Przejdź do treści

Co to jest atetoza? Objawy oraz leczenie zaburzeń neurologicznych

kobieta obejmuje za dłoń osobę cierpiącą na atetozę
Fot. Africa Studio / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Przetrwaj upały - mamy nowe patenty
Jak przetrwać upał? Osiem nieoczywistych sposobów na ochłodę
Kobieta
Mózg a upał. Dlaczego przez odwodnienie słabiej myślimy? Wyjaśnia psycholożka dr Milena Marczak
Jak wyciągnąć kleszcza? Czym to zrobić i jakie są kolejne kroki?
Jak wyciągnąć kleszcza? Czym to zrobić i jakie są kolejne kroki? Wyjaśnia lekarka Anna Ratajczak
Kobiety w laboratorium
Koronawirus SARS-CoV-2 wyciekł z laboratorium? „Dowody są przytłaczające”
Kobieta
Masz problem z obrzękami? Sprawdź poziom kortyzolu

Atetoza, czyli ruchy atetotyczne, to zaburzenie neurologiczne objawiające się powolnymi, mimowolnymi ruchami kończyn, prowadzącymi do nienaturalnego ułożenia ciała. Atetoza sama w sobie nie jest konkretną jednostką chorobową, lecz objawem jakiegoś schorzenia.

Atetoza jest wynikiem uszkodzenia układu pozapiramidowego w mózgowiu, który odpowiedzialny jest za niezależną od naszej woli koordynację ruchową. Najczęściej pojawia się u dzieci cierpiących na mózgowe porażenie dziecięce. Atetoza obniża znacząco sprawność chorych, dlatego niezwykle ważna jest odpowiednio przeprowadzana rehabilitacja.

Co to jest atetoza i jakie są jej przyczyny?

Atetozą nazywamy schorzenie neurologiczne, które polega na niezależnych od woli, powolnych, nierytmicznych ruchach skrętnych obwodowych części ciała (kończyn górnych, rzadziej dolnych).

Pojawienie się atetozy jest wynikiem uszkodzenia tzw. układu pozapiramidowego i należących do niego jąder podstawnych (struktur znajdujących się w mózgu). Układ pozapiramidowy koordynuje motorykę człowieka – ułatwia rozpoczęcie i płynne kontynuowanie wszystkich ruchów, ma także wpływ na napięcie mięśniowe. Odpowiada również za prawidłową postawę ciała. Gdy struktury te zostaną uszkodzone pod wpływem patologicznego bodźca, pojawia się nieprawidłowa stymulacja nerwów obwodowych, co powoduje zaburzenia ruchu w postaci nieskoordynowanych skurczów mięśni agonistycznych i antagonistycznych (działających przeciwstawnie). Cały ten proces odbywa się poza wolą i świadomością. Atetoza może się przyczyniać do zaburzeń ruchowych lub znacznie uniemożliwiać życie chorym. Wśród wielu procesów patologicznych, które mogą objawiać się ruchami atetotycznymi, do najważniejszych należą:

  • mózgowe porażenie dziecięce,
  • choroby genetyczne: choroba Huntingtona, choroba Wilsona, fenyloketonuria,
  • żółtaczka jąder podkorowych u noworodków,
  • udary, guzy i urazy mózgu.

Mózgowe porażenie dziecięce, w szczególności jego postać pozapiramidowa (dyskinetyczna), objawia się u chorych ruchami atetotycznymi. Choroba ta spowodowana jest uszkodzeniem mózgowia podczas końcowego okresu ciąży, w trakcie lub bezpośrednio po porodzie, co wywołuje niepostępujące, jednak trwałe neurologiczne deficyty u rozwijającego się dziecka. Mózgowe porażenie dziecięce może rozwinąć się jako wynik niedotlenienia w ciąży, urazu okołoporodowego, krwawienia śródczaszkowego, przedwczesnego porodu lub neuroinfekcji.

