Przejdź do treści

Dystres – czym jest i jak sobie z nim radzić? Jak odróżnić go od eustresu

Dystres - czym jest i jak sobie z nim radzić? Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Zdaniem psychologów można wyróżnić dwa główne rodzaje stresu ze względu na typ przeżywanych emocji, tj. eustres i dystres. Pierwszy z tych rodzajów wiąże się z uczuciami pozytywnymi, a drugi z negatywnymi. To właśnie dystres może prowadzić do wielu poważnych zaburzeń psychicznych, przeciążenia organizmu i różnych chorób organicznych.

Dystres to pojęcie, po raz pierwszy zdefiniowane przez Hansa Seyle, który uznał, że stres może mieć pozytywny lub negatywny wpływ na zdrowie. Zdaniem tego badacza, zajmującego się specyfiką napięć psychicznych i stresów w życiu codziennym, dystres powoduje pejoratywne oddziaływanie na ludzkie zdrowie fizyczne i psychiczne. Koncepcja stresu Seylego jest jedną z najbardziej znanych i popularnych, a zgodnie z nią dystres może prowadzić nie tylko do zaburzenia równowagi organizmu, ale także do różnego rodzaju chorób, także tych somatycznych. Ten negatywny rodzaj stresu pojawia się w momencie, gdy człowiek dysponuje niewystarczającymi zasobami do radzenia sobie z daną sytuacją.  

Jakie są objawy i konsekwencje dystresu? 

Dystres powoduje wiele objawów fizycznych, które początkowo mogą być niestety bagatelizowane przez człowieka. Po pewnym czasie konsekwencje są jednak na tyle poważne, że konieczna może być wizyta u lekarza. Do najważniejszych objawów dystresu można zakwalifikować: 

  • smutek i przygnębienie; 
  • brak chęci do życia; 
  • objawy somatyczne takie jak nudności, wymioty, biegunki, zawroty głowy; 
  • poczucie zmęczenia;  
  • napięcie mięśni; 
  • bardzo negatywne nastawienie do życia i codziennych wyzwań. 

Dodatkowo dystres może prowadzić do pewnych zachowań, które są nieodpowiednie w kontekście radzenia sobie, a więc do nadużywania alkoholu i narkotyków, a także wybuchów płaczu oraz depresji.  

Dystres, traktowany jako długotrwały i chroniczny stres, może powodować wiele negatywnych konsekwencji. Przede wszystkim mogą pojawić się problemy ze zdrowiem psychicznym takie jak depresja, zaburzenia lękowe, załamanie nerwowe oraz wypalenia (także to zawodowe).  

Do drugiej grupy skutków dystresu należą choroby somatyczne takie jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, zapalenie jelit, choroba wieńcowa oraz problemy skórne i alergie. Oczywiście część z tych somatycznych zaburzeń jest spowodowana przez kilka oddziałujących czynników, na przykład wpływać może dystres, nieodpowiednia dieta, brak ruchu, a także kwestie genetyczne.  

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Zdrowie umysłu, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z głębokim skupieniem, 30 saszetek
139,00 zł
Zdrowie umysłu
Less Stress from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł
Zdrowie umysłu
Deep Focus from Plants 60 kaps. wegański
60,00 zł
Zdrowie umysłu
Miralo Sen, Suplement na dobry sen, 20 kapsułek
20,99 zł
PROMOCJA
Zdrowie umysłu
WIMIN Głębokie skupienie, 30 kaps.
20,00 zł 79,00 zł
Jak kontrolować stres?

