Przejdź do treści

Nagietek lekarski – właściwości i zastosowanie w medycynie

Nagietek lekarski - właściwości i zastosowanie w medycynie
Nagietek lekarski - właściwości i zastosowanie w medycynie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta ćwiczy
Rozpoczynasz aktywność fizyczną? Możesz łatwo doprowadzić do kontuzji. Jakich błędów nie popełniać?
majtki zabarwione krwią w zlewie
Rusza walka z ubóstwem menstruacyjnym w szkołach. Nowy projekt twórczyń Akcji Menstruacji
Flegmatyk – poznaj jego cechy i znajdź wspólny język
wirus abola
WHO potwierdza: wykryto nowe ognisko eboli. Władze Konga apelują o spokój
Para dziewczyn
„30 twarzy dumy” z okazji Miesiąca Dumy LGBT+. Czerwiec pod znakiem tęczy!

Nagietek lekarski należy do jednych z najstarszych roślin leczniczych.  Popularna maść nagietkowa przydaje się w skaleczeniach skóry, a napar w niestrawności. Nagietek jest surowcem wszechstronnym, dzięki licznym właściwościom, w tym przeciwzapalnym, antyoksydacyjnym i przeciwnowotworowym.

Nagietek lekarski – charakterystyka 

Nagietek lekarski jest powszechnie cenionym ziołem i rośliną ozdobną znaną na całym świecie ze swoich właściwości leczniczych. Pierwotnie pochodzi z rejonów Morza Śródziemnego, gdzie można go spotkać w stanie dzikim.  Jako surowiec leczniczy uprawiany jest na plantacjach, choć często porasta też łąki, sady i ogrody. 

Łacińska nazwa nagietka ( Calendula officinalis L.)  pochodzi od słowa “kalendae” oznaczającego pierwszy dzień miesiąca i nawiązuje do długiego okresu kwitnienia rośliny. Kwiatostany nagietka można podziwiać od czerwca aż do późnej jesieni. 

Nagietek należy do rodziny astrowatych, podobnie jak mniszek lekarski, arnika, krokosz barwierski czy rumianek. Ma lekko owłosione i kruche łodygi, dzięki czemu łatwo daje się zrywać. Jego płatki kwiatowe określane jako rurkowate i języczkowate przybierają barwę żółtą, pomarańczową lub żółtopomarańczową. Swój kolor zawdzięczają karotenoidom. 

Kozieradka – panaceum na kobiece dolegliwości

Nagietek lekarski – właściwości lecznicze 

W nagietku lekarskim znajdują się węglowodany (m.in. glukoza, arabinoza, ramnoza i galaktoza), aminokwasy, lipidy, kwasy tłuszczowe, mikro- i makroelementy ze znaczną ilością magnezu i manganuwitaminy A i C oraz olejki eteryczne. 

Właściwości lecznicze roślina zawdzięcza substancjom biologicznie czynnym, do których należą: 

  • Polifenole, w tym flawonoidykwercetyna, izoflawony, antocyjany i katechiny. Działają diuretycznie, żółciopędnie i hepatoprotekcyjnie.  Wraz z karotenoidami (likopenem i ksantofilem) i terpenami wykazują silne działanie antyoksydacyjne. Karotenoidy jako pochodne witaminy A wpływają pozytywnie na wzrok i skórę. Zapobiegają nadmiernemu łuszczeniu się naskórka, działają na niego regenerująco, przyspieszają gojenie się ran.
  • Glikozydy fenolowe o działaniu przeciwnowotworowym.  Dzięki właściwościom przeciwzapalnym i cytotoksycznym hamują rozwój komórek nowotworowych m.in. czerniaka, białaczki i okrężnicy.
  • Fitosterole, w tym saponiny wpływają korzystnie na profil lipidowy. Wiążąc cholesterol, zmniejszają ryzyko miażdżycy. Ponadto saponiny z kwiatów nagietka wykazują działanie obniżające poziom glukozy we krwi.
  • Alkohole triterpenowe – mają właściwości przeciwzapalne, bakteriobójcze i grzybobójcze. Ekstrakt z kwiatów nagietka hamuje wzrost m.in. bakterii Staphylococcus aureus (gronkowca złocistego), Listeria monocytogenes i Escherichia coli oraz grzybów z rodzaju Candida. Zaobserwowano też korzystny wpływ ekstraktu z nagietka na hamowanie replikacji wirusa HIV.
  • Polisacharydy, które wykazują działanie immunostymulujące oraz przeciwnowotworowe.
  • Gorycze – pobudzają apetyt i ułatwiają trawienie.
Co na zły nastrój, PMS i bóle głowy? Szafran!

Nagietek lekarski – zastosowanie 

Nagietek lekarski jest szeroko wykorzystywany przez przemysł farmaceutyczny, kosmetyczny i spożywczy. Dostępny jest w dobrych sklepach zielarskich i aptekach.

Maść z nagietka stosuje się zewnętrznie w leczeniu łagodnych stanów zapalnych i uszkodzeń skóry: zadrapań, otarć, stłuczeń, sińców, pękających naczynek, jak również w odmrożeniach i po oparzeniach, owrzodzeniach podudzi, żylakach nóg. 

Wyciągi z nagietka są stosowane jako środki antyseptyczne, pobudzające, napotne, przeciwskurczowe, przeciwgorączkowe, przeciwwrzodowe. Badania sugerują, iż wyciąg z nagietka może znaleźć zastosowanie jako składnik leków uspokajającychprzeciwnadciśnieniowych, hipoglikemicznych, obniżających poziom cholesterolu, lipidów i trójglicerydówNagietek znalazł również zastosowanie w ginekologii. 

