Tkanka łączna – podział histologiczny
Tkanka łączna dzieli się na 3 zasadnicze grupy:
- tkanka łączna właściwa:
- tkanka łączna właściwa luźna (wiotka) – jest to tkanka łączna powszechnie występująca niemal w każdym narządzie. Jej istotną funkcją jest wymiana substancji między naczyniami włosowatymi a komórkami;
- tkanka łączna włóknista zwarta (zbita) – w przeciwieństwie do poprzedniej, włókna kolagenowe w niej występujące są gęściej rozmieszczone, tworzą z włóknami sprężystymi pęczki. Ich funkcją jest budowa więzadeł i ścięgien;
- tkanka tłuszczowa – jest to tkanka zawierająca komórki tłuszczowe z materiałem zapasowym. Pełni funkcje magazynujące, izolacyjne i ochronne;
- tkanka łączna siateczkowata – układa się w siateczkę, w której zawieszone są limfocyty. Dominuje w szpiku kostnym i narządach limfatycznych;
2. tkanki podporowe (oporowe):
- tkanka kostna,
- tkanka chrzęstna;
3. krew.
Rolki
Jak zbudowana jest tkanka łączna?
Cechą charakterystyczną budowy tkanki łącznej jest to, że ma zdecydowanie więcej substancji międzykomórkowej niż zasadniczych komórek. Każda z komórek pełni konkretne funkcje w tkance łącznej. Komórki wrzecionowate, czyli fibroblaty, to pierwsza zasadnicza grupa komórek biorąca udział w powstawaniu zasadniczych włókien tkanki łącznej – kolagenowych, sprężystych, siateczkowatych i elementów substancji międzykomórkowej.
Druga, istotna grupa komórek to makrofagi, odpowiadające za wiązaniu i niszczeniu białek wielu drobnoustrojów czy komórek patologicznych. Kolejne komórki to plazmocyty będące istotnym elementem układu immunologicznego. Ich funkcją jest produkcja i wydzielanie przeciwciał. Wśród komórek tkanki łącznej kojarzącymi się z układem odpornościowym, są także komórki tuczne, które odpowiadają za wydzielanie mediatorów stanu zapalnego, w tym reakcje alergiczne.
W tkance tłuszczowej można spotkać się dodatkowo z komórkami tłuszczowymi .
Kolejnym elementem budowy tkanki łącznej są włókna, w tym kolagenowe, siateczkowate sprężyste, oksytalanowe i elauninowe.
Komórki tkanki łącznej zawieszone są w substancji międzykomórkowej na którą składają się istota podstawowa oraz włókna. Istota podstawowa to przede wszystkim proteoglikany i glikoproteidy. Jedne i drugie zasadniczo składają się z białek i węglowodanów, jednak proteoglikany w dominującym stopniu składają się z węglowodanów, a glikoproteidy z białek.
Tkanka łączna oporowa – charakterystyka
Tkanki łączne oporowe obejmują tkanki kostną i chrzęstną. Tkanka łączna kostna, to po prostu szkielet. Jest to tkanka łączna wykazująca największą twardość. W trzonach kości długich i kościach płaskich wyróżniamy tkankę łączną zbitą, natomiast w nasadach i wnętrzach pozostałych typów kości dominuje tkanka gąbczasta. Tkanka chrzęstna dominuje u płodu w większości tkanek twardych szkieletu. U dorosłego człowieka podział tkanek chrzęstnych obejmuje:
- tkankę włóknistą budującą krążki międzykręgowe, przyczepy więzadeł i ścięgien;
- tkankę szklistą budującą powierzchnie stawowe, jak również chrząstki krtani, tchawicy czy oskrzeli;
- tkankę sprężystą budującą elementy ucha zewnętrznego czy trąbkę słuchową.
Jakie funkcje pełni tkanka łączna?
Przy podziale nadmieniono wiele z pełnionych przez tą tkankę funkcji. Próbując jednak wymienić zasadnicze funkcje tkanek łącznych należy uwzględnić:
- funkcję budulcową – tkanka łączna stanowi zrąb dla większości narządów organizmu;
- funkcję ochronną – mechaniczna ochrona (np. żebra) narządów wewnętrznych jak i ochrona przed patogenami chorobotwórczymi;
- funkcję motoryczną – udział w poruszaniu się;
- funkcję magazynującą i wydzielniczą;
- funkcję immunomodulującą (czyli wpływającą na układ odpornościowy);
- udział w procesach odżywczych i metabolicznych.
Źródła:
- Jacek Malejczyk, Wojciech Sawicki, Histologia, Warszawa 2022, PZWL
- Gołąb Bogusław, Podstawy anatomii człowieka, Warszawa 2022
