Przejdź do treści

Tchawica – budowa, funkcje i najczęstsze choroby tchawicy

Tchawica - budowa, funkcje i najczęstsze choroby tchawicy Elizabetastrelkova/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
„W zespole uporczywego pobudzenia genitaliów orgazm jest niechciany, przykry i nie przynosi odprężenia” – mówi seksuolog prof. Józef Haczyński
Twój mocz pachnie inaczej niż zwykle? Oto 7 możliwych przyczyn
Emma Caulfield po raz pierwszy o swojej chorobie: „Pewnego ranka poczułam, jakby po lewej stronie mojej twarzy pełzał milion mrówek”
„Twierdzenia, że miałam seksomnię, zrujnowały moją sprawę o gwałt” – podkreśla Jade McCrossen-Nethercott
Bierzesz kilka opakowań antybiotyków rocznie? Internistka tłumaczy, co dzieje się z twoją wątrobą

Tchawica to rura mięśniowa, przez którą powietrze dostaje się do płuc.  Funkcją tego narządu jest oczyszczanie powietrza oraz wspomaganie usuwania kurzu i drobnoustrojów przedostających się do organizmu drogą oddechową. Jeśli patogeny nie zostaną wyeliminowane, prowadzą do rozwoju zapalenia tchawicy. W obrębie narządu może pojawić się także rak tchawicy, którego obecność często jest wskazaniem do przeprowadzenia zabiegu tracheotomii.

Co to jest tchawica?

Tchawica (trachea) to narząd układu oddechowego o kształcie przypominającym rurę. Rozciąga się ku dołowi od chrząstki pierścieniowatej (znajdującej się poniżej krtani) i wstępuje do klatki piersiowej. Na wysokości kąta mostka zlokalizowana jest tzw. ostroga tchawicy, w której tchawica dzieli się na lewe i prawe oskrzele główne. Dzięki tchawicy możliwy jest przepływ powietrza do płuc. Niestety narząd ten może też być drogą przedostawania się do organizmu patogenów i rozwoju infekcji.

lekarka

Budowa i funkcje tchawicy

Tchawica to struktura zbudowana z tkanki włóknisto-chrzęstnej. Wyróżnia się część szyjną tchawicy leżącą w przestrzeni przyśrodkowej szyi oraz część piersiową, która wnika do śródpiersia i kończy się rozdwojeniem. Tchawicę tworzą  pierścienie chrzęstne, nazywane też chrząstkami tchawiczymi, które powstają z chrząstki szklistej. Dzięki nim przez tchawicę może przepływać powietrze nawet przy pochylonej szyi, co zapewnia jej drożność. U osób dorosłych tchawica jest znacznie szersza niż u niemowląt i dzieci – liczy około 2,5 cm. Sam przewód osiąga długość około 12 cm.

Tchawica w przekroju poprzecznym przypomina niepełny pierścień. Wyścielający ją nabłonek oddechowy zawiera komórki kubkowe wydzielające śluz do światła tchawicy oraz rzęski, których ruch umożliwia przesuwanie kurzu z płuc w stronę krtani. Przedostające się do organizmu drobnoustroje i drobiny mogą być usunięte poprzez kaszel lub odkrztuszenie wydzieliny.

Za nabłonkiem leży tkanka łączna. W tej warstwie znajdują się naczynia krwionośne, nerwy, naczynia chłonne, gruczoły śluzowe oraz włókna elastyczne nadające tchawicy sprężystość i giętkość. Powierzchnia tylna tchawicy nie zawiera chrząstki, a jedynie tkankę włóknistą i włókna mięśniowe. W momencie przechodzenia pokarmu przez przełyk ściana tylna tchawicy uwypukla się do środka.

Koronawirus a choroby płuc i palenie papierosów. Czy zarażenie zawsze skończy się na intensywnej terapii?

