Przejdź do treści

Co to jest atetoza? Objawy oraz leczenie zaburzeń neurologicznych

kobieta obejmuje za dłoń osobę cierpiącą na atetozę
Fot. Africa Studio / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Fot. Pexels.com
Witaminy i suplementy – jakich potrzebujemy latem?
parówki
Co siedzi w parówkach? Wzięłyśmy je pod lupę
najlepsza pora dnia
Najlepsza pora dnia na zdrowy nawyk to…
Bruschetta z brzoskwiniami
Bruschetta z brzoskwiniami
Sezon na truskawki w pełni. Oto przepis na pyszne bułeczki z tymi owocami

Atetoza, czyli ruchy atetotyczne, to zaburzenie neurologiczne objawiające się powolnymi, mimowolnymi ruchami kończyn, prowadzącymi do nienaturalnego ułożenia ciała. Atetoza sama w sobie nie jest konkretną jednostką chorobową, lecz objawem jakiegoś schorzenia.

Atetoza jest wynikiem uszkodzenia układu pozapiramidowego w mózgowiu, który odpowiedzialny jest za niezależną od naszej woli koordynację ruchową. Najczęściej pojawia się u dzieci cierpiących na mózgowe porażenie dziecięce. Atetoza obniża znacząco sprawność chorych, dlatego niezwykle ważna jest odpowiednio przeprowadzana rehabilitacja.

Co to jest atetoza i jakie są jej przyczyny?

Atetozą nazywamy schorzenie neurologiczne, które polega na niezależnych od woli, powolnych, nierytmicznych ruchach skrętnych obwodowych części ciała (kończyn górnych, rzadziej dolnych).

Pojawienie się atetozy jest wynikiem uszkodzenia tzw. układu pozapiramidowego i należących do niego jąder podstawnych (struktur znajdujących się w mózgu). Układ pozapiramidowy koordynuje motorykę człowieka – ułatwia rozpoczęcie i płynne kontynuowanie wszystkich ruchów, ma także wpływ na napięcie mięśniowe. Odpowiada również za prawidłową postawę ciała. Gdy struktury te zostaną uszkodzone pod wpływem patologicznego bodźca, pojawia się nieprawidłowa stymulacja nerwów obwodowych, co powoduje zaburzenia ruchu w postaci nieskoordynowanych skurczów mięśni agonistycznych i antagonistycznych (działających przeciwstawnie). Cały ten proces odbywa się poza wolą i świadomością. Atetoza może się przyczyniać do zaburzeń ruchowych lub znacznie uniemożliwiać życie chorym. Wśród wielu procesów patologicznych, które mogą objawiać się ruchami atetotycznymi, do najważniejszych należą:

  • mózgowe porażenie dziecięce,
  • choroby genetyczne: choroba Huntingtona, choroba Wilsona, fenyloketonuria,
  • żółtaczka jąder podkorowych u noworodków,
  • udary, guzy i urazy mózgu.

Mózgowe porażenie dziecięce, w szczególności jego postać pozapiramidowa (dyskinetyczna), objawia się u chorych ruchami atetotycznymi. Choroba ta spowodowana jest uszkodzeniem mózgowia podczas końcowego okresu ciąży, w trakcie lub bezpośrednio po porodzie, co wywołuje niepostępujące, jednak trwałe neurologiczne deficyty u rozwijającego się dziecka. Mózgowe porażenie dziecięce może rozwinąć się jako wynik niedotlenienia w ciąży, urazu okołoporodowego, krwawienia śródczaszkowego, przedwczesnego porodu lub neuroinfekcji.

Żółtaczka jąder podkorowych u noworodków (kernicterus), mogąca w zaawansowanym stadium dawać objawy atetozy, spowodowana jest destrukcyjnym wpływem podwyższonego poziomu bilirubiny niezwiązanej na układ nerwowy. Rozwija się ona zazwyczaj w chorobie hemolitycznej noworodków, jako następstwo konfliktu serologicznego.

Chcesz mieć lepszą koncentrację?

Umiejętność skupienia się to prawdziwy skarb – sprawia, że wszystko idzie łatwiej i przyjemniej. Sprawdź jak WIMIN może wesprzeć Twoją koncentrację.

