Przejdź do treści

Katalepsja – choroba czy objaw? Przyczyny i leczenie stanu kataleptycznego

lekarz bada kobietę cierpiącą na katalepsję
Fot. RFBSIP / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Katalepsja to jeden z objawów związanych głównie z zaburzeniami psychicznymi. Charakteryzuje się tym, że osoba doświadcza specyficznego zesztywnienia mięśni, przez co przyjmuje nienaturalną pozycję ciała. Dzieje się tak z powodu wzmożonego napięcia mięśniowego. Katalepsję wykorzystuje się także w psychozie.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Wzmożone napięcie mięśniowe dotyczy zwykle mięśni kończyn dolnych i górnych, a także tułowia i karku. U osób dorosłych powstaje zwykle na skutek zaburzeń neurologicznych. W przebiegu niektórych chorób psychicznych prowadzi do całkowitego zesztywnienia ciała lub zastygnięcia w jednej, często nienaturalnej pozycji. Jednym ze stanów, w których występuje, jest katalepsja.

Co to jest katalepsja?

Katalepsja, nazywana inaczej stanem kataleptycznym, to zespół dość specyficznych objawów, które pojawiają się w wyniku zesztywnienia mięśni i całkowitego zablokowania czynności ruchowych. Oznacza to, że osoba dotknięta katalepsją nie może samodzielnie wykonywać żadnych ruchów. W klasyfikacji psychiatrycznej zaliczana jest do jakościowych zaburzeń aktywności ruchowej, czyli niewynikających z nadmiernego pobudzenia lub spowolnienia.

Jest to swego rodzaju zastyganie ciała, związane ze wzmożonym napięciem mięśniowym. Ze względu na jego charakter i zmiany napięcia, wyróżnia się dwa rodzaje katalepsji:

  • katalepsja woskowa (giętkość woskowa) – ciało zastyga w położeniu nadanym przez inną osobę,
  • katalepsja sztywna – całe ciało sztywnieje i stawia opór przed poruszaniem się.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Naturell Omega-3 500 mg, 240 kaps.
30,00 zł
Zdrowie intymne i seks, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z SOS PMS, 30 saszetek
139,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, ElPol
Przecier z owoców bzu czarnego ElPol, 300 ml
19,50 zł
Odporność
Naturell Uromaxin + C, 60 tabletek
15,99 zł
Odporność
WIMIN Twój mikrobiom, 30 kaps.
79,00 zł
Zatrucie - przyczyny, objawy, leczenie

Przyczyny katalepsji

Warto pamiętać, że katalepsja nie jest chorobą, ale jedynie jednym z objawów, występujących w przebiegu innego zaburzenia: zatrucia, choroby psychicznej lub neurologicznej. Można ją wywołać także podczas hipnozy, za pomocą odpowiednio dobranych sugestii, działających u człowieka na dziedzinę woli. Konkretne przyczyny ataku katalepsji nie są poznane. Zaobserwowano, że może on wystąpić w przypadku:

  • zespołu katatonicznego – czyli ogólnych objawów związanych ze spowolnieniem, osłupieniem i pozostawaniem przez długi czas w jednej pozycji, występujących najczęściej u osób chorych na schizofrenię i chorobę afektywną,
  • zaawansowanej demencji – otępienie związane z uszkodzeniem mózgu, np. przez procesy zwyrodnieniowe,
  • przyjmowania niektórych leków przeciwpsychotycznych – poprzez blokowanie receptorów dopaminergicznych (dopamina jest odpowiedzialna za napięcie mięśniowe),
  • zatrucia grzybami lub środkami psychoaktywnymi,
  • zapalenia tkanek ośrodkowego układu nerwowego, czyli neuroinfekcji bakteryjnej lub wirusowej.

Katalepsja w hipnozie wywoływana jest w wyniku zadziałania na ośrodek woli poprzez wypowiadanie przez terapeutę odpowiednich sugestii, skupiających uwagę osoby poddawanej tej metodzie.

Jakie są objawy katalepsji?

Objawy katalepsji są związane z nagłym zesztywnieniem mięśni i wzmożonym napięciem mięśniowym. Osoba, która jej doświadcza, zastyga, często w nienaturalnej pozycji, a wszystkie czynności ruchowe są całkowicie zablokowane, dlatego poruszanie się jest niemożliwe. Stwierdza się brak ruchu powiek i mimiki. Zmniejsza się częstotliwość uderzeń serca i liczba oddechów, które jednocześnie stają się coraz płytsze. Osoba w katalepsji nie odczuwa także żadnych bodźców zewnętrznych, nie reaguje na dotyk, ból ani zmianę temperatury.

Charakterystyczna pozycja, która jest objawem katalepsji, to zwykle zesztywnienie ciała z wygięciem kończyn i szyi. Możliwe jest również wystąpienie tzw. objawu poduszki powietrznej – po wyjęciu poduszki spod głowy pacjenta w katatonii jego głowa nie opada na łóżko, lecz nienaturalnie utrzymuje się w powietrzu.

W przypadku katalepsji woskowej osoba postronna po pokonaniu niewielkiego oporu mięśniowego może dowolnie manipulować sylwetką pacjenta, który znajduje się w stanie kataleptycznym. Po nadaniu wymuszonej pozycji pozostaje w niej, aż do ustąpienia objawów lub kolejnej zmiany położenia. Ciało jest plastyczne i przypomina wosk, stąd wzięła się nazwa tego rodzaju zaburzenia.

W katalepsji sztywnej opór i napięcie mięśniowe są stałe oraz na tyle mocne, że niemożliwe jest poruszanie częściami ciała pacjenta, nie da się też zmienić jego pozycji. Osoba doświadczająca ataku katalepsji pozostaje w danym położeniu, nawet gdy jest ono nienaturalne lub wydaje się niewygodne.

Zobacz także

Leczenie katalepsji

Leczenie katalepsji wymaga przede wszystkim poznania przyczyny, która wywołała atak, i terapii choroby podstawowej. Pożądane efekty terapeutyczne w przypadku chorób psychicznych i katatonii osiąga się po podaniu leków przeciwpsychotycznych i z grupy benzodiazepin. Neuroinfekcja wymaga stosowania antybiotykoterapii, natomiast w przypadku zatrucia duże znaczenie mają płynoterapia i specyficzne dla danej substancji odtrutki (jeżeli takie istnieją). Leczenie przebiega pod kontrolą lekarza psychiatry lub neurologa.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Od 2023 r. pielęgniarki będą miały większe uprawnienia. Co to dla nas oznacza?

Od 2023 r. pielęgniarki będą miały większe uprawnienia. Co to dla nas oznacza?

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

cukier

Życie bez cukru. Co się zadzieje, kiedy odstawisz słodkości?

Pulsujący ból głowy – jakie są przyczyny i co przyniesie ulgę?

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Plaster na ręce

Wynalazek Polaków zdobył Nagrodę Jamesa Dysona 2022! „Inteligentny plaster” medyczną rewolucją

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

wątroba

Przewlekła choroba, która niszczy ważny narząd. Czym jest marskość wątroby?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Borelioza IgG – wyjaśniamy, jak interpretować wyniki badania

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

dłonie

Skąd się bierze i co oznacza drętwienie palców u rąk? Wyjaśniamy

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka to twój częsty problem? Poznaj przyczyny i domowe sposoby leczenia

Guzek pod pachą - Kobieta bada palcami pachę.

Martwi cię guzek pod pachą? Poznaj przyczyny, objawy i metody diagnostyczne zmian pod pachami

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Jak odetkać ucho zatkane woskowiną, katarem i wodą? Domowe sposoby

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

×