Przejdź do treści

Habituacja – czym jest i jaki ma wpływ na zmysły człowieka?

kobieta z zasłoniętymi oczami
Fot. pathdoc / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Moja znajoma też miała takie objawy i nic jej nie było”, „Weź się w garść”, „Nie dzwoń do niego”. Zastanów się, zanim udzielisz komuś rady
Emilia Clarke
„Byłam przekonana, że nie przeżyję”. Emilia Clarke z „Gry o tron” przeszła dwie operacje mózgu
Mocno czekoladowe brownie z batatów i awokado – moc witamin i składników mineralnych
Jurek Owsiak i Aleksander Baron
Polacy w walce z hejtem. Jurek Owsiak organizuje „grupę wsparcia”, Tomson i Baron ambasadorami kampanii społecznej #JestNasWięcej
Wskaźniki śmiertelności z powodu nowotworów maleją. „Jesteśmy w stanie wyleczyć ok. 60 proc. przypadków” – mówi onkolog

Habituacja dotyczy niemalże każdego człowieka. Pojęcie to jest szeroko opisywane przez psychologię i oznacza przyzwyczajenie się, czyli podwyższenie progu wrażliwości na określony bodziec, jakim może być m.in. dźwięk lub zapach.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Habituacja jest procesem przyzwyczajania się lub przywykania do określonego bodźca. W psychologii polega również na nauce niereagowania na powtarzalny impuls, którym może być dosłownie wszystko, np. długi monotonny dźwięk wydawany przez starą lodówkę czy odgłosy przedłużającego się remontu u sąsiadów. Zjawisko habituacji opiera się zatem na „wyciszeniu” reakcji na bodźce, które wraz z upływem czasu zaczynają wydawać się nam nieistotne. Dotyczy to również węchu. Receptory odbierające zapach są wyjątkowo podatne na przyzwyczajenia. To właśnie dlatego perfumy czujemy najczęściej tylko w kilka chwil po ich rozpyleniu. Receptory węchu szybko adaptują się, dlatego też po pewnym czasie przestajemy czuć ulubione zapachy, co nie oznacza oczywiście, że nie są one wyczuwalne dla innych. Ta sama sytuacja dotyczy osób, które mieszkają w okolicy zakładów emitujących nieprzyjemne zapachy.

Nadmiar bodźców – jak nie zwariować

Habituacja – jak odbywa się przyzwyczajenie organizmu?

Zmysłowi, który także podlega habituacji, jest dotyk. Kiedy rano zakładamy na ciało ubranie, początkowo jesteśmy w stanie poczuć miękkość materiału i jego fakturę. W ciągu dnia przestajemy odczuwać, że mamy coś na sobie. To samo dotyczy momentu położenia się do łóżka, kiedy czujemy twardość lub miękkość materacu. W ciągu nocy ciało przyzwyczaja się do tego doznania, a nasz mózg uczy się ignorować tę informację. Przyzwyczajać można się nawet do lekkiego bólu. Po pewnym czasie przestajemy zwracać na niego uwagę. Nie zawsze jest to prawidłowa reakcja, ponieważ ból pojawia się po to, aby poinformować nas o niepokojących procesach toczących się w organizmie. Wymaga on wówczas natychmiastowej reakcji.
Habituacja jest także skuteczną metodą w leczeniu szumów usznych.

Kiedy habituacja jest zła?

Proces habituacji nie zawsze działa na naszą korzyść. Najbardziej niebezpieczne są sytuacje, kiedy bodziec, który zostaje zignorowany, ma szkodliwy wpływ na zdrowie. Długotrwałe przebywanie w hałasie zmniejsza wydajność umysłową, przyczynia się do popełniania większej ilości pomyłek i powoduje szybsze męczenie się. Praca na stanowisku, na którym narażonym jest się na przewlekły hałas, może nawet doprowadzić do uszkodzenia słuchu. Natężenie dźwięku w miejscu umysłowej pracy człowieka nie powinno większe niż 65 decybeli. Ma ono także wpływ na możliwość rozwoju zaburzeń psychicznych.

Zobacz także

Habituacja szumów usznych

Szumy uszne to nieprzyjemna dolegliwość, która może skutkować pogorszeniem się jakości życia. To zjawisko akustyczne nie jest powodowane przez dźwięki dochodzące z zewnątrz i nie ma wpływu na aparat słuchu. Szumy słyszalne są tylko u osoby, u której występują. Ich przyczyną zazwyczaj są choroby układu słuchowego, w tym otoskleroza, toksyczne uszkodzenia ucha wewnętrznego, choroba Meniere’a lub guz nerwu słuchowego. Szum uszny powoduje duży dyskomfort psychiczny, przez co osoba nim dotknięta nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Nie jest w stanie wówczas utrzymać skupienia i skoncentrować się, dlatego często osiąga mniejsze efekty w pracy lub w nauce.

Metoda habituacji, inaczej TRT (ang. Tinnitus Retraining Therapy), jest często stosowana w leczeniu szumów usznych. Terapia TRT polega na nauczeniu mózgu ignorowania szumów w sposób świadomy. W tym celu stosuje się generator dźwięków. Zanim jednak rozpocznie się leczenie, należy wykonać szereg specjalistycznych badań, w tym ocenę audiologiczną narządu słuchu. Metoda ta została wprowadzona przez prof. Pawła Jastreboffa w końcówce lat 80. ubiegłego wieku.

