Przejdź do treści

Toksykologia – czym się zajmuje? Dlaczego warto badać właściwości substancji toksycznych?

Lekarz przeprowadzający toksykologię
Fot. motortion /Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
kawa
„Jeśli jest godzina 13, masz już za sobą dwie filiżanki kawy i czekasz aż twoja herbata wystygnie, to sygnał, że przesadzasz”. O tym, jaka jest bezpieczna dawka kawy, mówi internistka
Kobieta w ciąży podczas badania krzywej cukrowej.
Krzywa cukrowa i jej znaczenie podczas ciąży
Ćwiczenia na nogi i pośladki z kettlebells
Ćwiczenia na nogi i pośladki z kettlebells
Pierwsza pomoc po ukąszeniu kleszcza. Czy wiesz jak się uchronić przed boreliozą?
Skąd się bierze miód?
Skąd się bierze miód? Produkcja tego niezwykłego nektaru jest naprawdę fascynująca

Toksykologia jest dziedziną nauki, której specjaliści muszę czerpać z kilku dziedzin nauk. Nazwa tej interdyscyplinarnej dziedziny pochodzi od greckiego toxon oraz tóxicos oznaczających kolejno łuk i substancję wykorzystywaną do zatruwania strzał.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Toksykologia jest nauką zajmującą się zatruciami i toksynami. Dziedzina ta wyodrębniła się z chemii, farmakologii i fizyki. Istnieje wiele jej rodzajów, w tym toksykologia kliniczna, która ma na celu zminimalizowanie oraz leczenie stanów poważnych zakażeń ludzkiego organizmu. Głównym zadaniem tej dziedziny jest badanie właściwości substancji toksycznych oraz ich wpływu na organizm człowieka.

Po co nam toksykologia?

Badania toksykologiczne wykorzystywane są w wielu dziedzinach, m.in. w medycynie (w tym sądowej) i weterynarii. Wyróżnia się nawet toksykologię żywności oraz toksykologię kosmetyków. Tę naukę dzieli się na ogólną, szczegółową i doświadczalną. Toksykolog bada dany czynnik pod kątem toksyczności, teratogenności, alergogenności, mutagenności i kancerogenności.

Toksykologia roślin to osoba gałąź tej dyscypliny skupiająca się na działaniu powszechnie stosowanych środków ochrony, w tym pestycydów czy innych związków chemicznych. Nie mniej ważna jest toksykologia leków, dzięki której na rynek farmaceutyczny wprowadzane są produkty zbadane pod kątem bezpieczeństwa zażywania.

Ruch oczyszcza ciało z toksyn

Czym zajmuje się toksykolog?

Toksykolog ma szeroki zakres wiedzy o czynnikach wpływających negatywnie na zdrowie człowieka. Jego zadaniem jest wykrywanie toksyn w ciele człowieka, materiałach biologicznych pochodzenia zwierzęcego, lekach, środkach pielęgnacyjnych oraz żywności. Badacz oznacza też stężenie toksyn w środowisku. Jego zajęcia to określenie obecności czynników toksycznych w nowych związkach chemicznych. Toksykolog musi zatem łączyć wiedzę z zakresu medycyny, chemii oraz farmacji. Może pracować zarówno w środowisku szpitalnym, w specjalistycznym laboratorium, jak i w ośrodkach kryminalistycznych i w policji. Doświadczony toksykolog prowadzi również ekspertyzy związane z zagrożeniem lub wybuchem epidemii. Zbiera dane dotyczące zagrożeń oraz prognozowanych statystyk epidemii.

Rodzaje toksykologii

Toksykologia dzieli się na:

  • Toksykologię sądową skupiającą się na wykonywaniu ekspertyz toksykologicznych.
  • Toksykologię użytkową badającą związki chemiczne powszechnie wykorzystywane w środkach do pielęgnacji roślin, żywności oraz lekach.
  • Toksykologię środowiskową, czyli rozbudowaną dziedzinę wiedzy badającą związki chemiczne środowiska egzystencji ludzi i zwierząt. Dzieli się ją na przemysłową, ekotoksykologię oraz pozaprzemysłową.
  • Toksykologię kliniczną, związaną z ostrymi zatruciami, zarówno zawodowymi, przypadkowymi, jak i samobójczymi.

Zobacz także

Kiedy wykonuje się badania toksykologiczne?

Badanie toksykologiczne wykonuje się każdorazowo przy podejrzeniu zatrucia poważnymi toksynami lub w przypadku zatrucia silnymi środkami odurzającymi. Badanie takie wykonuje się również post mortem, czyli pośmiertnie i na tej podstawie określa się prawdopodobną przyczyną zgonu. Jak wykonuje się testy toksykologiczne? Najczęściej do wykonania takich testów wykorzystuje się krew bądź inny płyn ustrojowy człowieka lub zwierzęcia. U roślin są to tkanki żywe, a w przypadku leków – ich dokładny skład. Do często wykorzystywanych materiałów zalicza się włosy (szczególnie, jeśli istnieje podejrzenie zatrucia metalami ciężkimi) oraz płyn mózgowo-rdzeniowy.

Historia toksyny: arszenik

Różnego rodzaju trucizny towarzyszyły ludziom od zarania dziejów. Były głównie wykorzystywane w celach zatruwania i eliminowania wrogów. Trucizna numer jeden to oczywiście arszenik, który nie ma ani smaku, ani zapachu. Po spożyciu tej trucizny dochodzi do krwotoku układu trawiennego, a następnie konwulsji i śmierci w męczarniach. Arszenik podawany w małych dawkach zabijał ofiarę powoli. Początkowo podupadała na zdrowiu, a z czasem rozwijały się u niej schorzenia serca, skóry oraz nowotwory. Neron i Kaligula używali toksyn, aby pozbyć się politycznych wrogów. Podobno poprzez zatrucie substancją toksyczną zmarł król francuski Karol X, Napoleon czy cesarz Franciszek II. Jednak, jak mawiał Paracelsus: „Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną. Tylko dawka czyni, że dana substancja jest trucizną”. Wszystko zależy od ilości toksyny. Pochodne arszeniku stosowane są w leczeniu licznych chorób, w tym białaczki promielocytowej oraz śpiączki afrykańskiej.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Mastalerz Przemysław, Ekologiczne kłamstwa ekowojowników, Wrocław 2012, s. 28.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jędrne piersi to zdrowe piersi! Zobacz, jak je zbadać, by uniknąć błędów

Jestem ciągle zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

kobieta w ciasnym pomieszczeniu

Klaustrofobia – na czym polega schorzenie i jak sobie z nim radzić?

Chorzy od pracy

5 negatywnych syndromów chorób, które mogą pojawić się podczas pracy

znudzone dziecko

ADHD – czym się objawia i kogo dotyka najczęściej?

kobieta trzymająca się za bolący prawy bark

Ból stawów barkowych, czyli objaw o charakterze miejscowym i rzutowanym – domowe sposoby walki z dolegliwością

Kobieta siedzi po turecku na biurku i medytuje. Przed nią stoi na biurku laptop, za nią regał z książkami, fotel i okno

5 biurowych trików, które ratują kręgosłup

Kobieta pod zabiegu mikrodermabrazji

Mikrodermabrazja – na czym polega ten zabieg i czy jest skuteczny?

Kobieta cierpiąca na obsesję korzysta z telefonu komórkowego

Obsesja – jak może się objawiać? Czy leczenie może pomóc pozbyć się obsesji?

kobieta siedząca na łóżku trzymająca się za lędźwie

Co może oznaczać ból w kościach? Przyczyny, charakter, sposoby łagodzenia dolegliwości

alergolog

Lekarz alergolog – kim jest, czym się zajmuje i jak wygląda wizyta?

Osoba cierpiąca na osteomalację

Czym jest osteomalacja? Poznaj objawy choroby i dowiedz się, jakie leczenie można zastosować

Kobieta na wizycie u lekarza na badaniu profilaktycznym

Badania profilaktyczne – jak często je wykonywać? Najlepszy sposób na kontrolę stanu zdrowia

Zaburzony skład krwi czyli małopłytkowość

Małopłytkowość – jakie są przyczyny małopłytkowości i skuteczne sposoby leczenia?

Kobieta po zabiegu wymazu z pochwy

Rodzaje, wskazania i interpretacja wyników wymazów z pochwy

Kobieta cierpiąca na kifozę piersiową na masażu

Kifoza piersiowa – kiedy fizjologiczny łuk kręgosłupa ewoluuje do patologicznej postaci?

Lekarz diagnozujący objaw Goldflama

Jak zbadać objaw Goldflama i o czym on świadczy? Jak interpretować wynik badania?

Kobieta cierpiąca z powodu protruzji

Protruzja – przyczyny, objawy i leczenie schorzenia krążków kręgosłupa

Pacjent na wizycie u torakochirurga

Torakochirurgia – co to jest i czym zajmuje się ta dziedzina medycyny? Jakie choroby leczy?

Dziewczynka z mózgowym porażeniem dziecięcym na terapii

Jak wygląda mózgowe porażenie dziecięce i na czym polega rehabilitacja schorzenia?

Lekarze chirurdzy podczas wykonywania przeszczepu serca

Czym jest przeszczep serca? Jakie są wskazania i przeciwwskazania do operacji? Jak wygląda życie po transplantacji?

Lekarz przeprowadzający zabieg angiografii

Angiografia – badanie naczyń krwionośnych. Jak się do niego przygotować?

Kobieta trzymająca się za brzuch z powodu zapalenia cewki moczowej

Zapalenie cewki moczowej – sposoby na złagodzenie nieprzyjemnych dolegliwości

Kapsułka probiotyku trzymana w palcach

Po co stosuje się probiotyki? Jak działają bakterie probiotyczne?