Przejdź do treści

Polipragmazja – przyczyny i skutki stosowania wielu leków

Polipragmazja – przyczyny i skutki stosowania wielu leków IStock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Nie ma dowodów na to, że szczepionki Moderny i Pfizera są niebezpieczne dla kobiet w ciąży – tak mówią wyniki nowego badania
Szczepionki mRNA na COVID-19 bezpieczne dla kobiet w ciąży? Opublikowano pierwsze tak duże badanie na ten temat
Ile osób w Polsce zmarło po szczepionce na COVID-19? U ilu wystąpiła zakrzepica? Znamy najnowsze dane
„Od czego zaczyna się reset hormonalny? Od uświadomienia sobie, że z przebitą oponą nie pojedziesz dalej”. Recenzja książki „Dieta 7 hormonów” Sary Gottfried
Dr Joanna Kuschill-Dziurda: W pandemii więcej osób decyduje się na zabiegi medycyny estetycznej. Założymy maseczkę i nikt nic nie zauważy
W Polsce i Meksyku znaleziono fałszywe szczepionki Pfizera. Rzecznik koncernu: zdajemy sobie sprawę, że w obecnej sytuacji może dojść do zwiększonej liczby oszustw
W Polsce i Meksyku znaleziono fałszywe szczepionki Pfizera. Rzecznik koncernu: zdajemy sobie sprawę, że w obecnej sytuacji może dojść do zwiększonej liczby oszustw

Polipragmazja polega na stosowaniu wielu leków przez jednego pacjenta. Może prowadzić do wystąpienia niekorzystnych interakcji między poszczególnymi środkami farmakologicznymi oraz nasilać ryzyko pojawienia się działań niepożądanych leków. Jakie są skutki polipragmazji i jak im zapobiegać? Czym polipragmazja różni się od politerapii?

Co to jest polipragmazja?

Polipragmazja to – według najprostszej definicji – stosowanie wielu leków przez jednego pacjenta. Wśród naukowców brakuje zgody co do tego, czym dokładnie jest polipragmazja w kontekście liczby przyjmowanych środków farmakologicznych. Według niektórych o zjawisku możemy mówić już przy stosowaniu dwóch leków, jednak zgodnie z najczęściej podawanymi w badaniach naukowych definicjami, tego terminu używamy w odniesieniu do terapii co najmniej pięcioma-sześcioma różnymi preparatami.

Polipragmazja bywa opisywana także jako zlecanie przyjmowania większej liczby leków niż jest to odpowiednie dla pacjenta w kontekście jego chorób i stanu klinicznego.

Przyczyny polipragmazji lekowej

Do głównych przyczyn występowania polipragmazji i jej negatywnych skutków zaliczyć można:

  • wielochorobowość – jednoczesne występowanie kilku jednostek chorobowych, np. obecność u jednego pacjenta cukrzycy, miażdżycy i nadciśnienia tętniczego,
  • stosowanie leków dostępnych bez recepty i/lub suplementów diety bez wyraźnej potrzeby i bez znajomości interakcji z innymi przyjmowanymi środkami farmakologicznymi,
  • terapię prowadzoną przez kilku specjalistów, którzy nie mają informacji o stosowanych przez pacjenta lekach przepisanych przez innych lekarzy,
  • leczenie farmakologiczne objawów bez dokładnej znajomości przyczyny ich wystąpienia – w takiej sytuacji pojawienie się skutków ubocznych przyjmowania leków może zostać uznane za kolejny symptom, który należy złagodzić przyjęciem jeszcze jednego środka farmakologicznego.
Napoje i leki, których nie powinno się łączyć oraz takie, które warto

Skutki polipragmazji

Negatywne skutki stosowania wielu leków najczęściej związane są z wystąpieniem interakcji między przyjmowanymi środkami farmakologicznymi. Oddziaływania między zawartymi w nich substancjami aktywnymi mogą powodować zwiększenie siły działania jednego lub wielu leków albo wręcz przeciwnie – osłabiać ich efektywność.

Przy polipragmazji rośnie także ryzyko wystąpienia zjawiska tzw. kaskady przepisywania leków. Polega ono na zlecaniu przez lekarzy przyjmowania środków farmakologicznych w celu łagodzenia działań niepożądanych leków, błędnie diagnozowanych jako objawy choroby.

Jak zapobiec skutkom polipragmazji?

W zapobieganiu skutkom polipragmazji kluczowe wydaje się być określenie różnicy między „dużo” a „za dużo”. Przy podejmowaniu decyzji o przepisywaniu środków farmakologicznych przez lekarzy (i przyjmowaniu leków na własną rękę przez pacjentów) uwzględnić należy nie tylko korzyści związane z poprawieniem stanu klinicznego po jego zastosowaniu, ale także ryzyko związane z interakcjami. A wystąpienie interakcji przy przyjmowaniu np. siedmiu leków jest pewne, choć nie zawsze skutki oddziaływań między poszczególnymi lekami będą groźniejsze niż zaprzestanie stosowania któregokolwiek ze środków.

Sytuacja każdego pacjenta musi zostać oceniona indywidualnie. Szczegółowe zapoznanie się przez lekarza z informacjami dotyczącymi wszystkich przyjmowanych środków farmakologicznych (oraz suplementów diety) jest podstawą do podjęcia świadomej decyzji co do zasadności wprowadzania kolejnych. Po stronie pacjenta leży odpowiedzialność za przekazanie tych informacji lekarzowi oraz za ostrożne, przemyślane stosowanie leków dostępnych bez recepty oraz suplementów diety.

Polipragmazja w geriatrii

Polipragmazja jest zjawiskiem najczęstszym wśród osób w podeszłym wieku, głównie ze względu na dużą częstość występowania wielu jednostek chorobowych jednocześnie w tej grupie. Jednoczesne stosowanie kilku lub nawet kilkunastu leków u pacjentów geriatrycznych wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia niekorzystnych interakcji niż wśród młodszych pacjentów. Dzieje się tak z uwagi na zmiany w organizmie zachodzące z wiekiem, które powodują wolniejsze metabolizowanie przyjmowanych środków farmakologicznych (m.in. związane z mniejszą efektywnością działających detoksykacyjnie narządów, takich jak nerki i wątroba).

Polipragmazja a politerapia

Terminem, który może być mylony z polipragmazją jest politerapia (inaczej terapia skojarzona). Politerapia polega na leczeniu z wykorzystaniem przynajmniej dwóch metod lub (najczęściej) środków farmakologicznych jednocześnie, które:

  • w połączeniu wykazują silniejszy efekt działania niż przy wykorzystaniu ich osobno,
  • umożliwiają zmniejszenie dawek przyjmowanych grup leków,
  • w połączeniu nie powodują zwiększenia ryzyka wystąpienia skutków ubocznych.

W politerapii oddziaływania między lekami są więc celowe i pożądane. W polipragmazji nie występuje natomiast zjawisko kompatybilności stosowanych leków – zamiast korzystnego efektu terapeutycznego możemy doprowadzić do obniżenia skuteczności leczenia lub pojawienia się skutków ubocznych.

 

Bibliografia:

  1. Masnoon N., Shakib S., Kalisch-Ellett L. i wsp. (2017) What is polypharmacy? A systematic review of definitions, BMC Geriatrics, 17: 230.
  2. Lohman H. L., Byers-Connon S., Padilla R. L. (red.) (2019) Occupational Therapy with Elders. Strategies for the COTA, Elsevier.
  3. Wołoń J. (2018) Polipragmazja – czy zwiększa się świadomość zagrożeń?, Medycyna Po Dyplomie, 12.
  4. Maher R. L., Hanlon J. T., Hajjar E. R. (2014) Clinical Consequences of Polypharmacy in Elderly, Expert Opinion on Drug Safety, 13(1): 57-65.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

laboratorium, poszukiwanie leku na covid-10

Akryflawina – naprawdę skuteczny lek na COVID-19? Wstępne wyniki badań zachęcające

Inwermektyna w leczeniu COVID-19

Nie należy stosować iwermektyny do leczenia COVID-19 – ostrzega WHO

Ruszają badania kliniczne nad amantadyną

Ruszają badania kliniczne nad amantadyną. Sprawdzą, czy lek jest skuteczny i bezpieczny dla pacjentów z COVID-19

Kobieta w laboratorium

Pfizer rozpoczął testowanie doustnego leku przeciwwirusowego na COVID-19. Będzie dostępny jeszcze w tym roku?

Sertralina – działanie, dawkowanie, skutki uboczne, cena

covid-19, szpital, leczenie

Europejska Agencja Leków zatwierdziła do użytku nowy lek na COVID-19. „Przynosi nadzieję”

Fluoksetyna – działanie, wskazania, dawkowanie, cena

Ketokonazol – co to za lek, działanie i przeciwwskazania

Wenlafaksyna – działanie, skutki uboczne, odstawienie

Itrakonazol – zastosowanie, dawkowanie, cena leku

Farmaceutka stanowczo o dacie ważności leków: szacować to można sobie wydatki na zakupy, a nie moc przeterminowanego leku

Farmaceutka stanowczo o dacie ważności leków: szacować to można sobie wydatki na zakupy, a nie moc przeterminowanego leku

Atropina – działanie, przeciwwskazania i skutki uboczne

Przyjmujesz antykoncepcję hormonalną? Sprawdź, jakie możesz mieć niedobory witamin i minerałów, i jak je uzupełnić

Przyjmujesz antykoncepcję hormonalną? Sprawdź, jakie możesz mieć niedobory witamin i minerałów, i jak je uzupełnić

Kąpiele magnezowe

Kąpiele magnezowe – wielka ściema czy hit?

depresja, leczenie, diagnoza

„Nowa nadzieja dla osób z depresją”. Zidentyfikowano białka, które mogą odpowiadać za zaburzenia nastroju

Na horyzoncie pojawił się nowy lek na koronawirusa. Badanie wykazało, że jest 27-krotnie bardziej skuteczny niż remdesiwir

Na horyzoncie pojawił się nowy lek na koronawirusa. Badanie wykazało, że jest 27-krotnie bardziej skuteczny niż remdesiwir

metformina a covid-19

Metformina zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu choroby i zgonu z powodu COVID-19 – wskazują badania

Wiesz na jakie pytanie lekarza 60 proc. pacjentów nie zna odpowiedzi? Wydaje się proste, jednak wiele osób zaskakuje

Wiesz, na jakie pytanie lekarza 60 proc. pacjentów nie zna odpowiedzi? Wydaje się proste, jednak wiele osób zaskakuje

Anna Wieczorek, psycholog

„Nie rezygnuj z antydepresantów tylko dlatego, że mają takie skutki uboczne!”. Anna Wieczorek o wpływie leków przeciwdepresyjnych na życie seksualne

Spray do nosa może zabić koronawirusa? Badania wykazały, że ma niemal 100 proc. skuteczności

Spray do nosa może zabić koronawirusa? Badania wykazały, że ma niemal 100 proc. skuteczności

Szklanka z wodą i tabletki

W jaki sposób bezpiecznie podzielić tabletki? Czy można je kruszyć? Wyjaśnia pielęgniarka Natalia Lekowska

„W Polsce do 2050 roku długość życia z powodu otyłości skróci się o 4 lata” – alarmuje prof. Paweł Bogdański

Maleinian feniraminy – działanie, zastosowanie, skutki uboczne

Leki sieroce. Czym są i dla kogo są produkowane? Farmaceutka wyjaśnia

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm