Przejdź do treści

Klaustrofobia – na czym polega schorzenie i jak sobie z nim radzić?

kobieta w ciasnym pomieszczeniu
Fot. lassedesignen / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Nie wstydź się puszczania gazów! Poinformują cię o twoim stanie zdrowia
Odgłosy, które doprowadzają do szału. Czy to mizofonia?
STOP Barierom. Ruszyła kampania zwracająca uwagę na problemy niepełnosprawnych
7 rzeczy, którymi nieświadomie pogarszasz chorobę lokomocyjną dziecka
„Wyrazy miłości dla mam zawstydzających mnie za występ na stand upie”. Amy Schumer świetną ripostą odpowiada na hejt

Klaustrofobia należy do częstych zaburzeń mogących mieć wiele przyczyn, w tym związanych z traumatycznymi zdarzeniami z przeszłości. To zaburzenie psychiczne przejawiające się strachem chorego przed zamkniętymi przestrzeniami takimi jak windy, małe pomieszczenia, tunele, piwnice, samochody itp.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Definicja klaustrofobii jest dość zrozumiała, ale jednocześnie mało dokładna, ponieważ chorzy boją się nie tyle konkretnej ograniczonej przestrzeni, ile powtórzenia własnych negatywnych doświadczeń, które występują w danym miejscu. Boją się utraty kontroli w zamkniętej przestrzeni, uduszenia, boją się, że coś abstrakcyjnego, ale „strasznego” przydarzy im się i nikt w tej ograniczonej przestrzeni nie przyjdzie im z pomocą.

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną

Co to jest klaustrofobia?

Pacjent kojarzy swoje bolesne odczucia z konkretnym miejscem, w związku z czym zaczyna unikać zamkniętych przestrzeni. Można sobie wyobrazić ogromną listę miejsc, w których, według chorego, może się udusić i gdzie nikt nie przyjdzie na ratunek.

Strach pacjenta jest nieracjonalny. Rozumie on, że prawdopodobieństwo, że coś złego stanie się z nim w zamkniętym pomieszczeniu, jest małe. Zwłaszcza w porównaniu z tym, co może mu się przydarzyć na otwartej przestrzeni. Niemniej osoba chora boi się i unika ograniczonych przestrzeni, co ma znaczący, często negatywny wpływ na jej życie.

Przyczyny klaustrofobii

Jedna z koncepcji pojawienia się nie tylko klaustrofobii, ale także innych zaburzeń lękowych, czyli fobii, opiera się na klasycznej nauce Pawłowa o odruchach warunkowych. Istotą tego podejścia jest to, że powstaje patologiczny odruch warunkowy. Następuje proces patologicznego uczenia się – pewien względnie neutralny bodziec, niegdyś połączony z lękiem, staje się bodźcem, po którym człowiek wpada w panikę. W przypadku klaustrofobii zamknięta przestrzeń łączy się ze strachem. Pojawia się fiksacja i powstaje odruch warunkowy – dane miejsce wywołuje konkretne emocje.

Z drugiej strony w psychologii ewolucyjnej uważa się, że klaustrofobia nie wynika z „uczenia się” strachu, ale z tego, że reakcje lękowe są z góry określone i stanowią podstawowe formy reakcji adaptacyjnych, czyli przystosowawczych, rozwiniętych w toku ewolucji. Zamknięta przestrzeń w ewolucji jest uważana za sygnał dla zwierzęcia, ponieważ ryzyko uduszenia się w jakiejś jaskini lub dołku jest znacznie wyższe niż na otwartej przestrzeni. Gdy człowiek wykazuje podobne objawy, można uznać, że wrócił do wcześniejszego stadium ewolucyjnego. Uważa się, że u pacjenta pojawiają się odruchy bezwarunkowe, instynktowne, ale przesadne w naszych współczesnych warunkach społeczno-kulturowych.

W związku z tym psychoterapeuci mogą różnie interpretować klaustrofobię. W szczególności w psychoanalizie przyjmuje się, że istnieją nie tylko predyspozycje biologiczne, ale także predyspozycje na poziomie wczesnego rozwoju dziecka, które mogło nie czuć się chronione przez matkę na wczesnym etapie rozwoju, wówczas mógł powstać w nim konflikt na poziomie nieświadomości. Następnie, kiedy dziecko już dorosło, znajdując się w zamkniętej przestrzeni, odczuwa strach i skupia się na nim. W ten sposób powstaje błędne koło – chory unika zamkniętych przestrzeni, a gdy tylko się w takiej znajdzie, traumatyczne przeżycia ewolucyjne i z wczesnego dzieciństwa natychmiast się aktualizują, co tylko wzmacnia fobię.

Zobacz także

Objawy klaustrofobii

Objawem jest przede wszystkim unikanie zamkniętych przestrzeni. Nie zawsze musi dochodzić do ataków paniki. Osoba chora po prostu nie wchodzi do pomieszczeń, których się boi, unika takich miejsc. Głównym zatem objawem klaustrofobii jest niepokój i strach przy kontakcie z bodźcem wywołującym lęk.

Jak leczyć klaustrofobię?

Metody leczenia klaustrofobii oparte są na zasadzie „klucza do zamka”, czyli jakie mechanizmy chorobowe, takie metody leczenia. Jeśli pacjent dowie się w procesie złożonej diagnostyki psychologicznej, że centralnym mechanizmem strachu jest pojawienie się ustalonego związku bodziec-reakcja, wówczas zalecana będzie psychoterapia behawioralna. Podczas leczenia zniszczony zostanie stary, patologiczny odruch warunkowy i stworzony nowy, zdrowy sposób reagowania na bodźce. Takie działanie określane jest jako metoda ekspozycji – skaluje się poziom lęku i niepokoju pacjent i stopniowo konfrontuje się go z coraz większą dawką wywołującego strach bodźca.

W procesie złożonego leczenia klaustrofobii lekarz psychoterapeuta może przepisać pacjentowi także środki uspokajające, a w przypadku zaburzeń towarzyszących leki przeciwdepresyjne i przeciwpsychotyczne.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta dotyka szyi aby sprawdzić, czy nie znajdują się na niej wole tarczycy

Wole tarczycowe – jakie są przyczyny powiększenia się tarczycy?

Badanie mające sprawdzić czy chory potrzebuje kolostomii

Czym jest kolostomia i jak wygląda życie po zabiegu? Wskazania do wykonania kolostomii

kobieta pokazuje w jaki sposób wykonywać sztuczne oddychanie

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa – jak wykonać sztuczne oddychanie i masaż serca?

Kobieta trzymająca trzęsące się ręce innej kobiety

Od czego trzęsą się ręce – czyli przyczyny i sposoby leczenia przypadłości

lekarze wykonujący zabieg kauteryzacji

Co to jest kauteryzacja? Wskazania do wykonania zabiegu i jego przebieg

Starsza kobieta z otępieniem

Otępienie – czym jest? Przyczyny i objawy chorób otępiennych

kobieta obejmuje za dłoń osobę cierpiącą na atetozę

Co to jest atetoza? Objawy oraz leczenie zaburzeń neurologicznych

Płaczące dziecko cierpiące na zaburzenia integracji sensorycznej

Zaburzenia integracji sensorycznej – jakie są ich przyczyny i jak z nimi walczyć?

Wykonywane procesu defibrylacji

Defibrylacja – czym jest ten zabieg i w jakim celu się go wykonuje?

ilustracja przedstawiająca adenowirus

Co to jest adenowirus? Charakterystyczne objawy i leczenie