Żółtaczka jąder podkorowych u noworodków (kernicterus), mogąca w zaawansowanym stadium dawać objawy atetozy, spowodowana jest destrukcyjnym wpływem podwyższonego poziomu bilirubiny niezwiązanej na układ nerwowy. Rozwija się ona zazwyczaj w chorobie hemolitycznej noworodków, jako następstwo konfliktu serologicznego.

Dziewczynka z mózgowym porażeniem dziecięcym na terapii

Jakie są objawy atetozy?

Atetoza objawia się przede wszystkim występowaniem powolnych, nienaturalnych ruchów, głównie kończyn górnych, choć czasami mogą one dotyczyć także twarzy, karku, a nawet całego tułowia. Mięśnie kończyn dolnych oraz mięśnie gałek ocznych przeważnie są mniej dotknięte tym zaburzeniem. Ruchy najbardziej widać w obrębie palców dłoni. Mogą występować po jednej lub po obu stronach ciała. Ruchy atetotyczne bywają różnorodne i u każdego chorego wyglądają inaczej, chociaż zwykle powtarzają się w sposób stereotypowy. Wywołuje je napięcie emocjonalne i próby poruszania się. Chorzy nie są w stanie ich zatrzymać ani nawet kontrolować. Odbywają się zwykle w maksymalnym możliwym zakresie, co często prowadzić może nawet do bólu mięśni i stawów. Co charakterystyczne, atetoza nasila się już w momencie zamiaru wykonania ruchu, a utrzymuje się w spoczynku i zanika we śnie. Głowa podczas napadu atetozy może poruszać się powoli do przodu, na boki lub do góry. Twarz przybiera wyraz groteskowy z szerokim uśmiechem i wyszczerzonymi zębami. Kończyny górne wykonują ruchy rotacyjne (nawracania i przywracania), palce natomiast poruszają się zwykle niezależnie od siebie – większość z nich jest nadmiernie zgięta i powykręcana, reszta pozostaje wyprostowana. Kończyny dolne wykonujące ruchy atetotyczne mogą powodować zaburzenia stabilności i postawy ciała. Takie niekontrolowane ruchy znacznie ograniczają zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych – jedzenie, samodzielną higienę osobistą czy pisanie.

Na czym polega leczenie atetozy?

Mózgowe porażenie dziecięce z atetozą jest trwałą chorobą, która – choć nie postępuje – jest nieuleczalna. Leczenie farmakologiczne nie przynosi zadowalających rezultatów, dlatego w opiece nad tymi osobami bardzo ważna jest długotrwała, kompleksowa rehabilitacja, która ma na celu stopniowe usprawnianie ruchowe, znoszenie przykurczy i nadmiernego napięcia mięśniowego. W wielu przypadkach udaje się uzyskać poprawę sprawności chorych, a co za tym idzie – także podnieść komfort ich życia.

Żółtaczka jąder podkorowych w początkowym stadium może być leczona fototerapią i transfuzją wymienną. Jednak rezultaty terapii obniżającej poziom bilirubiny są zazwyczaj nieznaczne.

Zobacz także

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Ryszard Podemski: Kompendium neurologii. Gdańsk: Via Medica.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Terapia… lasem

Kury

Zgłoszono pierwszy przypadek ptasiej grypy H10N3 u człowieka

„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – komfort w chorobie w starszym wieku. Na czym polega? Czy możemy się tego nauczyć?

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Wiesz, że medytacja działa na mózg i geny? Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje

Relaksacja Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

Kobieta

Czujesz że twój mózg potrzebuje pozytywnego doładowania? Ale jak to zrobić? Podpowiadamy

Neurony lustrzane – rola w funkcjonowaniu społecznym

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Galwanizacja – co to jest, działanie i przeciwwskazania

Płat ciemieniowy mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Kobieta

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Płat czołowy mózgu – funkcje, uszkodzenia, zaniki korowe

Rdzeń kręgowy – budowa, funkcje i skutki urazu rdzenia

Śródmózgowie – budowa, funkcje i uszkodzenia

Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

„Mózg nie lubi samotności”. Neurolożka dr n. med. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Najpopularniejsze

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?