Przejdź do treści

Toksykologia – czym się zajmuje? Dlaczego warto badać właściwości substancji toksycznych?

Lekarz przeprowadzający toksykologię
Fot. motortion /Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak zwracać się do osób trans i niebinarnych? Stowarzyszenie „Miłość nie wyklucza” wyjaśnia
Kiedy iść do psychiatry?
Kiedy iść do psychiatry? Lekarka podpowiada, co powinno zwrócić naszą uwagę u siebie i innych
Kobieta idzie do samolotu
Jak zadbać o wzrok w trakcie podróży samolotem?
Dieta zupowa, czyli jadłospis pełen zup. Czy warto ją stosować?
Zachorowań na grypę o połowę mniej niż w zeszłym roku. Pozytywny efekt uboczny koronawirusa?

Toksykologia jest dziedziną nauki, której specjaliści muszę czerpać z kilku dziedzin nauk. Nazwa tej interdyscyplinarnej dziedziny pochodzi od greckiego toxon oraz tóxicos oznaczających kolejno łuk i substancję wykorzystywaną do zatruwania strzał.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Toksykologia jest nauką zajmującą się zatruciami i toksynami. Dziedzina ta wyodrębniła się z chemii, farmakologii i fizyki. Istnieje wiele jej rodzajów, w tym toksykologia kliniczna, która ma na celu zminimalizowanie oraz leczenie stanów poważnych zakażeń ludzkiego organizmu. Głównym zadaniem tej dziedziny jest badanie właściwości substancji toksycznych oraz ich wpływu na organizm człowieka.

Po co nam toksykologia?

Badania toksykologiczne wykorzystywane są w wielu dziedzinach, m.in. w medycynie (w tym sądowej) i weterynarii. Wyróżnia się nawet toksykologię żywności oraz toksykologię kosmetyków. Tę naukę dzieli się na ogólną, szczegółową i doświadczalną. Toksykolog bada dany czynnik pod kątem toksyczności, teratogenności, alergogenności, mutagenności i kancerogenności.

Toksykologia roślin to osoba gałąź tej dyscypliny skupiająca się na działaniu powszechnie stosowanych środków ochrony, w tym pestycydów czy innych związków chemicznych. Nie mniej ważna jest toksykologia leków, dzięki której na rynek farmaceutyczny wprowadzane są produkty zbadane pod kątem bezpieczeństwa zażywania.

Ruch oczyszcza ciało z toksyn

Czym zajmuje się toksykolog?

Toksykolog ma szeroki zakres wiedzy o czynnikach wpływających negatywnie na zdrowie człowieka. Jego zadaniem jest wykrywanie toksyn w ciele człowieka, materiałach biologicznych pochodzenia zwierzęcego, lekach, środkach pielęgnacyjnych oraz żywności. Badacz oznacza też stężenie toksyn w środowisku. Jego zajęcia to określenie obecności czynników toksycznych w nowych związkach chemicznych. Toksykolog musi zatem łączyć wiedzę z zakresu medycyny, chemii oraz farmacji. Może pracować zarówno w środowisku szpitalnym, w specjalistycznym laboratorium, jak i w ośrodkach kryminalistycznych i w policji. Doświadczony toksykolog prowadzi również ekspertyzy związane z zagrożeniem lub wybuchem epidemii. Zbiera dane dotyczące zagrożeń oraz prognozowanych statystyk epidemii.

Rodzaje toksykologii

Toksykologia dzieli się na:

  • Toksykologię sądową skupiającą się na wykonywaniu ekspertyz toksykologicznych.
  • Toksykologię użytkową badającą związki chemiczne powszechnie wykorzystywane w środkach do pielęgnacji roślin, żywności oraz lekach.
  • Toksykologię środowiskową, czyli rozbudowaną dziedzinę wiedzy badającą związki chemiczne środowiska egzystencji ludzi i zwierząt. Dzieli się ją na przemysłową, ekotoksykologię oraz pozaprzemysłową.
  • Toksykologię kliniczną, związaną z ostrymi zatruciami, zarówno zawodowymi, przypadkowymi, jak i samobójczymi.

