloud w książce „Exposing the Spirit of Self-Pity” („Demaskując ducha użalania się”).

Niektóre badania wskazują, że kobiety bardziej niż mężczyźni są skłonne do użalania się nad sobą. Ta różnica pojawia się już w dzieciństwie i okresie dorastania.

Danuta Stenka na premierze nowego wydania książki "Flirtując z życiem"

Badania przeprowadzone w 1998 r. przez Marka Borga brały pod uwagę uczniów w wieku 9‒14 lat, których zapytano o reakcje na szkolne nękanie. 28 proc. chłopców wykazywało skłonność do litowania się nad sobą, podczas gdy w przypadku dziewczyn było to 46 proc.

„Różnica między płciami pojawia się już w młodzieńczym wieku, kiedy chłopcy wybierają bardziej aktywne, agresywne strategie radzenia sobie z przeciwnościami, podczas gdy dziewczyny wybierają bardziej pasywne, emocjonalne sposoby i rozmyślają o swoich niepowodzeniach” – zauważa dr Joachim Stöber w swojej pracy naukowej dotyczącej użalania się.

Użalamy się nad sobą z różnych powodów. Jednym z najczęstszych jest to, że chcemy usprawiedliwić swoje życiowe potknięcia, a przez to pozbyć się wyrzutów sumienia. Wolimy uważać siebie za ofiarę, niż przyznać sami przed sobą, że popełniliśmy jakiś błąd.

‒ To zniesienie odpowiedzialności za to, co się dzieje z moim życiem, na okoliczności zewnętrzne. „To nie moja wina, że nie awansowałem w pracy, ja po prostu zawsze mam pecha i w dodatku szef mnie nie lubi” – wyjaśnia psycholog Anna Giesko.

Użalamy się, kiedy nie satysfakcjonuje nas praca, sytuacja rodzinna, zarobki, ale jednocześnie tak naprawdę nie mamy pomysłu, jak można to stopniowo zmieniać.

mindfulness

Użalając się, zyskujemy zainteresowanie, czas i zaangażowanie najbliższego otoczenia. Jesteśmy w centrum czyjejś uwagi, co bywa przyjemnym doświadczeniem.

‒ Inni zaczynają nas postrzegać jako biednych i poszkodowanych. Przytulają, poświęcają czas na rozmowę i wsparcie, a także, co ważne, pomagają – zauważa Anna Giesko.

Co więcej, często wydaje nam się, że użalanie może paradoksalnie zapobiec negatywnym zdarzeniom w życiu. Jak twierdzi psycholog, niektórzy mają poczucie, że gdy zaczniemy się czymś cieszyć i dostrzegać pozytywy, za chwilę stanie się coś złego, co nam to szczęście odbierze. Stąd podświadomie wydaje nam się, choć to absurdalne, że użalając się nad sobą, nie kusimy losu i nie przyciągamy negatywnych doświadczeń.

Niepozorne rozwodzenie się nad swoimi życiowymi nieszczęściami może nam zaszkodzić. Zamiast wprowadzać zmiany i eliminować to, co nam przeszkadza, coraz bardziej się w tym pogrążamy. To zamknięte koło.

‒ Długotrwałe użalanie się prowadzi donikąd, trzyma nas w miejscu, nie pozwala się rozwijać. Stajemy się bierni, nie bierzemy odpowiedzialności za swoje czyny i działania. Tym samym nic nie zmieniamy, co prowadzi do powtarzających się niepowodzeń, a to nakręca znów spiralę poczucia skrzywdzenia i złego losu – ostrzega Marta Pasternak.

W wyjątkowych sytuacjach użalanie się może pomóc, szczególnie tym osobom, które są dla siebie bardzo wymagające i surowe. ‒ Od czasu do czasu warto się pochylić nad sobą, współczuć sobie. Przypomina to trochę „głaskanie” samego siebie. Czasem potrzebne, gdy brak jest „głaskania” ze strony innych. Oby nie zbyt długo – mówi Marta Pasternak.

Użalanie się, które staje się sposobem na życie, może w skrajnych przypadkach doprowadzić do syndromu wyuczonej bezradności. To sytuacja, w której wydaje nam się, że nie ma bezpośredniego związku pomiędzy naszymi działaniami a konsekwencjami. Taki stan powoduje brak poczucia kontroli nad swoim życiem, co w rezultacie może skutkować frustracją, stanami depresyjnymi i skłonnościami do uzależnień.

Świat potrzebuje zmiany

Możemy jednak w dość łatwy sposób zmienić nasz sposób myślenia i reagowania na to, co nam się przydarza. „Możesz przyjąć mentalność ofiary, myśląc, że szczęście przyjdzie wtedy, gdy okoliczności układają się na twoją korzyść. Możesz też przyjąć, że życie to twoja odpowiedzialność i skupić się na tym, by zapewnić sobie szczęście bez względu na okoliczności” – mówi psycholog Russell Grieger na blogu „Psychology Today”.

