Przejdź do treści

Katalepsja – choroba czy objaw? Przyczyny i leczenie stanu kataleptycznego

lekarz bada kobietę cierpiącą na katalepsję
Fot. RFBSIP / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta z tuatuażami i kolczykami
Przekłuwanie uszu pistoletem. Nie rób sobie tego ani swojemu dziecku! Piercerka tłumaczy, dlaczego to jest zły pomysł
Ania Starmach / Purella
Ania Starmach o superfoods: Kraj pochodzenia jest gwarancją jakości. Jeśli produkty nie posiadają informacji o pochodzeniu surowca to znaczy, że są z Chin, a takich powinniśmy się wystrzegać
Owsianka w insulinooporności / istock
7 produktów, które warto spożywać w insulinooporności
Probiotyki – czy mogą wpływać na naszą psychikę? Wyjaśnia psychiatra Joanna Adamiak
Olej z czarnuszki i ziarno z czarnuszki na łyżeczce
Olej z czarnuszki pomoże przy problemach z zatokami i alergią? Wyjaśnia farmaceuta znany jako Pan Tabletka

Katalepsja to jeden z objawów związanych głównie z zaburzeniami psychicznymi. Charakteryzuje się tym, że osoba doświadcza specyficznego zesztywnienia mięśni, przez co przyjmuje nienaturalną pozycję ciała. Dzieje się tak z powodu wzmożonego napięcia mięśniowego. Katalepsję wykorzystuje się także w psychozie.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Wzmożone napięcie mięśniowe dotyczy zwykle mięśni kończyn dolnych i górnych, a także tułowia i karku. U osób dorosłych powstaje zwykle na skutek zaburzeń neurologicznych. W przebiegu niektórych chorób psychicznych prowadzi do całkowitego zesztywnienia ciała lub zastygnięcia w jednej, często nienaturalnej pozycji. Jednym ze stanów, w których występuje, jest katalepsja.

Co to jest katalepsja?

Katalepsja, nazywana inaczej stanem kataleptycznym, to zespół dość specyficznych objawów, które pojawiają się w wyniku zesztywnienia mięśni i całkowitego zablokowania czynności ruchowych. Oznacza to, że osoba dotknięta katalepsją nie może samodzielnie wykonywać żadnych ruchów. W klasyfikacji psychiatrycznej zaliczana jest do jakościowych zaburzeń aktywności ruchowej, czyli niewynikających z nadmiernego pobudzenia lub spowolnienia.

Jest to swego rodzaju zastyganie ciała, związane ze wzmożonym napięciem mięśniowym. Ze względu na jego charakter i zmiany napięcia, wyróżnia się dwa rodzaje katalepsji:

  • katalepsja woskowa (giętkość woskowa) – ciało zastyga w położeniu nadanym przez inną osobę,
  • katalepsja sztywna – całe ciało sztywnieje i stawia opór przed poruszaniem się.
Zatrucie - przyczyny, objawy, leczenie

Przyczyny katalepsji

Warto pamiętać, że katalepsja nie jest chorobą, ale jedynie jednym z objawów, występujących w przebiegu innego zaburzenia: zatrucia, choroby psychicznej lub neurologicznej. Można ją wywołać także podczas hipnozy, za pomocą odpowiednio dobranych sugestii, działających u człowieka na dziedzinę woli. Konkretne przyczyny ataku katalepsji nie są poznane. Zaobserwowano, że może on wystąpić w przypadku:

  • zespołu katatonicznego – czyli ogólnych objawów związanych ze spowolnieniem, osłupieniem i pozostawaniem przez długi czas w jednej pozycji, występujących najczęściej u osób chorych na schizofrenię i chorobę afektywną,
  • zaawansowanej demencji – otępienie związane z uszkodzeniem mózgu, np. przez procesy zwyrodnieniowe,
  • przyjmowania niektórych leków przeciwpsychotycznych – poprzez blokowanie receptorów dopaminergicznych (dopamina jest odpowiedzialna za napięcie mięśniowe),
  • zatrucia grzybami lub środkami psychoaktywnymi,
  • zapalenia tkanek ośrodkowego układu nerwowego, czyli neuroinfekcji bakteryjnej lub wirusowej.

Katalepsja w hipnozie wywoływana jest w wyniku zadziałania na ośrodek woli poprzez wypowiadanie przez terapeutę odpowiednich sugestii, skupiających uwagę osoby poddawanej tej metodzie.

Jakie są objawy katalepsji?

