Przejdź do treści

Mariusz Moderski: Osoba doświadczająca przemocy powinna zmienić swoje nastawienie do sytuacji, a nie „robić coś” z przemocowcem

Mariusz Moderski: Osoba doświadczająca przemocy powinna zmienić swoje nastawienie do sytuacji, a nie „robić coś” z przemocowcem / Unsplash
Mariusz Moderski: Osoba doświadczająca przemocy powinna zmienić swoje nastawienie do sytuacji, a nie „robić coś” z przemocowcem / Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Trzecia fala koronawirusa rozpędza się w Polsce”. W jednym z województw powrót do obostrzeń
Pierwsze szczepionki w ramach projektu COVAX dotarły do Ghany. „To doniosła okazja” – podkreślają UNICEF i WHO
chora na cukrzycę
Naukowcy stworzyli „sztuczną, inteligentną i w pełni zautomatyzowana trzustkę”. Świetna wiadomość dla cukrzyków
„Zaszczep się przeciwko koronawirusowi na wakacjach”. Turystyka szczepionkowa coraz bardziej popularna
Kobieta wyciera szklankę ścierką
Mama Chemik: bakterie, grzyby i wirusy kolonizują nasze gąbki w zastraszającym tempie, a my często nie jesteśmy tego nawet świadomi

– O kim najczęściej myśli ofiara przemocy? O sprawcy. Pyta siebie: dlaczego on jest taki, jaki jest? Jak go zmienić? Może niewystarczająco go kocham? A powinna pomyśleć zupełnie inaczej – mówi Mariusz Moderski, terapeuta pracujący ze sprawcami i ofiarami przemocy.

 

Krystyna Romanowska: Podcasty, poradniki i filmy na YouTube są pełne informacji o: sposobach na życie z przemocowcem, psychopatą czy narcyzem; o tym, jak sprawić, żeby psychopata przestał nim być, a także: dlaczego on robi to, co robi? To wyjątkowo zgubny sposób myślenia, bo koncentruje uwagę na sprawcy, a nie na ofierze.

Mariusz Moderski: Kobiety (bo to one częściej są ofiarami przemocy), ale także mężczyźni żyjący w przemocowych związkach, przychodzą do mnie i pytają: „jak się zachowywać, żeby mój mąż/moja żona mnie bardziej słuchał/a” albo: „co mam zrobić, żeby tak nie cierpieć”? Uwaga: te osoby nie chcą zmienić sytuacji, tylko w niej PRZETRWAĆ, żeby było lżej, żeby to tak nie bolało. Osoby doświadczające przemocy pytają: „co mam zrobić, żeby on/ona przestał/a taki/a być?”

I co im pan na to odpowiada?

Że nie możemy nic zrobić z kimś, kogo tu nie ma. To osoba doświadczająca przemocy powinna zmienić swoje nastawienie do sytuacji, ale nie „robić coś” z przemocowcem. Na niego nie ma się wpływu. Tymczasem zakorzenione w społeczeństwie przekonania dotyczące kobiet „pomagają” ofiarom żyć złudzeniami, że przemocowca można zmienić. „Miłość wszystko zwycięży”, „mężczyzna jest głową, a kobieta szyją”, „łóżko was pogodzi”, „męża trzeba sobie wychować”, „sam dojdzie do tego, że nie powinien tak postępować”, „jak dobrze się nim będzie sterowało – zacznie postępować tak, jak kobieta będzie chciała”. Kobieta zaś ma swoją cierpliwością, tłumaczeniem, spowodować zmianę, dbać o spokój w rodzinie, tak postępować, żeby nie było dramatycznych sytuacji. Takie myślenie to wynik różnych okoliczności, m.in. tego, jak rozumie się role kobiety i mężczyzny. Mężczyźni mają być z natury bardziej agresywni, ma to wynikać z historii ich życia, ról i oczekiwań społecznych. Spłodzić syna, zasadzić drzewo, zbudować dom. Kobiety powinny być miłe, dbające o wszystko i wszystkich.

