Przejdź do treści

Polipragmazja – przyczyny i skutki stosowania wielu leków

Polipragmazja – przyczyny i skutki stosowania wielu leków IStock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Ewa Wojciechowska
Less Stress From Plants, czyli suplementacja dla wszystkich, którzy chcą naturalnie zadbać o swój układ nerwowy. Przetestowałam!
Męczyznaprzytula kobietę
Odczuwasz ból podczas stosunku? By się go pozbyć, znajdź przyczynę. Radzi Pani Fizjotrener
Matka z córką rzucają confetti
Nie namawiaj córki do bycia bardziej śmiałą. „Próba zmieniania temperamentu na siłę może być szkodliwa”
Eksperyment w Indonezji. Szczepienia na COVID-19 najpierw otrzymują osoby młode
Karolina Szymczak
Karolina Szymczak: bardziej boli miesiączka przy endometriozie niż rany dzień po operacji

Polipragmazja polega na stosowaniu wielu leków przez jednego pacjenta. Może prowadzić do wystąpienia niekorzystnych interakcji między poszczególnymi środkami farmakologicznymi oraz nasilać ryzyko pojawienia się działań niepożądanych leków. Jakie są skutki polipragmazji i jak im zapobiegać? Czym polipragmazja różni się od politerapii?

Co to jest polipragmazja?

Polipragmazja to – według najprostszej definicji – stosowanie wielu leków przez jednego pacjenta. Wśród naukowców brakuje zgody co do tego, czym dokładnie jest polipragmazja w kontekście liczby przyjmowanych środków farmakologicznych. Według niektórych o zjawisku możemy mówić już przy stosowaniu dwóch leków, jednak zgodnie z najczęściej podawanymi w badaniach naukowych definicjami, tego terminu używamy w odniesieniu do terapii co najmniej pięcioma-sześcioma różnymi preparatami.

Polipragmazja bywa opisywana także jako zlecanie przyjmowania większej liczby leków niż jest to odpowiednie dla pacjenta w kontekście jego chorób i stanu klinicznego.

Przyczyny polipragmazji lekowej

Do głównych przyczyn występowania polipragmazji i jej negatywnych skutków zaliczyć można:

  • wielochorobowość – jednoczesne występowanie kilku jednostek chorobowych, np. obecność u jednego pacjenta cukrzycy, miażdżycy i nadciśnienia tętniczego,
  • stosowanie leków dostępnych bez recepty i/lub suplementów diety bez wyraźnej potrzeby i bez znajomości interakcji z innymi przyjmowanymi środkami farmakologicznymi,
  • terapię prowadzoną przez kilku specjalistów, którzy nie mają informacji o stosowanych przez pacjenta lekach przepisanych przez innych lekarzy,
  • leczenie farmakologiczne objawów bez dokładnej znajomości przyczyny ich wystąpienia – w takiej sytuacji pojawienie się skutków ubocznych przyjmowania leków może zostać uznane za kolejny symptom, który należy złagodzić przyjęciem jeszcze jednego środka farmakologicznego.
Napoje i leki, których nie powinno się łączyć oraz takie, które warto

Skutki polipragmazji

Negatywne skutki stosowania wielu leków najczęściej związane są z wystąpieniem interakcji między przyjmowanymi środkami farmakologicznymi. Oddziaływania między zawartymi w nich substancjami aktywnymi mogą powodować zwiększenie siły działania jednego lub wielu leków albo wręcz przeciwnie – osłabiać ich efektywność.

Przy polipragmazji rośnie także ryzyko wystąpienia zjawiska tzw. kaskady przepisywania leków. Polega ono na zlecaniu przez lekarzy przyjmowania środków farmakologicznych w celu łagodzenia działań niepożądanych leków, błędnie diagnozowanych jako objawy choroby.

Jak zapobiec skutkom polipragmazji?

W zapobieganiu skutkom polipragmazji kluczowe wydaje się być określenie różnicy między „dużo” a „za dużo”. Przy podejmowaniu decyzji o przepisywaniu środków farmakologicznych przez lekarzy (i przyjmowaniu leków na własną rękę przez pacjentów) uwzględnić należy nie tylko korzyści związane z poprawieniem stanu klinicznego po jego zastosowaniu, ale także ryzyko związane z interakcjami. A wystąpienie interakcji przy przyjmowaniu np. siedmiu leków jest pewne, choć nie zawsze skutki oddziaływań między poszczególnymi lekami będą groźniejsze niż zaprzestanie stosowania któregokolwiek ze środków.

Sytuacja każdego pacjenta musi zostać oceniona indywidualnie. Szczegółowe zapoznanie się przez lekarza z informacjami dotyczącymi wszystkich przyjmowanych środków farmakologicznych (oraz suplementów diety) jest podstawą do podjęcia świadomej decyzji co do zasadności wprowadzania kolejnych. Po stronie pacjenta leży odpowiedzialność za przekazanie tych informacji lekarzowi oraz za ostrożne, przemyślane stosowanie leków dostępnych bez recepty oraz suplementów diety.

