Przejdź do treści

Reumatoidalne zapalenie stawów – jakie są jego przyczyny i jak leczyć?

Lekarz dotyka dłoni pacjenta
Czym jest reumatoidalne zapalenie stawów? Fot. narstudio / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta po szczepieniu
Minister zdrowia: dopuszczamy możliwość mieszania szczepionek na COVID-19
Nogi
„Noszenie szpilek nie jest dobre dla kobiecego zdrowia” – przestrzega Pani Fizjotrener
Ela Kowalska testuje Deep Focus from Plants /fot. archiwum prywatne
Deep Focus From Plants, czyli jak pobudziłam swój mózg
Menstruacja w podróży
„Masz okres i szukaj wiatru w polu”. Podróżniczka o dostępności tamponów i podpasek w polskich wsiach i miasteczkach
Wyjechałaś na wakacje i musisz wziąć zwolnienie lekarskie? Nie zapomnij o jednym ważnym obowiązku
Wyjechałaś na wakacje i musisz wziąć zwolnienie lekarskie? Nie zapomnij o jednym ważnym obowiązku

Reumatoidalne zapalenie stawów RZS to jedno z najczęściej występujących schorzeń autoimmunologicznych, którego początek przypada najczęściej na 4 i 5 dekadę życia. W przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów dochodzi do rozwoju stanu zapalnego i zmian zwyrodnieniowych stawów, choć to nie jedyna lokalizacja procesu chorobowego. Leczenie RZS polega na stosowaniu odpowiedniej farmakoterapii, diety, a także rehabilitacji ruchowej.

Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny

Reumatoidalne zapalenie stawów (gościec) to choroba autoimmunologiczna, która rozwija się w efekcie nadreaktywności układu immunologicznego. Rozpoznaje on błędnie własne tkanki jako obce i syntetyzuje przeciwko nim przeciwciała, które prowadzą do uszkodzenia komórek. Autoprzeciwciała generują powstanie stanu zapalnego w błonie maziowej stawów, co prowadzi do jej przerostu i pogrubienia. W kolejnych etapach choroby dochodzi do niszczenia przylegających do błony maziowej struktur – więzadeł, ścięgien, chrząstki czy kości. Ostatecznie – dochodzi do zwyrodnienia stawów.

Czy reumatoidalne zapalenie stawów jest dziedziczne? W rozwoju RZS na pewno znaczenie mają predyspozycje genetyczne – ryzyko wystąpienia choroby u dzieci tych rodziców, którzy chorują na RZS jest kilkukrotnie wyższe. Nie oznacza to jednak pewności, że osoba obciążona rodzinnym występowaniem reumatoidalnego zapalenia stawów na pewno zachoruje – do tego konieczne jest współoddziaływanie rozmaitych czynników środowiskowych. Czynniki ryzyka rozwoju RZS to przede wszystkim:

  • płeć żeńska – kobiety chorują 3 razy częściej niż mężczyźni,
  • wiek – ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem,
  • stres,
  • palenie papierosów,
  • zakażenia bakteryjne i wirusowe.

Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy

Pierwsze objawy reumatoidalnego zapalenia stawów nie są charakterystyczne i nie wskazują jednoznacznie na chorobę reumatyczną. Często nie są one też na tyle dokuczliwe, aby udać się od razu do lekarza. Choroba może rozwijać się i niszczyć tkanki przez kilka tygodni lub miesięcy bez postawienia prawidłowego rozpoznania.

Gdy rozwija się reumatoidalne zapalenie stawów, objawy wczesne przypominają grypę. Pojawia się ogólne osłabienie i zmęczenie, stan podgorączkowy lub gorączka, bóle mięśni i stawów, zwłaszcza dłoni i nadgarstków. Dolegliwościom towarzyszą obniżenie nastroju, ogólne rozbicie, problemy ze snem. Chory zauważa, że rano potrzebuje kilka minut, aby się rozruszać (sztywność poranna) i nie jest w stanie całkowicie wyprostować sylwetki lub rąk, a precyzyjne ruchy palców sprawiają trudności. Następnie dochodzą obrzęki i długotrwały ból stawów, który jest powodem wizyty lekarskiej.

Do objawów artretyzmu zalicza się:

  • silny ból stawów i kości, który utrudnia lub uniemożliwia poruszanie się,
  • zniekształcenie, wykrzywienie, przykurcze stawów,
  • obrzęk stawów,
  • sztywność poranną – sztywność, która uniemożliwia wykonywanie przez około godzinę po przebudzeniu się,
  • przewlekłe uczucie zmęczenia i osłabienia,
  • stany podgorączkowe i gorączki bez infekcji,
  • brak apetytu, spadek wagi.

