Przejdź do treści

Tchawica – budowa, funkcje i najczęstsze choroby tchawicy

Tchawica - budowa, funkcje i najczęstsze choroby tchawicy Elizabetastrelkova/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Poradnik Akcji Menstruacja już jest dostępny! To ważny krok w drodze do zmniejszenia skali ubóstwa menstruacyjnego w Polsce
„Hej, dziewczyny”, okresową rewolucję w szkołach czas zacząć. Oto poradnik, z którym staniecie do walki w ubóstwem menstruacyjnym
Niezaszczepieni urzędnicy mogą zostać zwolnieni, jeśli odmówią testu na COVID-19 – podaje izraelski dziennik
Niezaszczepieni urzędnicy mogą zostać zwolnieni, jeśli odmówią testu na COVID-19 – podaje izraelski dziennik
Ozdrowieńcy zostaną wystawieni na działanie koronawirusa. Badanie ma sprawdzić reakcje ich układu odpornościowego
szczepienia przeciw COVID-19
„Chcemy, aby od 10 maja każdy dorosły mógł zapisywać się na szczepienie” – zapowiada premier
UE może nie przedłużyć umowy z AstraZeneką. Jednym z powodów opóźnienia w dostawach szczepionki

Tchawica to rura mięśniowa, przez którą powietrze dostaje się do płuc.  Funkcją tego narządu jest oczyszczanie powietrza oraz wspomaganie usuwania kurzu i drobnoustrojów przedostających się do organizmu drogą oddechową. Jeśli patogeny nie zostaną wyeliminowane, prowadzą do rozwoju zapalenia tchawicy. W obrębie narządu może pojawić się także rak tchawicy, którego obecność często jest wskazaniem do przeprowadzenia zabiegu tracheotomii.

Co to jest tchawica?

Tchawica (trachea) to narząd układu oddechowego o kształcie przypominającym rurę. Rozciąga się ku dołowi od chrząstki pierścieniowatej (znajdującej się poniżej krtani) i wstępuje do klatki piersiowej. Na wysokości kąta mostka zlokalizowana jest tzw. ostroga tchawicy, w której tchawica dzieli się na lewe i prawe oskrzele główne. Dzięki tchawicy możliwy jest przepływ powietrza do płuc. Niestety narząd ten może też być drogą przedostawania się do organizmu patogenów i rozwoju infekcji.

lekarka

Budowa i funkcje tchawicy

Tchawica to struktura zbudowana z tkanki włóknisto-chrzęstnej. Wyróżnia się część szyjną tchawicy leżącą w przestrzeni przyśrodkowej szyi oraz część piersiową, która wnika do śródpiersia i kończy się rozdwojeniem. Tchawicę tworzą  pierścienie chrzęstne, nazywane też chrząstkami tchawiczymi, które powstają z chrząstki szklistej. Dzięki nim przez tchawicę może przepływać powietrze nawet przy pochylonej szyi, co zapewnia jej drożność. U osób dorosłych tchawica jest znacznie szersza niż u niemowląt i dzieci – liczy około 2,5 cm. Sam przewód osiąga długość około 12 cm.

Tchawica w przekroju poprzecznym przypomina niepełny pierścień. Wyścielający ją nabłonek oddechowy zawiera komórki kubkowe wydzielające śluz do światła tchawicy oraz rzęski, których ruch umożliwia przesuwanie kurzu z płuc w stronę krtani. Przedostające się do organizmu drobnoustroje i drobiny mogą być usunięte poprzez kaszel lub odkrztuszenie wydzieliny.

Za nabłonkiem leży tkanka łączna. W tej warstwie znajdują się naczynia krwionośne, nerwy, naczynia chłonne, gruczoły śluzowe oraz włókna elastyczne nadające tchawicy sprężystość i giętkość. Powierzchnia tylna tchawicy nie zawiera chrząstki, a jedynie tkankę włóknistą i włókna mięśniowe. W momencie przechodzenia pokarmu przez przełyk ściana tylna tchawicy uwypukla się do środka.

Koronawirus a choroby płuc i palenie papierosów. Czy zarażenie zawsze skończy się na intensywnej terapii?

Choroby tchawicy

Jedną z najczęstszych chorób tchawicy jest zapalenie tchawicy, do którego może dojść w wyniku infekcji wirusowej (wywołują ją przede wszystkim wirusy grypy, rhinowirusy i adenowirusy) lub bakteryjnej. Zapalenie w obrębie tchawicy powstaje wtórnie do zapalenia górnych dróg oddechowych (zapalenia gardła i krtani) lub zapalenia oskrzeli. Do objawów zapalenia tchawicy u dzieci i dorosłych należą

  • suchy kaszel, nazywany szczekającym,
  • ból i drapanie w gardle,
  • ból w klatce piersiowej,
  • świszczący oddech,
  • zmęczenie,
  • gorączka,
  • duszności.

Ostre zapalenie tchawicy trwa około cztery bądź siedem dni i ustępuje samoistnie. Zapalenie tchawicy u dziecka w wieku przedszkolnym występuje pod postacią krupu, czyli podgłośniowego zapalenia krtani i tchawicy. Duszności u dzieci zwykle pojawiają się w nocy. Jeśli choroba przejdzie w stan przewlekły, może utrzymywać się przez wiele miesięcy. Zapalenie tchawicy często współistnieje z chorobami krtani, oskrzeli i płuc.

Rak tchawicy należy do rzadkich nowotworów, jednakże w 60-83 proc. przypadków jest zmianą złośliwą. Najczęściej pojawia się rak płaskonabłonkowy, którego występowanie związane jest z paleniem papierosów oraz rak gruczołowo-torbielowaty. Mężczyźni i kobiety równie często zapadają na raka tchawicy, głównie w czwartej i piątej dekadzie życia. Do głównych objawów raka tchawicy należy skrócenie oddechu i świszczący oddech, które bywają nieprawidłowo interpretowane jako astma.

otwarte opakowanie z rurką do tracheostomii

Leczenie chorób tchawicy

Ostre zapalenie tchawicy leczy się jedynie objawowo. Nasilająca się duszność jest wskazaniem do podania glikokortykosteroidów bądź adrenaliny. W skrajnych przypadkach konieczna może okazać się intubacja dotchawicza lub tracheotomia. Intubację przeprowadza się przede wszystkim przed operacją lub w trakcie reanimacji, aby umożliwić przepływ powietrza do płuc. Polega ona na wsunięciu do tchawicy rurki przez jamę ustną i gardło lub nos. Pacjent oddycha przy pomocy respiratora.

Tracheotomia jest zabiegiem udrażniającym drogi oddechowe. W trakcie operacji przecina się tchawicę i wykonuje w niej otwór, czyli tracheostomię, przez który wprowadza się rurkę tracheostomijną. Pilnym wskazaniem do zabiegu jest niedrożność dróg oddechowych uniemożliwiająca wymianę gazową i stwarzająca ryzyko niedotlenienia pacjenta. Tracheotomia planowa wykonywana jest u chorych z niewydolnością oddechową, u których konieczna jest przedłużona wentylacja mechaniczna. Zabieg operacyjny wykonuje się najczęściej w przypadku obecności guzów i ciał obcych zamykających światło dróg oddechowych, wad wrodzonych oraz zalegającej wydzieliny.

Kobieta trzyma się za gardło, które jest czerwone

Jak zbadać tchawicę?

Właściwym badaniem tchawicy jest bronchoskopia. Można wykonać ją za pomocą specjalnego giętkiego instrumentu (jest to bronchofiberoskopia) bądź bronchoskopu sztywnego. Przed zabiegiem pacjentowi zakłada się wenflon oraz podaje leki uspokajające, nasenne, przeciwbólowe i przeciwkaszlowe. Następnie lekarz wprowadza do dróg oddechowych fiberoskop. Badanie pozwala na dokładne obejrzenie struktur narządu oraz pobranie materiału biologicznego.

