Przejdź do treści

Toksykologia – czym się zajmuje? Dlaczego warto badać właściwości substancji toksycznych?

Lekarz przeprowadzający toksykologię
Fot. motortion /Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kolory migreny. Jakie światło zmniejsza ból głowy?
Zimnem czy ciepłem – jak pokonać częste dolegliwości?
Chcesz obniżyć poziom złego cholesterolu? Pokochaj białe owoce i warzywa!
kot w kuchni
10 rzeczy, których lepiej pozbyć się z kuchni
Zerwij z „Czy zasługuję?” i ciesz się życiem. Jesteś tego warta!

Toksykologia jest dziedziną nauki, której specjaliści muszę czerpać z kilku dziedzin nauk. Nazwa tej interdyscyplinarnej dziedziny pochodzi od greckiego toxon oraz tóxicos oznaczających kolejno łuk i substancję wykorzystywaną do zatruwania strzał.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Toksykologia jest nauką zajmującą się zatruciami i toksynami. Dziedzina ta wyodrębniła się z chemii, farmakologii i fizyki. Istnieje wiele jej rodzajów, w tym toksykologia kliniczna, która ma na celu zminimalizowanie oraz leczenie stanów poważnych zakażeń ludzkiego organizmu. Głównym zadaniem tej dziedziny jest badanie właściwości substancji toksycznych oraz ich wpływu na organizm człowieka.

Po co nam toksykologia?

Badania toksykologiczne wykorzystywane są w wielu dziedzinach, m.in. w medycynie (w tym sądowej) i weterynarii. Wyróżnia się nawet toksykologię żywności oraz toksykologię kosmetyków. Tę naukę dzieli się na ogólną, szczegółową i doświadczalną. Toksykolog bada dany czynnik pod kątem toksyczności, teratogenności, alergogenności, mutagenności i kancerogenności.

Toksykologia roślin to osoba gałąź tej dyscypliny skupiająca się na działaniu powszechnie stosowanych środków ochrony, w tym pestycydów czy innych związków chemicznych. Nie mniej ważna jest toksykologia leków, dzięki której na rynek farmaceutyczny wprowadzane są produkty zbadane pod kątem bezpieczeństwa zażywania.

Ruch oczyszcza ciało z toksyn

Czym zajmuje się toksykolog?

Toksykolog ma szeroki zakres wiedzy o czynnikach wpływających negatywnie na zdrowie człowieka. Jego zadaniem jest wykrywanie toksyn w ciele człowieka, materiałach biologicznych pochodzenia zwierzęcego, lekach, środkach pielęgnacyjnych oraz żywności. Badacz oznacza też stężenie toksyn w środowisku. Jego zajęcia to określenie obecności czynników toksycznych w nowych związkach chemicznych. Toksykolog musi zatem łączyć wiedzę z zakresu medycyny, chemii oraz farmacji. Może pracować zarówno w środowisku szpitalnym, w specjalistycznym laboratorium, jak i w ośrodkach kryminalistycznych i w policji. Doświadczony toksykolog prowadzi również ekspertyzy związane z zagrożeniem lub wybuchem epidemii. Zbiera dane dotyczące zagrożeń oraz prognozowanych statystyk epidemii.

Rodzaje toksykologii

Toksykologia dzieli się na:

  • Toksykologię sądową skupiającą się na wykonywaniu ekspertyz toksykologicznych.
  • Toksykologię użytkową badającą związki chemiczne powszechnie wykorzystywane w środkach do pielęgnacji roślin, żywności oraz lekach.
  • Toksykologię środowiskową, czyli rozbudowaną dziedzinę wiedzy badającą związki chemiczne środowiska egzystencji ludzi i zwierząt. Dzieli się ją na przemysłową, ekotoksykologię oraz pozaprzemysłową.
  • Toksykologię kliniczną, związaną z ostrymi zatruciami, zarówno zawodowymi, przypadkowymi, jak i samobójczymi.

Zobacz także

Kiedy wykonuje się badania toksykologiczne?

Badanie toksykologiczne wykonuje się każdorazowo przy podejrzeniu zatrucia poważnymi toksynami lub w przypadku zatrucia silnymi środkami odurzającymi. Badanie takie wykonuje się również post mortem, czyli pośmiertnie i na tej podstawie określa się prawdopodobną przyczyną zgonu. Jak wykonuje się testy toksykologiczne? Najczęściej do wykonania takich testów wykorzystuje się krew bądź inny płyn ustrojowy człowieka lub zwierzęcia. U roślin są to tkanki żywe, a w przypadku leków – ich dokładny skład. Do często wykorzystywanych materiałów zalicza się włosy (szczególnie, jeśli istnieje podejrzenie zatrucia metalami ciężkimi) oraz płyn mózgowo-rdzeniowy.

Historia toksyny: arszenik

Różnego rodzaju trucizny towarzyszyły ludziom od zarania dziejów. Były głównie wykorzystywane w celach zatruwania i eliminowania wrogów. Trucizna numer jeden to oczywiście arszenik, który nie ma ani smaku, ani zapachu. Po spożyciu tej trucizny dochodzi do krwotoku układu trawiennego, a następnie konwulsji i śmierci w męczarniach. Arszenik podawany w małych dawkach zabijał ofiarę powoli. Początkowo podupadała na zdrowiu, a z czasem rozwijały się u niej schorzenia serca, skóry oraz nowotwory. Neron i Kaligula używali toksyn, aby pozbyć się politycznych wrogów. Podobno poprzez zatrucie substancją toksyczną zmarł król francuski Karol X, Napoleon czy cesarz Franciszek II. Jednak, jak mawiał Paracelsus: „Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną. Tylko dawka czyni, że dana substancja jest trucizną”. Wszystko zależy od ilości toksyny. Pochodne arszeniku stosowane są w leczeniu licznych chorób, w tym białaczki promielocytowej oraz śpiączki afrykańskiej.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Mastalerz Przemysław, Ekologiczne kłamstwa ekowojowników, Wrocław 2012, s. 28.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Laurie Penny

Laurie Penny: bez odwagi nasze pokolenie jest skazane na kolejną dekadę politycznego wykluczenia i gównianej muzyki

„Hormony działają na podstawie tego, co jemy. Jeśli nie jemy zgodnie ze swoim metabolicznym IQ, brak nam energii, koncentracji i mamy kłopoty z układem pokarmowym” – mówi dietetyczka Agnieszka Pająk

„Zdarzyło mi się już dyskutować z 14-latką o tym, czy seks analny jest wystarczającym zabezpieczeniem przed ciążą” – mówi Milena Maria Sęp, lekarz rezydent ginekologii i położnictwa

„W Chinach medycyna chińska przygotowuje przyszłych rodziców już rok przed planowaną ciążą. Dzięki temu depresja poporodowa nie zdarza się tam często” – mówi Aneta Rosłon, terapeutka medycyny chińskiej

Zainteresują cię również:

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta dotyka szyi aby sprawdzić, czy nie znajdują się na niej wole tarczycy

Wole tarczycowe – jakie są przyczyny powiększenia się tarczycy?