Zobacz także

Kiedy wykonuje się badania toksykologiczne?

Badanie toksykologiczne wykonuje się każdorazowo przy podejrzeniu zatrucia poważnymi toksynami lub w przypadku zatrucia silnymi środkami odurzającymi. Badanie takie wykonuje się również post mortem, czyli pośmiertnie i na tej podstawie określa się prawdopodobną przyczyną zgonu. Jak wykonuje się testy toksykologiczne? Najczęściej do wykonania takich testów wykorzystuje się krew bądź inny płyn ustrojowy człowieka lub zwierzęcia. U roślin są to tkanki żywe, a w przypadku leków – ich dokładny skład. Do często wykorzystywanych materiałów zalicza się włosy (szczególnie, jeśli istnieje podejrzenie zatrucia metalami ciężkimi) oraz płyn mózgowo-rdzeniowy.

Historia toksyny: arszenik

Różnego rodzaju trucizny towarzyszyły ludziom od zarania dziejów. Były głównie wykorzystywane w celach zatruwania i eliminowania wrogów. Trucizna numer jeden to oczywiście arszenik, który nie ma ani smaku, ani zapachu. Po spożyciu tej trucizny dochodzi do krwotoku układu trawiennego, a następnie konwulsji i śmierci w męczarniach. Arszenik podawany w małych dawkach zabijał ofiarę powoli. Początkowo podupadała na zdrowiu, a z czasem rozwijały się u niej schorzenia serca, skóry oraz nowotwory. Neron i Kaligula używali toksyn, aby pozbyć się politycznych wrogów. Podobno poprzez zatrucie substancją toksyczną zmarł król francuski Karol X, Napoleon czy cesarz Franciszek II. Jednak, jak mawiał Paracelsus: „Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną. Tylko dawka czyni, że dana substancja jest trucizną”. Wszystko zależy od ilości toksyny. Pochodne arszeniku stosowane są w leczeniu licznych chorób, w tym białaczki promielocytowej oraz śpiączki afrykańskiej.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Mastalerz Przemysław, Ekologiczne kłamstwa ekowojowników, Wrocław 2012, s. 28.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

włosy z łupieżem

Łupież – przyczyny, leczenie. Jak pozbyć się łupieżu?

Kobieta z katarem siennym szuka skutecznego leczenia

Katar sienny – objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Kobieta wykonuje ćwiczenia na zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka – objawy, ćwiczenia, leczenie

Czarno-białe zdjęcie kobiety, trzymającej się za szyję

Chłoniak – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Ćwiczenia na plecy na siłowni, w domu – jak rozciągnąć plecy?

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

Kobieta gładzi się po twarzy, ma zamknięte oczy.

Gronkowiec złocisty i skórny – objawy. Jak można zarazić się gronkowcem?

„Proszę przyjść, jak będzie pani chciała mieć dzieci”. Te słowa usłyszała od lekarzy artystka Katarzyna Gabrysz, kiedy szukała pomocy

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – co to za badanie? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki?

Kobieta cierpiąca na epilepsję siedzi na łóżku z przymkniętymi oczami.

Padaczka – objawy, przyczyny, leczenie u dorosłych i dzieci

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Jestem zmęczona

Jestem zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

Triage – na czym polega? Jakie są zasady segregacji medycznej chorych?

Mezoterapia igłowa – co to jest, jakie są efekty i skutki uboczne?

lekarz intrepretujący badania mózgu

Glejak mózgu – objawy, przyczyny, leczenie, rokowania

haluks na kobiecej stopie

Haluksy – przyczyny, zapobieganie, wkładki, operacja na haluksy

bakterie kily w 3D

Kiła (sifilis) – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

kobieta trzymająca się za głowę

Zapalenie opon mózgowych – przyczyny, objawy i leczenie

kobieta ze zmianami skórnymi twarzy

Przebarwienia na twarzy – przyczyny i sposoby, żeby się ich pozbyć

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Krwawię w różnych odcieniach czerwieni. Czy to powinno mnie niepokoić?