Przejdź do treści

Tchawica – budowa, funkcje i najczęstsze choroby tchawicy

Tchawica - budowa, funkcje i najczęstsze choroby tchawicy Elizabetastrelkova/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Źródło: iStockPhoto
Co robić, gdy sen nie nadchodzi? O zmianach dla zdrowego snu pisze lek. Ewa Stawiarska
Źródło: Instagram/Porozumienie Rezydentów
Medycy walczą z hejtem, jakiego doświadczają w czasie pandemii. Rusza akcja #wylecznienawiść
Najczęstsze niedobory wśród kobiet. 7 składników, o które szczególnie warto zadbać / fot.Pexels
Najczęstsze niedobory wśród kobiet. 7 składników, o które szczególnie warto zadbać
Wirus RSV szerzy się w Wielkiej Brytanii
Nie tylko COVID-19. Inny groźny wirus atakuje małe dzieci
Pielęgniarka w skafandrze ochronnym trzyma w rękach szczepionkę
Izrael: Trzecia dawka szczepionki na COVID-19. Prezydent zaszczepił się jako pierwszy

Tchawica to rura mięśniowa, przez którą powietrze dostaje się do płuc.  Funkcją tego narządu jest oczyszczanie powietrza oraz wspomaganie usuwania kurzu i drobnoustrojów przedostających się do organizmu drogą oddechową. Jeśli patogeny nie zostaną wyeliminowane, prowadzą do rozwoju zapalenia tchawicy. W obrębie narządu może pojawić się także rak tchawicy, którego obecność często jest wskazaniem do przeprowadzenia zabiegu tracheotomii.

Co to jest tchawica?

Tchawica (trachea) to narząd układu oddechowego o kształcie przypominającym rurę. Rozciąga się ku dołowi od chrząstki pierścieniowatej (znajdującej się poniżej krtani) i wstępuje do klatki piersiowej. Na wysokości kąta mostka zlokalizowana jest tzw. ostroga tchawicy, w której tchawica dzieli się na lewe i prawe oskrzele główne. Dzięki tchawicy możliwy jest przepływ powietrza do płuc. Niestety narząd ten może też być drogą przedostawania się do organizmu patogenów i rozwoju infekcji.

lekarka

Budowa i funkcje tchawicy

Tchawica to struktura zbudowana z tkanki włóknisto-chrzęstnej. Wyróżnia się część szyjną tchawicy leżącą w przestrzeni przyśrodkowej szyi oraz część piersiową, która wnika do śródpiersia i kończy się rozdwojeniem. Tchawicę tworzą  pierścienie chrzęstne, nazywane też chrząstkami tchawiczymi, które powstają z chrząstki szklistej. Dzięki nim przez tchawicę może przepływać powietrze nawet przy pochylonej szyi, co zapewnia jej drożność. U osób dorosłych tchawica jest znacznie szersza niż u niemowląt i dzieci – liczy około 2,5 cm. Sam przewód osiąga długość około 12 cm.

Tchawica w przekroju poprzecznym przypomina niepełny pierścień. Wyścielający ją nabłonek oddechowy zawiera komórki kubkowe wydzielające śluz do światła tchawicy oraz rzęski, których ruch umożliwia przesuwanie kurzu z płuc w stronę krtani. Przedostające się do organizmu drobnoustroje i drobiny mogą być usunięte poprzez kaszel lub odkrztuszenie wydzieliny.

Za nabłonkiem leży tkanka łączna. W tej warstwie znajdują się naczynia krwionośne, nerwy, naczynia chłonne, gruczoły śluzowe oraz włókna elastyczne nadające tchawicy sprężystość i giętkość. Powierzchnia tylna tchawicy nie zawiera chrząstki, a jedynie tkankę włóknistą i włókna mięśniowe. W momencie przechodzenia pokarmu przez przełyk ściana tylna tchawicy uwypukla się do środka.

Koronawirus a choroby płuc i palenie papierosów. Czy zarażenie zawsze skończy się na intensywnej terapii?

Choroby tchawicy

Jedną z najczęstszych chorób tchawicy jest zapalenie tchawicy, do którego może dojść w wyniku infekcji wirusowej (wywołują ją przede wszystkim wirusy grypy, rhinowirusy i adenowirusy) lub bakteryjnej. Zapalenie w obrębie tchawicy powstaje wtórnie do zapalenia górnych dróg oddechowych (zapalenia gardła i krtani) lub zapalenia oskrzeli. Do objawów zapalenia tchawicy u dzieci i dorosłych należą

  • suchy kaszel, nazywany szczekającym,
  • ból i drapanie w gardle,
  • ból w klatce piersiowej,
  • świszczący oddech,
  • zmęczenie,
  • gorączka,
  • duszności.

Ostre zapalenie tchawicy trwa około cztery bądź siedem dni i ustępuje samoistnie. Zapalenie tchawicy u dziecka w wieku przedszkolnym występuje pod postacią krupu, czyli podgłośniowego zapalenia krtani i tchawicy. Duszności u dzieci zwykle pojawiają się w nocy. Jeśli choroba przejdzie w stan przewlekły, może utrzymywać się przez wiele miesięcy. Zapalenie tchawicy często współistnieje z chorobami krtani, oskrzeli i płuc.

Rak tchawicy należy do rzadkich nowotworów, jednakże w 60-83 proc. przypadków jest zmianą złośliwą. Najczęściej pojawia się rak płaskonabłonkowy, którego występowanie związane jest z paleniem papierosów oraz rak gruczołowo-torbielowaty. Mężczyźni i kobiety równie często zapadają na raka tchawicy, głównie w czwartej i piątej dekadzie życia. Do głównych objawów raka tchawicy należy skrócenie oddechu i świszczący oddech, które bywają nieprawidłowo interpretowane jako astma.

otwarte opakowanie z rurką do tracheostomii

Leczenie chorób tchawicy

Ostre zapalenie tchawicy leczy się jedynie objawowo. Nasilająca się duszność jest wskazaniem do podania glikokortykosteroidów bądź adrenaliny. W skrajnych przypadkach konieczna może okazać się intubacja dotchawicza lub tracheotomia. Intubację przeprowadza się przede wszystkim przed operacją lub w trakcie reanimacji, aby umożliwić przepływ powietrza do płuc. Polega ona na wsunięciu do tchawicy rurki przez jamę ustną i gardło lub nos. Pacjent oddycha przy pomocy respiratora.

Tracheotomia jest zabiegiem udrażniającym drogi oddechowe. W trakcie operacji przecina się tchawicę i wykonuje w niej otwór, czyli tracheostomię, przez który wprowadza się rurkę tracheostomijną. Pilnym wskazaniem do zabiegu jest niedrożność dróg oddechowych uniemożliwiająca wymianę gazową i stwarzająca ryzyko niedotlenienia pacjenta. Tracheotomia planowa wykonywana jest u chorych z niewydolnością oddechową, u których konieczna jest przedłużona wentylacja mechaniczna. Zabieg operacyjny wykonuje się najczęściej w przypadku obecności guzów i ciał obcych zamykających światło dróg oddechowych, wad wrodzonych oraz zalegającej wydzieliny.

Kobieta trzyma się za gardło, które jest czerwone

Jak zbadać tchawicę?

Właściwym badaniem tchawicy jest bronchoskopia. Można wykonać ją za pomocą specjalnego giętkiego instrumentu (jest to bronchofiberoskopia) bądź bronchoskopu sztywnego. Przed zabiegiem pacjentowi zakłada się wenflon oraz podaje leki uspokajające, nasenne, przeciwbólowe i przeciwkaszlowe. Następnie lekarz wprowadza do dróg oddechowych fiberoskop. Badanie pozwala na dokładne obejrzenie struktur narządu oraz pobranie materiału biologicznego.

Bibliografia:

  1. Chang CY, Cheng SL, Chang SC. Adenoid cystic carcinoma of trachea treated with tumor curettage and adjuvant intensity modulated radiation therapy. South Med J. 2011; 104(1): 68–70, doi: 10.1097/ /SMJ.0b013e3181fcd4d1, indexed in Pubmed: 21079533
  2. Lee KS, Boiselle PM: Tracheal and bronchial neoplasms. In: Boiselle PM, Lynch D, Eds. CT of the Airways. Totowa NJ, Humana, 2008, pp 151–190.
  3. Magdalena Korpas-Wasiak, Katarzyna Śmiechowicz,Waldemar Machała, Paweł Lesiak, „Tracheotomia w oddziałach intensywnej terapii”, Anestezjologia i Ratownictwo 2014; 8: 181-188.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Limfangioleiomiomatoza – przyczyny, objawy, leczenie

Rewaskularyzacja laserowa – wskazania, przygotowanie, przebieg

Kobieta

„Oddech jest podstawowym i najszybszym sposobem, aby zapanować nad trudnymi emocjami”. Psychoonkolożka wyjaśnia, jak świadomie oddychać

U gwiazdy serialu "Ania, nie Anna" zdiagnozowano nowotwór piersi. "Jedna na milion"

U gwiazdy serialu „Ania, nie Anna” zdiagnozowano nowotwór piersi. „Jedna na milion”

Alicja Stańczuk

Alicja Stańczuk jest „syrenką”. Ariel oddała głos, by zdobyć księcia, ona „oddała” macicę, żeby ratować życie

Kobieta

Pierwszy pacjent na świecie otrzymał szczepionkę na czerniaka

Przyjaciele

Gwiazda „Przyjaciół” James Michael Tyler ma raka prostaty. „W końcu prawdopodobnie mnie to dopadnie”

Choroby piersi – rak sutka, zapalenie, brodawczak i mastopatia

Chorzy na szpiczaka pozbawieni leku ratującego życie. Nie ma go na lipcowej liście refundacyjnej

Dziewczynka z misiem

Powiększenie węzłów chłonnych u dzieci. Kiedy powinno zaniepokoić?

Brodawczak piersi – objawy, diagnostyka, leczenie

Guz liściasty piersi – objawy, diagnostyka i leczenie

Test marszowy – przebieg i zastosowanie badania

Badania obrazowe – rodzaje, wskazania, przebieg badania

Tężnia solankowa – właściwości, wskazania, zastosowanie

Odma śródpiersiowa – przyczyny, objawy, leczenie

Najczęstsze choroby odbytu – przyczyny, objawy i leczenie

Odma podskórna – objawy, postępowanie, leczenie

Międzybłoniak opłucnej – czas przeżycia, przebieg, postępy

Wirus, który stał się „koniem trojańskim”. Nowa technologia dostarcza nadzieję na skuteczne terapie nowotworów i innych schorzeń

Naukowcy zamienili wirusa w „konia trojańskiego”. Tak w przyszłości może wyglądać terapia nowotworów

Rak dróg żółciowych – objawy, leczenie (chemioterapia, operacja)

Torbiele trzustki – objawy, diagnostyka, leczenie i dieta

Guzy śródpiersia – rodzaje, objawy, leczenie (operacja)

Rak pęcherzyka żółciowego – objawy i leczenie nowotworu

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!