Przejdź do treści

Koronawirusy mogą wywoływać cukrzycę u dzieci? Tłumaczy dr hab. n. med. Ernest Kuchar

Young boy sits on a dark wooden floor with his legs crossed, looking directly at the camera. The sun shines in and illuminates only him. The rest of the room remains in darkness. Space for copy.
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Petting – co to jest, sposoby pettingu, petting a ciąża
„Kobiety uczą się zachowań społecznych na zasadzie kopiuj-wklej, aż osiągają biegłość, która czyni ich autyzm niewidzialnym”. O życiu i kobiecości ze spektrum autyzmu mówi psycholożka i nauczycielka jogi Agata Ucińska
Co zrobić, aby komary cię nie gryzły? 11 sposobów, które naprawdę działają
Przebarwienia na skórze, inny niż zwykle kolor moczu, uczucie zmęczenia? To może być chora wątroba
Afrodyzjaki w kuchni – produkty, które rozbudzą pożądanie!

– Jedne z badań wykazały, że u osób po zakażeniu wirusowym w wysepkach trzustki znaleziono np. wirusy Coxsackie – enterowirusy. Organizm nie może inaczej zabić wirusa, jak tylko niszcząc całą komórkę. Dotyczy to wszystkich zakażeń wirusowych. Bo jak inaczej pozbyć się zakażenia, które jest w środku komórki? Jeżeli zostanie zniszczona znaczna część komórek beta, to prowadzi to do rozwoju cukrzycy typu 1 – tłumaczy dr hab. n. med. Ernest Kuchar, pediatra, specjalista chorób zakaźnych, kierownik Kliniki Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym.

 

Ewa Podsiadły-Natorska: Przybywa doniesień, z których wynika, że koronawirusy mogą wywoływać u dzieci cukrzycę. Tak jest rzeczywiście?

Dr hab. n. med. Ernest Kuchar: Czasami w nauce bardzo trudno jest udowodnić związek przyczynowo-skutkowy. Bo jeżeli jest, następuje „po”, to może być to skutek, ale równie dobrze może być to zbieg okoliczności. W naszej klinice mieliśmy kilka przypadków dzieci, u których faktycznie zbiegło się w czasie stosunkowo łagodne zakażenie koronawirusem z wystąpieniem cukrzycy typu 1. Tylko proszę zwrócić uwagę, że Polska jest w tej chwili na fali wznoszącej – mamy epidemię cukrzycy typu 1, jak też pandemię COVID-19.

Na czym polega cukrzyca typu 1?

Cukrzyca typu 1 jest chorobą autoagresyjną, w której przebiegu organizm niszczy własne komórki beta trzustki produkujące insulinę. Trzustkę znamy z tego, że wytwarza sok trzustkowy, który służy do trawienia. W miąższu trzustki znajdują się także wysepki trzustkowe (Langerhansa – przyp. red.) zbudowane z komórek beta, które wytwarzają insulinę, hormon o działaniu obniżającym cukier. Tych komórek nie jest wiele, więc jeśli wskutek autoagresji organizm je niszczy, to w pewnym momencie zaczyna brakować mu insuliny.

Jakie pojawiają się wtedy objawy?

Gdy poziom cukru we krwi przekroczy próg nerkowy, cukier zaczyna wydalać się z moczem, pociągając ze sobą wodę, zatem dziecko zaczyna bardzo dużo sikać. Chce mu się ciągle pić. Często ma wymioty, nudności, złe samopoczucie i ogólne osłabienie. Dochodzi do utraty masy ciała, mimo że dziecko ma wzmożony głód i dużo je. Takie alarmowe objawy wskazują na kwasicę ketonową; stan ten przypomina ostre zatrucie pokarmowe, z którym cukrzyca typu 1 często bywa mylona. Do naszej kliniki wielokrotnie kierowano dzieci z podejrzeniem właśnie zatrucia, a okazywało się, że wystąpiła u nich kwasica ketonowa jako pierwszy objaw zdekompensowanej cukrzycy typu 1. Zwiększone pragnienie, wzmożone oddawanie moczu i chudnięcie to „trójca” objawów charakterystycznych dla cukrzycy typu 1.

Kwasica ketonowa to groźny stan?