Choroby tchawicy

Jedną z najczęstszych chorób tchawicy jest zapalenie tchawicy, do którego może dojść w wyniku infekcji wirusowej (wywołują ją przede wszystkim wirusy grypy, rhinowirusy i adenowirusy) lub bakteryjnej. Zapalenie w obrębie tchawicy powstaje wtórnie do zapalenia górnych dróg oddechowych (zapalenia gardła i krtani) lub zapalenia oskrzeli. Do objawów zapalenia tchawicy u dzieci i dorosłych należą

  • suchy kaszel, nazywany szczekającym,
  • ból i drapanie w gardle,
  • ból w klatce piersiowej,
  • świszczący oddech,
  • zmęczenie,
  • gorączka,
  • duszności.

Ostre zapalenie tchawicy trwa około cztery bądź siedem dni i ustępuje samoistnie. Zapalenie tchawicy u dziecka w wieku przedszkolnym występuje pod postacią krupu, czyli podgłośniowego zapalenia krtani i tchawicy. Duszności u dzieci zwykle pojawiają się w nocy. Jeśli choroba przejdzie w stan przewlekły, może utrzymywać się przez wiele miesięcy. Zapalenie tchawicy często współistnieje z chorobami krtani, oskrzeli i płuc.

Rak tchawicy należy do rzadkich nowotworów, jednakże w 60-83 proc. przypadków jest zmianą złośliwą. Najczęściej pojawia się rak płaskonabłonkowy, którego występowanie związane jest z paleniem papierosów oraz rak gruczołowo-torbielowaty. Mężczyźni i kobiety równie często zapadają na raka tchawicy, głównie w czwartej i piątej dekadzie życia. Do głównych objawów raka tchawicy należy skrócenie oddechu i świszczący oddech, które bywają nieprawidłowo interpretowane jako astma.

otwarte opakowanie z rurką do tracheostomii

Leczenie chorób tchawicy

Ostre zapalenie tchawicy leczy się jedynie objawowo. Nasilająca się duszność jest wskazaniem do podania glikokortykosteroidów bądź adrenaliny. W skrajnych przypadkach konieczna może okazać się intubacja dotchawicza lub tracheotomia. Intubację przeprowadza się przede wszystkim przed operacją lub w trakcie reanimacji, aby umożliwić przepływ powietrza do płuc. Polega ona na wsunięciu do tchawicy rurki przez jamę ustną i gardło lub nos. Pacjent oddycha przy pomocy respiratora.

Tracheotomia jest zabiegiem udrażniającym drogi oddechowe. W trakcie operacji przecina się tchawicę i wykonuje w niej otwór, czyli tracheostomię, przez który wprowadza się rurkę tracheostomijną. Pilnym wskazaniem do zabiegu jest niedrożność dróg oddechowych uniemożliwiająca wymianę gazową i stwarzająca ryzyko niedotlenienia pacjenta. Tracheotomia planowa wykonywana jest u chorych z niewydolnością oddechową, u których konieczna jest przedłużona wentylacja mechaniczna. Zabieg operacyjny wykonuje się najczęściej w przypadku obecności guzów i ciał obcych zamykających światło dróg oddechowych, wad wrodzonych oraz zalegającej wydzieliny.

Kobieta trzyma się za gardło, które jest czerwone

Jak zbadać tchawicę?

Właściwym badaniem tchawicy jest bronchoskopia. Można wykonać ją za pomocą specjalnego giętkiego instrumentu (jest to bronchofiberoskopia) bądź bronchoskopu sztywnego. Przed zabiegiem pacjentowi zakłada się wenflon oraz podaje leki uspokajające, nasenne, przeciwbólowe i przeciwkaszlowe. Następnie lekarz wprowadza do dróg oddechowych fiberoskop. Badanie pozwala na dokładne obejrzenie struktur narządu oraz pobranie materiału biologicznego.

