Przejdź do treści

Test ELISA – na czym polega i w jakich sytuacjach się go stosuje? Czy jest skuteczny?

Wykonywanie testu ELISA w laboratorium
Fot. Kzenon / Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kolory migreny. Jakie światło zmniejsza ból głowy?
Zimnem czy ciepłem – jak pokonać częste dolegliwości?
Chcesz obniżyć poziom złego cholesterolu? Pokochaj białe owoce i warzywa!
kot w kuchni
10 rzeczy, których lepiej pozbyć się z kuchni
Zerwij z „Czy zasługuję?” i ciesz się życiem. Jesteś tego warta!

Test ELISA wykorzystywany jest na szeroką skalę w takich dziedzinach, jak medycyna czy przemysł spożywczy. Jego skuteczność oceniana jest na poziomie oscylującym wokół 70%.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Test ELISA (ang. enzyme-linked immunosorbent assay) zaliczany jest do testów immunoenzymatycznych i wykorzystuje się go do badań naukowych i medycznych oraz na potrzeby niektórych gałęzi sektora spożywczego i rolniczego. Jego działanie oparte jest na wykrywaniu konkretnych rodzajów białek w badanym materiale za pomocą przeciwciał mono- oraz poliklonalnych.

Na czym polega test ELISA?

Test ELISA został opracowany w latach 60. ubiegłego wieku przez niezależne od siebie grupy badaczy z Holandii i ze Szwecji. Stosowany jest przede wszystkim w diagnostyce chorób. Ze względu na zalety, jakimi są wysoka czułość i wiarygodność, jest dziś powszechnie używany. Jedną z odmian testu ELISA jest test bezpośredni, w którym to dochodzi do opłaszczenia podłoża określonym antygenem. Następnie dodaje się enzym wzbogacony w odpowiednie przeciwciało i inkubuje w konkretnych warunkach. Analiza polega na zmierzeniu intensywności zabarwionych próbek. Drugą odmianą testu ELISA jest test pośredni. Podczas takiej analizy dochodzi do połączenia się białka z przeciwciałem pierwszorzędowym. Znacznie częściej w testach medycznych wykorzystywany jest test pośredni.

Inną odmianą jest test podwójnego wiązania polegający na opłaszczeniu powierzchni określonego rodzaju przeciwciałami, a następnie przeprowadzeniu inkubacji z antygenem i roztworem immunoglobuliny. Tworzy się wówczas kompleks przypominający warstwową kanapkę. Wynik to reakcja barwna, pozwala na dokładne oznaczenie ilości szukanego białka. Kolejny jest test kompetencyjny, inaczej rywalizacyjny, w którym wykorzystywane jest zjawisko współzawodnictwa przeciwciał do miejsca wiązania na określonym antygenie. W tym rodzaju testu wynik również jest barwny, jednakże intensywność zabarwienia próbki jest odwrotnie proporcjonalna do ilości immunoglobulin w badanym materiale.

Kooperatywa spożywcza – jak to działa?

Co wykrywa test ELISA?

Na wyniki badań przeprowadzonych testem ELISA należy czekać kilka miesięcy – średnio 3. Cena analizy uzależniona jest od laboratorium, w którym się ją wykonuje. Jest to najczęściej kwota bliska 60 zł.

Główne wykorzystanie testu to wykrywanie chorób bakteryjnych i wirusowych (np. wirusa HIV, wirusowego zapalenia wątroby, salmonelli, zakażeń wywołanych przez Helicobacter pylori, rotawirusy, gronkowca złocistego) czy toksyn, chociażby cholery. Za pomocą testów ELISA możliwe jest również wykrycie toksoplazmozy, chorób autoimmunologicznych, drożdżaków czy przeciwciał na malarię.

Większość testów wykonywana jest z krwi obwodowej, a w przypadku pojawienia się symptomów neurologicznych – z płynu mózgowo-rdzeniowego.

Testy ELISA wykorzystuje się na szeroką skalę również w przemyśle spożywczym, głównie w celu wykrycia niewielkich, a czasem nawet i śladowych, ilości alergenów, w tym orzeszków, toksyn lub organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO).

Zobacz także

Wskazania do wykonania testu ELISA

Częstym wskazaniem do przeprowadzenia testu ELISA jest podejrzenie boreliozy. Test ELISA przy boreliozie wykrywa w badanym materiale obecność przeciwciał IgM oraz IgG. Te przeciwciała produkowane są przez organizm po tym, jak wniknie do niego bakteria Borrelii odpowiedzialna za rozwój boreliozy. Głównymi wskazaniami do badań są: obecność na ciele niewielkich czerwonych plamek z wyraźnym jaśniejszym centrum (rumień wędrujący), zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz chłoniak limfocytowy skóry.

W przypadku boreliozy w pierwszych stadiach choroby w materiale biologicznym pojawia się białko o nazwie p41. W kolejnych etapach zaczynają występować inne rodzaje białek, w tym p21, p30, p39 czy p43. W związku z tak dużą różnorodnością tych białek, diagnostyka boreliozy sprawia wiele trudności. Aby zatem test był odpowiednio czuły, laboranci i badacze wykorzystują testy ELISA II lub III generacji. Pozwala to na uzyskanie bardziej wiarygodnego wyniku.

Normy testu ELISA

Podstawowe normy testu ELISA przedstawiają się następująco:

  • wynik ujemny – 9 j. BBU/ml
  • wynik wątpliwie dodatni – do 10,9 j. BBU/ml
  • wynik nisko dodatni – 11–20 j. BBU/ml
  • wynik wysoko dodatni 21–30 j. BBU/ml
  • wynik bardzo wysoko dodatni – więcej niż 30 j. BBU/ml.

Szczegółowa analiza musi być wykonana przez doświadczonego analityka lub laboranta.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Hosseini S. i wsp., Enzyme-linked Immunosorbent Assay (ELISA) From A to Z. Springer 2017.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Laurie Penny

Laurie Penny: bez odwagi nasze pokolenie jest skazane na kolejną dekadę politycznego wykluczenia i gównianej muzyki

„Hormony działają na podstawie tego, co jemy. Jeśli nie jemy zgodnie ze swoim metabolicznym IQ, brak nam energii, koncentracji i mamy kłopoty z układem pokarmowym” – mówi dietetyczka Agnieszka Pająk

„Zdarzyło mi się już dyskutować z 14-latką o tym, czy seks analny jest wystarczającym zabezpieczeniem przed ciążą” – mówi Milena Maria Sęp, lekarz rezydent ginekologii i położnictwa

„W Chinach medycyna chińska przygotowuje przyszłych rodziców już rok przed planowaną ciążą. Dzięki temu depresja poporodowa nie zdarza się tam często” – mówi Aneta Rosłon, terapeutka medycyny chińskiej

Zainteresują cię również:

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta dotyka szyi aby sprawdzić, czy nie znajdują się na niej wole tarczycy

Wole tarczycowe – jakie są przyczyny powiększenia się tarczycy?