Przejdź do treści

Co oznacza kserostomia? Poznaj jej przyczyny, objawy oraz metody lecznicze

Przerażona kobieta cierpiąca na kserostomię
Fot. Aaron Amat / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
kobieta na ćwiczeniach
Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?
Ćwiczenia na nogi z obciążeniem
10 propozycji ćwiczeń na nogi z obcjążeniem
Obawiasz się zapalenia zatok? Oto co możesz zrobić, aby tego uniknąć
Oparzenia – czego nie robić, gdy się przydarzą
Oparzenia – dowiedz się, czego nie powinnaś robić, gdy ci się przydarzą
Odpalamy nawilżacze powietrza – poznaj ich korzyści i zagrożenia

Kserostomia to nie choroba, a objaw określający suchość w jamie ustnej. Jest to dość powszechny problem, zwłaszcza osób starszych. Może występować jako izolowany objaw, ale często towarzyszy chorobom ogólnoustrojowym. Stanowi także niepożądany skutek wielu leków i metod terapeutycznych. Sprzyja stanom zapalnym jamy ustnej.

Kserostomia nie jest chorobą samą w sobie, a jedynie objawem, którego istotą jest suchość w jamie ustnej. Częstość kserostomii szacuje się na około 10% populacji ogólnej. Jej występowanie wzrasta z wiekiem i w populacji powyżej 65 roku życia wynosi już około 25%. Do rozwoju kserostomii predysponuje wiele chorób ogólnoustrojowych, jak również niektóre przyjmowane leki i metody terapeutyczne. Nasilenie i stopień uciążliwości dolegliwości są różne, jednakże kserostomia wywołuje przewlekłe stany zapalne jamy ustnej, próchnicę oraz trudności w mówieniu, a te dolegliwości stają się już bardzo kłopotliwe dla chorego. Leczenie kserostomii jest trudne i nie zawsze powszechnie stosowane preparaty są w stanie zlikwidować dyskomfort.

Jakie są rodzaje kserostomii?

Mimo że dolegliwości zawsze sprowadzają się do suchości w jamie ustnej, wyróżniamy kserostomię prawdziwą i rzekomą. Prawdziwa kserostomia jest wynikiem zmniejszonego wydzielania gruczołów ślinowych. Jeżeli zbyt małe jest wydzielanie, ale śluzówka nie wykazuje innych zmian degeneracyjnych, mówimy o typie I kserostomii. W przypadku współwystępowania zaniku błony śluzowej i widocznych zmianach w gruczołach ślinowych – o typie II. Kserostomia objawowa (rzekoma) diagnozowana jest u pacjentów, którzy odczuwają dolegliwości w postaci suchości i pieczenia jamy ustnej, nie stwierdza się u nich objawów obiektywnych, zmian w śliniankach i zmian zanikowych śluzówek.

Jaka jest patogeneza kserostomii?

W przypadku zbyt małego wydzielania śliny istnieje większa tendencja do odkładania się płytki nazębnej i rozwoju próchnicy. Ponadto u pacjentów z kserostomią prawdziwą często stwierdza się zaburzony skład śliny (inna jest zawartość białek, kolonizują ją inne bakterie). Te czynniki sprzyjają rozwojowi stanów zapalnych jamy ustnej, przede wszystkim o etiologii bakteryjnej i grzybiczej. Ponadto istnieje większa tendencja do próchnicy zębów. Niektóre leki przyjmowane przez chorego (zwłaszcza immunosupresyjne) zmieniają odpowiedź organizmu na czynniki zapalne, co sprawia, że pacjenci są bardziej podatni na rozwój stanu zapalnego w jamie ustnej.

Kserostomia i przyczyny dolegliwości

Przyczyn kserostomii jest wiele, czasami mają one związek z miejscowymi zmianami w obrębie błony śluzowej lub są wynikiem nieprawidłowego funkcjonowania gruczołów ślinowych (kamica i stany zapalne ślinianek). Częściej jednak towarzyszą chorobom ogólnoustrojowym. Kserostomię możemy zaobserwować u pacjentów z niewyrównaną cukrzycą, niewydolnością nerek, nadczynnością tarczycy, hiperkalcemią. Kserostomia charakterystyczna jest również dla chorób o podłożu autoimmunologicznym: sarkoidozy, reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), twardziny układowej, tocznia rumieniowatego, zespołu Sjogrena.

Bardzo często do kserostomii prowadzą przyjmowane przez pacjenta leki. Przede wszystkim zaliczamy do nich: opioidy, leki przeciwdepresyjne i neuroleptyczne, ale również leki moczopędne i stosowane w przypadku alergii leki przeciwhistaminowe. Niestety kserostomia jest zjawiskiem częstym u chorych leczonych onkologicznie, zwłaszcza przez radioterapię, której działanie powoduje niszczenie komórek wydzielniczych ślinianek. Zabiegi operacyjne w obrębie jamy ustnej i gruczołów ślinowych także mogą stać się przyczyną rozwijających się dolegliwości.

Zobacz także

Kserostomia – leczenie i metody łagodzenia dolegliwości

Leczenie kserostomii jest trudne i często nie udaje się osiągnąć całkowitego ustąpienia dolegliwości. W celu poprawy jakości życia i złagodzenia objawów najczęściej używa się preparatów zastępczych, czyli tzw. sztucznej śliny. Głównym jej działaniem jest zwiększenie nawilżenia błony śluzowej jamy ustnej, co zmniejsza wrażenie suchości. Preparaty sztucznej śliny występują w postaci płynów, żeli, tabletek do ssania. Jednakże najlepszą skutecznością cechują się aerozole, których aplikacja powoduje powstanie mikrofilmu na całej błonie śluzowej jamy ustnej. U pacjentów, u których zachowana jest czynność wydzielnicza gruczołów ślinowych (potwierdzona w testach), wskazane jest stymulowanie wydzielania śliny, które można osiągnąć poprzez żucie gum bezcukrowych, ssanie cukierków lub kostek lodu. Przy kserostomii leki obejmują zwalczanie stanów zapalnych w obrębie jamy ustnej. Ponadto lekiem wykorzystywanym w terapii jest pilokarpina, której działanie pobudza układ przywspółczulny.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta dotyka szyi aby sprawdzić, czy nie znajdują się na niej wole tarczycy

Wole tarczycowe – jakie są przyczyny powiększenia się tarczycy?

Badanie mające sprawdzić czy chory potrzebuje kolostomii

Czym jest kolostomia i jak wygląda życie po zabiegu? Wskazania do wykonania kolostomii

kobieta pokazuje w jaki sposób wykonywać sztuczne oddychanie

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa – jak wykonać sztuczne oddychanie i masaż serca?

Kobieta trzymająca trzęsące się ręce innej kobiety

Od czego trzęsą się ręce – czyli przyczyny i sposoby leczenia przypadłości

lekarze wykonujący zabieg kauteryzacji

Co to jest kauteryzacja? Wskazania do wykonania zabiegu i jego przebieg

Starsza kobieta z otępieniem

Otępienie – czym jest? Przyczyny i objawy chorób otępiennych

kobieta obejmuje za dłoń osobę cierpiącą na atetozę

Co to jest atetoza? Objawy oraz leczenie zaburzeń neurologicznych

Płaczące dziecko cierpiące na zaburzenia integracji sensorycznej

Zaburzenia integracji sensorycznej – jakie są ich przyczyny i jak z nimi walczyć?

Wykonywane procesu defibrylacji

Defibrylacja – czym jest ten zabieg i w jakim celu się go wykonuje?

ilustracja przedstawiająca adenowirus

Co to jest adenowirus? Charakterystyczne objawy i leczenie

Komar zakażający człowieka febrą

Febra – jakie są przyczyny i objawy żółtej gorączki? W jaki sposób można zarazić się febrą?

Chłopiec z zespołem Williamsa kulący się pod ścianą

Zespół Williamsa – jakie są przyczyny i objawy tej genetycznej choroby?

Kobieta cierpiąca z bólu przez ucisk śledziony

Przyczyny, objawy oraz metody leczenia powiększonej śledziony