Przejdź do treści

Szpik kostny – czym jest? Jaką pełni rolę w organizmie i na czym polega jego przeszczep?

Szpik kostny - rola w organizmie człowieka
Szpik kostny - rola w organizmie człowieka
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
dynia
Dynia to królowa metamorfoz. Tym razem proponujemy ją nafaszerować
kobieta w lustrze
Kilka słów o akceptowaniu swojego ciała
Domowa przyprawa korzenna
Domowa przyprawa korzenna. Można jej używać nie tylko do pieczenia!
środki antykoncepcyjne
Antykoncepcja skrojona na miarę. Ginekolożka omawia wszystkie metody antykoncepcji
Helicobacter pylori – bakteria, której nie znosi żołądek

Szpik kostny to silnie ukrwiona tkanka miękka i gąbczasta pełniąca bardzo ważną rolę w naszym organizmie. Jakie są rodzaje szpiku? Jakie są choroby powiązane ze szpikiem i jakie są metody leczenia?

Szpik kostny – czym jest?

Szpik kostny (medulla ossium) to tkanka znajdująca się wewnątrz jam szpikowych kości długich oraz w małych jamkach w obrębie istoty gąbczastej kości.

U osoby dorosłej (zdrowej) masa całego szpiku wynosi ok.2,5 kg.

Szpik kostny zbudowany jest z tkanki siateczkowatej i naczyń włosowatych o specjalnej budowie (mają cienkie ścianki i zatokowe poszerzenia). Szpik w swojej budowie przypomina sieć, gdzie zawieszone są różnego rodzaju komórki:

  • Megakariocyty;
  • Osteoklasty;
  • Osteoblasty;
  • Mielocyty;
  • Komórki tłuszczowe;
  • Erytroblasty.

Szpik kostny powstaje pod koniec życia płodowego. Dzieci ok. 7 roku życia mają w całości wykształcony szpik czerwony. W związku z tym, że organizm rośnie i się rozwija szpik zajmuje większość kości. Z wiekiem czerwony szpik kostny przekształca się w szpik żółty.

Czerwony szpik występuje w kościach płaskich: mostku, żebrach, trzonach kręgów, kościach miednicy, kościach czaszki.

Szpik kostny – jakie są rodzaje?

Szpik w organizmie człowieka występuje w dwóch formach:

  • Szpik kostny czerwony odpowiedzialny za produkcję i ciągłą odnowę komórek krwi. Tu powstają krwinki czerwone (odpowiedzialne są za transportowanie tlenu do mięśni, w tym do serca) w skład których wchodzi hemoglobina. Powstają w tym miejscu leukocyty, inaczej krwinki białe (odpowiedzialne za naszą odporność oraz zwalczanie wirusów, bakterii, grzybów, pasożytów, toksyn i niszczenie nieprawidłowych komórek, w tym komórek nowotworowych). Czerwony szpik odpowiedzialny jest za produkcję płytek krwi (biorą udział w procesie krzepnięcia);
  • Szpik kostny żółty składający się głównie z komórek tłuszczowych. Nie dochodzi w nim do produkcji elementów morfotycznych krwi. W przypadku występujących zaburzeń szpik żółty może przeobrazić się w szpik kostny czerwony.

Szpik kostny – jakie ma funkcje?

Do najważniejszych funkcji należy:

  • Produkcja elementów krwi;
  • Utylizacja starych, uszkodzonych, nie działających prawidłowo krwinek;
  • Gromadzenie żelaza z uszkodzonych krwinek.

W szpiku znaleźć można komórki macierzyste dbające o odpowiedni skład naszej krwi (odpowiedzialne za odtwarzanie elementów morfotycznych krwi i za produkcję komórek układu immunologicznego, limfocytów B). Dzięki nim organizm może bronić się przed patogenami.

Szpik kostny – na czym polega jego badanie?

Mielogram, czyli mikroskopowe badanie rozmazu szpiku kostnego jest badaniem mającym na celu zbadanie jakości szpiku kostnego. Wykonywane są również badania cytochemiczne.

Szpik do badania pobiera się przy pomocy:

  • Trepanobiopsji – wycina się fragment kości wraz ze szpikiem w celu przeprowadzenia na nim badań histopatologicznym;
  • Biopsji aspiracyjnej – lekarz wprowadza igłę przez skórę do kości i pobiera niewielką ilość szpiku kostnego.

Szpik kostny i powiązane z nim choroby

Choroby można podzielić na:

  • Zaburzenia nowotworowe – białaczka;
  • Zaburzenia niedoborowe – anemia spowodowana niedoborem witaminy B12, kwasu foliowego, żelaza;
  • Zaburzenia niewydolnościowe – niedobór granulocytów we krwi obwodowej, mielofibroza, trombocytopenia, niedokrwistość aplastyczna.

Przeszczep szpiku kostnego

Uszkodzony szpik kostny stanowi zagrożenie dla życia. Można go odbudować poprzez wprowadzenie do organizmu nowych komórek macierzystych produkujących komórki krwi. Przeszczepia się szpik kostny lub komórki macierzyste z krwi obwodowej lub pępowinowej.

