Przejdź do treści

Katalepsja – choroba czy objaw? Przyczyny i leczenie stanu kataleptycznego

lekarz bada kobietę cierpiącą na katalepsję
Fot. RFBSIP / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
dziewczyna z lodami
Niepozorne nawyki, które niszczą zęby. Oto 6 rzeczy, których dla dobra zębów lepiej nie robić
Chuda niekoniecznie znaczy zdrowa
Uważaj przy odchudzaniu. „Chuda” niekoniecznie znaczy „zdrowa”
Drożdżówki z rabarbarem
Chrupiące drożdżówki z rabarbarem i budyniem
kolor oczu
Czy kolor oczu ma znaczenie dla naszego zdrowia? Odpowiada dr n. med. Andrzej Styszyński, okulista i ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej
cellulit
Cellulit – da się go pokonać?

Katalepsja to jeden z objawów związanych głównie z zaburzeniami psychicznymi. Charakteryzuje się tym, że osoba doświadcza specyficznego zesztywnienia mięśni, przez co przyjmuje nienaturalną pozycję ciała. Dzieje się tak z powodu wzmożonego napięcia mięśniowego. Katalepsję wykorzystuje się także w psychozie.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Wzmożone napięcie mięśniowe dotyczy zwykle mięśni kończyn dolnych i górnych, a także tułowia i karku. U osób dorosłych powstaje zwykle na skutek zaburzeń neurologicznych. W przebiegu niektórych chorób psychicznych prowadzi do całkowitego zesztywnienia ciała lub zastygnięcia w jednej, często nienaturalnej pozycji. Jednym ze stanów, w których występuje, jest katalepsja.

Co to jest katalepsja?

Katalepsja, nazywana inaczej stanem kataleptycznym, to zespół dość specyficznych objawów, które pojawiają się w wyniku zesztywnienia mięśni i całkowitego zablokowania czynności ruchowych. Oznacza to, że osoba dotknięta katalepsją nie może samodzielnie wykonywać żadnych ruchów. W klasyfikacji psychiatrycznej zaliczana jest do jakościowych zaburzeń aktywności ruchowej, czyli niewynikających z nadmiernego pobudzenia lub spowolnienia.

Jest to swego rodzaju zastyganie ciała, związane ze wzmożonym napięciem mięśniowym. Ze względu na jego charakter i zmiany napięcia, wyróżnia się dwa rodzaje katalepsji:

  • katalepsja woskowa (giętkość woskowa) – ciało zastyga w położeniu nadanym przez inną osobę,
  • katalepsja sztywna – całe ciało sztywnieje i stawia opór przed poruszaniem się.

Przyczyny katalepsji

Warto pamiętać, że katalepsja nie jest chorobą, ale jedynie jednym z objawów, występujących w przebiegu innego zaburzenia: zatrucia, choroby psychicznej lub neurologicznej. Można ją wywołać także podczas hipnozy, za pomocą odpowiednio dobranych sugestii, działających u człowieka na dziedzinę woli. Konkretne przyczyny ataku katalepsji nie są poznane. Zaobserwowano, że może on wystąpić w przypadku:

  • zespołu katatonicznego – czyli ogólnych objawów związanych ze spowolnieniem, osłupieniem i pozostawaniem przez długi czas w jednej pozycji, występujących najczęściej u osób chorych na schizofrenię i chorobę afektywną,
  • zaawansowanej demencji – otępienie związane z uszkodzeniem mózgu, np. przez procesy zwyrodnieniowe,
  • przyjmowania niektórych leków przeciwpsychotycznych – poprzez blokowanie receptorów dopaminergicznych (dopamina jest odpowiedzialna za napięcie mięśniowe),
  • zatrucia grzybami lub środkami psychoaktywnymi,
  • zapalenia tkanek ośrodkowego układu nerwowego, czyli neuroinfekcji bakteryjnej lub wirusowej.

Katalepsja w hipnozie wywoływana jest w wyniku zadziałania na ośrodek woli poprzez wypowiadanie przez terapeutę odpowiednich sugestii, skupiających uwagę osoby poddawanej tej metodzie.

Jakie są objawy katalepsji?

Objawy katalepsji są związane z nagłym zesztywnieniem mięśni i wzmożonym napięciem mięśniowym. Osoba, która jej doświadcza, zastyga, często w nienaturalnej pozycji, a wszystkie czynności ruchowe są całkowicie zablokowane, dlatego poruszanie się jest niemożliwe. Stwierdza się brak ruchu powiek i mimiki. Zmniejsza się częstotliwość uderzeń serca i liczba oddechów, które jednocześnie stają się coraz płytsze. Osoba w katalepsji nie odczuwa także żadnych bodźców zewnętrznych, nie reaguje na dotyk, ból ani zmianę temperatury.

Charakterystyczna pozycja, która jest objawem katalepsji, to zwykle zesztywnienie ciała z wygięciem kończyn i szyi. Możliwe jest również wystąpienie tzw. objawu poduszki powietrznej – po wyjęciu poduszki spod głowy pacjenta w katatonii jego głowa nie opada na łóżko, lecz nienaturalnie utrzymuje się w powietrzu.

W przypadku katalepsji woskowej osoba postronna po pokonaniu niewielkiego oporu mięśniowego może dowolnie manipulować sylwetką pacjenta, który znajduje się w stanie kataleptycznym. Po nadaniu wymuszonej pozycji pozostaje w niej, aż do ustąpienia objawów lub kolejnej zmiany położenia. Ciało jest plastyczne i przypomina wosk, stąd wzięła się nazwa tego rodzaju zaburzenia.

W katalepsji sztywnej opór i napięcie mięśniowe są stałe oraz na tyle mocne, że niemożliwe jest poruszanie częściami ciała pacjenta, nie da się też zmienić jego pozycji. Osoba doświadczająca ataku katalepsji pozostaje w danym położeniu, nawet gdy jest ono nienaturalne lub wydaje się niewygodne.

Zobacz także

Leczenie katalepsji

Leczenie katalepsji wymaga przede wszystkim poznania przyczyny, która wywołała atak, i terapii choroby podstawowej. Pożądane efekty terapeutyczne w przypadku chorób psychicznych i katatonii osiąga się po podaniu leków przeciwpsychotycznych i z grupy benzodiazepin. Neuroinfekcja wymaga stosowania antybiotykoterapii, natomiast w przypadku zatrucia duże znaczenie mają płynoterapia i specyficzne dla danej substancji odtrutki (jeżeli takie istnieją). Leczenie przebiega pod kontrolą lekarza psychiatry lub neurologa.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

lady pasztet

„Jestem w ciąży, więc dla mnie najbardziej palące jest to, żeby kobiety wyszły z domów, a żeby do tych domów przyszli faceci” – mówi Katarzyna Barczyk, autorka bloga Lady Pasztet

Judith Butler

Judith Butler: słowo „lesbijka” pojawiło się w mojej głowie w wieku 14 lat, gdy zakochałam się w dziewczynie

„Kiedy szłam z kimś do łóżka, zasłaniałam swoje rozstępy. Dopiero po długim czasie zrozumiałam, że moi partnerzy i partnerki nie zwracają na to żadnej uwagi” – mówi Katarzyna, która polubiła swoje niedoskonałości

lewandowska

„Jeżeli ktoś twierdzi, że się wyleczył z Hashimoto, bo zmienił coś w diecie, to jest to tylko dowód anegdotyczny” – mówi Agata Lewandowska, dietetyk i autorka książki „Hashimoto. Dieta i styl życia w chorobie”

Zainteresują cię również:

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta rozciąga się

Mięśnie dna miednicy – jak ćwiczyć i co źle wpływa na ich pracę? Tłumaczy fizjoterapeutka Gosia Włodarczyk

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta dotyka szyi aby sprawdzić, czy nie znajdują się na niej wole tarczycy

Wole tarczycowe – jakie są przyczyny powiększenia się tarczycy?