Stres jako reakcja organizmu na zagrożenie 

Stres od wieków jest jedną z reakcji organizmu na zagrożenie. W czasach historycznych, przede wszystkim w okresie przed naszą erą, każdy rodzaj stresu był potrzebny. Szczególne znaczenie miała reakcja „walcz lub uciekaj”, której celem było odpowiednie działanie w zagrożeniu, na przykład w czasie polowania lub ataku ze strony dzikich zwierząt. Niestety wraz z biegiem kolejnych wieków, stres zaczął stawać się reakcją nie tylko na zagrożenia fizyczne, ale także na różne bodźce psychiczne takie jak problemy w pracy, egzaminy w szkole i na studiach, trudności w relacjach z innymi ludźmi. Stres w psychologii traktowany jest jako reakcja na zagrożenie, której celem jest stworzenie jak najlepszych warunków do przetrwania dla organizmu. Obecnie dystres pojawia się także w sytuacjach, które nie są zagrażające z fizycznego punktu widzenia. Dystres znacznie osłabia ludzki układ odpornościowy, może prowadzić do wielu chorób fizycznych i psychicznych, a tym samym nie jest reakcją adaptacyjną.

Mózg pełen różnych emocji

Przykłady dystresu 

Dystres mogą spowodować różne czynniki, oddziałujące na człowieka. Do bardziej wyrazistych przykładów można zakwalifikować wojnę, katastrofy naturalne, pandemię, a także poważne choroby. Dobrze zdawać sobie sprawę z tego, że dystres może być spowodowany również innymi bodźcami takimi jak chroniczne trudności w pracy, w relacjach z partnerem, albo też zbyt duże napięcie związane z łączeniem pracy i nauki.  

Jak sobie radzić z dystresem?  

Sposób radzenia sobie z dystresem zależy od wielu różnych czynników, a w tym od indywidualnych zasobów organizmu. Do tych zasobów można zakwalifikować między innymi stan zdrowia, finanse, wsparcie społeczne, wiedzę oraz czas. Niestety nie każdy dysponuje tymi zasobami, dlatego też musi znaleźć odpowiednie, społecznie akceptowalne i zdrowe, sposoby radzenia sobie ze stresem.

Do najważniejszych metod należą: 

  • znalezienie czasu na odpoczynek po szkole, pracy, wychowywaniu dzieci, obowiązkach domowych, przy czym forma relaksu może być dowolna; 
  • rozwijanie własnych zainteresowań; 
  • poszukanie wsparcia od bliskich osób, na przykład współmałżonka, koleżanek, rodziców,; 
  • rozmowa ze specjalistą, czyli psychologiem lub psychoterapeutą; 
  • skorzystanie z różnych zajęć takich jak medytacja, relaksacja, joga, nauka oddychania przeponą; 
  • aktywność fizyczna, zdrowa dieta, odpowiednia higiena snu.  
Kobieta

Szczególne znaczenie ma zadbanie o siebie, zarówno w kontekście fizycznym, jak i psychicznym. Bardzo ważne jest zorganizowanie czasu tylko dla siebie i robienie tego, co sprawia największą przyjemność. Dla niektórych będzie to oglądanie seriali, dla innych czytanie książek, albo jazda na rowerze. Istotne jest stworzenie sobie takich warunków, które pozwolą na osiągnięcie dobrostanu psychicznego, a więc uspokojenie się, zrelaksowanie i wyciszenie.  

Dobrą opcją jest poszukanie wsparcia ze strony innych osób, na przykład przyjaciół, rodziny lub specjalistów. Do psychologa lub psychoterapeuty warto wybrać się w sytuacji, gdy własne zasoby do radzenia sobie z dystresem są niewystarczające. Dodatkowo, gdy pojawiają się poważne objawy psychosomatyczne, konsultacja psychologiczna może być wskazana. Z kolei w sytuacji, gdy dystres doprowadził do chorób fizycznych, warto wybrać się do lekarza pierwszego kontaktu i zdecydować na badania. Spore znaczenie ma także profilaktyka, a więc przeciwdziałanie sytuacjom stresowym, o ile jest to możliwe w danym przypadku.  

Źródła:  

  1. http://www.h-ph.pl/hyg.php?opc=AR&lng=pl&art=600 [dostęp: 30.11.2022] 
  1. https://repozytorium.ukw.edu.pl/handle/item/1000 [dostęp: 30.11.2022] 

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Lubisz oglądać stare zdjęcia? Uważaj, żeby wspomnieniom nie poświęcać za dużo czasu!