Mariusz Moderski, terapeuta pracujący ze sprawcami i ofiarami przemocy / Archiwum prywatne

A mężczyźni doświadczający przemocy w jaki sposób usprawiedliwiają swoje partnerki?

Tym, że kobiety są niestabilne emocjonalnie, że nie kontrolują swoich emocji.

Ważną rzeczą do przemyślenia jest to, czy często w związku usprawiedliwia się zachowania przemocowe partnera/partnerki. Czy osoba doświadczająca przemocy obwinia siebie: może nie powinnam/nie powinienem nic mówić, może lepiej przemilczeć, przeczekać, poczekać na stosowny moment, żeby zwrócić mu/jej uwagę, kiedy będzie w dobrym humorze, będzie dobra atmosfera? Kiedy tak się dzieje, zaczyna się wpadanie w pułapkę myślenia i zachowań, które służą usprawiedliwianiu przemocy i obwinianie samych siebie za nią. To wchodzi w nawyk – w trakcie trwania związku nieustannie kontroluje się swoje zachowanie i bierze odpowiedzialność za dynamikę przemocy. Ofiary przemocy myślą w ten sposób, bo wcześniej sprawca wmówił im odpowiedzialność za taki stan rzeczy.

Świadomie je deprecjonując?

Zdarzają się sprawcy, którzy działają w ten sposób świadomie, ale wbrew pozorom psychopaci wcale nie są najczęstszymi sprawcami przemocy domowej – nie ma ich zbyt wielu, to mit. Osoby stosujące przemoc często są przekonane o tym, że postępują dobrze, mają „dobre intencje”, bo ktoś w rodzinie musi decydować, rodzina ma dobrze funkcjonować. Co jednak istotne, to nie jest dystkutowalne.  „Ja wiem lepiej” – często słyszą członkowie rodziny. Wszystko temu służy. Rzucanie w przestrzeń: „głupi/a jesteś, zawsze robisz to źle” ma stworzyć sytuację, w której członkowie rodziny, zanim coś zrobią, dwa razy się zastanowią, czy jemu/jej będzie się to podobać, będzie zadowolony/zadowolona.

Osoba doznająca przemocy słyszy od sprawcy trzy rzeczy: 1. wszystko, co masz, masz dzięki mnie i beze mnie był(a)byś nikim; 2. jeżeli gdzieś z tym pójdziesz, nikt ci nie uwierzy; 3. jeżeli gdzieś z tym pójdziesz, zrobię z ciebie wariatkę/wariata i zabiorę ci dzieci

Zazwyczaj przemoc dotyczy zwykłych, bieżących, prostych rzeczy. Kwestia ubierania dzieci, prania, spraw finansowych. Moja klientka została jakiś czas temu pobita przez swojego partnera, bo kładła masło na niewłaściwej półce w lodówce.

Osoba doznająca przemocy słyszy od sprawcy trzy rzeczy: 1. wszystko, co masz, masz dzięki mnie i beze mnie był(a)byś nikim; 2. jeżeli gdzieś z tym pójdziesz, nikt ci nie uwierzy; 3. jeżeli gdzieś z tym pójdziesz, zrobię z ciebie wariatkę/wariata i zabiorę ci dzieci. Jeśli chodzi o tę ostatnią kwestię, bywa, że konsultacja psychiatryczna jest u ofiary niezbędna – często odsyłam klientki/klientów do specjalisty w celu diagnozy pod kątem tego, że są w depresji, oraz wspomagania farmakologicznego. Takie osoby nieraz mówią: „nie chcę, żeby mój mąż się dowiedział, że chodzę do psychiatry, bo w sądzie to wykorzysta”. To jest także duży kłopot w takich sytuacjach.

Oprócz dzieci i kredytu we frankach szwajcarskich, jakie są najpopularniejsze przekonania, które trzymają ofiarę przy sprawcy?

