Przejdź do treści

Szpik kostny – czym jest? Jaką pełni rolę w organizmie i na czym polega jego przeszczep?

Szpik kostny - rola w organizmie człowieka
Szpik kostny - rola w organizmie człowieka
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Niskie ciśnienie rozkurczowe - przyczyny, objawy, możliwe sposoby zapobiegania
Niskie ciśnienie rozkurczowe – przyczyny, objawy, możliwe sposoby zapobiegania
Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?
Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?
Kobalt - występowanie, właściwości i działanie niezbędnego składnika witaminy B12
Kobalt – występowanie, właściwości i działanie niezbędnego składnika witaminy B12
Kobieta na plaży w swetrze i kapeluszu
„Kryzys psychiczny może spotkać mnie, ciebie, twoją matkę, brata, przyjaciółkę… każdego” – pisze lekarka z okazji Marszu Żółtej Wstążki
Czego nie powinien zawierać szampon? Sprawdź, zanim pójdziesz do sklepu
Czego nie powinien zawierać szampon? Sprawdź, zanim pójdziesz do sklepu

Szpik kostny to silnie ukrwiona tkanka miękka i gąbczasta pełniąca bardzo ważną rolę w naszym organizmie. Jakie są rodzaje szpiku? Jakie są choroby powiązane ze szpikiem i jakie są metody leczenia?

Szpik kostny – czym jest?

Szpik kostny (medulla ossium) to tkanka znajdująca się wewnątrz jam szpikowych kości długich oraz w małych jamkach w obrębie istoty gąbczastej kości.

U osoby dorosłej (zdrowej) masa całego szpiku wynosi ok.2,5 kg.

Szpik kostny zbudowany jest z tkanki siateczkowatej i naczyń włosowatych o specjalnej budowie (mają cienkie ścianki i zatokowe poszerzenia). Szpik w swojej budowie przypomina sieć, gdzie zawieszone są różnego rodzaju komórki:

  • Megakariocyty;
  • Osteoklasty;
  • Osteoblasty;
  • Mielocyty;
  • Komórki tłuszczowe;
  • Erytroblasty.

Szpik kostny powstaje pod koniec życia płodowego. Dzieci ok. 7 roku życia mają w całości wykształcony szpik czerwony. W związku z tym, że organizm rośnie i się rozwija szpik zajmuje większość kości. Z wiekiem czerwony szpik kostny przekształca się w szpik żółty.

Czerwony szpik występuje w kościach płaskich: mostku, żebrach, trzonach kręgów, kościach miednicy, kościach czaszki.

Szpik kostny – jakie są rodzaje?

Szpik w organizmie człowieka występuje w dwóch formach:

  • Szpik kostny czerwony odpowiedzialny za produkcję i ciągłą odnowę komórek krwi. Tu powstają krwinki czerwone (odpowiedzialne są za transportowanie tlenu do mięśni, w tym do serca) w skład których wchodzi hemoglobina. Powstają w tym miejscu leukocyty, inaczej krwinki białe (odpowiedzialne za naszą odporność oraz zwalczanie wirusów, bakterii, grzybów, pasożytów, toksyn i niszczenie nieprawidłowych komórek, w tym komórek nowotworowych). Czerwony szpik odpowiedzialny jest za produkcję płytek krwi (biorą udział w procesie krzepnięcia);
  • Szpik kostny żółty składający się głównie z komórek tłuszczowych. Nie dochodzi w nim do produkcji elementów morfotycznych krwi. W przypadku występujących zaburzeń szpik żółty może przeobrazić się w szpik kostny czerwony.

Szpik kostny – jakie ma funkcje?

Do najważniejszych funkcji należy:

  • Produkcja elementów krwi;
  • Utylizacja starych, uszkodzonych, nie działających prawidłowo krwinek;
  • Gromadzenie żelaza z uszkodzonych krwinek.

W szpiku znaleźć można komórki macierzyste dbające o odpowiedni skład naszej krwi (odpowiedzialne za odtwarzanie elementów morfotycznych krwi i za produkcję komórek układu immunologicznego, limfocytów B). Dzięki nim organizm może bronić się przed patogenami.

Szpik kostny – na czym polega jego badanie?

Mielogram, czyli mikroskopowe badanie rozmazu szpiku kostnego jest badaniem mającym na celu zbadanie jakości szpiku kostnego. Wykonywane są również badania cytochemiczne.

Szpik do badania pobiera się przy pomocy:

  • Trepanobiopsji – wycina się fragment kości wraz ze szpikiem w celu przeprowadzenia na nim badań histopatologicznym;
  • Biopsji aspiracyjnej – lekarz wprowadza igłę przez skórę do kości i pobiera niewielką ilość szpiku kostnego.

Szpik kostny i powiązane z nim choroby

Choroby można podzielić na:

  • Zaburzenia nowotworowe – białaczka;
  • Zaburzenia niedoborowe – anemia spowodowana niedoborem witaminy B12, kwasu foliowego, żelaza;
  • Zaburzenia niewydolnościowe – niedobór granulocytów we krwi obwodowej, mielofibroza, trombocytopenia, niedokrwistość aplastyczna.

Przeszczep szpiku kostnego

Uszkodzony szpik kostny stanowi zagrożenie dla życia. Można go odbudować poprzez wprowadzenie do organizmu nowych komórek macierzystych produkujących komórki krwi. Przeszczepia się szpik kostny lub komórki macierzyste z krwi obwodowej lub pępowinowej.

Przeszczep można podzielić na:

  • Allogeniczny – dawcą jest osoba zgodna pod względem tkankowym z biorcą (może to być ktoś z rodziny lub osoba zupełnie obca). Jest konsekwencją wystąpienia białaczki limfatycznej i ostrej nie limfatycznej, w ciężkich złożonych niedoborach odporności, w ciężkiej niedokrwistości aplastycznej.
  • Autologiczny – dawcą jest sam pacjent. Pobiera się szpik, oczyszcza i na nowo wprowadza do organizmu. Wykonywany jest w przypadku toksycznego leczenia nowotworu lekami niszczącymi szpik kostny.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Przeszczep nerki - informacje praktyczne o zabiegu, diecie i życiu po nim

Przeszczep nerki – informacje praktyczne o zabiegu, diecie i życiu po nim

Przeszczep wątroby - jakie są rokowania i kto kwalifikuje się do niego?

Przeszczep wątroby – jakie są rokowania i kto kwalifikuje się do niego?

Przeszczep włosów - cena, skuteczność i efekty takiego zabiegu

Przeszczep włosów – cena, skuteczność i efekty takiego zabiegu

mastocytoza

Mastocytoza – co to za nowotwór? Przyczyny, objawy, leczenie

Paweł Grzesiowski

Przeszczep flory bakteryjnej – na czym to polega i kiedy się stosuje? Wyjaśnia dr med. Paweł Grzesiowski

Angela - dawca szpiku

„Gdy trochę dorosłam, postanowiłam, że zrobię co w mojej mocy, żeby pomóc innym” – mówi Angela, dawczyni szpiku kostnego

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

Lekarze chirurdzy podczas wykonywania przeszczepu serca

Czym jest przeszczep serca? Jakie są wskazania i przeciwwskazania do operacji? Jak wygląda życie po transplantacji?

lekarz pokazujący budowę ciała człowieka

Na czym polega i kiedy wykonywany jest przeszczep szpiku kostnego? Dowiedz się, jakie jest ryzyko zabiegu i jakie mogą być powikłania

Zostań dawcą szpiku – wystarczy siedem kroków

Kobieta chora na białaczkę limfatyczną, patrząca przez okno

Białaczka limfatyczna – złośliwy nowotwór układu krwiotwórczego wymagający przeszczepu szpiku kostnego

Topinambur – jakie ma właściwości, jak go jeść i jak smakuje

Topinambur – jakie ma właściwości, jak go jeść i jak smakuje

Kawa w filiżance

Kawa z mlekiem, espresso, kuloodporna? Jeśli zdrowa, to bez dodatków

Czy wybielać zęby? Odpowiada dentysta Tomasz Kupryś

Wybielanie zębów. Czy wybielać zęby? Odpowiada dentysta Tomasz Kupryś

Niemowlę leży na kocu

Połóż niemowlaka na boku. Dlaczego warto? Tłumaczy fizjoterapeutka

Para starszych osób nad morzem - sanatorium

Koronawirus a sanatoria. Sprawdź, na jakich zasadach będą działać

Dieta Dukana

Dieta Dukana – zasady, etapy i skutki uboczne diety „protal”

Krew w worku

„Nie bądź wampir, podziel się krwią”. Łukasz Durajski organizuje nowy challenge zdrowotny

5 dolegliwości, które niszczą twoje życie seksualne

5 dolegliwości, które niszczą twoje życie seksualne

Badanie moczu – kiedy jest zlecane i o czym mówi nam barwa moczu? Wyjaśnia Mama pediatra

Kobieta na plaży

Koronawirus a plażowanie. Znamy zalecenia Państwowego Zakładu Higieny

Jak prawidłowo dbać o zęby? Wyjaśnia dentysta Tomasz Kupryś

Czy dzieci na placu zabaw powinny nosić maseczki?/Rawpixel

Czy dzieci na placu zabaw powinny nosić maseczki? Oto oficjalne wytyczne

Balsam kapucyński - dawne panaceum. Poznaj jego skład i działanie

Balsam kapucyński – poznaj skład i właściwości dawnego panaceum

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?