Kobieta

Co może boleć ze stresu? Sprawdź, zanim sięgniesz po leki przeciwbólowe

Eustres – czym jest, kogo dotyczy i jakie ma zalety? Eustres a dystres 

Kobieta ćwiczy jogę

Witaj Słońce! Poświęć 20 minut o poranku na te ćwiczenia, a poczujesz się jak nowo narodzona

Kim jest osoba niebinarna? Co różni interpłciowość i niebinarność?

Dorosłe dzieci z rodzin dysfunkcyjnych – kim są, jak rozpoznać u siebie problem DDD?

Kobieta ma orgazm

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

Kobieta

Nie planuj wszystkiego. „Patrzymy często tam, gdzie chcemy się znaleźć, i przez to zdarza nam się przeoczyć to, co dzieje się tu i teraz”

Zmęczeni ludźmi, czyli jak się nie wypalić w kontaktach z innymi

"Trudne dzieciństwo najczęściej generuje trudną dorosłość. Ale nie musi tak być" - podkreśla psycholożka

„Trudne dzieciństwo najczęściej generuje trudną dorosłość. Ale nie musi tak być” – podkreśla psycholożka

10 sposobów na to, by nie zwariować. Radzi Kasia Bem

„Pracując fizjoterapeutycznie, na twarzy pacjenta pojawia się uśmiech albo łzy – ale nie takie spowodowane bólem fizycznym” – o terapii uwalniania stresu mówi mgr Paulina Wciórka / archiwum prywatne

„Podczas pracy fizjoterapeutycznej na twarzy pacjenta pojawia się uśmiech albo łzy. Ale nie takie spowodowane bólem fizycznym” – o terapii uwalniania stresu mówi fizjoterapeutka Paulina Wciórka

Julie Bowen

Pielęgniarka rzuciła stresującą pracę, by wyleczyć zaburzenia odżywiania. „Emocje, które odczuwałam, musiały mieć drogę ujścia, więc zajadałam je”

Budzisz się w środku nocy i nie możesz zasnąć? Lekarka wyjaśnia, z czego to może wynikać

Budzisz się w środku nocy i nie możesz zasnąć? Lekarka wyjaśnia, z czego to może wynikać

Kiedyś musiał nadejść ten moment. Powiedz „TAK” asertywności!

Kobieta w wodzie

Zanurzenie twarzy w zimnej wodzie podczas dużego stresu to dobry pomysł? „Ma to sens” – wyjaśnia psycholożka

Gdzie mieszka szczęście – w mózgu czy poza nim? /fot. Pexels,, Gabriela Cheloni

Gdzie mieszka szczęście – w mózgu czy poza nim?

„Ludzie są specjalistami w różnych dziedzinach, a jednocześnie często są najmniejszymi specjalistami od samych siebie” /fot. Getty Images

„Ludzie są specjalistami w różnych dziedzinach, a jednocześnie są najmniejszymi specjalistami od samych siebie” – mówi o skutkach trudnego dzieciństwa psycholog dr Małgorzata Godlewska

Czym jest hygge i lagom, czyli dwie skandynawskie filozofie szczęścia? 

Jak radzić sobie ze złością? Reakcje organizmu, choroby, leczenie i psychoterapia

kobieta na wydmach

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholożka Anita Kruszewska

smutna kobieta pakująca prezenty świąteczne

Nie lubisz świąt? Nie martw się, to… normalne. Dla wielu to zwykły przymus

Kobieta leży na kanapie

Masz za dużo na głowie lub odczuwasz nadmiar stresu? Prosta technika od fizjoterapeutki pomoże ci się rozluźnić

kobieta pracująca w domu

Chcesz być zdrowsza? Poznaj 8 sekretów ludzi, którzy nie chorują

×