Polipragmazja w geriatrii

Polipragmazja jest zjawiskiem najczęstszym wśród osób w podeszłym wieku, głównie ze względu na dużą częstość występowania wielu jednostek chorobowych jednocześnie w tej grupie. Jednoczesne stosowanie kilku lub nawet kilkunastu leków u pacjentów geriatrycznych wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia niekorzystnych interakcji niż wśród młodszych pacjentów. Dzieje się tak z uwagi na zmiany w organizmie zachodzące z wiekiem, które powodują wolniejsze metabolizowanie przyjmowanych środków farmakologicznych (m.in. związane z mniejszą efektywnością działających detoksykacyjnie narządów, takich jak nerki i wątroba).

Polipragmazja a politerapia

Terminem, który może być mylony z polipragmazją jest politerapia (inaczej terapia skojarzona). Politerapia polega na leczeniu z wykorzystaniem przynajmniej dwóch metod lub (najczęściej) środków farmakologicznych jednocześnie, które:

  • w połączeniu wykazują silniejszy efekt działania niż przy wykorzystaniu ich osobno,
  • umożliwiają zmniejszenie dawek przyjmowanych grup leków,
  • w połączeniu nie powodują zwiększenia ryzyka wystąpienia skutków ubocznych.

W politerapii oddziaływania między lekami są więc celowe i pożądane. W polipragmazji nie występuje natomiast zjawisko kompatybilności stosowanych leków – zamiast korzystnego efektu terapeutycznego możemy doprowadzić do obniżenia skuteczności leczenia lub pojawienia się skutków ubocznych.

 

Bibliografia:

  1. Masnoon N., Shakib S., Kalisch-Ellett L. i wsp. (2017) What is polypharmacy? A systematic review of definitions, BMC Geriatrics, 17: 230.
  2. Lohman H. L., Byers-Connon S., Padilla R. L. (red.) (2019) Occupational Therapy with Elders. Strategies for the COTA, Elsevier.
  3. Wołoń J. (2018) Polipragmazja – czy zwiększa się świadomość zagrożeń?, Medycyna Po Dyplomie, 12.
  4. Maher R. L., Hanlon J. T., Hajjar E. R. (2014) Clinical Consequences of Polypharmacy in Elderly, Expert Opinion on Drug Safety, 13(1): 57-65.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Spray do nosa może zabić koronawirusa? Badania wykazały, że ma niemal 100 proc. skuteczności

Spray do nosa może zabić koronawirusa? Badania wykazały, że ma niemal 100 proc. skuteczności

Szklanka z wodą i tabletki

W jaki sposób bezpiecznie podzielić tabletki? Czy można je kruszyć? Wyjaśnia pielęgniarka Natalia Lekowska

„W Polsce do 2050 roku długość życia z powodu otyłości skróci się o 4 lata” – alarmuje prof. Paweł Bogdański

Maleinian feniraminy – działanie, zastosowanie, skutki uboczne

Leki sieroce. Czym są i dla kogo są produkowane? Farmaceutka wyjaśnia

leki kontra papierosy

Palenie papierosów zmienia działanie leków. Także w przypadku biernych palaczy!

niedobory w organizmie

Męczy cię sezonowe osłabienie? Lekarka radzi, jakie badania zrobić, by sprawdzić niedobory w organizmie

Jak prawidłowo łączyć suplementy diety, witaminy i minerały? Farmaceutka Zofia Winczewska ma garść rad

suplementacja a odporność w czasie pandemii COVID-19

Jak wzmocnić odporność w czasie pandemii COVID-19? Farmaceutka radzi, co warto suplementować

badania protyniny w laboratorium

„Zidentyfikowaliśmy nowy lek, który może zwalczać COVID-19” – ogłosił międzynarodowy zespół badawczy

Pierwszy urlop bez problemów żołądkowych, czyli moje wakacje z GUUT. Przetestowałam, bo każda z nas ma dobro w sobie!

Lekarze stoją przy łóżkach pacjentów w szpitalu

W Polsce kończą się zapasy leku na COVID-19. Szpitale bezradne

koronawirus

Stworzono lek „całkowicie neutralizujący” koronawirusa. To może być przełom w walce z pandemią

Kobieta w ciąży siedzi na kanapie

Suplementacja w ciąży. Rekomendacje na 2020 rok. Po które suplementy należy sięgnąć? Wyjaśnia farmaceutka

Leki, których nie można wywieźć z Polski. Ministerstwo Zdrowia zaktualizowało listę

3 powody, dla których jesienią warto zacząć się suplementować

Kobieta po 40-tce

10 produktów, po które warto sięgać, gdy jesteś po 40-tce

Przeciwbólowy lek Oxydolor wycofany z obrotu. W preparacie znaleziono wadę substancji czynnej

Suplementy diety a witaminy i minerały. Czym się różnią?

Kobieta, która nie chce się budzić

Aspiryna na kaca. Czy brać ją i inne leki po alkoholu?

Zastrzyki

Ruszyła produkcja polskiego leku na koronawirusa!

Jak przygotować i jak podać dziecku antybiotyk w zawiesinie? Odpowiada Młody Farmaceuta

Węgiel aktywny - właściwości i zastosowanie

Węgiel aktywny – właściwości i zastosowanie. Na co pomaga?

Stosowanie NLPZ / istock

Stosując lek, warto znać orientacyjny czas jego działania. Czy wiesz, ile działa twój lek przeciwbólowy?

Najpopularniejsze

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Magdalena Jutrzenka z synem Alexem / archiwum prywatne

Magdalena Jutrzenka: „Matka chorego dziecka nie może powiedzieć, że ma dość, bo wtedy jest egoistką”