Przejdź do treści

Polipragmazja – przyczyny i skutki stosowania wielu leków

Polipragmazja – przyczyny i skutki stosowania wielu leków IStock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Najczęstsze niedobory wśród kobiet. 7 składników, o które szczególnie warto zadbać / fot.Pexels
Najczęstsze niedobory wśród kobiet. 7 składników, o które szczególnie warto zadbać
Wirus RSV szerzy się w Wielkiej Brytanii
Nie tylko COVID-19. Inny groźny wirus atakuje małe dzieci
Pielęgniarka w skafandrze ochronnym trzyma w rękach szczepionkę
Izrael: Trzecia dawka szczepionki na COVID-19. Prezydent zaszczepił się jako pierwszy
Simone Biles rezygnuje z igrzysk w trosce o swoje zdrowie psychiczne
Simone Biles postawiła na pierwszym miejscu zdrowie psychiczne. Sponsorzy olimpijscy i fani popierają jej decyzję
Kurkumina w Hashimoto pomaga wyciszyć stan zapalny – mówią ekspertki z „Ogarnij Hashimoto”

Polipragmazja polega na stosowaniu wielu leków przez jednego pacjenta. Może prowadzić do wystąpienia niekorzystnych interakcji między poszczególnymi środkami farmakologicznymi oraz nasilać ryzyko pojawienia się działań niepożądanych leków. Jakie są skutki polipragmazji i jak im zapobiegać? Czym polipragmazja różni się od politerapii?

Co to jest polipragmazja?

Polipragmazja to – według najprostszej definicji – stosowanie wielu leków przez jednego pacjenta. Wśród naukowców brakuje zgody co do tego, czym dokładnie jest polipragmazja w kontekście liczby przyjmowanych środków farmakologicznych. Według niektórych o zjawisku możemy mówić już przy stosowaniu dwóch leków, jednak zgodnie z najczęściej podawanymi w badaniach naukowych definicjami, tego terminu używamy w odniesieniu do terapii co najmniej pięcioma-sześcioma różnymi preparatami.

Polipragmazja bywa opisywana także jako zlecanie przyjmowania większej liczby leków niż jest to odpowiednie dla pacjenta w kontekście jego chorób i stanu klinicznego.

Przyczyny polipragmazji lekowej

Do głównych przyczyn występowania polipragmazji i jej negatywnych skutków zaliczyć można:

  • wielochorobowość – jednoczesne występowanie kilku jednostek chorobowych, np. obecność u jednego pacjenta cukrzycy, miażdżycy i nadciśnienia tętniczego,
  • stosowanie leków dostępnych bez recepty i/lub suplementów diety bez wyraźnej potrzeby i bez znajomości interakcji z innymi przyjmowanymi środkami farmakologicznymi,
  • terapię prowadzoną przez kilku specjalistów, którzy nie mają informacji o stosowanych przez pacjenta lekach przepisanych przez innych lekarzy,
  • leczenie farmakologiczne objawów bez dokładnej znajomości przyczyny ich wystąpienia – w takiej sytuacji pojawienie się skutków ubocznych przyjmowania leków może zostać uznane za kolejny symptom, który należy złagodzić przyjęciem jeszcze jednego środka farmakologicznego.
Napoje i leki, których nie powinno się łączyć oraz takie, które warto

Skutki polipragmazji

Negatywne skutki stosowania wielu leków najczęściej związane są z wystąpieniem interakcji między przyjmowanymi środkami farmakologicznymi. Oddziaływania między zawartymi w nich substancjami aktywnymi mogą powodować zwiększenie siły działania jednego lub wielu leków albo wręcz przeciwnie – osłabiać ich efektywność.

Przy polipragmazji rośnie także ryzyko wystąpienia zjawiska tzw. kaskady przepisywania leków. Polega ono na zlecaniu przez lekarzy przyjmowania środków farmakologicznych w celu łagodzenia działań niepożądanych leków, błędnie diagnozowanych jako objawy choroby.

Jak zapobiec skutkom polipragmazji?

W zapobieganiu skutkom polipragmazji kluczowe wydaje się być określenie różnicy między „dużo” a „za dużo”. Przy podejmowaniu decyzji o przepisywaniu środków farmakologicznych przez lekarzy (i przyjmowaniu leków na własną rękę przez pacjentów) uwzględnić należy nie tylko korzyści związane z poprawieniem stanu klinicznego po jego zastosowaniu, ale także ryzyko związane z interakcjami. A wystąpienie interakcji przy przyjmowaniu np. siedmiu leków jest pewne, choć nie zawsze skutki oddziaływań między poszczególnymi lekami będą groźniejsze niż zaprzestanie stosowania któregokolwiek ze środków.

Sytuacja każdego pacjenta musi zostać oceniona indywidualnie. Szczegółowe zapoznanie się przez lekarza z informacjami dotyczącymi wszystkich przyjmowanych środków farmakologicznych (oraz suplementów diety) jest podstawą do podjęcia świadomej decyzji co do zasadności wprowadzania kolejnych. Po stronie pacjenta leży odpowiedzialność za przekazanie tych informacji lekarzowi oraz za ostrożne, przemyślane stosowanie leków dostępnych bez recepty oraz suplementów diety.

Polipragmazja w geriatrii

Polipragmazja jest zjawiskiem najczęstszym wśród osób w podeszłym wieku, głównie ze względu na dużą częstość występowania wielu jednostek chorobowych jednocześnie w tej grupie. Jednoczesne stosowanie kilku lub nawet kilkunastu leków u pacjentów geriatrycznych wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia niekorzystnych interakcji niż wśród młodszych pacjentów. Dzieje się tak z uwagi na zmiany w organizmie zachodzące z wiekiem, które powodują wolniejsze metabolizowanie przyjmowanych środków farmakologicznych (m.in. związane z mniejszą efektywnością działających detoksykacyjnie narządów, takich jak nerki i wątroba).

Polipragmazja a politerapia

Terminem, który może być mylony z polipragmazją jest politerapia (inaczej terapia skojarzona). Politerapia polega na leczeniu z wykorzystaniem przynajmniej dwóch metod lub (najczęściej) środków farmakologicznych jednocześnie, które:

  • w połączeniu wykazują silniejszy efekt działania niż przy wykorzystaniu ich osobno,
  • umożliwiają zmniejszenie dawek przyjmowanych grup leków,
  • w połączeniu nie powodują zwiększenia ryzyka wystąpienia skutków ubocznych.

W politerapii oddziaływania między lekami są więc celowe i pożądane. W polipragmazji nie występuje natomiast zjawisko kompatybilności stosowanych leków – zamiast korzystnego efektu terapeutycznego możemy doprowadzić do obniżenia skuteczności leczenia lub pojawienia się skutków ubocznych.

 

Bibliografia:

  1. Masnoon N., Shakib S., Kalisch-Ellett L. i wsp. (2017) What is polypharmacy? A systematic review of definitions, BMC Geriatrics, 17: 230.
  2. Lohman H. L., Byers-Connon S., Padilla R. L. (red.) (2019) Occupational Therapy with Elders. Strategies for the COTA, Elsevier.
  3. Wołoń J. (2018) Polipragmazja – czy zwiększa się świadomość zagrożeń?, Medycyna Po Dyplomie, 12.
  4. Maher R. L., Hanlon J. T., Hajjar E. R. (2014) Clinical Consequences of Polypharmacy in Elderly, Expert Opinion on Drug Safety, 13(1): 57-65.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

MOJA SUPLEMENTACJA: mgr farm. Paulina Front

Witaminy dla wegan – co suplementować diecie wegańskiej?

Suplementy na paznokcie – jak wybrać najlepsze?

Suplementy dla wegan – niedobory, suplementy witaminowe

Kobieta

Witamina D – kiedy należy uważać z jej suplementacją? Wyjaśnia farmaceutka

Popularny lek na refluks i zgagę wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

Niektóre leki psychiatryczne mogą wywołać reakcję skórną w związku z ekspozycją na słońce – mówi psychiatra

Leki

Jak bezpiecznie przechowywać leki i suplementy? Farmaceutka wymienia najważniejsze zasady

kobieta żuje gumę do żucia

Czy można żuć gumę przed operacją? Wyjaśnia anestezjolog

Chinina – co to jest, właściwości i skutki uboczne, cena

Leki

Przytyłaś od leków? Dietetyk Michał Kot wyjaśnia, czy to możliwe

Jest zielone światło dla nowego leku na Alzheimera. To pierwszy taki przypadek od wielu lat

Jest zielone światło dla nowego leku na Alzheimera. To pierwszy nowy preparat od prawie 20 lat

leki a alkohol

Przyjmujesz leki na alergię i zamierzasz wypić lampkę wina? Sprawdź, co uważa na ten temat alergolog

slonce

Słońce a leki. Przy jakich tabletkach powinnaś uważać latem?

Kobieta leży w łóżku i kicha

Nowy lek na COVID-19 oparty na przeciwciałach został zatwierdzony. Ma działać na wszystkie warianty koronawirusa

ZMA – co to jest, skład, kiedy warto zażywać, skutki uboczne

Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny i leczenie

Babka jajowata – właściwości i zastosowanie byliny

Płyn Lugola. Skład, zastosowanie i dawkowanie

Płyn Lugola. Skład, zastosowanie i dawkowanie

laboratorium, poszukiwanie leku na covid-10

Akryflawina – naprawdę skuteczny lek na COVID-19? Wstępne wyniki badań zachęcające

Inwermektyna w leczeniu COVID-19

Nie należy stosować iwermektyny do leczenia COVID-19 – ostrzega WHO

Ruszają badania kliniczne nad amantadyną

Ruszają badania kliniczne nad amantadyną. Sprawdzą, czy lek jest skuteczny i bezpieczny dla pacjentów z COVID-19

Kobieta w laboratorium

Pfizer rozpoczął testowanie doustnego leku przeciwwirusowego na COVID-19. Będzie dostępny jeszcze w tym roku?

Sertralina – działanie, dawkowanie, skutki uboczne, cena

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku