Przejdź do treści

Tchawica – budowa, funkcje i najczęstsze choroby tchawicy

Tchawica - budowa, funkcje i najczęstsze choroby tchawicy Elizabetastrelkova/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Jak możesz sobie sama poradzić z refluksem i zgagą? Kamil Kozakowski podpowiada, jakie ćwiczenia mogą być pomocne
Wizja obowiązkowych szczepień przeciw COVID-19 w Polsce jest coraz bardziej realna. Patrycja Pieszczek-Bober wyjaśnia, czy jest to zgodne z prawem
Amantadyna jednak nie taka zła? Wskazuje na to nowe odkrycie naukowców
„Twoją odpowiedzialnością nie jest regulowanie innych osób, zapobieganie ich złym nastrojom, czy uszczęśliwianie ich kosztem siebie” – wyjaśnia psycholożka
Słowacja daje pieniądze seniorom za zaszczepienie się na COVID-19. W nagrodę bon o wartości 500 euro

Tchawica to rura mięśniowa, przez którą powietrze dostaje się do płuc.  Funkcją tego narządu jest oczyszczanie powietrza oraz wspomaganie usuwania kurzu i drobnoustrojów przedostających się do organizmu drogą oddechową. Jeśli patogeny nie zostaną wyeliminowane, prowadzą do rozwoju zapalenia tchawicy. W obrębie narządu może pojawić się także rak tchawicy, którego obecność często jest wskazaniem do przeprowadzenia zabiegu tracheotomii.

Co to jest tchawica?

Tchawica (trachea) to narząd układu oddechowego o kształcie przypominającym rurę. Rozciąga się ku dołowi od chrząstki pierścieniowatej (znajdującej się poniżej krtani) i wstępuje do klatki piersiowej. Na wysokości kąta mostka zlokalizowana jest tzw. ostroga tchawicy, w której tchawica dzieli się na lewe i prawe oskrzele główne. Dzięki tchawicy możliwy jest przepływ powietrza do płuc. Niestety narząd ten może też być drogą przedostawania się do organizmu patogenów i rozwoju infekcji.

lekarka

Budowa i funkcje tchawicy

Tchawica to struktura zbudowana z tkanki włóknisto-chrzęstnej. Wyróżnia się część szyjną tchawicy leżącą w przestrzeni przyśrodkowej szyi oraz część piersiową, która wnika do śródpiersia i kończy się rozdwojeniem. Tchawicę tworzą  pierścienie chrzęstne, nazywane też chrząstkami tchawiczymi, które powstają z chrząstki szklistej. Dzięki nim przez tchawicę może przepływać powietrze nawet przy pochylonej szyi, co zapewnia jej drożność. U osób dorosłych tchawica jest znacznie szersza niż u niemowląt i dzieci – liczy około 2,5 cm. Sam przewód osiąga długość około 12 cm.

Tchawica w przekroju poprzecznym przypomina niepełny pierścień. Wyścielający ją nabłonek oddechowy zawiera komórki kubkowe wydzielające śluz do światła tchawicy oraz rzęski, których ruch umożliwia przesuwanie kurzu z płuc w stronę krtani. Przedostające się do organizmu drobnoustroje i drobiny mogą być usunięte poprzez kaszel lub odkrztuszenie wydzieliny.

Za nabłonkiem leży tkanka łączna. W tej warstwie znajdują się naczynia krwionośne, nerwy, naczynia chłonne, gruczoły śluzowe oraz włókna elastyczne nadające tchawicy sprężystość i giętkość. Powierzchnia tylna tchawicy nie zawiera chrząstki, a jedynie tkankę włóknistą i włókna mięśniowe. W momencie przechodzenia pokarmu przez przełyk ściana tylna tchawicy uwypukla się do środka.

Koronawirus a choroby płuc i palenie papierosów. Czy zarażenie zawsze skończy się na intensywnej terapii?

Choroby tchawicy

Jedną z najczęstszych chorób tchawicy jest zapalenie tchawicy, do którego może dojść w wyniku infekcji wirusowej (wywołują ją przede wszystkim wirusy grypy, rhinowirusy i adenowirusy) lub bakteryjnej. Zapalenie w obrębie tchawicy powstaje wtórnie do zapalenia górnych dróg oddechowych (zapalenia gardła i krtani) lub zapalenia oskrzeli. Do objawów zapalenia tchawicy u dzieci i dorosłych należą

  • suchy kaszel, nazywany szczekającym,
  • ból i drapanie w gardle,
  • ból w klatce piersiowej,
  • świszczący oddech,
  • zmęczenie,
  • gorączka,
  • duszności.

Ostre zapalenie tchawicy trwa około cztery bądź siedem dni i ustępuje samoistnie. Zapalenie tchawicy u dziecka w wieku przedszkolnym występuje pod postacią krupu, czyli podgłośniowego zapalenia krtani i tchawicy. Duszności u dzieci zwykle pojawiają się w nocy. Jeśli choroba przejdzie w stan przewlekły, może utrzymywać się przez wiele miesięcy. Zapalenie tchawicy często współistnieje z chorobami krtani, oskrzeli i płuc.

Rak tchawicy należy do rzadkich nowotworów, jednakże w 60-83 proc. przypadków jest zmianą złośliwą. Najczęściej pojawia się rak płaskonabłonkowy, którego występowanie związane jest z paleniem papierosów oraz rak gruczołowo-torbielowaty. Mężczyźni i kobiety równie często zapadają na raka tchawicy, głównie w czwartej i piątej dekadzie życia. Do głównych objawów raka tchawicy należy skrócenie oddechu i świszczący oddech, które bywają nieprawidłowo interpretowane jako astma.

otwarte opakowanie z rurką do tracheostomii

Leczenie chorób tchawicy

Ostre zapalenie tchawicy leczy się jedynie objawowo. Nasilająca się duszność jest wskazaniem do podania glikokortykosteroidów bądź adrenaliny. W skrajnych przypadkach konieczna może okazać się intubacja dotchawicza lub tracheotomia. Intubację przeprowadza się przede wszystkim przed operacją lub w trakcie reanimacji, aby umożliwić przepływ powietrza do płuc. Polega ona na wsunięciu do tchawicy rurki przez jamę ustną i gardło lub nos. Pacjent oddycha przy pomocy respiratora.

