Przejdź do treści

Habituacja – czym jest i jaki ma wpływ na zmysły człowieka?

kobieta z zasłoniętymi oczami
Fot. pathdoc / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Musimy przestać wierzyć w te medyczne mity! Wraz z ekspertami obaliliśmy 10 z nich
Flower photo created by freepik - www.freepik.com
Zastanawiałaś się kiedyś, jak to jest wybierać między ciepłym posiłkiem a komfortem podczas okresu? One tak. I postanowiły coś z tym zrobić!
łóżko para nóg
Jak wywabić plamy po seksie z pościeli? Poznaj kilka przydatnych trików
Które ćwiczenia na macie najlepiej wyrzeźbią twoje ciało? Odpowiada fizjoterapeutka Magdalena Mikołajczyk
Dieta a choroba tarczycy. O najczęściej popełnianych błędach pisze dietetyczka Anna Reguła

Habituacja dotyczy niemalże każdego człowieka. Pojęcie to jest szeroko opisywane przez psychologię i oznacza przyzwyczajenie się, czyli podwyższenie progu wrażliwości na określony bodziec, jakim może być m.in. dźwięk lub zapach.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Habituacja jest procesem przyzwyczajania się lub przywykania do określonego bodźca. W psychologii polega również na nauce niereagowania na powtarzalny impuls, którym może być dosłownie wszystko, np. długi monotonny dźwięk wydawany przez starą lodówkę czy odgłosy przedłużającego się remontu u sąsiadów. Zjawisko habituacji opiera się zatem na „wyciszeniu” reakcji na bodźce, które wraz z upływem czasu zaczynają wydawać się nam nieistotne. Dotyczy to również węchu. Receptory odbierające zapach są wyjątkowo podatne na przyzwyczajenia. To właśnie dlatego perfumy czujemy najczęściej tylko w kilka chwil po ich rozpyleniu. Receptory węchu szybko adaptują się, dlatego też po pewnym czasie przestajemy czuć ulubione zapachy, co nie oznacza oczywiście, że nie są one wyczuwalne dla innych. Ta sama sytuacja dotyczy osób, które mieszkają w okolicy zakładów emitujących nieprzyjemne zapachy.

przejście dla pieszych

Habituacja – jak odbywa się przyzwyczajenie organizmu?

Zmysłowi, który także podlega habituacji, jest dotyk. Kiedy rano zakładamy na ciało ubranie, początkowo jesteśmy w stanie poczuć miękkość materiału i jego fakturę. W ciągu dnia przestajemy odczuwać, że mamy coś na sobie. To samo dotyczy momentu położenia się do łóżka, kiedy czujemy twardość lub miękkość materacu. W ciągu nocy ciało przyzwyczaja się do tego doznania, a nasz mózg uczy się ignorować tę informację. Przyzwyczajać można się nawet do lekkiego bólu. Po pewnym czasie przestajemy zwracać na niego uwagę. Nie zawsze jest to prawidłowa reakcja, ponieważ ból pojawia się po to, aby poinformować nas o niepokojących procesach toczących się w organizmie. Wymaga on wówczas natychmiastowej reakcji.
Habituacja jest także skuteczną metodą w leczeniu szumów usznych.

Kiedy habituacja jest zła?

Proces habituacji nie zawsze działa na naszą korzyść. Najbardziej niebezpieczne są sytuacje, kiedy bodziec, który zostaje zignorowany, ma szkodliwy wpływ na zdrowie. Długotrwałe przebywanie w hałasie zmniejsza wydajność umysłową, przyczynia się do popełniania większej ilości pomyłek i powoduje szybsze męczenie się. Praca na stanowisku, na którym narażonym jest się na przewlekły hałas, może nawet doprowadzić do uszkodzenia słuchu. Natężenie dźwięku w miejscu umysłowej pracy człowieka nie powinno większe niż 65 decybeli. Ma ono także wpływ na możliwość rozwoju zaburzeń psychicznych.

Zobacz także

Habituacja szumów usznych

Szumy uszne to nieprzyjemna dolegliwość, która może skutkować pogorszeniem się jakości życia. To zjawisko akustyczne nie jest powodowane przez dźwięki dochodzące z zewnątrz i nie ma wpływu na aparat słuchu. Szumy słyszalne są tylko u osoby, u której występują. Ich przyczyną zazwyczaj są choroby układu słuchowego, w tym otoskleroza, toksyczne uszkodzenia ucha wewnętrznego, choroba Meniere’a lub guz nerwu słuchowego. Szum uszny powoduje duży dyskomfort psychiczny, przez co osoba nim dotknięta nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Nie jest w stanie wówczas utrzymać skupienia i skoncentrować się, dlatego często osiąga mniejsze efekty w pracy lub w nauce.

Metoda habituacji, inaczej TRT (ang. Tinnitus Retraining Therapy), jest często stosowana w leczeniu szumów usznych. Terapia TRT polega na nauczeniu mózgu ignorowania szumów w sposób świadomy. W tym celu stosuje się generator dźwięków. Zanim jednak rozpocznie się leczenie, należy wykonać szereg specjalistycznych badań, w tym ocenę audiologiczną narządu słuchu. Metoda ta została wprowadzona przez prof. Pawła Jastreboffa w końcówce lat 80. ubiegłego wieku.

Habituacja w świecie przyrody

Najczęściej opisywanym przykładem habituacji u zwierząt jest sytuacja niedźwiedzi w Bieszczadach. Mimo że są to zwierzęta łowne, to okazuje się, że od około 1980 roku pojawia się problem jedzenia przez nie pokarmu zostawionego w górach przez turystów. Niedźwiedzie wówczas korzystają z „darmowych stołówek”, jakimi są śmietniki. Nie rzadziej obserwuje się dokarmianie dzikiej zwierzyny łownej przez ludzi. Niedźwiedzie przyzwyczajają się do „łatwego” pokarmu. Badania dowodzą, że sytuacja ta dotyczy aż ⅓ populacji zwierzyny. Ze zjawiskiem walczy się obecnie dzięki akcjom edukacyjnym i informacyjnym, które mają na celu obniżenie skali dokarmiania dzikiej zwierzyny w lasach i na terenach zielonych.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Dr Katarzyna Pogoda

„Wielką radość sprawia mi obserwowanie, jak kobiety po leczeniu świetnie się realizują, zmieniają podejście do życia, nabierają sił i energii do działania” – mówi dr Katarzyna Pogoda, onkolog kliniczny

„Nie polecam grup wsparcia, forów internetowych. Mam bardzo przykre doświadczenia z pacjentami, którzy zostali tam dotkliwie skrytykowani” – mówi Kamila Urbaniak, dietetyk i autorka bloga kreatorniazmian.pl

Laurie Penny

Laurie Penny: bez odwagi nasze pokolenie jest skazane na kolejną dekadę politycznego wykluczenia i gównianej muzyki

„Hormony działają na podstawie tego, co jemy. Jeśli nie jemy zgodnie ze swoim metabolicznym IQ, brak nam energii, koncentracji i mamy kłopoty z układem pokarmowym” – mówi health coach Agnieszka Pająk

Zainteresują cię również:

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta rozciąga się

Mięśnie dna miednicy – jak ćwiczyć i co źle wpływa na ich pracę? Tłumaczy fizjoterapeutka Gosia Włodarczyk

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?