Przejdź do treści

Nagietek lekarski – właściwości i zastosowanie w medycynie

Nagietek lekarski - właściwości i zastosowanie w medycynie
Nagietek lekarski - właściwości i zastosowanie w medycynie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak zwracać się do osób trans i niebinarnych? Stowarzyszenie „Miłość nie wyklucza” wyjaśnia
Kiedy iść do psychiatry?
Kiedy iść do psychiatry? Lekarka podpowiada, co powinno zwrócić naszą uwagę u siebie i innych
Kobieta idzie do samolotu
Jak zadbać o wzrok w trakcie podróży samolotem?
Dieta zupowa, czyli jadłospis pełen zup. Czy warto ją stosować?
Zachorowań na grypę o połowę mniej niż w zeszłym roku. Pozytywny efekt uboczny koronawirusa?

Nagietek lekarski należy do jednych z najstarszych roślin leczniczych.  Popularna maść nagietkowa przydaje się w skaleczeniach skóry, a napar w niestrawności. Nagietek jest surowcem wszechstronnym, dzięki licznym właściwościom, w tym przeciwzapalnym, antyoksydacyjnym i przeciwnowotworowym.

Nagietek lekarski – charakterystyka 

Nagietek lekarski jest powszechnie cenionym ziołem i rośliną ozdobną znaną na całym świecie ze swoich właściwości leczniczych. Pierwotnie pochodzi z rejonów Morza Śródziemnego, gdzie można go spotkać w stanie dzikim.  Jako surowiec leczniczy uprawiany jest na plantacjach, choć często porasta też łąki, sady i ogrody. 

Łacińska nazwa nagietka ( Calendula officinalis L.)  pochodzi od słowa “kalendae” oznaczającego pierwszy dzień miesiąca i nawiązuje do długiego okresu kwitnienia rośliny. Kwiatostany nagietka można podziwiać od czerwca aż do późnej jesieni. 

Nagietek należy do rodziny astrowatych, podobnie jak mniszek lekarski, arnika, krokosz barwierski czy rumianek. Ma lekko owłosione i kruche łodygi, dzięki czemu łatwo daje się zrywać. Jego płatki kwiatowe określane jako rurkowate i języczkowate przybierają barwę żółtą, pomarańczową lub żółtopomarańczową. Swój kolor zawdzięczają karotenoidom. 

Kozieradka – panaceum na kobiece dolegliwości

Nagietek lekarski – właściwości lecznicze 

W nagietku lekarskim znajdują się węglowodany (m.in. glukoza, arabinoza, ramnoza i galaktoza), aminokwasy, lipidy, kwasy tłuszczowe, mikro- i makroelementy ze znaczną ilością magnezu i manganuwitaminy A i C oraz olejki eteryczne. 

Właściwości lecznicze roślina zawdzięcza substancjom biologicznie czynnym, do których należą: 

  • Polifenole, w tym flawonoidykwercetyna, izoflawony, antocyjany i katechiny. Działają diuretycznie, żółciopędnie i hepatoprotekcyjnie.  Wraz z karotenoidami (likopenem i ksantofilem) i terpenami wykazują silne działanie antyoksydacyjne. Karotenoidy jako pochodne witaminy A wpływają pozytywnie na wzrok i skórę. Zapobiegają nadmiernemu łuszczeniu się naskórka, działają na niego regenerująco, przyspieszają gojenie się ran.
  • Glikozydy fenolowe o działaniu przeciwnowotworowym.  Dzięki właściwościom przeciwzapalnym i cytotoksycznym hamują rozwój komórek nowotworowych m.in. czerniaka, białaczki i okrężnicy.
  • Fitosterole, w tym saponiny wpływają korzystnie na profil lipidowy. Wiążąc cholesterol, zmniejszają ryzyko miażdżycy. Ponadto saponiny z kwiatów nagietka wykazują działanie obniżające poziom glukozy we krwi.
  • Alkohole triterpenowe – mają właściwości przeciwzapalne, bakteriobójcze i grzybobójcze. Ekstrakt z kwiatów nagietka hamuje wzrost m.in. bakterii Staphylococcus aureus (gronkowca złocistego), Listeria monocytogenes i Escherichia coli oraz grzybów z rodzaju Candida. Zaobserwowano też korzystny wpływ ekstraktu z nagietka na hamowanie replikacji wirusa HIV.
  • Polisacharydy, które wykazują działanie immunostymulujące oraz przeciwnowotworowe.
  • Gorycze – pobudzają apetyt i ułatwiają trawienie.
Co na zły nastrój, PMS i bóle głowy? Szafran!

Nagietek lekarski – zastosowanie 

Nagietek lekarski jest szeroko wykorzystywany przez przemysł farmaceutyczny, kosmetyczny i spożywczy. Dostępny jest w dobrych sklepach zielarskich i aptekach.

Maść z nagietka stosuje się zewnętrznie w leczeniu łagodnych stanów zapalnych i uszkodzeń skóry: zadrapań, otarć, stłuczeń, sińców, pękających naczynek, jak również w odmrożeniach i po oparzeniach, owrzodzeniach podudzi, żylakach nóg. 

Wyciągi z nagietka są stosowane jako środki antyseptyczne, pobudzające, napotne, przeciwskurczowe, przeciwgorączkowe, przeciwwrzodowe. Badania sugerują, iż wyciąg z nagietka może znaleźć zastosowanie jako składnik leków uspokajającychprzeciwnadciśnieniowych, hipoglikemicznych, obniżających poziom cholesterolu, lipidów i trójglicerydówNagietek znalazł również zastosowanie w ginekologii. 

Napar i nalewka z nagietka są pomocne w przypadku bolesnych miesiączek. Używa się ich jako płukanki w zapaleniach błon śluzowych jamy ustnej i gardła, zarażeniu opryszczką. 

Herbata z nagietka stosowana jest w niestrawności, łagodzi dolegliwości żołądka i jelit. 

W przemyśle kosmetycznym wyciąg z nagietka używa się w produkcji szamponów, kremów i preparatów dla cery suchej i wrażliwej. W przemyśle spożywczym nagietek wykorzystywany jest jako jadalny barwnik i przyprawa. 

 

Bibliografia:

[1] Dzida Katarzyna, Skubij Natalia, Tymoszuk Karolina, Staszczak Agnieszka, and Poleszak Paula, “Właściwości lecznicze i walory dekoracyjne nagietka lekarskiego (Calendula officinalis L.),” Ann. UMCS. Sect. EEE Hortic.  , vol. XXVI, no. 3, 2016. 

[2] Nelofer Jan i wsp., “Calendula Officinalis-An Important Medicinal Plant with Potential Biological Properties,” Proc Indian Natn Sci Acad , vol. 83, no. 4, pp. 769–787, 2017. 

 [3]   A. Telesiński, A. Wieteska, M. Onyszko, M. Okińska, and E. Niedźwiecki, “Analiza fitochemiczna i właściowści przeciwutleniające soku z nagietka lekarskiego (Calendula Officinalis L.),” Bromat. Chem. Toksykol., vol. XLVI, no. 4, pp. 428–433, 2013. 

[4] V. Dhwaj Ashwlayan, A. Kumar, M. Verma, V. Kumar Garg, and S. Gupta, “Therapeutic Potential of Calendula officinalis,” Pharm. PharmacolInt. J., vol. 6, no. 2, 2018, doi: 10.15406/ppij.2018.06.00171. 

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jogurt domowy

Domowy jogurt – jak zrobić. Przepisy na domowy jogurt

Apiterapia - co to jest i na jakie choroby może pomóc? Wyjaśnia naturopatka Joanna Brejecka-Pamungkas

Apiterapia – co to jest i na jakie choroby może pomóc? Wyjaśnia naturopatka

krwawnik pospolity, kwiaty

Krwawnik pospolity – ziele o niepospolitym działaniu. Na co pomaga?

Te rośliny warto poznać – pomagają w wielu schorzeniach (to udowodnione)

Olejki eteryczne to świetny sposób na ochronę przed kleszczami. Szczegóły wyjaśnia Martka Natura

woda różana

Woda różana. Poznaj jej właściwości i zastosowanie. Która jest najlepsza?

Miodunka - właściwości i zastosowanie

Miodunka. Poznaj lecznicze właściwości i zastosowanie płucnika lekarskiego

Woda kokosowa odmładza? Poznaj jej skład, właściwości i zastosowanie

Woda kokosowa odmładza? Poznaj jej skład, właściwości i zastosowanie

Topinambur – jakie ma właściwości, jak go jeść i jak smakuje

Topinambur – jakie ma właściwości, jak go jeść i jak smakuje

masło shea

Masło shea. Jakie ma właściwości i zastosowanie?

Balsam kapucyński - dawne panaceum. Poznaj jego skład i działanie

Balsam kapucyński – poznaj skład i właściwości dawnego panaceum

Czy ból to zawsze objaw zapalenia?

Zapalenie ucha u dzieci i dorosłych – objawy, jak wygląda leczenie?

5 nieoczywistych zastosowań oleju kokosowego

Olej kokosowy – jakie jest jego zastosowanie w kosmetyce? Jakie ma właściwości?

Czosnek niedźwiedzi - właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Czosnek niedźwiedzi – jakie są jego właściwości lecznicze i zastosowanie?

Łuszczyca / istock

Łuszczyca – jak ją leczyć domowymi sposobami?

Nawłoć – lecznicze właściwości i zastosowanie

kobieta podczas badań

Biorezonans – na czym polega, jak działa i czy jest skuteczny?

Zapalenie gardła u dziecka – objawy, domowe sposoby i leczenie

Zapalenie gardła u dziecka – objawy, domowe sposoby i leczenie

Algi morskie – czy warto jeść glony? Właściwości i zastosowanie alg

Inhalacje na zatoki- z czego je robić i na co pomagają

Inhalacje na zatoki – z czego je robić i na co pomagają?

Jeżówka purpurowa – właściwości i zastosowanie. Kiedy warto po nią sięgnąć?

Jeżówka purpurowa – właściwości i zastosowanie. Kiedy warto po nią sięgnąć?

Płodność / rawpixel

Jak poprawić płodność i przygotować się do ciąży? Naturopatka ma kilka rad

Miód

Przepis na miód z mniszka lekarskiego. Naturalny, bez cukru i pyszny!

Ból zatok – przyczyny, objawy i domowe sposoby na ulgę

Ból zatok – przyczyny, objawy i domowe sposoby na ulgę

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Krwawię w różnych odcieniach czerwieni. Czy to powinno mnie niepokoić?