„Moja miłość go zmieni”, „jak go poproszę, żeby przestał, to przestanie”, „jeżeli się będę bardziej starać, on uzmysłowi sobie, że nie ma nikogo cenniejszego niż ja i zmieni się po to, by ze mną być”. W tych przekonaniach tkwi błąd myślowy, który się nazywa: „mam wpływ na innych”. Nie mamy wpływu na innych, a przynajmniej nie taki, jakbyśmy chcieli. Jest to widoczne w młodych związkach. Przychodził do mnie student szóstego roku medycyny. W depresji. Wszedł w związek z dziewczyną, która go bije po twarzy. „Ale potem jest dobrze” – mówi. Najchętniej jednak wyobraża sobie, że jest na trzecim roku studiów i jeszcze jej nie zna. Nie może z tego związku się uwolnić. Takie przemocowe relacje, o czym się rzadko mówi, mogą zacząć się np. tuż po studiach, u progu wejścia w dorosłość – za wszelką cenę szuka się wtedy kogoś, na kim można się wesprzeć. Często się zdarza, tak jak w przypadku tego studenta, że dla młodych ludzi jest to autostrada do bycia docenionym. Jeżeli w życiu niespecjalnie dużo dobrego usłyszało się od swoich rodziców, raczej więcej krytyki i wymagań, mało bliskości i opiekuńczości, dąży się w życiu do tego, żeby ktoś zauważył, docenił. Wchodzi się wtedy w rolę ratownika, który mówi: „wyleczę cię z alkoholizmu, przemocy, ze wszystkiego”. Jedna z moich klientek nie zajmuje się sobą, tylko przemocowym mężem. Bo miłość, bo wierność, bo małżeństwo, bo wartości….

kobieta, rozdwojony obraz

Co jeszcze jest charakterystyczne dla relacji z przemocowcem?

Sytuacja przemocy jest sytuacją nieprzewidywalną. To jest próba przewidzenia czegoś, czego się nie da przewidzieć.

Jaki ten ktoś będzie miał nastrój, jak się zachowa….

Np. ludzie dzwonią wcześniej do przemocowca, żeby wybadać, w jakim jest humorze, kiedy będzie wracał/a do domu. Na tej podstawie można próbować wniosków, czy on/ona dzisiaj przyjdzie i będzie spokój w domu, czy coś się wydarzy. Jedna z moich klientek mówiła mi, że cieszyła się, idąc do pracy, bo wychodziła z domu. A im bliżej domu była – tym wolniej do niego szła. Odczuwała niepokój. W obrazie psychologicznym ofiar przemocy z czasem pojawia wyuczona bezradność – nabierają przekonania, że nie mają wpływu na swoje życie. Następuje utrata kontroli. Bycie w przemocy jest rezygnacją z tego, do czego się dąży, zamienia się w dostosowanie się do oczekiwań innych. To, czego chce się od życia dla siebie, staje się najmniej ważne. Obraz psychologiczny pokazuje duży poziom deprywacji potrzeb. Kobiety mówią: „ja już niczego nie chcę, tylko żeby dzieci były szczęśliwe”.

Z czasem człowiek w przemocowym związku nabiera przekonania, że nie ma szczęścia. Takiego czystego szczęścia, czystej miłości, że zawsze musi za tym iść cierpienie. Okej, w jakimś sensie pewnie jest to prawdą. Pytanie, czy to cierpienie akurat ma iść z tej strony i w taki sposób?

Bycie w przemocy jest rezygnacją z tego, do czego się dąży. To, czego chce się od życia dla siebie, staje się najmniej ważne. Obraz psychologiczny pokazuje duży poziom deprywacji potrzeb. Kobiety mówią: „ja już niczego nie chcę, tylko żeby dzieci były szczęśliwe”

Jak sprawić, żeby ofiara zaczęła myśleć o sobie, o tym, jak się czuje, a nie o tym, jak – dzięki sprytnym sztuczkom – unikać przemocy? Jakie pytania powinna sobie zadać?