Sprawdź
Dziewczynka z mózgowym porażeniem dziecięcym na terapii

Jakie są objawy atetozy?

Atetoza objawia się przede wszystkim występowaniem powolnych, nienaturalnych ruchów, głównie kończyn górnych, choć czasami mogą one dotyczyć także twarzy, karku, a nawet całego tułowia. Mięśnie kończyn dolnych oraz mięśnie gałek ocznych przeważnie są mniej dotknięte tym zaburzeniem. Ruchy najbardziej widać w obrębie palców dłoni. Mogą występować po jednej lub po obu stronach ciała. Ruchy atetotyczne bywają różnorodne i u każdego chorego wyglądają inaczej, chociaż zwykle powtarzają się w sposób stereotypowy. Wywołuje je napięcie emocjonalne i próby poruszania się. Chorzy nie są w stanie ich zatrzymać ani nawet kontrolować. Odbywają się zwykle w maksymalnym możliwym zakresie, co często prowadzić może nawet do bólu mięśni i stawów. Co charakterystyczne, atetoza nasila się już w momencie zamiaru wykonania ruchu, a utrzymuje się w spoczynku i zanika we śnie. Głowa podczas napadu atetozy może poruszać się powoli do przodu, na boki lub do góry. Twarz przybiera wyraz groteskowy z szerokim uśmiechem i wyszczerzonymi zębami. Kończyny górne wykonują ruchy rotacyjne (nawracania i przywracania), palce natomiast poruszają się zwykle niezależnie od siebie – większość z nich jest nadmiernie zgięta i powykręcana, reszta pozostaje wyprostowana. Kończyny dolne wykonujące ruchy atetotyczne mogą powodować zaburzenia stabilności i postawy ciała. Takie niekontrolowane ruchy znacznie ograniczają zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych – jedzenie, samodzielną higienę osobistą czy pisanie.

Na czym polega leczenie atetozy?

Mózgowe porażenie dziecięce z atetozą jest trwałą chorobą, która – choć nie postępuje – jest nieuleczalna. Leczenie farmakologiczne nie przynosi zadowalających rezultatów, dlatego w opiece nad tymi osobami bardzo ważna jest długotrwała, kompleksowa rehabilitacja, która ma na celu stopniowe usprawnianie ruchowe, znoszenie przykurczy i nadmiernego napięcia mięśniowego. W wielu przypadkach udaje się uzyskać poprawę sprawności chorych, a co za tym idzie – także podnieść komfort ich życia.

Żółtaczka jąder podkorowych w początkowym stadium może być leczona fototerapią i transfuzją wymienną. Jednak rezultaty terapii obniżającej poziom bilirubiny są zazwyczaj nieznaczne.

Zobacz także

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Ryszard Podemski: Kompendium neurologii. Gdańsk: Via Medica.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

„Nie powinny odkładać ciąży kobiety ze schorzeniami ginekologicznymi – endometriozą, zaburzeniami endokrynologicznymi, na przykład zespołem policystycznych jajników” – mówi prof. Marzena Dębska

„Zajęcia jogi śmiechu działają jak masaż twarzy, a przecież śmiech prostuje opadające kąciki ust. Po co myśleć o zmarszczkach? Ważniejsze jest życie pełne radości” – mówi Piotr Bielski, jogin śmiechu

„Ja nie lubię swojego brzucha. Mam sobie wmawiać, że jest zajebisty, jak nie jest? Ale nie jest tak słaby, żebym miała się go bardzo wstydzić i nie wychodzić na plażę” – mówi Ewa Zakrzewska, modelka plus size

„Jesteśmy w światowej czołówce, jeśli chodzi o spożywanie cukru. Jesteśmy jedną z najszybciej tyjących narodowości na świecie!” – mówi Agnieszka Wiśniewska, założycielka Fundacji Szczęśliwi Bez Cukru

Zainteresują cię również:

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

Po co urozmaicać dietę?

Po co urozmaicać dietę?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta dotyka szyi aby sprawdzić, czy nie znajdują się na niej wole tarczycy

Wole tarczycowe – jakie są przyczyny powiększenia się tarczycy?

Badanie mające sprawdzić czy chory potrzebuje kolostomii

Czym jest kolostomia i jak wygląda życie po zabiegu? Wskazania do wykonania kolostomii