Przejdź do treści

Markery nowotworowe – co warto wiedzieć?

Zdjęcie: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
dynia
Dynia to królowa metamorfoz. Tym razem proponujemy ją nafaszerować
kobieta w lustrze
Kilka słów o akceptowaniu swojego ciała
Domowa przyprawa korzenna
Domowa przyprawa korzenna. Można jej używać nie tylko do pieczenia!
środki antykoncepcyjne
Antykoncepcja skrojona na miarę. Ginekolożka omawia wszystkie metody antykoncepcji
Helicobacter pylori – bakteria, której nie znosi żołądek

4 lutego obchodzony był Światowy Dzień Walki z Rakiem. Dzień ten ma zwrócić uwagę na to, jak ważna jest profilaktyka przeciwnowotworowa i wczesne wykrycie ewentualnej choroby. Co wiecie o markerach nowotworowych?

Najskuteczniejszym sposobem wczesnego wykrywania raka są badania profilaktyczne. Istnieje kilka programów finansowanych przez Ministerstwo Zdrowia, takich jak „Program profilaktyki raka piersi”, „Program profilaktyki raka szyjki macicy” czy „Program badań przesiewowych raka jelita grubego”. Programy te zawierają specjalne procedury, wykorzystują różnego rodzaju diagnostykę i dotyczą określonych grup pacjentów.

Prawie każdy słyszał o tzw. markerach nowotworowych. To specyficzne substancje, które mogą się znajdować w krwi lub moczu pacjenta. Badanie ich stężenia oraz rodzaju może pomóc lekarzowi w ustaleniu diagnozy oraz monitorowaniu stanu pacjenta i przebiegu leczenia.

Substancji produkowanych przez różne rodzaje nowotworów albo przez zdrowe tkanki reagujące na stany nowotworowe toczące się w ich pobliżu wyodrębniono do tej pory bardzo wiele. Niestety, sporo z nich pojawia się albo zmienia swoje stężenie również w innych niż nowotwory schorzeniach, a czasem nawet bez konkretnej uchwytnej przyczyny. Ich wartość diagnostyczna jest zatem mocno ograniczona. A jednak warto je badać!

Oto najczęściej wykorzystywane w praktyce lekarskiej markery nowotworowe:

CEA – antygen rakowo-płodowy – zwiększenie stężenia tej substancji obserwuje się najczęściej w przypadku raka jelita grubego, ale również w innych nowotworach, takich jak rak płuc, wątroby, trzustki, pęcherza moczowego czy piersi. Poziom CEA we krwi bywa również używany do monitorowania przebiegu leczenia (wg najnowszych zaleceń u chorych leczonych z powodu raka jelita należy oznaczać poziom CEA co trzy miesiące przez trzy lata od zakończenia procesu terapeutycznego). Wzrost stężenia CEA może występować również w alkoholowej marskości wątroby, zapaleniu wątroby, chorobie Leśniowskiego-Crohna czy we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego.

CA 125 – antygen nowotworowy 125 – podwyższone stężenie tej substancji może sugerować obecność pewnego rodzaju raka jajnika (zbudowanego z komórek niewytwarzających śluzu). Stężenie CA 125 może również wzrosnąć w przypadku stanów zapalnych narządów rodnych, endometriozy, ciąży czy nawet miesiączki. Onkolodzy wykorzystują stężenie CA 125 w trakcie i po leczeniu kobiet chorych na raka jajnika.

AFP – alfa-fetoproteina – jest to dość specyficzny i swoisty marker dla raka wątroby – jego stężenie rośnie w około 80 proc. przypadków tych nowotworów. AFP bywa też wykorzystywana w diagnostyce nowotworów jąder innych niż nasieniaki. Również w przypadku tego markera wzrost jego stężenia nie jest jednoznaczny z chorobą nowotworową, bo jego stężenie może być podwyższone w przypadku m.in. marskości wątroby, niezłośliwych guzów wątroby, zapalenia wątroby wywołanego wirusem HBV czy ciąży.

Beta-HCG – ludzka gonadotropina kosmówkowa – jest to tzw. marker choroby trofoblastycznej, czyli patologicznych zmian trofoblastu, które są nowotworem złośliwym albo mogą poprzedzać jego powstanie. Poziom beta-HCG u mężczyzn może wzrosnąć w przypadku niektórych nowotworów jądra. W warunkach prawidłowych beta-HCG produkowane jest przez komórki łożyska, dlatego jego poziom wzrasta znacząco w ciąży.

