Przejdź do treści

Markery nowotworowe – co warto wiedzieć?

Zdjęcie: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

4 lutego obchodzony był Światowy Dzień Walki z Rakiem. Dzień ten ma zwrócić uwagę na to, jak ważna jest profilaktyka przeciwnowotworowa i wczesne wykrycie ewentualnej choroby. Co wiecie o markerach nowotworowych?

Najskuteczniejszym sposobem wczesnego wykrywania raka są badania profilaktyczne. Istnieje kilka programów finansowanych przez Ministerstwo Zdrowia, takich jak „Program profilaktyki raka piersi”, „Program profilaktyki raka szyjki macicy” czy „Program badań przesiewowych raka jelita grubego”. Programy te zawierają specjalne procedury, wykorzystują różnego rodzaju diagnostykę i dotyczą określonych grup pacjentów.

Prawie każdy słyszał o tzw. markerach nowotworowych. To specyficzne substancje, które mogą się znajdować w krwi lub moczu pacjenta. Badanie ich stężenia oraz rodzaju może pomóc lekarzowi w ustaleniu diagnozy oraz monitorowaniu stanu pacjenta i przebiegu leczenia.

Substancji produkowanych przez różne rodzaje nowotworów albo przez zdrowe tkanki reagujące na stany nowotworowe toczące się w ich pobliżu wyodrębniono do tej pory bardzo wiele. Niestety, sporo z nich pojawia się albo zmienia swoje stężenie również w innych niż nowotwory schorzeniach, a czasem nawet bez konkretnej uchwytnej przyczyny. Ich wartość diagnostyczna jest zatem mocno ograniczona. A jednak warto je badać!

Oto najczęściej wykorzystywane w praktyce lekarskiej markery nowotworowe:

CEA – antygen rakowo-płodowy – zwiększenie stężenia tej substancji obserwuje się najczęściej w przypadku raka jelita grubego, ale również w innych nowotworach, takich jak rak płuc, wątroby, trzustki, pęcherza moczowego czy piersi. Poziom CEA we krwi bywa również używany do monitorowania przebiegu leczenia (wg najnowszych zaleceń u chorych leczonych z powodu raka jelita należy oznaczać poziom CEA co trzy miesiące przez trzy lata od zakończenia procesu terapeutycznego). Wzrost stężenia CEA może występować również w alkoholowej marskości wątroby, zapaleniu wątroby, chorobie Leśniowskiego-Crohna czy we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego.

CA 125 – antygen nowotworowy 125 – podwyższone stężenie tej substancji może sugerować obecność pewnego rodzaju raka jajnika (zbudowanego z komórek niewytwarzających śluzu). Stężenie CA 125 może również wzrosnąć w przypadku stanów zapalnych narządów rodnych, endometriozy, ciąży czy nawet miesiączki. Onkolodzy wykorzystują stężenie CA 125 w trakcie i po leczeniu kobiet chorych na raka jajnika.

AFP – alfa-fetoproteina – jest to dość specyficzny i swoisty marker dla raka wątroby – jego stężenie rośnie w około 80 proc. przypadków tych nowotworów. AFP bywa też wykorzystywana w diagnostyce nowotworów jąder innych niż nasieniaki. Również w przypadku tego markera wzrost jego stężenia nie jest jednoznaczny z chorobą nowotworową, bo jego stężenie może być podwyższone w przypadku m.in. marskości wątroby, niezłośliwych guzów wątroby, zapalenia wątroby wywołanego wirusem HBV czy ciąży.

Beta-HCG – ludzka gonadotropina kosmówkowa – jest to tzw. marker choroby trofoblastycznej, czyli patologicznych zmian trofoblastu, które są nowotworem złośliwym albo mogą poprzedzać jego powstanie. Poziom beta-HCG u mężczyzn może wzrosnąć w przypadku niektórych nowotworów jądra. W warunkach prawidłowych beta-HCG produkowane jest przez komórki łożyska, dlatego jego poziom wzrasta znacząco w ciąży.

PSA – swoisty antygen sterczowy – jest to związek produkowany przez prostatę, zarówno zdrową, jak i taką, w której toczy się proces nowotworowy (złośliwy i niezłośliwy). Wartości, w jakich powinno się znajdować stężenie PSA we krwi mężczyzny, są zależne od jego wieku. W diagnostyce onkologicznej oznacza się stężenie wolnych podjednostek antygenu sterczowego i oblicza się ich odsetek w stosunku do całkowitego stężenia PSA. Badanie poziomu antygenu sterczowego jest obecnie stosowane w wielu algorytmach dotyczących badań przesiewowych u mężczyzn obarczonych ryzykiem zachorowania na raka prostaty. Stężenie PSA jest również monitorowane po operacyjnym leczeniu raka prostaty.

Warto, zwłaszcza jeśli jest się w grupie ryzyka, porozmawiać z lekarzem o badaniu markerów. Trzeba jednak  pamiętać, że podwyższony poziom jakiegokolwiek markera nowotworowego nie jest potwierdzeniem choroby nowotworowej, ale jedynie sygnałem alarmującym i sugerującym lekarzowi rozszerzenie diagnostyki oraz wyjaśnienie, czemu dana substancja pojawiła się w naszym organizmie. I na pewno nie wpadać w panikę.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

dr Łukasz Stelmaszczyk
lekarz rezydent – położnictwo i ginekologia

Najnowsze w naszym serwisie

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z Twoim mikrobiomem, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
Estabiom Baby, Suplement diety, krople, 5 ml
28,39 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Multilac
Hello Box Odporność
180,75 zł
Zdrowie umysłu, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z głębokim skupieniem, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
Iskial MAX + CZOSNEK, Suplement diety wspierający odporność i układ oddechowy, 120 kapsułek
42,90 zł
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta trzyma dłoń w lampie uv do paznokci

Lampa UV do paznokci może powodować raka? Wyniki badań naukowców szokują

Chris Evert

Ikona tenisa Chris Evert o swoich zmaganiach z ciężką chorobą: „Na 90 procent już do mnie nie wróci”

Krzysztof Szewczyk

Krzysztof Szewczyk po latach wyznał, dlaczego zniknął z telewizji. Dziennikarz zmagał się ze śmiertelną chorobą

„Umieralność na raka trzonu macicy rośnie u nas od 17 lat. Jest to zjawisko niespotykane w Europie” – mówi dr Joanna Didkowska

Ewa Chodakowska / MWMEDIA WARSZAWA

Ewa Chodakowska przeszła operację usunięcia nowotworu. „To zmiana, która zazwyczaj nie daje żadnych objawów”

Często sięgasz po ciepłe napoje? Te zbyt gorące mogą powodować raka przełyku / pexels

Często sięgasz po ciepłe napoje? Te zbyt gorące mogą sprzyjać rozwojowi raka przełyku

Adrian Szałek: „Wiedziałem, że rak piersi w znakomitej większości dotyka kobiet. Ale nigdy nie miało to dla mnie pejoratywnego wydźwięku, że choruję na chorobę, która nie jest męska”

USA: Dostępne są domowe testy na raka. Badanie robi się ze śliny / gettyimages

USA: Dostępne są domowe testy na raka. Badanie robi się ze śliny

Kobieta

Różowa Wstążka, symbol świadomości raka piersi, świętuje 30. rocznicę!

Khloe Kardashian

Khloe Kardashian przeszła operację usunięcia „niesamowicie rzadkiego” guza twarzy. Teraz ostrzega

Doktor Paweł Kabata wziął pod lupę mammografię oraz USG piersi. Które z tych badań jest lepsze?

Natalia Nykiel: „Normalne, że ich dotykam”. To ważny spot, który powinna obejrzeć każda nastolatka

Rachel Zegler

Rachel Zegler o profilaktyce raka piersi: „Dwa lata temu znalazłam guzek w piersi i przeżyłam najstraszniejszy tydzień mojego życia”

Ryan Reynolds

Ryan Reynolds sfilmował swoją pierwszą w życiu kolonoskopię. „Przegrałem zakład, ale opłacało się”

„Kiedy nikt nie trzyma cię przy życiu, nic cię nie dopinguje, nie znajdziesz w sobie tej siły, żaden lekarz cię nie wyleczy” – mówi Marta Igar-Idler, która pokonała nowotwór

„Ludzie wciąż nie chcą wiedzieć, gdzie znajduje się schron przeciwrakowy” – mówi Anna Bimer, autorka książki „Rak time”

Próbki w laboratorium

Szczepionka komórkowa na raka coraz bliżej? Pracują nad nią polscy naukowcy

Brodawki na szyi – dlaczego powstają i jak się ich pozbyć?

Coraz mniej chętnych na bezpłatne badania. Na Islandii potrafili rozwiązać ten problem

„Niektóre kobiety mówią, że nasze sesje fotograficzne po leczeniu raka piersi powinny być refundowane przez NFZ” – mówi Agnieszka Ford z Fundacji Kochasz Dopilnuj

Kobieta w laboratorium

Jest nadzieja dla chorych na raka. Ruszyły pierwsze testy szczepionki na ludziach

„Rak to nie wyrok. Ale ignorowanie go i czekanie, aż da rozsiew, redukuje szansę przeżycia do zera”- apeluje Tomasz Rezydent

Myślała, że złe samopoczucie to wynik ciąży. Teraz młoda Brytyjka chce uświadamiać innych

Usłyszała od lekarza: „My już jej nie uratujemy”. 10 lat później wciąż jest, i pomaga. Basia Górska o walce z rakiem jajnika

×