Po pierwsze, ważne jest, żeby zdała sobie sprawę z dynamiki przemocy, z tego, że w każdej sytuacji przemocy są cykle przemocy – narastanie napięcia, wybuch przemocy a potem miodowy miesiąc. W mojej pracy często  jestem pierwszą osobą, która uświadamia takiej osobie, że to, czego doświadcza od wielu lat, jest sytuacją przemocy. „U mnie nie jest tak źle” – pada często. Jeśli nie ma przemocy fizycznej, to osoby doświadczające przemocy nie myślą o swojej sytuacji jako o przemocowej. Ludziom najczęściej przemoc kojarzy się z przemocą fizyczną. A mamy jeszcze przemoc psychiczną, ekonomiczną, seksualną i zaniedbanie wobec dzieci.

Istotne jest również to, o czym rozmawialiśmy wcześniej – uświadomienie sobie, że to ja odpowiadam za swoje życie, szczęście itp. Wiele lat ofiary czekają na to, żeby ta druga strona się zmieniła, z biegiem czasu te nadzieje gasną, nadzieja na spokojne życie się oddala. A to właśnie osoba pokrzywdzona ma wziąć odpowiedzialność za zmianę w swoim życiu. Ma zacząć mówić o tym, co się dzieje w czterech ścianach – przemoc karmi się milczeniem. To pierwszy krok do zmiany. Począwszy od rodziny i znajomych, na służbach zajmujących się przeciwdziałaniem przemocy kończąc.

Ważne jest też podjęcie kroków zmierzających do uzyskania dla siebie pomocy na wielu poziomach – psychologicznej, prawnej, socjalnej, wsparcia rodziny, bliskich. Te rzeczy pomagają zatrzymać przemoc i zmienić życie. To trwa, ale jest możliwe. Wymaga konsekwencji, wytrwałości i przekonania, że moje życie się zmieni, kiedy ja je zmienię dla siebie. Jak je zmienię dla siebie, to zmieni się postawa, myślenie, poczucie własnej wartości. Wtedy też np. moim dzieciom będzie lepiej.

Zatrzymanie przemocy dziś jest pierwszym krokiem do lepszej przyszłości.


Mariusz Moderski – certyfikowany specjalista ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie – certyfikat wydany przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Ukończyłstudia pedagogiczne na Wyższej Szkole Pedagogicznej, Studium Pomocy Psychologicznej i Psychoterapii prowadzonym przez Ośrodek Psychoterapii Psychodynamicznej „Trójmiasto” w Sopocie, dwustopniową szkołę Terapii Skoncentrowane na Rozwiązaniach w praktyce klinicznej. Od lat pomaga osobom zmagającym się z różnymi trudnościami, prowadzi również szkolenia związane z szeroko rozumianą problematyką przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Grace Tame - Australijka 2021 roku

Grace Tame: Mierzył mnie metrem krawieckim i mówił, ile mam ważyć, żeby „lepiej się czuć ze swoim ciałem”

„Sama jestem osobą, która przeżyła napaść na tle seksualnym”. Kongresmenka opowiedziała o strachu, jaki czuła w czasie szturmu na Kapitol

Kobieta

Jak rozmawiać z osobą, która doświadczyła przemocy seksualnej? Wyjaśnia psycholożka Katarzyna Koczułap

Przemoc psychiczna przy świątecznym stole

Przemoc psychiczna przy świątecznym stole. Nie musisz jej akceptować! Zobacz, jak się bronić

Rodzina przy stole świątecznym

– Chociaż jako ludzie jesteśmy nieprawdopodobnie wręcz silni, to każdy ma w sobie taką kruchość, którą łatwo jest zniszczyć – mówi psycholożka i autorka „Zastanawiam się”

przemoc zw związku

Adwokatka Monika Sokołowska: mamy wciąż utrwalony stereotyp: „psycholog zrobi ze mnie wariata”, więc bezpieczniej jest się spotkać z prawnikiem

Klara Roterska

Klara Roterska: Nikt nie chciał wpisać mi w kartę leczenia słowa „gwałt”, wpisywali „przykre zdarzenie”

Ojciec przytula córkę

„Zakrywaj usta, ale nie milcz”, „Myj ręce, ale nie umywaj ich od odpowiedzialności”. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę zwraca uwagę na „Pandemię przemocy” wobec najmłodszych

Edyta Pazura o swojej depresji: „Przeżyłam dwie zagrożone ciąże, publiczne łgarstwo, lament obcych kobiet, szantaż”

Amy Adams

Amy Adams: To, co naprawdę się zmieniło, to mój dysfunkcyjny stosunek do pracy. Przynosiłam do domu wiele moich kompleksów i oczekiwań

Kobieta i mężczyzna na zdjęciu

Gaslighting. Kiedy ofiara pod wpływem sprawcy zaczyna tracić kontakt z rzeczywistością. „Poczułam się, jakbym była szalona”

Maja Staśko

„Ofiary gwałtu są zawsze winne. Kiedy okazują emocje, słyszą, że są zbyt emocjonalne. Kiedy ich nie okazują, że nic się nie stało” – mówi aktywistka Maja Staśko

dziecko głaszcze konia

„Wspólne polowanie buduje relację z dzieckiem”? Psycholożka: „Syndrom sztokholmski też polega na budowaniu relacji”

Kobieta trzymająca telefon

Fundacja Centrum Praw Kobiet uruchomiła live chat. „Dzięki niemu można w cichy, szybki i bezpośredni sposób skontaktować się z naszymi specjalistkami”

Ofiary przemocy domowej w czasie pandemii nie są same [MAPA MIEJSC POMOCY]

Ofiary przemocy domowej w czasie pandemii nie są same [MAPA MIEJSC POMOCY]

Dlaczego się rozwodzimy

Rozwód. Dlaczego się rozwodzimy? Odpowiada Agnieszka Wojewoda, mediatorka i specjalistka rozwodowa

Smutna kobieta / istockphoto

Ważne telefony, maile i miejsca, gdzie osoby w kryzysie i ofiary przemocy mogą znaleźć pomoc. Internautka stworzyła listę, która przyda się każdej z nas

Obrzezanie kobiet / James Fulker/DFID / Wikimedia Commons

Co najmniej 200 mln kobiet i dziewcząt na świecie ma okaleczone narządy płciowe

Molestowanie seksualne / Katarzyna Koczułap / Instagram

„Sama chciałaś”, „Brałbym”, „Spoko cycki”, „Niezła dupa” – te zdania każda z nas słyszała przynajmniej raz. To molestowanie seksualne

Klaps dla dziecka / Marcos Paulo Prado / Unsplash

„Wiesz co tatuś musi teraz zrobić. Muszę dać ci klapsa…” Książka Tedda Trippa „Pasterz serca dziecka” promuje bicie dzieci (i niemowląt!) za karę

Przemoc psychiczna nie wymaga siły czy przewagi fizycznej. Wystarczy, że jest się wystarczająco inteligentnym i wie się, jak sprawić ból

„Przemoc psychiczna nie wymaga siły czy przewagi fizycznej. Wystarczy, że jest się wystarczająco inteligentnym i wie się, jak sprawić ból” – mówi Renata Durda, kierowniczka Pogotowia „Niebieska Linia”

dziecko

Stop przemocy. Dlaczego społeczeństwo wciąż przyzwala na bicie dzieci

Joanna Stojer-Polańska

Dr Joanna Stojer-Polańska, kryminalistyczka: Ofiarę przemocy domowej słyszę tylko wtedy, kiedy zdecyduje się mówić. Obawiam się jednak, że sporo z nich milczy przez wiele lat

istockphoto.com

Siedzisz w tramwaju, obok nieznany mężczyzna zaczyna się masturbować. Czy wiesz, co robić?

Najpopularniejsze

Mężczyzna i kobieta. Przytulają się

Łóżkowy savoir-vivre. Kilka przykładów fajnych zachowań w sypialni

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności