Przejdź do treści

Toksykologia – czym się zajmuje? Dlaczego warto badać właściwości substancji toksycznych?

Lekarz przeprowadzający toksykologię
Fot. motortion /Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
chrzan
Chrzan – co warto o nim wiedzieć? Jak kupować?
ćwiczenie za sztangą
Ćwiczenia na pośladki ze sztangą. Zdziałają cuda!
zamyślona kobieta
Jak powstaje nowy nawyk? Co zrobić, żeby zmiana się udała?
śniadanie
6 argumentów za tym, żeby jeść śniadanie
avocado
DASH – czyli dieta dla nadciśnieniowców. Jak wygląda?

Toksykologia jest dziedziną nauki, której specjaliści muszę czerpać z kilku dziedzin nauk. Nazwa tej interdyscyplinarnej dziedziny pochodzi od greckiego toxon oraz tóxicos oznaczających kolejno łuk i substancję wykorzystywaną do zatruwania strzał.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Toksykologia jest nauką zajmującą się zatruciami i toksynami. Dziedzina ta wyodrębniła się z chemii, farmakologii i fizyki. Istnieje wiele jej rodzajów, w tym toksykologia kliniczna, która ma na celu zminimalizowanie oraz leczenie stanów poważnych zakażeń ludzkiego organizmu. Głównym zadaniem tej dziedziny jest badanie właściwości substancji toksycznych oraz ich wpływu na organizm człowieka.

Po co nam toksykologia?

Badania toksykologiczne wykorzystywane są w wielu dziedzinach, m.in. w medycynie (w tym sądowej) i weterynarii. Wyróżnia się nawet toksykologię żywności oraz toksykologię kosmetyków. Tę naukę dzieli się na ogólną, szczegółową i doświadczalną. Toksykolog bada dany czynnik pod kątem toksyczności, teratogenności, alergogenności, mutagenności i kancerogenności.

Toksykologia roślin to osoba gałąź tej dyscypliny skupiająca się na działaniu powszechnie stosowanych środków ochrony, w tym pestycydów czy innych związków chemicznych. Nie mniej ważna jest toksykologia leków, dzięki której na rynek farmaceutyczny wprowadzane są produkty zbadane pod kątem bezpieczeństwa zażywania.

Ruch oczyszcza ciało z toksyn

Czym zajmuje się toksykolog?

Toksykolog ma szeroki zakres wiedzy o czynnikach wpływających negatywnie na zdrowie człowieka. Jego zadaniem jest wykrywanie toksyn w ciele człowieka, materiałach biologicznych pochodzenia zwierzęcego, lekach, środkach pielęgnacyjnych oraz żywności. Badacz oznacza też stężenie toksyn w środowisku. Jego zajęcia to określenie obecności czynników toksycznych w nowych związkach chemicznych. Toksykolog musi zatem łączyć wiedzę z zakresu medycyny, chemii oraz farmacji. Może pracować zarówno w środowisku szpitalnym, w specjalistycznym laboratorium, jak i w ośrodkach kryminalistycznych i w policji. Doświadczony toksykolog prowadzi również ekspertyzy związane z zagrożeniem lub wybuchem epidemii. Zbiera dane dotyczące zagrożeń oraz prognozowanych statystyk epidemii.

Rodzaje toksykologii

Toksykologia dzieli się na:

  • Toksykologię sądową skupiającą się na wykonywaniu ekspertyz toksykologicznych.
  • Toksykologię użytkową badającą związki chemiczne powszechnie wykorzystywane w środkach do pielęgnacji roślin, żywności oraz lekach.
  • Toksykologię środowiskową, czyli rozbudowaną dziedzinę wiedzy badającą związki chemiczne środowiska egzystencji ludzi i zwierząt. Dzieli się ją na przemysłową, ekotoksykologię oraz pozaprzemysłową.
  • Toksykologię kliniczną, związaną z ostrymi zatruciami, zarówno zawodowymi, przypadkowymi, jak i samobójczymi.

Zobacz także

Kiedy wykonuje się badania toksykologiczne?

Badanie toksykologiczne wykonuje się każdorazowo przy podejrzeniu zatrucia poważnymi toksynami lub w przypadku zatrucia silnymi środkami odurzającymi. Badanie takie wykonuje się również post mortem, czyli pośmiertnie i na tej podstawie określa się prawdopodobną przyczyną zgonu. Jak wykonuje się testy toksykologiczne? Najczęściej do wykonania takich testów wykorzystuje się krew bądź inny płyn ustrojowy człowieka lub zwierzęcia. U roślin są to tkanki żywe, a w przypadku leków – ich dokładny skład. Do często wykorzystywanych materiałów zalicza się włosy (szczególnie, jeśli istnieje podejrzenie zatrucia metalami ciężkimi) oraz płyn mózgowo-rdzeniowy.

Historia toksyny: arszenik

Różnego rodzaju trucizny towarzyszyły ludziom od zarania dziejów. Były głównie wykorzystywane w celach zatruwania i eliminowania wrogów. Trucizna numer jeden to oczywiście arszenik, który nie ma ani smaku, ani zapachu. Po spożyciu tej trucizny dochodzi do krwotoku układu trawiennego, a następnie konwulsji i śmierci w męczarniach. Arszenik podawany w małych dawkach zabijał ofiarę powoli. Początkowo podupadała na zdrowiu, a z czasem rozwijały się u niej schorzenia serca, skóry oraz nowotwory. Neron i Kaligula używali toksyn, aby pozbyć się politycznych wrogów. Podobno poprzez zatrucie substancją toksyczną zmarł król francuski Karol X, Napoleon czy cesarz Franciszek II. Jednak, jak mawiał Paracelsus: „Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną. Tylko dawka czyni, że dana substancja jest trucizną”. Wszystko zależy od ilości toksyny. Pochodne arszeniku stosowane są w leczeniu licznych chorób, w tym białaczki promielocytowej oraz śpiączki afrykańskiej.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Mastalerz Przemysław, Ekologiczne kłamstwa ekowojowników, Wrocław 2012, s. 28.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

rozciągająca się kobieta

O czym może świadczyć ból żeber? Jak wyglądają objawy? Jak złagodzić ból?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

omdlenie

Czym jest utrata przytomności? Udzielanie pierwszej pomocy przy omdleniu

zgaga

Przyczyny zgagi – co może powodować dyskomfort i palenie za mostkiem?

naukowiec

Objawy salmonelli – jak je szybko rozpoznać?

kobieta w ciąży

Wzdęcia w ciąży – jak sobie z nimi radzić?

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Fonoforeza – wskazania i przeciwwskazania

Fonoforeza – wskazania i przeciwwskazania

lekarka

Badania profilaktyczne – które zrobić w zależności od wieku?

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje?

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje?

badania wysokościowe

Badania wysokościowe – na czym polegają? Jak się do nich przygotować?

USG ginekologiczne - na czym polega, jak się do niego przygotować?

USG ginekologiczne – na czym polega, jak się do niego przygotować?

Tomografia komputerowa - cena, jak się przygotować do badania?

Tomografia komputerowa – cena, jak się przygotować do badania?

Obdukcja — czym jest potwierdzenie doznania obrażeń, co daje i jak je wykonać?

Obdukcja – czym jest? Jaki lekarz ją wykonuje?

Otolaryngologia — jakimi chorobami się zajmuje?

Otolaryngologia – jakimi chorobami się zajmuje ta dziedzina?

alkohol

Na czym polega detoks alkoholowy? Gdzie poddać się oczyszczeniu organizmu z toksyn?

Na czym polega balneologia?

Na czym polega balneologia?

RTG — cel badania, wskazania, szkodliwość

RTG (zdjęcie rentgenowskie) – wskazania do badania, szkodliwość

Proliferacja — czym jest i jak działa rozmnażanie się komórek w organizmie człowieka?

Proliferacja – czym jest i jak działa rozmnażanie się komórek w organizmie człowieka?

Kiedy i w jakim celu wykonuje się rezonans magnetyczny?

Kiedy i w jakim celu wykonuje się rezonans magnetyczny?

Kim jest pulmonolog i czym się zajmuje?

Kim jest pulmonolog i czym się zajmuje?

zestresowana kobieta

Stres oksydacyjny – z czego wynika i jak sobie z nim poradzić?

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kleszcze

Borelioza: objawy po wielu latach. Jak można wykryć chorobę?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

8 sposobów na podniesienie libido

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Żelatyna na stawy

Żelatyna na stawy – czy rzeczywiście jest skuteczna w walce z bólem stawów?