Przejdź do treści

Szpik kostny – czym jest? Jaką pełni rolę w organizmie i na czym polega jego przeszczep?

Szpik kostny - rola w organizmie człowieka
Szpik kostny - rola w organizmie człowieka
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Blisko 80 proc. kobiet niepełnosprawnych doświadcza przemocy. „Czują się uwięzione, bez wsparcia, boją się ubezwłasnowolnienia”
Blisko 80 proc. kobiet niepełnosprawnych doświadcza przemocy. „Czują się uwięzione, bez wsparcia, boją się ubezwłasnowolnienia”
Szczepienia na koronawirusa dla dzieci? Minister zdrowia odpowiada
Szczepienia na koronawirusa dla dzieci? Minister zdrowia odpowiada
Źle śpisz? Przyczyna może być prozaiczna
Ekstrawertycy i introwertycy powoli odchodzą do przeszłości. Sprawdź, czy jesteś ambiwertykiem
Kobieta ćwiczy
Ćwiczenia na poprawę mobilności barków oraz odciążenie kręgosłupa w części lędźwiowej. Spróbuj!

Szpik kostny to silnie ukrwiona tkanka miękka i gąbczasta pełniąca bardzo ważną rolę w naszym organizmie. Jakie są rodzaje szpiku? Jakie są choroby powiązane ze szpikiem i jakie są metody leczenia?

Szpik kostny – czym jest?

Szpik kostny (medulla ossium) to tkanka znajdująca się wewnątrz jam szpikowych kości długich oraz w małych jamkach w obrębie istoty gąbczastej kości.

U osoby dorosłej (zdrowej) masa całego szpiku wynosi ok.2,5 kg.

Szpik kostny zbudowany jest z tkanki siateczkowatej i naczyń włosowatych o specjalnej budowie (mają cienkie ścianki i zatokowe poszerzenia). Szpik w swojej budowie przypomina sieć, gdzie zawieszone są różnego rodzaju komórki:

  • Megakariocyty;
  • Osteoklasty;
  • Osteoblasty;
  • Mielocyty;
  • Komórki tłuszczowe;
  • Erytroblasty.

Szpik kostny powstaje pod koniec życia płodowego. Dzieci ok. 7 roku życia mają w całości wykształcony szpik czerwony. W związku z tym, że organizm rośnie i się rozwija szpik zajmuje większość kości. Z wiekiem czerwony szpik kostny przekształca się w szpik żółty.

Czerwony szpik występuje w kościach płaskich: mostku, żebrach, trzonach kręgów, kościach miednicy, kościach czaszki.

Szpik kostny – jakie są rodzaje?

Szpik w organizmie człowieka występuje w dwóch formach:

  • Szpik kostny czerwony odpowiedzialny za produkcję i ciągłą odnowę komórek krwi. Tu powstają krwinki czerwone (odpowiedzialne są za transportowanie tlenu do mięśni, w tym do serca) w skład których wchodzi hemoglobina. Powstają w tym miejscu leukocyty, inaczej krwinki białe (odpowiedzialne za naszą odporność oraz zwalczanie wirusów, bakterii, grzybów, pasożytów, toksyn i niszczenie nieprawidłowych komórek, w tym komórek nowotworowych). Czerwony szpik odpowiedzialny jest za produkcję płytek krwi (biorą udział w procesie krzepnięcia);
  • Szpik kostny żółty składający się głównie z komórek tłuszczowych. Nie dochodzi w nim do produkcji elementów morfotycznych krwi. W przypadku występujących zaburzeń szpik żółty może przeobrazić się w szpik kostny czerwony.

Szpik kostny – jakie ma funkcje?

Do najważniejszych funkcji należy:

  • Produkcja elementów krwi;
  • Utylizacja starych, uszkodzonych, nie działających prawidłowo krwinek;
  • Gromadzenie żelaza z uszkodzonych krwinek.

W szpiku znaleźć można komórki macierzyste dbające o odpowiedni skład naszej krwi (odpowiedzialne za odtwarzanie elementów morfotycznych krwi i za produkcję komórek układu immunologicznego, limfocytów B). Dzięki nim organizm może bronić się przed patogenami.

Szpik kostny – na czym polega jego badanie?

Mielogram, czyli mikroskopowe badanie rozmazu szpiku kostnego jest badaniem mającym na celu zbadanie jakości szpiku kostnego. Wykonywane są również badania cytochemiczne.

Szpik do badania pobiera się przy pomocy:

  • Trepanobiopsji – wycina się fragment kości wraz ze szpikiem w celu przeprowadzenia na nim badań histopatologicznym;
  • Biopsji aspiracyjnej – lekarz wprowadza igłę przez skórę do kości i pobiera niewielką ilość szpiku kostnego.

Szpik kostny i powiązane z nim choroby

Choroby można podzielić na:

  • Zaburzenia nowotworowe – białaczka;
  • Zaburzenia niedoborowe – anemia spowodowana niedoborem witaminy B12, kwasu foliowego, żelaza;
  • Zaburzenia niewydolnościowe – niedobór granulocytów we krwi obwodowej, mielofibroza, trombocytopenia, niedokrwistość aplastyczna.

Przeszczep szpiku kostnego

Uszkodzony szpik kostny stanowi zagrożenie dla życia. Można go odbudować poprzez wprowadzenie do organizmu nowych komórek macierzystych produkujących komórki krwi. Przeszczepia się szpik kostny lub komórki macierzyste z krwi obwodowej lub pępowinowej.

Przeszczep można podzielić na:

  • Allogeniczny – dawcą jest osoba zgodna pod względem tkankowym z biorcą (może to być ktoś z rodziny lub osoba zupełnie obca). Jest konsekwencją wystąpienia białaczki limfatycznej i ostrej nie limfatycznej, w ciężkich złożonych niedoborach odporności, w ciężkiej niedokrwistości aplastycznej.
  • Autologiczny – dawcą jest sam pacjent. Pobiera się szpik, oczyszcza i na nowo wprowadza do organizmu. Wykonywany jest w przypadku toksycznego leczenia nowotworu lekami niszczącymi szpik kostny.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Czy oddawanie szpiku boli? Wyjaśnia Chirurg Paweł

Czy oddawanie szpiku boli? Wyjaśnia Chirurg Paweł

Pacjentka po przeszczepie serca urodziła dziecko. To rzadkość na skalę krajową

„Aby zgodzić się na oddanie narządów swojego dziecka, musisz najpierw je stracić…”. W Polsce transplantologia dziecięca niemal nie istnieje

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg opowiada, jak wygląda procedura przeszczepiania

Paweł Grzesiowski o przeszczepie flory bakteryjnej jelita

Przeszczep kału (przeszczep flory bakteryjnej jelita) w Polsce

Płuca z gałązek bzu

Szokujące zdjęcie płuc pacjentki z COVID-19. Pokazuje, jak groźny jest koronawirus

Przeszczep nerki - informacje praktyczne o zabiegu, diecie i życiu po nim

Przeszczep nerki – informacje praktyczne o zabiegu, diecie i życiu po nim

Przeszczep wątroby - jakie są rokowania i kto kwalifikuje się do niego?

Przeszczep wątroby – jakie są rokowania i kto kwalifikuje się do niego?

Przeszczep włosów - cena, skuteczność i efekty takiego zabiegu

Przeszczep włosów – cena, skuteczność i efekty takiego zabiegu

Kobieta chora na białaczkę limfatyczną, patrząca przez okno

Białaczka limfatyczna – przyczyny, objawy, leczenie. Jakie są rokowania?

Operacja - koronawirus a przeszczep

Koronawirus a przeszczep. Poltransplant: „Należy odroczyć planowane pobrania narządów od żywych dawców”

mastocytoza

Mastocytoza – co to za nowotwór? Przyczyny, objawy, leczenie

Angela - dawca szpiku

„Gdy trochę dorosłam, postanowiłam, że zrobię co w mojej mocy, żeby pomóc innym” – mówi Angela, dawczyni szpiku kostnego

Lekarze chirurdzy podczas wykonywania przeszczepu serca

Czym jest przeszczep serca? Jakie są wskazania i przeciwwskazania do operacji? Jak wygląda życie po transplantacji?

lekarz pokazujący budowę ciała człowieka

Na czym polega i kiedy wykonywany jest przeszczep szpiku kostnego? Dowiedz się, jakie jest ryzyko zabiegu i jakie mogą być powikłania

Zostań dawcą szpiku – wystarczy siedem kroków

Hello My Hero. Jesika Misztal – bije w niej męskie serce, a ciało pokryte jest bliznami

Zatrucie ołowiem – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Polidaktylia – przyczyny, rodzaje, diagnozowanie i leczenie

Kobieta z pączkami

Co zrobić, żeby pokonać ochotę na słodycze? Wyjaśnia dietetyczka

Oligospermia – przyczyny, objawy, diagnozowanie i leczenie

Niedrożność nosa u dzieci i dorosłych – objawy, przyczyny

szalik zamiast maseczki? Lekarz: to nie jest dobry pomysł

„Maseczka nie jest częścią garderoby!”. Lekarz Aleksander Biesiada o zastępowaniu szalikiem maseczek

Kobieta wystawia twarz do słońca

Kiedy „nic mi się nie chce” to znak od organizmu, że czas zrobić sobie przerwę i odpocząć? Wyjaśnia psychoedukatorka

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?