Objawy katalepsji są związane z nagłym zesztywnieniem mięśni i wzmożonym napięciem mięśniowym. Osoba, która jej doświadcza, zastyga, często w nienaturalnej pozycji, a wszystkie czynności ruchowe są całkowicie zablokowane, dlatego poruszanie się jest niemożliwe. Stwierdza się brak ruchu powiek i mimiki. Zmniejsza się częstotliwość uderzeń serca i liczba oddechów, które jednocześnie stają się coraz płytsze. Osoba w katalepsji nie odczuwa także żadnych bodźców zewnętrznych, nie reaguje na dotyk, ból ani zmianę temperatury.

Charakterystyczna pozycja, która jest objawem katalepsji, to zwykle zesztywnienie ciała z wygięciem kończyn i szyi. Możliwe jest również wystąpienie tzw. objawu poduszki powietrznej – po wyjęciu poduszki spod głowy pacjenta w katatonii jego głowa nie opada na łóżko, lecz nienaturalnie utrzymuje się w powietrzu.

W przypadku katalepsji woskowej osoba postronna po pokonaniu niewielkiego oporu mięśniowego może dowolnie manipulować sylwetką pacjenta, który znajduje się w stanie kataleptycznym. Po nadaniu wymuszonej pozycji pozostaje w niej, aż do ustąpienia objawów lub kolejnej zmiany położenia. Ciało jest plastyczne i przypomina wosk, stąd wzięła się nazwa tego rodzaju zaburzenia.

W katalepsji sztywnej opór i napięcie mięśniowe są stałe oraz na tyle mocne, że niemożliwe jest poruszanie częściami ciała pacjenta, nie da się też zmienić jego pozycji. Osoba doświadczająca ataku katalepsji pozostaje w danym położeniu, nawet gdy jest ono nienaturalne lub wydaje się niewygodne.

Zobacz także

Leczenie katalepsji

Leczenie katalepsji wymaga przede wszystkim poznania przyczyny, która wywołała atak, i terapii choroby podstawowej. Pożądane efekty terapeutyczne w przypadku chorób psychicznych i katatonii osiąga się po podaniu leków przeciwpsychotycznych i z grupy benzodiazepin. Neuroinfekcja wymaga stosowania antybiotykoterapii, natomiast w przypadku zatrucia duże znaczenie mają płynoterapia i specyficzne dla danej substancji odtrutki (jeżeli takie istnieją). Leczenie przebiega pod kontrolą lekarza psychiatry lub neurologa.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak rozpoznać zawał i pomóc osobie, która go przechodzi? Poznaj porady ratownika medycznego!

Trening na mięśnie brzucha, czyli jak wypracować płaski i silny brzuch?

rozciągająca się kobieta

O czym może świadczyć ból żeber? Jak wyglądają objawy? Jak złagodzić ból?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

omdlenie

Czym jest utrata przytomności? Udzielanie pierwszej pomocy przy omdleniu

zgaga

Przyczyny zgagi – co może powodować dyskomfort i palenie za mostkiem?

naukowiec

Objawy salmonelli – jak je szybko rozpoznać?

kobieta w ciąży

Wzdęcia w ciąży – jak sobie z nimi radzić?

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Fonoforeza – wskazania i przeciwwskazania

Fonoforeza – wskazania i przeciwwskazania

lekarka

Badania profilaktyczne – które zrobić w zależności od wieku?

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje?

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje?

badania wysokościowe

Badania wysokościowe – na czym polegają? Jak się do nich przygotować?

USG ginekologiczne - na czym polega, jak się do niego przygotować?

USG ginekologiczne – na czym polega, jak się do niego przygotować?

Tomografia komputerowa - cena, jak się przygotować do badania?

Tomografia komputerowa – cena, jak się przygotować do badania?

Obdukcja — czym jest potwierdzenie doznania obrażeń, co daje i jak je wykonać?

Obdukcja – czym jest? Jaki lekarz ją wykonuje?

Otolaryngologia — jakimi chorobami się zajmuje?

Otolaryngologia – jakimi chorobami się zajmuje ta dziedzina?

alkohol

Na czym polega detoks alkoholowy? Gdzie poddać się oczyszczeniu organizmu z toksyn?

Na czym polega balneologia?

Na czym polega balneologia?

RTG — cel badania, wskazania, szkodliwość

RTG (zdjęcie rentgenowskie) – wskazania do badania, szkodliwość

Proliferacja — czym jest i jak działa rozmnażanie się komórek w organizmie człowieka?

Proliferacja – czym jest i jak działa rozmnażanie się komórek w organizmie człowieka?

Kinaza kreatynowa — definicja, działanie, wskazania do badania i dolegliwości

Kinaza kreatynowa – czym jest, działanie, wskazania do badania i dolegliwości

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Borelioza IgG – jak interpretować wyniki?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

8 sposobów na podniesienie libido

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Żelatyna na stawy

Żelatyna na stawy – czy rzeczywiście jest skuteczna w walce z bólem stawów?