Przejdź do treści

Nagietek lekarski – właściwości i zastosowanie w medycynie

Nagietek lekarski - właściwości i zastosowanie w medycynie
Nagietek lekarski - właściwości i zastosowanie w medycynie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Noworodek ze starszą siostrą
„Najstarszy” noworodek świata. Dziewczynka pobiła rekord swojej siostry
prezentownik dla niej, Boże Narodzenie 2020
Dla ciebie i wszystkich ważnych dziewczyn w twoim życiu. Czuły prezentownik na wymagające czasy
Poznaj nasze pomysły na świąteczne prezenty prosto od polskich marek!
Adam Lewanowicz
Jak pomóc bliskiej osobie, która tkwi w toksycznej relacji? Radzi psychoterapeuta Adam Lewanowicz [WIDEO]
projektowanie uśmiechu
„Od razu zauważam, gdy ktoś ma problem, bo mówi czy uśmiecha się, przekręcając głowę w bok, lub zasłania usta dłonią”. Lek. dent. Marcin Krupiński o projektowaniu uśmiechu

Nagietek lekarski należy do jednych z najstarszych roślin leczniczych.  Popularna maść nagietkowa przydaje się w skaleczeniach skóry, a napar w niestrawności. Nagietek jest surowcem wszechstronnym, dzięki licznym właściwościom, w tym przeciwzapalnym, antyoksydacyjnym i przeciwnowotworowym.

Nagietek lekarski – charakterystyka 

Nagietek lekarski jest powszechnie cenionym ziołem i rośliną ozdobną znaną na całym świecie ze swoich właściwości leczniczych. Pierwotnie pochodzi z rejonów Morza Śródziemnego, gdzie można go spotkać w stanie dzikim.  Jako surowiec leczniczy uprawiany jest na plantacjach, choć często porasta też łąki, sady i ogrody. 

Łacińska nazwa nagietka ( Calendula officinalis L.)  pochodzi od słowa “kalendae” oznaczającego pierwszy dzień miesiąca i nawiązuje do długiego okresu kwitnienia rośliny. Kwiatostany nagietka można podziwiać od czerwca aż do późnej jesieni. 

Nagietek należy do rodziny astrowatych, podobnie jak mniszek lekarski, arnika, krokosz barwierski czy rumianek. Ma lekko owłosione i kruche łodygi, dzięki czemu łatwo daje się zrywać. Jego płatki kwiatowe określane jako rurkowate i języczkowate przybierają barwę żółtą, pomarańczową lub żółtopomarańczową. Swój kolor zawdzięczają karotenoidom. 

Kozieradka – panaceum na kobiece dolegliwości

Nagietek lekarski – właściwości lecznicze 

W nagietku lekarskim znajdują się węglowodany (m.in. glukoza, arabinoza, ramnoza i galaktoza), aminokwasy, lipidy, kwasy tłuszczowe, mikro- i makroelementy ze znaczną ilością magnezu i manganuwitaminy A i C oraz olejki eteryczne. 

Właściwości lecznicze roślina zawdzięcza substancjom biologicznie czynnym, do których należą: 

  • Polifenole, w tym flawonoidykwercetyna, izoflawony, antocyjany i katechiny. Działają diuretycznie, żółciopędnie i hepatoprotekcyjnie.  Wraz z karotenoidami (likopenem i ksantofilem) i terpenami wykazują silne działanie antyoksydacyjne. Karotenoidy jako pochodne witaminy A wpływają pozytywnie na wzrok i skórę. Zapobiegają nadmiernemu łuszczeniu się naskórka, działają na niego regenerująco, przyspieszają gojenie się ran.
  • Glikozydy fenolowe o działaniu przeciwnowotworowym.  Dzięki właściwościom przeciwzapalnym i cytotoksycznym hamują rozwój komórek nowotworowych m.in. czerniaka, białaczki i okrężnicy.
  • Fitosterole, w tym saponiny wpływają korzystnie na profil lipidowy. Wiążąc cholesterol, zmniejszają ryzyko miażdżycy. Ponadto saponiny z kwiatów nagietka wykazują działanie obniżające poziom glukozy we krwi.
  • Alkohole triterpenowe – mają właściwości przeciwzapalne, bakteriobójcze i grzybobójcze. Ekstrakt z kwiatów nagietka hamuje wzrost m.in. bakterii Staphylococcus aureus (gronkowca złocistego), Listeria monocytogenes i Escherichia coli oraz grzybów z rodzaju Candida. Zaobserwowano też korzystny wpływ ekstraktu z nagietka na hamowanie replikacji wirusa HIV.
  • Polisacharydy, które wykazują działanie immunostymulujące oraz przeciwnowotworowe.
  • Gorycze – pobudzają apetyt i ułatwiają trawienie.
Co na zły nastrój, PMS i bóle głowy? Szafran!

Nagietek lekarski – zastosowanie 

Nagietek lekarski jest szeroko wykorzystywany przez przemysł farmaceutyczny, kosmetyczny i spożywczy. Dostępny jest w dobrych sklepach zielarskich i aptekach.

Maść z nagietka stosuje się zewnętrznie w leczeniu łagodnych stanów zapalnych i uszkodzeń skóry: zadrapań, otarć, stłuczeń, sińców, pękających naczynek, jak również w odmrożeniach i po oparzeniach, owrzodzeniach podudzi, żylakach nóg. 