Ogólnoustrojowe objawy reumatoidalnego zapalenia stawów dotyczą: przewlekłego uczucia zmęczenia, występowania stanów podgorączkowych, braku apetytu i niewielkiej utraty masy ciała. Pojawia się także osłabienie siły mięśniowej, ból mięśni oraz ich zaniki. U chorych rozwija się osteoporoza i neuropatie nerwu łokciowego, pośrodkowego lub piszczelowego. W ścięgnach nad wyprostną częścią stawów wyrastają guzki reumatoidalne, czyli niebolesne zgrubienia. Mogą one pojawić się także w narządach wewnętrznych: płucach, nerkach i mięśniu sercowym.

Diagnoza reumatoidalnego zapalenia stawów

Podstawowymi kryteriami rozpoznania reumatoidalnego zapalenia stawów są:

  • sztywność poranna,
  • obrzęk minimum 3 stawów,
  • zapalenie stawów rąk,
  • typowe zmiany radiologiczne,
  • obecność czynnika reumatoidalnego wykryta w badaniach krwi,
  • zapalenie błony maziowej co najmniej jednego stawu,
  • czas trwania objawów wynosi powyżej 6 tygodni.

Jakie badanie krwi na reumatoidalne zapalenie stawów warto wykonać? Na pewno wskazane jest oznaczenie poziomu czynnika reumatoidalnego RF, przeciwciał przeciwko cyklicznemu peptydowi cytrulinowemu anty – CCP oraz OB.

Reumatoidalne zapalenie stawów – jak leczyć?

Środki farmakologiczne stosowane w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów łagodzą objawy choroby oraz zapobiegają niszczeniu tkanek i komórek stawów. Powinny zostać wdrożone od razu po rozpoznaniu, ponieważ zwiększa się wtedy szansa na łagodniejszy przebieg, uniknięcie ciężkich powikłań i jak najdłuższe zachowanie sprawności fizycznej. Farmaceutyki, które są stosowane w leczeniu artretyzmu, dzieli się na dwa typy: łagodzące ból i objawy zapalne oraz leki modyfikujące przebieg choroby.

Leki łagodzące ból i objawy to niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) i glikokortykosteroidy (GKS). Pierwsze z nich nie zapobiegają uszkodzeniom tkanek, a ich działanie jest wyłącznie objawowe. Hamują wydzielanie enzymów, które biorą udział w procesie zapalnym, dzięki czemu redukują ból i obrzęk. Glikokortykosteroidy wykazują bardzo silne działanie immunosupresyjne. Zmniejszają ilość i aktywność limfocytów odpowiedzialnych za niszczenie komórek. Poza tym blokują wydzielanie enzymu fosfolipazy A2, biorącej udział w zapaleniu. Działają szybko, redukują objawy w zaledwie kilka dni.

Środki farmakologiczne modyfikujące przebieg choroby spowalniają jej postęp, ograniczają uszkodzenie stawów, poprawiają ruchomość i zmniejszają ból. Ich działanie polega na hamowaniu błędnych reakcji układu immunologicznego. W leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów lekiem z wyboru jest metotreksat.

Jedną z nowocześniejszych metod są leki biologiczne. Są wytwarzane metodą inżynierii genetycznej, dlatego mogą naśladować funkcje białek ludzkich i wpływać na receptory komórkowe. Ich zastosowanie już na wczesnym etapie choroby znacząco zmniejsza nasilenie objawów i zapobiega uszkodzeniom stawów. W każdym innym stadium zmniejszają ból i powstrzymują progresję, dlatego są stosowane w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów o przebiegu agresywnym. Leki biologiczne przedłużają okresy remisji i poprawiają jakość życia chorych.

ręka i liść

Dieta przy reumatoidalnym zapaleniu stawów – co jeść?

Produkty, które spożywa osoba, zmagająca się z chorobami stawów, powinny dostarczać substancji niezbędnych do ich budowy oraz regeneracji. Niedobory pewnych składników przyspieszą proces chorobowy: degenerację i niszczenie tkanek. Dieta w reumatoidalnym zapaleniu stawów powinna zawierać:

  • białko, ponieważ jest budulcem chrząstek, mięśni i struktur okołostawowych. Jego głównym źródłem są: rośliny strączkowe, ziarna zbóż, orzechy, otręby, niełuskany ryż, soczewica, ciecierzyca, soja, kasza gryczana oraz drób, mleko i przetwory mleczne (jeżeli nie wykazano alergii i nietolerancji),
  • antyoksydanty, które opóźniają starzenie się stawów. Ich źródłem są surowe owoce i warzywa: kapusta, buraki, ogórki, marchew, szpinak, pietruszka, brokuły, porzeczki, wiśnie, truskawki, żurawina, jagody, borówki, winogron,
  • nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, ponieważ zwiększają ruchomość w stawach i zapobiegają powstawaniu miażdżycy. Najwięcej tego składnika znajduje się w: rybach (łosoś, makrela, halibut, tuńczyk, sardynki), owocach morza, orzechach włoskich, siemieniu lnianym, olejach roślinnych (oliwa z oliwek, olej lniany),
  • przyprawy, które wykazują działanie przeciwzapalne: imbir, szałwia, goździki, kurkuma, mięta, majeranek, chrzan, bazylia,
  • błonnik pokarmowy, który wykazuje działanie zmniejszające wskaźniki zapalne. Znajduje się w pełnoziarnistym pieczywie, płatkach owsianych, grube kasze, brązowy ryż,
  • produkty bogate w witaminę D (ryby), wapń (ryby, migdały, napoje sojowe), żelazo (zielone rośliny, czerwone mięso).

Pewne produkty wykazują działanie, które może predysponować do powstania stanu zapalnego. Ponadto utrudniają wchłanianie niektórych składników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. W reumatoidalnym zapaleniu stawów dieta nie powinna zawierać:

  • tłuszczów zwierzęcych, ponieważ zwiększają możliwość zachorowania na miażdżycę i zmniejszają wydzielanie soku żołądkowego,
  • produktów przetworzonych oraz zawierających konserwanty: fast foody, chipsy, słodycze, przekąski, zupy i sosy z torebek,
  • kwasów omega-6, ponieważ utrudniają wchłanianie kwasów omega-3. Są one zawarte w oleju słonecznikowym, sojowym, rzepakowym,
  • tłuszczów trans, ponieważ nasilają stan zapalny: margaryna i masło roślinne, tłuszcze zwierzęce,
  • warzyw psiankowatych, ponieważ nasilają objawy. Są to: pomidory, bakłażan, papryka,
  • składników, które mogą powodować alergie i nietolerancje pokarmowe zawarte w produktach mlecznych (laktoza), pszennych (gluten) i w drobiu.

 

Bibliografia:

  1. Luft S., Metody diagnostyki serologicznej w reumatologii; Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996
  2. Odrowąż – Sypniewska G., Diagnostyka laboratoryjna wybranych chorób reumatycznych; MedPharm Polska 2011
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Kamila Bogucka i Lidia Wójcik, "Ogarnij Hashimoto”/ Archiwum prywatne

„Hashimoto pojawia się po coś. To sygnał ciała, że nie jesteśmy dla siebie numerem jeden” – uważają Lidia Wójcik i Kamila Bogucka z „Ogarnij Hashimoto”

Prądy interferencyjne – wskazania, skutki uboczne, cena

Masaż wirowy – rodzaje, wskazania, przygotowanie, cena

Rotor rehabilitacyjny – czym jest i jaki wybrać?

Szyna CPM – co to jest, jak ćwiczyć? Wypożyczalnie szyn

Budowa kolana – rzepka, łąkotka, więzadła

Staw Choparta i Lisfranca – budowa, funkcje, leczenie urazów

Staw kolanowy – budowa, urazy, jak wzmocnić kolana

Kobieta leży na łóżku

Leki na tarczycę można przyjmować na noc? Dlaczego niektórzy pomimo leków wciąż czują się źle? Wyjaśniają autorki „Ogarnij Hashimoto”

Gościec stawowy – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

dna moczanowa

Jak pozbyć się kwasu moczowego? Co podwyższa jego stężenie?

Zespół bolesnego barku – przyczyny, objawy, rehabilitacja

USG stawów – wskazania, przygotowanie i przebieg badania

choroby tarczycy

Czy osoby z chorobami tarczycy mogą oddawać krew?

Dziewczyna stoi przy krze lodowej

Krioterapia – co to jest, przeciwwskazania, przygotowanie

Łuszczyca

„Łuszczyca w niczym nas nie ogranicza, możemy spełniać swoje marzenia, realizować się zawodowo, żyć normalnie”

Metionina - działanie, źródła w pożywieniu i suplementacja

Metionina – działanie, źródła w pożywieniu i suplementacja

zmęczenie w Hashimoto

Jak uporać się ze zmęczeniem w Hashimoto? Kamila Bogucka dzieli się swoją historią

Ból nóg na zmianę pogody – jak sobie pomóc?

Leczenie biologiczne – gdy „zwykłe” leki nie działają. Na co pomaga? Komu przysługuje?

Psychosomatyczne objawy Hashimoto

Psychosomatyczne objawy Hashimoto. Przyjmujesz hormony, odstawiłaś gluten i nadal czujesz się źle? Jest jeszcze jedna rzecz, której powinnaś spróbować

Hashimoto a dieta bezglutenowa

Hashimoto a gluten – dieta bezglutenowa przy Hashimoto

Hormonami tarczycy nie da się wyleczyć otyłości

„Brzuch tarczycowy? Nie ma takiego objawu. Mylimy pojęcia” – mówi endokrynolog Maciej Jędrzejowski

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?