Bibliografia:

  1. Chang CY, Cheng SL, Chang SC. Adenoid cystic carcinoma of trachea treated with tumor curettage and adjuvant intensity modulated radiation therapy. South Med J. 2011; 104(1): 68–70, doi: 10.1097/ /SMJ.0b013e3181fcd4d1, indexed in Pubmed: 21079533
  2. Lee KS, Boiselle PM: Tracheal and bronchial neoplasms. In: Boiselle PM, Lynch D, Eds. CT of the Airways. Totowa NJ, Humana, 2008, pp 151–190.
  3. Magdalena Korpas-Wasiak, Katarzyna Śmiechowicz,Waldemar Machała, Paweł Lesiak, „Tracheotomia w oddziałach intensywnej terapii”, Anestezjologia i Ratownictwo 2014; 8: 181-188.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta

Jak oddychać? Kasia Bem przedstawia proste ćwiczenie, które czyni cuda

Jak oddychać podczas porodu w pierwszej i drugiej fazie?

„Kiedy nikt nie trzyma cię przy życiu, nic cię nie dopinguje, nie znajdziesz w sobie tej siły, żaden lekarz cię nie wyleczy” – mówi Marta Igar-Idler, która pokonała nowotwór

„Ludzie wciąż nie chcą wiedzieć, gdzie znajduje się schron przeciwrakowy” – mówi Anna Bimer, autorka książki „Rak time”

Jane Fonda poinformowała o swojej chorobie. „Rak jest nauczycielem. Zwracam uwagę na lekcje, które mi daje”

Kobieta

Stresujesz się? Oddychaj! Kasia Bem radzi, jak w prosty sposób się rozluźnić

Dlaczego powinniśmy oddychać przez nos? Jak robić to prawidłowo?

kobieta na wakacjach

5 chorób, które możesz przywieźć z wakacji

Nie żyje Olivia Newton-John. Gwiazda "Grease" od 30 lat chorowała na nowotwór

Nie żyje Olivia Newton-John. Gwiazda „Grease” od 30 lat chorowała na nowotwór

Próbki w laboratorium

Szczepionka komórkowa na raka coraz bliżej? Pracują nad nią polscy naukowcy

Osteosarcoma, czyli kostniakomięsak – objawy, leczenie

Jak przestać się garbić? Ćwiczenia na odcinek piersiowy

Stridor, czyli świst przy oddychaniu, którego nie warto bagatelizować!

ECMO – urządzenie, które daje płucom i sercu czas na regenerację lub przeszczep

Skala MRC – co mierzy, gdzie jest stosowana, jak przebiega badanie?

Henryka Krzywonos-Strycharska

Henryka Krzywonos-Strycharska odpowiada kolegom z Sejmu: „To nie moda tylko rak”

Dr Marcin Mika: Pacjentki onkologiczne boją się pytać o seksualność. Nie chcą usłyszeć: „Leczy pani raka, a pyta o seks?”

Kobieta w laboratorium

Nowatorska terapia w leczeniu agresywnego raka. Naukowcom udało się zahamować zmiany w późnym stadium choroby

Na jej ciele pojawiły się nowe „piegi”. Diagnoza zwaliła ją z nóg. Do szpitala trafiła w ostatniej chwili

Rak jelita grubego - zwróć uwagę na te objawy / pexels

Lekarka chorowała na raka jelita. Teraz uświadamia innych, co warto robić w trakcie każdej wizyty w toalecie

„Odpowiednio dobrane rośliny mogą stworzyć bardzo skuteczną barierę filtrującą zanieczyszczenia”. Co sadzić w domu i ogrodzie, by oddychać czystym powietrzem, mówi prof. Stanisław Gawroński

Miała guza wielkości główki dziecka. Teraz przestrzega innych przed bagatelizowaniem bólu pleców

„U chorych, każdy dzień niedostatecznego jedzenia to zaciąganie potężnego długu względem swojego organizmu”. O leczeniu żywieniowym mówi dr n. med. Paweł Kabata

Prezenter Piotr Balicki walczy z nowotworem. „Boję się, że nie dożyję do wakacji”

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?