Wyciągi z nagietka są stosowane jako środki antyseptyczne, pobudzające, napotne, przeciwskurczowe, przeciwgorączkowe, przeciwwrzodowe. Badania sugerują, iż wyciąg z nagietka może znaleźć zastosowanie jako składnik leków uspokajającychprzeciwnadciśnieniowych, hipoglikemicznych, obniżających poziom cholesterolu, lipidów i trójglicerydówNagietek znalazł również zastosowanie w ginekologii. 

Napar i nalewka z nagietka są pomocne w przypadku bolesnych miesiączek. Używa się ich jako płukanki w zapaleniach błon śluzowych jamy ustnej i gardła, zarażeniu opryszczką. 

Herbata z nagietka stosowana jest w niestrawności, łagodzi dolegliwości żołądka i jelit. 

W przemyśle kosmetycznym wyciąg z nagietka używa się w produkcji szamponów, kremów i preparatów dla cery suchej i wrażliwej. W przemyśle spożywczym nagietek wykorzystywany jest jako jadalny barwnik i przyprawa. 

 

Bibliografia:

[1] Dzida Katarzyna, Skubij Natalia, Tymoszuk Karolina, Staszczak Agnieszka, and Poleszak Paula, “Właściwości lecznicze i walory dekoracyjne nagietka lekarskiego (Calendula officinalis L.),” Ann. UMCS. Sect. EEE Hortic.  , vol. XXVI, no. 3, 2016. 

[2] Nelofer Jan i wsp., “Calendula Officinalis-An Important Medicinal Plant with Potential Biological Properties,” Proc Indian Natn Sci Acad , vol. 83, no. 4, pp. 769–787, 2017. 

 [3]   A. Telesiński, A. Wieteska, M. Onyszko, M. Okińska, and E. Niedźwiecki, “Analiza fitochemiczna i właściowści przeciwutleniające soku z nagietka lekarskiego (Calendula Officinalis L.),” Bromat. Chem. Toksykol., vol. XLVI, no. 4, pp. 428–433, 2013. 

[4] V. Dhwaj Ashwlayan, A. Kumar, M. Verma, V. Kumar Garg, and S. Gupta, “Therapeutic Potential of Calendula officinalis,” Pharm. PharmacolInt. J., vol. 6, no. 2, 2018, doi: 10.15406/ppij.2018.06.00171. 

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Powracające problemy z zatokami to problem wielu z nas. Naturopatka radzi, jak na zawsze się ich pozbyć

Powracające zapalenie zatok to problem wielu z nas. Naturopatka radzi, jak na zawsze się go pozbyć

„Natura daje to, czego najbardziej potrzebujemy w odpowiednim czasie i przestrzeni”. Monika Ptak-Korbacz o tym, jak wzmocnić się jesienią według ajurwedy

kubek z melisą

Melisa – przeciwwskazania. Kto nie powinien pić melisy na uspokojenie?

Chłopiec wkłada ciuchydo pralki

Zadbaj o swoje zdrowie i wyczyść pralkę! Apeluje Mama Chemik

„Szeptucha jest czasem podobna do egzorcysty, który negocjuje z istotą z zaświatów, sprawcą dolegliwości”. O świecie ludowych uzdrowicielek z Podlasia opowiada Małgorzata Anna Charyton

Olejek eukaliptusowy - właściwości i zastosowanie

Olejek eukaliptusowy – właściwości i zastosowanie

grzybica stop

Grzybica paznokci – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby

Mleko z miodem i czosnkiem, syrop z cebuli – przepis, działanie

czosnek

Metoda Ashara – na czym polega? Dlaczego jest niebezpieczna?

Dr Iliana Ramirez Rangel: Przez twoje ciało każdego dnia przepływa energia, która musi znaleźć zdrowe ujście. Jeśli się zatrzymuje, kumuluje – może prowadzić do choroby

Jogurt domowy

Domowy jogurt – jak zrobić. Przepisy na domowy jogurt

Apiterapia - co to jest i na jakie choroby może pomóc? Wyjaśnia naturopatka Joanna Brejecka-Pamungkas

Apiterapia – co to jest i na jakie choroby może pomóc? Wyjaśnia naturopatka

krwawnik pospolity, kwiaty

Krwawnik pospolity – ziele o niepospolitym działaniu. Na co pomaga?

Te rośliny warto poznać – pomagają w wielu schorzeniach (to udowodnione)

Olejki eteryczne to świetny sposób na ochronę przed kleszczami. Szczegóły wyjaśnia Martka Natura

woda różana

Woda różana. Poznaj jej właściwości i zastosowanie. Która jest najlepsza?

Miodunka - właściwości i zastosowanie

Miodunka. Poznaj lecznicze właściwości i zastosowanie płucnika lekarskiego

Woda kokosowa odmładza? Poznaj jej skład, właściwości i zastosowanie

Woda kokosowa odmładza? Poznaj jej skład, właściwości i zastosowanie

Topinambur – jakie ma właściwości, jak go jeść i jak smakuje

Topinambur – jakie ma właściwości, jak go jeść i jak smakuje

masło shea

Masło shea. Jakie ma właściwości i zastosowanie?

Balsam kapucyński - dawne panaceum. Poznaj jego skład i działanie

Balsam kapucyński – poznaj skład i właściwości dawnego panaceum

Czy ból to zawsze objaw zapalenia?

Zapalenie ucha u dzieci i dorosłych – objawy, jak wygląda leczenie?

5 nieoczywistych zastosowań oleju kokosowego

Olej kokosowy – jakie jest jego zastosowanie w kosmetyce? Jakie ma właściwości?

Czosnek niedźwiedzi - właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Czosnek niedźwiedzi – jakie są jego właściwości lecznicze i zastosowanie?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?