Napar i nalewka z nagietka są pomocne w przypadku bolesnych miesiączek. Używa się ich jako płukanki w zapaleniach błon śluzowych jamy ustnej i gardła, zarażeniu opryszczką. 

Herbata z nagietka stosowana jest w niestrawności, łagodzi dolegliwości żołądka i jelit. 

W przemyśle kosmetycznym wyciąg z nagietka używa się w produkcji szamponów, kremów i preparatów dla cery suchej i wrażliwej. W przemyśle spożywczym nagietek wykorzystywany jest jako jadalny barwnik i przyprawa. 

 

Bibliografia:

[1] Dzida Katarzyna, Skubij Natalia, Tymoszuk Karolina, Staszczak Agnieszka, and Poleszak Paula, “Właściwości lecznicze i walory dekoracyjne nagietka lekarskiego (Calendula officinalis L.),” Ann. UMCS. Sect. EEE Hortic.  , vol. XXVI, no. 3, 2016. 

[2] Nelofer Jan i wsp., “Calendula Officinalis-An Important Medicinal Plant with Potential Biological Properties,” Proc Indian Natn Sci Acad , vol. 83, no. 4, pp. 769–787, 2017. 

 [3]   A. Telesiński, A. Wieteska, M. Onyszko, M. Okińska, and E. Niedźwiecki, “Analiza fitochemiczna i właściowści przeciwutleniające soku z nagietka lekarskiego (Calendula Officinalis L.),” Bromat. Chem. Toksykol., vol. XLVI, no. 4, pp. 428–433, 2013. 

[4] V. Dhwaj Ashwlayan, A. Kumar, M. Verma, V. Kumar Garg, and S. Gupta, “Therapeutic Potential of Calendula officinalis,” Pharm. PharmacolInt. J., vol. 6, no. 2, 2018, doi: 10.15406/ppij.2018.06.00171. 

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Miodunka - właściwości i zastosowanie

Miodunka. Poznaj lecznicze właściwości i zastosowanie płucnika lekarskiego

Balsam kapucyński - dawne panaceum. Poznaj jego skład i działanie

Balsam kapucyński – poznaj skład i właściwości dawnego panaceum

Czosnek niedźwiedzi - właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Czosnek niedźwiedzi – jakie są jego właściwości lecznicze i zastosowanie?

kobieta podczas badań

Biorezonans – na czym polega, jak działa i czy jest skuteczny?

Zapalenie gardła u dziecka – objawy, domowe sposoby i leczenie

Zapalenie gardła u dziecka – objawy, domowe sposoby i leczenie

Inhalacje na zatoki- z czego je robić i na co pomagają

Inhalacje na zatoki – z czego je robić i na co pomagają?

Płodność / rawpixel

Jak poprawić płodność i przygotować się do ciąży? Naturopatka ma kilka rad

Miód

Przepis na miód z mniszka lekarskiego. Naturalny, bez cukru i pyszny!

Ból zatok – przyczyny, objawy i domowe sposoby na ulgę

Ból zatok – przyczyny, objawy i domowe sposoby na ulgę

Żółte paznokcie u nóg i rąk. Jakie są ich przyczyny i jak je leczyć?

Żółte paznokcie u nóg i rąk. Jakie są ich przyczyny i jak je leczyć?

Chaber bławatek i jego zastosowanie w medycynie

Chaber bławatek i jego zastosowanie w medycynie

Przywrotnik – ziele o wielu właściwościach

Przywrotnik – ziele o wielu właściwościach

Krokosz barwierski, jego właściwości i zastosowanie w medycynie

Krokosz barwierski, jego właściwości i zastosowanie w medycynie

Lubczyk i jego właściwości zdrowotne

Lubczyk i jego właściwości zdrowotne

Borówka brusznica - sposób na zdrowe przetwory i nie tylko

Borówka brusznica – sposób na zdrowe przetwory i nie tylko

Dziewanna - kwiat o wielu właściwościach

Dziewanna – kwiat o wielu właściwościach

Pluskwa domowa - domowe sposoby na zwalczanie, gdy się pojawią

Pluskwa domowa – domowe sposoby na zwalczanie, gdy się pojawią

Babka płesznik / istockphoto

Babka płesznik na jelita? Nie tylko! Poznaj cenne właściwości tej rośliny

Rośliny dobre dla kobiet / istock

Nietypowe rośliny, którymi powinnyśmy się zainteresować. Mają dobroczynne działanie

Zakażenie pochwy – czy są na to skuteczne i bezpieczne domowe sposoby?

Łamliwe i kruche paznokcie? Sięgnij po siemie lniane, oliwę, czosnek, jajka

Paznokcie – poznaj domowe sposoby na ich wzmocnienie

Brodawka na stopie (kurzajka) - co może oznaczać? Charakterystyka i leczenie

Brodawka na stopie (kurzajka) – co może oznaczać? Charakterystyka i leczenie

Kobieta pochyla się nad garnkiem z parującym naparem, robi sobie inhalację.

Domowe sposoby na zapalenie zatok – czy warto je stosować? Odpowiada laryngolog

Olejek eukaliptusowy - właściwości i zastosowanie

Olejek eukaliptusowy – właściwości i zastosowanie

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?