Przejdź do treści

Neuroleptyki – wskazania, rodzaje oraz działanie leków przeciwpsychotycznych. Jakie zaburzenia się nimi leczy?

Tabletki na drewnianej dużej łyżce
Fot. Kenishirotie/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy
26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. „Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna”
Dziesięć lat – tyle czekała pacjentka z Wielkiej Brytanii na diagnozę. Zaczęło się od nocnych potów
Jesienią nawet 30 tysięcy hospitalizacji z powodu COVID-19? Adam Niedzielski podkreśla, że powrót z wakacji może nie być łatwy
„Ludzie cały czas wywierali na mnie nacisk, ciągle pytali: 'a kiedy dziecko?'” – Lenka Klimentova szczerze o problemach z zajściem w ciążę i społecznej presji

Neuroleptyki wykorzystywane są w leczeniu różnego rodzaju psychoz. Ich działanie opiera się na modulowaniu receptorów znajdujących się na terenie ośrodkowego układu nerwowego.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Neuroleptyki zostały po raz pierwszy opisane w latach 50. ubiegłego wieku. Pierwszym z nich był środek anestetyczny (służący do usypiania) o nazwie chlorpromazyna. Z racji działania uspokajającego wykorzystywano go w leczeniu chorób o podłożu psychiatrycznym.

Rodzaje neuroleptyków

Obecnie środki neuroleptyczne dzieli się na dwa rodzaje: neuroleptyki atypowe i klasyczne. Atypowe są na ogół lepiej tolerowane przez organizm, rzadko dają skutki uboczne, dlatego uznaje się je za bezpieczniejsze. Zalicza się do nich m.in: klozapinę, arypiprazol, kwetiapinę, amisulpryd, zotepinę, sertindol oraz ziprasidon. Z kolei przyjmowanie klasycznych wiąże się z dużym ryzykiem występowania skutków ubocznych o szerokim spektrum. Najczęściej stosowanymi lekami z tej grupy są: chloropromazyna, droperidol, sulpiryd, lewomepromazyna oraz haloperidol. Wspomniane środki mogą wywoływać objawy pozapiramidowe, w tym problemy z poruszaniem się, sztywność mięśniową lub spowolnienie. Środki przeciwpsychotyczne przyjmuje się doustnie w formie tabletek lub roztworu bądź też w postaci zastrzyków podawanych domięśniowo. Niezaprzeczalną zaletą tej drugiej metody jest przedłużony czas działania leku.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Działanie neuroleptyków

Neuroleptyki klasyczne stosowane w depresji, nerwicach oraz innych schorzeniach o podłożu psychiatrycznym wpływają na receptory dopaminergiczne D2 w różnych strukturach tkanki mózgowej. Ich działanie polega na blokowaniu tych receptorów, co sprawia, że poziom dopaminy w mózgu znacznie się obniża. Nieco inaczej wygląda działanie neuroleptyków atypowych, które wywierają również wpływ na niektóre z receptorów adrenergicznych, cholinergicznych, serotoninergicznych oraz histaminergicznych (są to najliczniejsze rodzaje układów transmisyjnych w mózgu). Takie szerokie działanie wiąże się z ograniczeniem skutków ubocznych tych neuroleptyków. Przede wszystkim blokowanie receptorów serotoninergicznych z rodzaju 5-HT2A w szlaku nigrostriatalnym (szlak w mózgu, w którym wydzielana jest dopamina) wpływa na wzmożenie aktywności neuroprzekaźników dopaminergicznych, co zmniejsza objawy pozapiramidowe.

Jakie są wskazania do przyjmowania neuroleptyków?

Rodzaj i dawkę neuroleptyku dobiera lekarz w oparciu o objawy oraz szczegółowy wywiad lekarski. Mają szerokie zastosowanie i mogą być skuteczne w przebiegu leczenia różnego rodzaju psychoz – schizofrenii (zarówno postaci przewlekłej, jak i ostrej), choroby afektywnej dwubiegunowej (głównie manii), zaburzeń schizoafektywnych oraz depresji psychotycznej. Innym zastosowaniem neuroleptyków jest leczenie zaburzeń lękowych oraz bezsenności. Do najczęstszych przeciwwskazań do przyjmowania neuroleptyków zalicza się m.in.: padaczkę, choroby tarczycy, chorobę Parkinsona, uszkodzenia nerek, schorzenia kardiologiczne, zaburzenia czynności wątroby oraz przerost prostaty.

Zobacz także

Skutki uboczne przyjmowania neuroleptyków

Klasyczne leki neuroleptyczne mogą powodować skutki uboczne o różnym stopniu nasilenia. Ryzyko pojawienia się powikłań jest kwestią bardzo indywidualną i zależy od wrażliwości receptorów na podawany lek. Wzrasta, gdy osoba chora przyjmuje dodatkowo leki mające wpływ na inny rodzaj receptorów adrenergicznych (spadki ciśnienia) czy histaminowych (uczucie senności i zmęczenia). Do typowych i najczęściej występujących skutków ubocznych stosowania neuroleptyków zalicza się męczliwość, zaburzenia koncentracji i pamięci, bóle głowy, wysypki skórne, zaparcia, biegunki, ślinotok, nadwrażliwość oczu na promieniowanie słoneczne, sedację, przyrost masy ciała, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia potencji i libido, złośliwy zespół neuroleptyczny, zaburzenia metaboliczne oraz hiperprolaktynemię (u kobiet może skutkować zaburzeniem cyklu miesiączkowania). Osobną grupą skutków ubocznych są objawy pozapiramidowe – ruchy mimowolne, dystonia (co uwidacznia się pod postacią wyginania i skręcenia kończyn), dyskineza (nieskoordynowane ruchy kończyn lub całego ciała), akatyzja (potrzeba bycia w ciągłym ruchu) oraz drżenie mięśniowe. Często obserwuje się również wzmożone napięcie mięśniowe oraz spowolnienie ruchowe.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Jesteśmy słabym pokoleniem? Psycholożka wyjaśnia / pexels

Jesteśmy słabym pokoleniem? Psycholożka wyjaśnia, z czego może wynikać wzrost zapadalności na choroby psychiczne

„To powinna być norma, a nie coś dostępnego dla wybranej garstki bogaczy” – Małgorzata Halber w ostrych słowach o stanie psychiatrii w Polsce

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Zaburzenia psychotyczne – czym są, objawy. Czym jest epizod psychotyczny?

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Dziecko siedzi na podłodze

Wojewódzki Szpital Psychiatryczny o wstrzymaniu przyjęć na oddział dziecięcy: „To nasz niemy krzyk”

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Hydroterapia – korzyści z wodolecznictwa i rodzaje zabiegów

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Ich współpracownicy często opisują to jako obcowanie z czystym – niejako nieludzkim – intelektem”. Jak rozpoznać psychopatę, tłumaczy ekspertka

Kobieta

Prawie połowa młodych dorosłych zmaga się z problemami ze zdrowiem psychicznym. Badacze: „Liczby były dla nas zaskoczeniem”

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

„Tam, gdzie ktoś inny zastanawia się trzy razy czy iść i zaryzykować, tam Polak już jest”. O medycynie ekstremalnej mówi Dariusz Jaroń, autor książki „Ekstremalni”

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

×