Psychoterapeutka Amy Morin w tekście na Forbes.com zachęca do tego, by osoby o skłonnościach do użalania się nad sobą zadawały sobie pytania, które mają pokazać, czy ich myśli mają rzeczywisty związek z otaczającymi je okolicznościami, a może są tylko wytworem ich wyobraźni.

„Mentalnie silne osoby zadają sobie pytania takie jak ‘Czy zawsze mam pecha?’ lub ‘Czy moje całe życie jest zrzeczywiście zrujnowane?’. To pozwala im na stworzenie bardziej realistycznego poglądu na ich sytuację” – pisze Morin.

Amy Morin zachęca też do tego, by wyjść poza podejście „Zasługuję na więcej” i przestawić się na „Mam więcej, niż mi potrzeba”. W skrócie: by poczuć wdzięczność i dostrzec to, co już mamy, a czego nie zauważamy i wydaje nam się oczywiste – może być to np. stała praca, grono bliskich znajomych, ale również rzeczy tak banalne jak własny telefon, ciepłe ubranie, długopis, którym możesz zapisać własne myśli.

Użalanie się to pójście na łatwiznę. Kiedy jednak w końcu odrzucisz myślenie o sobie jako o kimś pokrzywdzonym przez życie, zrozumiesz, że tylko ty decydujesz o swoim samopoczuciu. Bierz stery w swoje ręce.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Nie oceniaj, wspieraj” – apeluje psycholożka Karla Orban. Tłumaczy, dlaczego krytyka nie motywuje do zmiany

„Nie oceniaj, wspieraj” – apeluje psycholożka Karla Orban. Tłumaczy, dlaczego krytyka nie motywuje do zmiany

Koronawirus, Madonna, fake newsy

Instagram blokuje Madonnę za szerzenie teorii spiskowych na temat koronawirusa

Martwisz się o przyszłość? Oto 7 sposobów, przy pomocy których ze zmartwieniami radzą sobie specjaliści

Odpoczynek to sztuka. Jak nauczyć się odpoczywać?

Odpoczynek to sztuka. Jak nauczyć się odpoczywać?

Zakochanie a miłość. Czym się różnią?

Zakochanie a miłość. Na czym polega różnica?

Miłosz Brzeiński

„Najbardziej wierzymy w to, o czym mało wiemy”. Miłosz Brzeziński o rosnącej popularności teorii spiskowych

Przytulanie mężczyzny. Dlaczego niektórzy ludzie nie chcą się przytulać?

kobieta i mężczyzna, aseksualność

Aseksualność to nowa orientacja seksualna? Tłumaczy Alicja Długołęcka

Kobieta płacze przed lustrem

Czy płacz jest zdrowy? Z czym może być związany? Wyjaśnia psycholożka Anna Cyklińska

Minimalizm – mniej znaczy więcej. Skuś się!

Kobieta wchodzi w obrazek

Fobia społeczna – jak sobie z nią poradzić? Poznaj 6 zasad pracy nad lękiem społecznym

fobia społeczna

Jak czuje się osoba z fobią społeczną? „Pomnóżcie lęk razy sto. Aby był tak silny, że wręcz paraliżujący. Aż poczujecie, że naprawdę palicie się ze wstydu”

ADHD u dorosłych

ADHD u dorosłych – objawy, test. Leczenie ADHD u dorosłych

Toksyczne związki

Toksyczne związki okiem psychoterapeuty. Kiedy związek jest toksyczny?

„Kobiety nie wiedzą, że dzięki hipnozie poród może być praktycznie bezbolesny” – hipnotyzer Daniel Mach tłumaczy, jakie są efekty hipnozy

Efekty hipnozy – leczenie hipnozą, skutki, przeciwwskazania

Kobieta leżąca w łóżku, sprawia wrażenie niewyspanej

Chroniczne zmęczenie – psychotest, przyczyny i zapobieganie

Kobieta siedzi przed namalowanym obrazem i na niego patrzy

Perfekcjonizm. Czy da się go przezwyciężyć? Wyjaśnia psycholożka

Po co nam ta monogamia?

Monogamia – czym jest związek monogamiczny? Rozmowa z psychoterapeutą Pawłem Droździakiem

Kobieta w okularach przeciwsłonecznych

Wytrenuj w sobie kompetencję emocjonalną. Bardzo pomaga w życiu!

Wiesz, co lubi twój mózg? Dowiedz się, co mu służy a co szkodzi

Wiesz, co lubi twój mózg? Dowiedz się, co mu służy a co szkodzi

Psychoterapia / gettyimages

Pierwsza wizyta u psychoterapeuty. Co powinnaś o niej wiedzieć?

Czy to, że czasem nie chcecie się przytulać, jest powodem do zmartwienia? Kilka faktów o związkach i (nie)przytulaniu

„Nie wiem” - i dobrze mi z tym

„Nie wiem i dobrze mi z tym”! Dlaczego czasem takie podejście ma sens?

Bierna agresja / rawpixel

Psycholożka Anna Cyklińska o biernej agresji: „ona gości w naszych życiach tak często, że już nie zwracamy na nią uwagi”

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Wegański chłodnik z botwinką. Bez mleka i jajek, ale z zaskakującymi dodatkami