Tracheotomia jest zabiegiem udrażniającym drogi oddechowe. W trakcie operacji przecina się tchawicę i wykonuje w niej otwór, czyli tracheostomię, przez który wprowadza się rurkę tracheostomijną. Pilnym wskazaniem do zabiegu jest niedrożność dróg oddechowych uniemożliwiająca wymianę gazową i stwarzająca ryzyko niedotlenienia pacjenta. Tracheotomia planowa wykonywana jest u chorych z niewydolnością oddechową, u których konieczna jest przedłużona wentylacja mechaniczna. Zabieg operacyjny wykonuje się najczęściej w przypadku obecności guzów i ciał obcych zamykających światło dróg oddechowych, wad wrodzonych oraz zalegającej wydzieliny.

Kobieta trzyma się za gardło, które jest czerwone

Jak zbadać tchawicę?

Właściwym badaniem tchawicy jest bronchoskopia. Można wykonać ją za pomocą specjalnego giętkiego instrumentu (jest to bronchofiberoskopia) bądź bronchoskopu sztywnego. Przed zabiegiem pacjentowi zakłada się wenflon oraz podaje leki uspokajające, nasenne, przeciwbólowe i przeciwkaszlowe. Następnie lekarz wprowadza do dróg oddechowych fiberoskop. Badanie pozwala na dokładne obejrzenie struktur narządu oraz pobranie materiału biologicznego.

Bibliografia:

  1. Chang CY, Cheng SL, Chang SC. Adenoid cystic carcinoma of trachea treated with tumor curettage and adjuvant intensity modulated radiation therapy. South Med J. 2011; 104(1): 68–70, doi: 10.1097/ /SMJ.0b013e3181fcd4d1, indexed in Pubmed: 21079533
  2. Lee KS, Boiselle PM: Tracheal and bronchial neoplasms. In: Boiselle PM, Lynch D, Eds. CT of the Airways. Totowa NJ, Humana, 2008, pp 151–190.
  3. Magdalena Korpas-Wasiak, Katarzyna Śmiechowicz,Waldemar Machała, Paweł Lesiak, „Tracheotomia w oddziałach intensywnej terapii”, Anestezjologia i Ratownictwo 2014; 8: 181-188.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dorota Gardias: To nie jest dla mnie dobry czas. Ani fizycznie, ani emocjonalnie

Dorota Gardias o swojej chorobie: Uzmysłowiłam sobie, że nasze życie jest bardzo kruche

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Kobieta z objawami astmy przyjmuje leki przy lekarce

Astma oskrzelowa – przyczyny, objawy, leczenie

Dlaczego ściskające brzuch spodnie i legginsy to zły pomysł? Basia Tworek wyjaśnia

Jak oddychać? Proste ćwiczenie czyni cuda

Jak oddychać? Kasia Bem przedstawia proste ćwiczenie, które czyni cuda

Rak żołądka - przyczyny powstania, objawy i rokowania

Rak żołądka – przyczyny powstania, objawy i rokowania

mięśniaki macicy - kobieta w gabinecie lekarskim

Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie

prześwietlenie płuc

Rak płuc – objawy, rokowania, leczenie. Jakie są jego przyczyny?

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

wstążka symbolizująca rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy – poznaj przyczyny, objawy oraz sposób leczenia

Kobieta z rakiem macicy trzyma się za bolący brzuch.

Rak trzonu macicy – jakie są objawy i rokowania, jak przebiega leczenie raka endometrium?

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Mięsień zębaty przedni – budowa, funkcje i ćwiczenia

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Szczepionka

Szczepionka na raka piersi coraz bliżej? „To może być prawdziwa forma profilaktyki, którą będzie można podawać zdrowym kobietom”

Warszawska Syrenka zniknęła z Bulwarów Wiślanych. Wzięła wolne w bardzo słusznej sprawie

Elena Krawzow

Paraolimpijka Elena Krawzow o diagnozie guza mózgu: Nigdy bym nie pomyślała, że wizyta u lekarza wyrwie mnie z życia

WHO: najwięcej zgonów z powodu gruźlicy

WHO alarmuje: w 2020 roku nastąpił największy wzrost śmiertelności z powodu gruźlicy od 10 lat

RSV. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

„To nie COVID-19 i PIMS są dla nas wyzwaniem, tylko wirus RSV”. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

Justyna Tomska / Archiwum prywatne

„Nie ma treningu, od razu jest życie. Wpadasz w nie po uszy i właściwie masz przegwizdane” – zauważa poetka Justyna Tomska

Rak pęcherzykowy tarczycy – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Joanna Głuchowska i Andrzej Dziedzic /fot. Damian Rychlica

„Choroba nie ma żadnego sensu. Dopiero to, co z niej wyciągniemy” – przekonują Andrzej Dziedzic i Joanna Głuchowska, autorzy książki „Liczy się każdy oddech”

Wirus, który niszczy najbardziej agresywne nowotwory? To może być przełom w onkologii

Odkryto wirusa, który unieszkodliwia najbardziej agresywne nowotwory. To może być przełom w onkologii

Badanie płynu opłucnowego – wskazania, wyniki, przebieg

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku