Przejdź do treści

Polipragmazja – przyczyny i skutki stosowania wielu leków

Polipragmazja – przyczyny i skutki stosowania wielu leków IStock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
6 dowodów na to, że pisanie o emocjach służy zdrowiu
6 sposobów na to, by uniknąć przeziębienia w sezonie grypowym
Jak oddychać? Kasia Bem przedstawia proste ćwiczenie, które czyni cuda
Co wspólnego mają ze sobą kobra, wkładka i Barbra Streisand? Odpowiada edukatorka ginekologiczna Aga Szuścik
Uśmiech po marchewce, grymas po jarmużu. Brytyjscy naukowcy sprawdzili preferencje żywieniowe nienarodzonych dzieci

Polipragmazja polega na stosowaniu wielu leków przez jednego pacjenta. Może prowadzić do wystąpienia niekorzystnych interakcji między poszczególnymi środkami farmakologicznymi oraz nasilać ryzyko pojawienia się działań niepożądanych leków. Jakie są skutki polipragmazji i jak im zapobiegać? Czym polipragmazja różni się od politerapii?

Co to jest polipragmazja?

Polipragmazja to – według najprostszej definicji – stosowanie wielu leków przez jednego pacjenta. Wśród naukowców brakuje zgody co do tego, czym dokładnie jest polipragmazja w kontekście liczby przyjmowanych środków farmakologicznych. Według niektórych o zjawisku możemy mówić już przy stosowaniu dwóch leków, jednak zgodnie z najczęściej podawanymi w badaniach naukowych definicjami, tego terminu używamy w odniesieniu do terapii co najmniej pięcioma-sześcioma różnymi preparatami.

Polipragmazja bywa opisywana także jako zlecanie przyjmowania większej liczby leków niż jest to odpowiednie dla pacjenta w kontekście jego chorób i stanu klinicznego.

Przyczyny polipragmazji lekowej

Do głównych przyczyn występowania polipragmazji i jej negatywnych skutków zaliczyć można:

  • wielochorobowość – jednoczesne występowanie kilku jednostek chorobowych, np. obecność u jednego pacjenta cukrzycy, miażdżycy i nadciśnienia tętniczego,
  • stosowanie leków dostępnych bez recepty i/lub suplementów diety bez wyraźnej potrzeby i bez znajomości interakcji z innymi przyjmowanymi środkami farmakologicznymi,
  • terapię prowadzoną przez kilku specjalistów, którzy nie mają informacji o stosowanych przez pacjenta lekach przepisanych przez innych lekarzy,
  • leczenie farmakologiczne objawów bez dokładnej znajomości przyczyny ich wystąpienia – w takiej sytuacji pojawienie się skutków ubocznych przyjmowania leków może zostać uznane za kolejny symptom, który należy złagodzić przyjęciem jeszcze jednego środka farmakologicznego.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Napoje i leki, których nie powinno się łączyć oraz takie, które warto

Skutki polipragmazji

Negatywne skutki stosowania wielu leków najczęściej związane są z wystąpieniem interakcji między przyjmowanymi środkami farmakologicznymi. Oddziaływania między zawartymi w nich substancjami aktywnymi mogą powodować zwiększenie siły działania jednego lub wielu leków albo wręcz przeciwnie – osłabiać ich efektywność.

Przy polipragmazji rośnie także ryzyko wystąpienia zjawiska tzw. kaskady przepisywania leków. Polega ono na zlecaniu przez lekarzy przyjmowania środków farmakologicznych w celu łagodzenia działań niepożądanych leków, błędnie diagnozowanych jako objawy choroby.

Jak zapobiec skutkom polipragmazji?

W zapobieganiu skutkom polipragmazji kluczowe wydaje się być określenie różnicy między „dużo” a „za dużo”. Przy podejmowaniu decyzji o przepisywaniu środków farmakologicznych przez lekarzy (i przyjmowaniu leków na własną rękę przez pacjentów) uwzględnić należy nie tylko korzyści związane z poprawieniem stanu klinicznego po jego zastosowaniu, ale także ryzyko związane z interakcjami. A wystąpienie interakcji przy przyjmowaniu np. siedmiu leków jest pewne, choć nie zawsze skutki oddziaływań między poszczególnymi lekami będą groźniejsze niż zaprzestanie stosowania któregokolwiek ze środków.

Sytuacja każdego pacjenta musi zostać oceniona indywidualnie. Szczegółowe zapoznanie się przez lekarza z informacjami dotyczącymi wszystkich przyjmowanych środków farmakologicznych (oraz suplementów diety) jest podstawą do podjęcia świadomej decyzji co do zasadności wprowadzania kolejnych. Po stronie pacjenta leży odpowiedzialność za przekazanie tych informacji lekarzowi oraz za ostrożne, przemyślane stosowanie leków dostępnych bez recepty oraz suplementów diety.

Polipragmazja w geriatrii

Polipragmazja jest zjawiskiem najczęstszym wśród osób w podeszłym wieku, głównie ze względu na dużą częstość występowania wielu jednostek chorobowych jednocześnie w tej grupie. Jednoczesne stosowanie kilku lub nawet kilkunastu leków u pacjentów geriatrycznych wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia niekorzystnych interakcji niż wśród młodszych pacjentów. Dzieje się tak z uwagi na zmiany w organizmie zachodzące z wiekiem, które powodują wolniejsze metabolizowanie przyjmowanych środków farmakologicznych (m.in. związane z mniejszą efektywnością działających detoksykacyjnie narządów, takich jak nerki i wątroba).

Polipragmazja a politerapia

Terminem, który może być mylony z polipragmazją jest politerapia (inaczej terapia skojarzona). Politerapia polega na leczeniu z wykorzystaniem przynajmniej dwóch metod lub (najczęściej) środków farmakologicznych jednocześnie, które:

  • w połączeniu wykazują silniejszy efekt działania niż przy wykorzystaniu ich osobno,
  • umożliwiają zmniejszenie dawek przyjmowanych grup leków,
  • w połączeniu nie powodują zwiększenia ryzyka wystąpienia skutków ubocznych.

W politerapii oddziaływania między lekami są więc celowe i pożądane. W polipragmazji nie występuje natomiast zjawisko kompatybilności stosowanych leków – zamiast korzystnego efektu terapeutycznego możemy doprowadzić do obniżenia skuteczności leczenia lub pojawienia się skutków ubocznych.

 

Bibliografia:

  1. Masnoon N., Shakib S., Kalisch-Ellett L. i wsp. (2017) What is polypharmacy? A systematic review of definitions, BMC Geriatrics, 17: 230.
  2. Lohman H. L., Byers-Connon S., Padilla R. L. (red.) (2019) Occupational Therapy with Elders. Strategies for the COTA, Elsevier.
  3. Wołoń J. (2018) Polipragmazja – czy zwiększa się świadomość zagrożeń?, Medycyna Po Dyplomie, 12.
  4. Maher R. L., Hanlon J. T., Hajjar E. R. (2014) Clinical Consequences of Polypharmacy in Elderly, Expert Opinion on Drug Safety, 13(1): 57-65.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

7 skutecznych sposobów na przetrwanie kryzysu

W aptekach brakuje antybiotyków - alarmują farmaceuci. Sprawdź, jakich leków nie kupisz

W aptekach brakuje antybiotyków – alarmują farmaceuci. Sprawdź, jakich leków nie kupisz

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Co suplementować przy endometriozie? Radzi dietetyczka Iwona Pasieczna

Co suplementować przy endometriozie? Radzi dietetyczka Iwona Pasieczna

Glutation – co to jest? Gdzie znajdziesz go najwięcej? Skutki uboczne niedoboru

Nie ma leku i szczepionek na małpią ospę

W szpitalach nie ma leku dla chorych na małpią ospę, brakuje też szczepionek dla lekarzy. Rzecznik Praw Lekarza apeluje do ministra

Farmaceutka w aptece

Tego leku niedługo zabraknie w aptekach. Ucierpią osoby z migreną

„Szczepionka przeciw otyłości”? Niedługo będzie dostępna w Wielkiej Brytanii

„Szczepionka przeciw otyłości” niedługo będzie dostępna w Wielkiej Brytanii

Leki na półce aptece

GIF wycofał serię popularnej witaminy. Może stanowić poważne zagrożenie dla niemowląt

Kobieta bierze pigułkę

Zastrzyki insulinowe odejdą w zapomnienie? Naukowcy opracowali 'pigułkę na cukrzycę’

Jest zgoda MZ na import ważnego leku na cukrzycę. Jego cena będzie jednak dwukrotnie wyższa niż wcześniej

Jest zgoda MZ na import ważnego leku na cukrzycę. Jego cena będzie jednak dwukrotnie wyższa niż wcześniej

Magdalena Jutrzenka o refundacji Zolgesmy: "Ta terapia to prawdziwy game changer w leczeniu SMA"

Magdalena Jutrzenka o refundacji Zolgesmy: „Ta terapia to prawdziwy game changer w leczeniu SMA”. Lekarka wyjaśnia, co z dziećmi nieobjętymi refundacją

Niemowlę u lekarza

Najdroższy lek na SMA będzie refundowany w Polsce. „To szansa dla nowo narodzonych dzieci na prawidłowy rozwój”

Naukowcy odkryli sposób na szybsze wchłanianie leków. Wystarczy przyjąć odpowiednią pozycję

Naukowcy odkryli sposób na szybsze wchłanianie leków. Wystarczy przyjąć odpowiednią pozycję

Tabletki leżą na dłoni

Wykryto substancję rakotwórczą w lekach na cukrzycę. FDA ostrzega

istockphoto.com

Top 5 leków bez recepty, których lepiej nie łączyć z alkoholem

Wycofanie leku na opryszczkę / istock

Popularny lek na opryszczkę wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

Lek stosowany w chorobach serca został wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

Lek stosowany w chorobach serca został wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

Depresja a serotonina / gettyimages

Szokujące wyniki badań: „Nie ma związku między depresją a niskim poziomem serotoniny”

Kilka schorzeń i 36 tabletek dziennie. „Problem polega na tym, że powyżej pięciu leków tracimy kontrolę nad ich działaniem ubocznym” – mówi dr Michał Chudzik

Półka z lekami w aptece

Brakuje leku używanego w terapii raka piersi, endometriozy i prostaty

Przedawkowanie witaminy C – przyczyny, objawy, postępowanie

Leki w samolocie – czy w bagażu podręcznym można mieć leki?

Wraca zerowy VAT na zagraniczne leki ze zbiórek. Walczyli o to między innymi rodzice dzieci z SMA

Wraca zerowy podatek VAT na zagraniczne leki ze zbiórek. Walczyli o to między innymi rodzice dzieci z SMA

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×