PSA – swoisty antygen sterczowy – jest to związek produkowany przez prostatę, zarówno zdrową, jak i taką, w której toczy się proces nowotworowy (złośliwy i niezłośliwy). Wartości, w jakich powinno się znajdować stężenie PSA we krwi mężczyzny, są zależne od jego wieku. W diagnostyce onkologicznej oznacza się stężenie wolnych podjednostek antygenu sterczowego i oblicza się ich odsetek w stosunku do całkowitego stężenia PSA. Badanie poziomu antygenu sterczowego jest obecnie stosowane w wielu algorytmach dotyczących badań przesiewowych u mężczyzn obarczonych ryzykiem zachorowania na raka prostaty. Stężenie PSA jest również monitorowane po operacyjnym leczeniu raka prostaty.

Warto, zwłaszcza jeśli jest się w grupie ryzyka, porozmawiać z lekarzem o badaniu markerów. Trzeba jednak  pamiętać, że podwyższony poziom jakiegokolwiek markera nowotworowego nie jest potwierdzeniem choroby nowotworowej, ale jedynie sygnałem alarmującym i sugerującym lekarzowi rozszerzenie diagnostyki oraz wyjaśnienie, czemu dana substancja pojawiła się w naszym organizmie. I na pewno nie wpadać w panikę.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

dr Łukasz Stelmaszczyk
lekarz rezydent – położnictwo i ginekologia

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Angelina Jolie / gettyimages.com

Angelina Jolie: mam zarówno widoczne, jak i niewidoczne blizny. Z tymi niewidocznymi trudniej walczyć

Dzieci z nowotworem siedzą przy stoliku na krzesełkach i czytają książki, uśmiechają się

„Wyprzedzamy nowotwór”. Kampania zwracająca uwagę na wczesne objawy raka u dzieci, które łatwo pomylić

Pamiętacie hit „Bal wszystkich świętych”? Romuald Lipko z Budki Suflera walczy z nowotworem

Zdrowa mama po 50-tce. Pomóż jej zachować zdrowie

Czy w ciąży można…? – odpowiada lekarz Łukasz Stelmaszczyk

Czy przed okresem można…? – odpowiada lekarz Łukasz Stelmaszczyk

Czy w ciąży robi się…? O tym, jakie badania powinna wykonać ciężarna, wyjaśnia lekarz Łukasz Stelmaszczyk

Mięśnie brzucha mają swoje zasady

Ból mięśni – fakty i mity. Czy dieta może je zmniejszyć? Opowiada dr Lukasz Stelmaszczyk

Za oknem śnieg, a Tobie marzy się sauna? Lekarz odpowiada: dla kogo sauna to zły pomysł?

drewniana taca z wędlinami i kiełbasami

Jedzenie przetworzonego mięsa zwiększa ryzyko raka piersi

młoda kobieta w ciążyz zamkniętymi oczami trzyma się za brzuch z lekkim uśmiechem. Zdjęcie od boku

Czego nie można jeść w trakcie ciąży?

Superbroń na niejednego raka

Co robić, aby uchronić się przed rakiem?

Zrób sobie prezent, Kobieto!

Zrób sobie prezent, Kobieto!

Być może najlepszy prezent pod choinkę

Być może najlepszy prezent pod choinkę

Jak dożyć stu lat?

Jak dożyć stu lat?

Top 10 produktów chroniących przed rakiem

Top 10 produktów chroniących przed rakiem

Kobieta smarcze w chusteczkę

Jak leczyć zapalenie zatok w ciąży? Jakie leki można stosować? Tłumaczy ginekolog

bostonka na dłoniach dziecka

Bostonka. Jak wyglądają objawy? Jak można się zarazić?

kobieta w ciąży przy oknie

Cholesterol w ciąży – kiedy powinnaś go zbadać?

Opryszczka w ciąży - czy jest się czego bać?

Opryszczka w ciąży. Czy jest groźna? Jak wygląda leczenie? Wyjaśnia ginekolog

Życie po wycięciu tarczycy. Co się zmienia, o czym pamiętać, czy można zajść w ciążę?

Oko kobiety / unsplash.com

W Polsce na cukrzycę cierpi ok. 2,7 mln osób. 25 proc. z nich nawet nie wie, że choruje. Czy cukrzycę można zobaczyć?

Lena Dunham / Instagram.com

Lena Dunham podzieliła się z fanami druzgocącą wiadomością. Reżyserka zmaga się z nieuleczalną chorobą

Kobieta stoi tyłem. Wiatr rozwiewa jej włosy

Wypadanie włosów przy łysieniu telogenowym. Trycholożka Magdalena Kania opisuje przyczyny na własnym przykładzie

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

dziewczyna trzyma blistry z witaminami

11 witamin i minerałów, których potrzebujesz, gdy masz 20, 30, 40, 50 lat

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

pms

„O PMS lubi się żartować, bo to przecież tylko gorsze dni kobiety. Tymczasem u podłoża PMS leży nierównowaga hormonalna”. Jak na nią wpłynąć, tłumaczy dietetyczka i naturopatka Monika Skuza

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.