Przeszczep można podzielić na:

  • Allogeniczny – dawcą jest osoba zgodna pod względem tkankowym z biorcą (może to być ktoś z rodziny lub osoba zupełnie obca). Jest konsekwencją wystąpienia białaczki limfatycznej i ostrej nie limfatycznej, w ciężkich złożonych niedoborach odporności, w ciężkiej niedokrwistości aplastycznej.
  • Autologiczny – dawcą jest sam pacjent. Pobiera się szpik, oczyszcza i na nowo wprowadza do organizmu. Wykonywany jest w przypadku toksycznego leczenia nowotworu lekami niszczącymi szpik kostny.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Angela - dawca szpiku

„Gdy trochę dorosłam, postanowiłam, że zrobię co w mojej mocy, żeby pomóc innym” – mówi Angela, dawczyni szpiku kostnego

Zostań dawcą szpiku – wystarczy siedem kroków

Kobieta smarcze w chusteczkę

Jak leczyć zapalenie zatok w ciąży? Jakie leki można stosować? Tłumaczy ginekolog

bostonka na dłoniach dziecka

Bostonka. Jak wyglądają objawy? Jak można się zarazić?

kobieta w ciąży przy oknie

Cholesterol w ciąży – kiedy powinnaś go zbadać?

Opryszczka w ciąży - czy jest się czego bać?

Opryszczka w ciąży. Czy jest groźna? Jak wygląda leczenie? Wyjaśnia ginekolog

Życie po wycięciu tarczycy. Co się zmienia, o czym pamiętać, czy można zajść w ciążę?

Oko kobiety / unsplash.com

W Polsce na cukrzycę cierpi ok. 2,7 mln osób. 25 proc. z nich nawet nie wie, że choruje. Czy cukrzycę można zobaczyć?

Lena Dunham / Instagram.com

Lena Dunham podzieliła się z fanami druzgocącą wiadomością. Reżyserka zmaga się z nieuleczalną chorobą

Kobieta stoi tyłem. Wiatr rozwiewa jej włosy

Wypadanie włosów przy łysieniu telogenowym. Trycholożka Magdalena Kania opisuje przyczyny na własnym przykładzie

rożek i makaroniki

7 mitów o cukrzycy, przez które chorujemy

Mały chłopiec stoi na krzesełku przy umywalce, patrzy w lustro i myje zęby

Jaką pastę do zębów wybrać dla dziecka? Z fluorem czy ksylitolem? Wyjaśnia dentystka Marta Tavares

5 zaskakujących sposobów, by uniknąć cukrzycy

Cukrzyca. 5 sygnałów, że należy zbadać cukier we krwi

Twoja przyjaciółka właśnie przyznała się, że ma cukrzycę? Oto, co możesz zrobić

jajka

Cholesterol – wróg czy przyjaciel? Jak interpretować wyniki i jakie wartości są właściwe?

Migrena u kobiet / istockphoto.com

„Migrena jest chorobą powszechną, to żadna fanaberia hrabianek. Cierpi na nią 3 mln Polek” – mówi dr Marcin Straburzyński

Życie z Atopowym Zapaleniem Skóry

Atopowe Zapalenie Skóry – jak wygląda życie z chorobą? „Wiele osób błędnie sądzi, że AZS to choroba zakaźna”

Joanna Moro / Instagram.com

Joanna Moro morsuje w zaawansowanej ciąży. „A te wyczyny nie mogą zaczekać? Głupota!” Czy jednak na pewno? Ginekolog odpowiada

Lekarka bada gardło pacjentce, dotykając szyi w gabinecie lekarskim. Panie widać przez szybę

Angina bakteryjna a wirusowa – czym się różnią? Przy której podać dziecku antybiotyk? Z quizu lekarki Róży Hajkuś dowiesz się ciekawych faktów

Żurawina w misce. obok leży butelka z żurawiną

Żurawina – naturalny antybiotyk. Właściwości żurawiny wymieniają dietetycy z „Czytamy etykiety”

szczepionka

Szczepienie przeciw grypie – dlaczego warto się szczepić?

Kobieta biegnie ulicą w parku. Jest ubrana w sportowe ciuchy. Dookoła są liście, widać, że jest jesień

Jak wzmacniać odporność jesienią? Farmaceutka Zofia Winczewska podpowiada

Utrata miesiączki przez stres zdarza się bardzo często

Stres a okres. Utrata miesiączki przez stres zdarza się bardzo często. To niestety usypia czujność lekarzy i pacjentów

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

dziewczyna trzyma blistry z witaminami

11 witamin i minerałów, których potrzebujesz, gdy masz 20, 30, 40, 50 lat

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

pms

„O PMS lubi się żartować, bo to przecież tylko gorsze dni kobiety. Tymczasem u podłoża PMS leży nierównowaga hormonalna”. Jak na nią wpłynąć, tłumaczy dietetyczka i naturopatka Monika Skuza

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.