Habituacja w świecie przyrody

Najczęściej opisywanym przykładem habituacji u zwierząt jest sytuacja niedźwiedzi w Bieszczadach. Mimo że są to zwierzęta łowne, to okazuje się, że od około 1980 roku pojawia się problem jedzenia przez nie pokarmu zostawionego w górach przez turystów. Niedźwiedzie wówczas korzystają z „darmowych stołówek”, jakimi są śmietniki. Nie rzadziej obserwuje się dokarmianie dzikiej zwierzyny łownej przez ludzi. Niedźwiedzie przyzwyczajają się do „łatwego” pokarmu. Badania dowodzą, że sytuacja ta dotyczy aż ⅓ populacji zwierzyny. Ze zjawiskiem walczy się obecnie dzięki akcjom edukacyjnym i informacyjnym, które mają na celu obniżenie skali dokarmiania dzikiej zwierzyny w lasach i na terenach zielonych.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

„Nie kąp dziecka codziennie, bo będzie miało za cienką skórę”, „Nie obcinaj mu włosów, bo szybko wyłysieje”. Jak młode mamy powinny reagować na takie porady, wyjaśnia socjolożka

„Jak to możliwe, że nie mam rąk i nogi, a mam chłopaka i pracę, kiedy ona jest zdrowa i ładna, a tego nie ma” – mówi w rozmowie z Hello Zdrowie Aldona Plewińska, modelka inna niż wszystkie

„Miednica to nasze kobiece centrum dowodzenia”. Mięśnie Kegla potrzebują treningu, fizjoterapeutka wyjaśnia jak to robić i w jaki sposób ciało nam się odwdzięczy

„Nie bójmy się negatywnych emocji, nie ukrywajmy ich, pokażmy dziecku, że one też są w porządku”. Psycholog Ewa Sękowska-Molga o depresji wśród dzieci

Zainteresują cię również:

Kobieta z zapaleniem mózgu leży w szpitalu.

Bakteryjne i wirusowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta z zespołem antyfosfolipidowym podczas konsultacji lekarskiej.

Zespół antyfosfolipidowy – przyczyny powstania, objawy, diagnostyka, leczenie

Kobieta z niewydolnością krążenia trzyma się za klatkę piersiową.

Niewydolność krążenia – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta cierpiąca na raka narki trzyma się za obolałe miejsca.

Czym jest rak nerki? Jakie są jego rodzaje, objawy, rokowania i metody leczenia?

Kobieta z rakiem pcherza moczowego trzyma się za brzuch.

Jak objawia się rak pęcherza moczowego? Czy jest wyleczalny?

Kobieta podczas konsultacji lekarskiej.

Zespół Cushinga – choroba endokrynologiczna o wielu objawach

Chłopiec zakażony mięsakiem zakaźnym podczas badania dermatologicznego.

Mięczak zakaźny – choroba, która dotyka nie tylko dzieci

Kobieta cierpiąca na narkolepsję ziewa.

Narkolepsja, czyli kiedy nie możesz wygrać ze snem. Czy narkolepsja jest groźna?

Kobieta trzyma się za gardło, które jest czerwone

Zapalenie tchawicy – dowiedz się, jaki jest jego przebieg, przyczyny, objawy oraz jak wygląda leczenie

kobieta pracuje

Chudnięcie ze stresu jest niebezpieczne! Rozmawiamy z internistą Arkadiuszem Millerem

kobieta ze złamaną nogą

Złamana noga – objawy urazu, istota pierwszej pomocy, przebieg rehabilitacji

kobieta na konsultacji u psychologa

Psycholog – kto to jest? Jak wygląda wizyta u psychologa?

kobieta z bólem pleców

Osteochondroza – obraz choroby, czyli przyczyny, objawy, postacie oraz sposoby leczenia

leki

Pregabalina – lek nie tylko na padaczkę. Mechanizm jej działania oraz zastosowanie

kobieta

Ból pochwy po stosunku – z czego wynika i jak mu zapobiec?

kobieta, która źle się czuje

Czym jest dyskineza – rodzaje, przyczyny, obraz dolegliwości

dziecko pod prysznicem

Charakterystyka ablutofobii – przyczyny, objawy i leczenie lęku przed wodą

dziecko z matką

Dyslalia – zaburzenie mowy, którego nie należy lekceważyć. Rodzaje dyslalii oraz terapia.

kobieta z niedowagą

Niedowaga – dlaczego jest taka niebezpieczna. Jak poradzić sobie ze zbyt niską wagą?

kobieta trzymająca się za szyję

Przyczyny, terapia i leczenie afonii psychogennej oraz somatycznej

uśmiechnięta kobieta

Okluzja w kosmetyce i stomatologii – różne znaczenia terminu. Co opisują?

bakterie w 3D

Co to jest tularemia? Objawy, diagnostyka i leczenie choroby

kobieta ciągnąca się za włosy

Przyczyny, objawy oraz leczenie trichotillomanii. Choroby współtowarzyszące

rozsypane leki

Lekomania – czym się objawia. Jakie objawy należy uznać za alarmujące?