Ostra kwasica ketonowa to stan zagrożenia życia. Objawom towarzyszy bardzo silne odwodnienie; dochodzi do zaburzeń elektrolitowych, więc takie dziecko wymaga pilnego przyjęcia do szpitala celem nawodnienia i wyrównania poziomu elektrolitów. Natomiast w przypadku zdiagnozowania cukrzycy typu 1 jedyną formą leczenia jest leczenie substytucyjne. Pacjentowi podajemy insulinę, dożylnie lub podskórnie, która zastępuje insulinę endogenną, to znaczy wytwarzaną przez organizm.

Dlaczego w niektórych organizmach dochodzi do procesu autoagresji?

Teorie są różne. Na pewno istotna jest skłonność genetyczna, ale znaczenie mają również czynniki środowiskowe. Kraje rozwinięte, do których należy Polska, weszły w okres silnej chemizacji środowiska. Badania dowiodły, że wiąże się z tym zwiększenie liczby przypadków cukrzycy typu 1. Obserwowaliśmy już to wcześniej w Niemczech i we Francji, a teraz widzimy to u nas. Proszę tylko spojrzeć, jak żyjemy i co nas otacza. Kiedyś ludzie mieszkali w bardziej naturalnych warunkach; domy były z gliny albo z drewna. Teraz dominuje plastik – tworzywo sztuczne, dawniej zupełnie nieobecne. Jaki jest tego skutek? Nasz układ odpornościowy pod wpływem czynników środowiskowych zaczyna popełniać błędy i traktuje własne komórki beta trzustki jako obce. Zaczyna je niszczyć. A gdy je niszczy, to w organizmie brakuje insuliny i rozwija się cukrzyca typu 1.

Kolejna możliwa przyczyna autoagresji to brak stymulacji przez naturalne antygeny. Dawniej człowiek żył bliżej natury. Miał kontakt ze zwierzętami, pasożytami. To jest coś, czego współcześnie, szczególnie w dużych miastach, jesteśmy pozbawieni. I wreszcie trzeci czynnik mogący wywołać autoagresję to zakażenia wirusowe.

Co wiemy na ten temat?

Jedne z badań wykazały, że u osób po zakażeniu wirusowym w wysepkach trzustki znaleziono np. wirusy Coxsackie – enterowirusy. Organizm nie może inaczej zabić wirusa, jak tylko niszcząc całą komórkę. Dotyczy to wszystkich zakażeń wirusowych. Bo jak inaczej pozbyć się zakażenia, które jest w środku komórki? Jeżeli zostanie zniszczona znaczna część komórek beta, to prowadzi to do rozwoju cukrzycy typu 1. W publikacjach naukowych można również znaleźć opisy wystąpienia cukrzycy typu 1 po śwince. W tej chwili dzięki szczepieniom świnka w zasadzie nie występuje, ale pojawił się nowy wirus – koronawirus. To jest wirus plejotropowy, co oznacza, że zakaża różne tkanki, nie można więc wykluczyć, że nie zakaża również wysepki trzustki. Pandemia koronawirusa jest dla nas czymś nowym, nie wszystko o niej wiemy, wiadomo jednak, że jednym z objawów long COVID-19 (zespołu objawów po przebytym zakażeniu – przyp. red.) często jest nietolerancja glukozy. U osób dorosłych, które przechorowały COVID-19, to zjawisko powszechne.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Cukrzyca typu 1 może wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej rozwija się u dzieci i nastolatków. Częstość zachorowania zależy od kraju. Ale zwróćmy uwagę, że pandemia COVID-19 zmieniła bardzo wiele (...) Statystyki dotyczące występowania cukrzycy typu 1 u dzieci w określonym wieku z pewnością się zmienią

Czy są dowody na to, że koronawirus jest czynnikiem ryzyka mogącym wywołać cukrzycę typu 1?

Na razie to hipoteza. Bo choć u dzieci po zakażeniu widzieliśmy kilka przypadków cukrzycy typu 1, mógł być to zbieg okoliczności. Konieczne byłoby przeprowadzenie badań, w których analizie poddanoby dwie grupy dzieci: jedną zakażoną koronawirusem i drugą, niezakażoną, czyli tzw. grupę kontrolną. W ramach badań porównuje się, czy przechorowanie COVID-19 zwiększa szanse rozwoju cukrzycy. Dopiero wtedy można ustalić, czy zakażenie koronawirusem jest czynnikiem ryzyka rozwoju choroby. Na razie mamy wstępne obserwacje, z których wynika, że niekiedy cukrzyca typu 1 u dzieci towarzyszy przechorowaniu COVID-19, ale nie można wyciągać wniosków – przynajmniej jeszcze nie teraz – że to bezpośredni skutek zakażenia. Np. patogeneza cukrzycy zakłada pewną skłonność genetyczną, a już na to koronawirusy wpływu nie mają.

Kiedy ujawniają się u dzieci pierwsze objawy cukrzycy typu 1?

Najpierw przypomnę, że insulina jest jedynym hormonem obniżającym poziom cukru we krwi. Mamy kilka hormonów, które poziom cukru podwyższają – to m.in. adrenalina, glukagon, glikokortykosteroidy – natomiast insulina to jedyny czynnik redukujący glukozę, więc jej niedobór wychodzi od razu. Nie ma bowiem w organizmie innego mechanizmu, który obniżałby cukier. A cukier jest przecież stale przyjmowany z pokarmem i jest ciągłym efektem metabolizmu. Kiedy więc poziom insuliny spadnie poniżej krytycznego, to natychmiast dochodzi do głębokich zaburzeń metabolicznych. Pojawiają się wspomniane wcześniej objawy. Zwykle to kwestia ok. kilku dni – rzadko tygodni.

Czym jest kwasica ketonowa, o której wspomniał pan doktor wcześniej?

Kiedy w organizmie brakuje insuliny, która reguluje spalanie glukozy, cukier zaczyna gromadzić się we krwi. Osiąga bardzo wysokie poziomy; gdy jego stężenie przekracza tzw. próg nerkowy, czyli jest wyższe niż około 180 mg/dl, cukier pojawia się w moczu. Jednocześnie z powodu braku insuliny, która reguluje wnikanie glukozy, komórki mają za mało cukru, są niedożywione, uruchamia się więc lipoliza, czyli rozkład tłuszczów – komórki z tkanki tłuszczowej zaczynają czerpać energię. Produktem ubocznym rozkładu tłuszczów są ciała ketonowe, które produkuje wątroba. Ciała ketonowe są dla wielu komórek „zastępczym pokarmem”. Ale ponieważ mają odczyn kwaśny, prowadzą do zakwaszenia organizmu, co nazywa się właśnie kwasicą ketonową. Dziecko jest wtedy odwodnione, wymiotuje, źle się czuje, ma głębokie zaburzenia metaboliczne.

Mamy wstępne obserwacje, z których wynika, że niekiedy cukrzyca typu 1 u dzieci towarzyszy przechorowaniu COVID-19, ale nie można wyciągać wniosków, przynajmniej jeszcze nie teraz, że to bezpośredni skutek zakażenia

W jakim wieku dzieci chorują najczęściej na cukrzycę typu 1?

Cukrzyca typu 1 może wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej rozwija się u dzieci i nastolatków. Zwykle są to dzieci kilku-, kilkunastoletnie, poniżej 18. roku życia. Częstość zachorowania zależy od kraju. Ale zwróćmy uwagę, że pandemia COVID-19 zmieniła bardzo wiele; dzieci zaczęły dużo czasu spędzać w domu, styl życia zmienił się na niekorzyść. Nie wiemy, w jakim stopniu stosowanie dużej ilości środków dezynfekujących, co ma miejsce w pandemii koronawirusa, wpłynie na nasze zdrowie. Statystyki dotyczące występowania cukrzycy typu 1 u dzieci w określonym wieku z pewnością się zmienią.

A czym różni się cukrzyca typu 1 od cukrzycy typu 2?

To są właściwie dwie różne choroby. Osoby z cukrzycą typu 2 mają za dużo insuliny i jednocześnie mają na nią zmniejszoną wrażliwość. W takiej sytuacji nawet ten ogromny nadmiar insuliny to za mało, żeby metabolizm działał prawidłowo. Skutkiem ubocznym nadmiaru insuliny jest tycie, wysokie ciśnienie krwi, nadmierny poziom lipidów we krwi. Taki stan trwa latami. Rozwija się miażdżyca i szereg innych chorób cywilizacyjnych. Cukrzyca typu 2 to przede wszystkim efekt niewłaściwego stylu życia – objadania się i braku ruchu, natomiast cukrzyca typu 1 jest schorzeniem autoimmunologicznym.