Bibliografia:

  1. Chang CY, Cheng SL, Chang SC. Adenoid cystic carcinoma of trachea treated with tumor curettage and adjuvant intensity modulated radiation therapy. South Med J. 2011; 104(1): 68–70, doi: 10.1097/ /SMJ.0b013e3181fcd4d1, indexed in Pubmed: 21079533
  2. Lee KS, Boiselle PM: Tracheal and bronchial neoplasms. In: Boiselle PM, Lynch D, Eds. CT of the Airways. Totowa NJ, Humana, 2008, pp 151–190.
  3. Magdalena Korpas-Wasiak, Katarzyna Śmiechowicz,Waldemar Machała, Paweł Lesiak, „Tracheotomia w oddziałach intensywnej terapii”, Anestezjologia i Ratownictwo 2014; 8: 181-188.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

rak, koronawirus

Pokonali raka dzięki zakażeniu koronawirusem? Zadziwiające przypadki pacjentów cierpiących na nowotwory krwi

Granulocyty – czym są, budowa i normy na leukocyty

Alicja Sekret

Alicja Sekret: Chodzi o to, by chorzy „uczyli” siebie nawzajem, że mimo danej przypadłości mogą i mają pełne prawo żyć tak, jak tego pragną

„Tej chorobie się nie poddam”. Dzieci chore na raka chwyciły za mikrofony i wyrażają to, co czują poprzez rap

„Tej chorobie się nie poddam”. Dzieci chore na nowotwór chwyciły za mikrofony i wyrażają to, co czują, poprzez rap

Kobieta

Stresujesz się? Oddychaj! Kasia Bem radzi, jak w prosty sposób się rozluźnić

Dziecko

Pediatra o nowotworach wśród dzieci: niepokojące są złamania, których ciężkość jest nieadekwatna do mechanizmu urazu

Sarah Harding choruje na raka piersi. „Nie wiem, ile miesięcy mi pozostało” – mówi 38-letnia piosenkarka

kobieta blondynka

Cytologia klasyczna czy cytologia płynna – którą z nich wybrać?

Paulina Młynarska

Paulina Młynarska: gdy tylko przejdę rekonwalescencję, kupię sobie jakiś piękny nowy biustonosz, sukienkę, rzucę grzywą i będę dumnie paradować z moimi implantami po ulicach

Pomacaj się

„Mastektomia to nie koniec życia ani kobiecości. Po niej można dalej funkcjonować, żyć i cieszyć się tym życiem” – mówią autorki niezwykłych zdjęć kobiet po raku piersi i akcji „Pomacaj się”

Paulina Łopatniuk

Paulina Łopatniuk, patomorfolożka: „Wszystko, co żywe, może nowotworzyć”

Atropina – działanie, przeciwwskazania i skutki uboczne

Pulsoksymetr – jak działa, co bada, jaki wybrać i jak używać

Pulsoksymetr – jak działa, co bada, jaki wybrać i jak używać

Anna Charko: Życie z chorobą jest jak wyprawa w Himalaje

„W latach 80. pacjent od razu szedł pod nóż. Agresywne operacje często niepotrzebnie okaleczały ludzi” – mówi prof. Wojciech Zegarski

„W chorobie doświadczałam momentów załamania”. Agata Buzek opowiedziała o swojej walce z rakiem

kobieta w bieliźnie

„To strasznie podstępna choroba, niedająca żadnych objawów”. Rak jelita grubego każdego dnia zabija w Polsce 33 osoby

DiLO, zielona karta, szybka ścieżka onkologiczna, pakiet onkologiczny – kompendium wiedzy

Klatka piersiowa – budowa, funkcje i choroby w jej obrębie

Luciana Rebello z matką Albą Gomes / Facebook

Zgoliła głowę, aby wesprzeć córkę walczącą z rakiem. „Tak wygląda miłość matki”

Grasica – gdzie jest i jakie pełni funcje? Choroby grasicy

Kobieta

„Polska pod względem zachorowalności na raka szyjki macicy znajduje się na 1. miejscu w Europie” – alarmuje położna Natalia Korzeniowska

Gardło – budowa, funkcje, dolegliwości i choroby gardła

Rak szyjki macicy / Istockphoto

3,2 tys. – tyle kobiet co roku w Polsce dowiaduje się, że ma raka szyjki macicy. „Pierwsza reakcja na diagnozę? Niedowierzanie, strach, zaprzeczenie…” – mówi dr Robert Jach, ginekolog-onkolog

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?