 

Dr hab. n. med. Ernest Kuchar – kierownik Kliniki Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Specjalista chorób zakaźnych, medycyny sportowej, pediatra. Członek krajowych i międzynarodowych towarzystw naukowych, m.in. International Organisation of Sports Medicine (FIMS) oraz European Society for Paediatric Infectious Diseases. Autor i współautor podręczników medycznych, a także wielu publikacji naukowych. Na co dzień praktykuje w placówkach Grupy LUX MED.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Pompa insulinowa – jak wygląda, jak działa i ile kosztuje?

To jeszcze nie koniec pandemii COVID-19? Wykryto nowe podwarianty Omikronu

Ponad 90 proc. Polaków jest odpornych na koronawirusa? Niedzielski: Wynik daje nam pewien komfort bezpieczeństwa

Powikłania po szczepionce COVID-19 / istock

Zmagałaś się z powikłaniami po szczepionce przeciwko COVID-19? Mógł zawinić sposób szczepienia

Jesteś ciągle zmęczona? Ekspertki wyjaśniają, z czego to może wynikać

Jesteś ciągle zmęczona? Ekspertki wyjaśniają, z czego to może wynikać

Minister zdrowia wskazuje winowajcę nadmiarowych zgonów w naszym kraju. Według niego "problemem jest styl życia Polaków"

Minister zdrowia wskazuje winowajcę nadmiarowych zgonów w naszym kraju. Według niego „problemem jest styl życia Polaków”

WHO opublikowała nowy raport. Polska zajęła niechlubne drugie miejsce

WHO opublikowała nowy raport. Polska zajęła niechlubne drugie miejsce

Może nas czekać przełom w leczeniu cukrzycy i otyłości. Badania nowego leku są bardzo obiecujące

Może nas czekać przełom w leczeniu cukrzycy i otyłości. Badania nowego leku są bardzo obiecujące

Szczepienia nie, wojsko tak. Jak Korea Północna walczy z koronawirusem

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

W Korei Północnej oficjalnie zarejestrowano pierwszy przypadek koronawirusa. Kim Dzong Un ogłosił ścisły lockdown

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Adam Niedzielski

Adam Niedzielski ogłosił zniesienie stanu epidemii w Polsce. „Przełączamy światło czerwone na pomarańczowe”

Kobieta w tramwaju

WHO: Przez koronawirusa SARS-CoV-2 mogło umrzeć ponad 16 mln osób na świecie. „Te otrzeźwiające dane nie tylko wskazują na wpływ pandemii”

Córka Kate Moss wystąpiła na gali z pompą insulinową pod prześwitującą sukienką

Córka Kate Moss wystąpiła na gali z pompą insulinową pod prześwitującą sukienką. Po raz kolejny pokazała, że jej choroba to nie temat tabu

Ciężki przebieg COVID-19 może nas umysłowo postarzeć nawet o 20 lat? Wyniki nowego badania nie pozostawiają wątpliwości

Niższe IQ po COVID-19? Wyniki nowego badania nie pozostawiają wątpliwości

Minister zdrowia: w połowie maja zostanie zniesiony stan epidemii

Minister zdrowia: w połowie maja zostanie zniesiony stan epidemii

Dania

Pierwszy kraj zawiesza program szczepień przeciwko COVID-19. „Kontrolujemy epidemię, która wydaje się ustępować”

Mieszkańcy Szanghaju z powodu zagrożenia COVID-19 są ogradzani płotami. „Szanghajskie zoo homo sapiens”

Wyjścia z domów są zagradzane płotami z powodu zagrożenia COVID-19. „Szanghajskie zoo homo sapiens”

Szczepienia przeciw COVID-19 drugą dawką przypominającą dla kolejnej grupy. Wyjaśniamy, kto może się na nie zapisać

Kolejna grupa Polaków może przyjąć 4. dawkę szczepionki przeciw COVID-19

„Pandemia wcale się nie skończyła”. Janina Ochojska o tym, że COVID-19 wciąż jest groźny

Polska odmówiła przyjmowania szczepionek Pfizera? "To są poważne obciążenia finansowe"

Polska odmówiła przyjmowania szczepionek Pfizera? „To są poważne obciążenia finansowe”

Lockdown w Szanghaju / istock

Lockdown w Szanghaju. 25 milionów osób od trzech tygodni nie wychodzi ze swoich domów. Są trzy pierwsze ofiary śmiertelne

Rośliny, owoce i warzywa uchronią przed groźną chorobą? Do zaskakujących wniosków doszli amerykańscy naukowcy

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

×