Niniejszy serwis korzysta z plików cookies celem realizacji usług zgodnie z Polityką Plików Cookies.
Informujemy, iż istnieje możliwość określenia warunków przechowywania lub dostępu do plików cookies za pomocą przeglądarki. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w plikach cookies wybierz opcję Zamknij. W przypadku, gdy nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Zamknij Polityka plików cookies
HelloZdrowie HelloZdrowie HelloZdrowie

Zdrowe emocje

Poznaj swój chronotyp

Poznaj swój chronotyp
Ilustracja: shutterstock
Żeby dobrze się czuć, często nie wystarczy tylko dbać o dietę, sen, ruch i balans między pracą a odpoczynkiem. Wszystko to trzeba robić w odpowiednim dla nas momencie w ciągu doby. Jak rozpoznać ten moment? Podpowiada nasz chronotyp.

„Gdy wiesz, jaki jest twój chronotyp, znasz dystrybucję swoich hormonów w ciągu dnia” – przekonuje w swoim poradniku „Potęga KIEDY. Żyj w zgodzie ze swoim naturalnym rytmem” psycholog snu Michael Breus. Naukowiec uważa, że to, czy udział w biegu zakończymy sukcesem, zależy w dużej mierze od tego, czy treningi przed biegiem zaplanujemy tak, żeby odbywały się wtedy, gdy jesteśmy w najlepszej formie fizycznej i psychicznej. Pora ta zależy od genów, w tym przede wszystkim od długości jednego konkretnego genu - PERIOD3, który reguluje cykl sen - czuwanie. Podobny mechanizm dotyczy też realizacji innych planów: ważnego projektu w pracy czy nawet udanego relaksu, po którym będziemy się czuć naprawdę wypoczęci.

Przykładami chronotypów są używane przez nas często zwroty takie jak „ranny ptaszek” sugerujący, że najlepiej funkcjonujemy tuż po świcie, czy „nocna sowa” opisujący osobę, która jest w najlepszej formie późnym wieczorem i w nocy. Breus opisał jednak cztery inne typy chronotypów. To lew, niedźwiedź, wilk i delfin.

Który posiłek najbardziej lubisz?

Budzisz się przed budzikiem, już około 5.30? Najlepsza pora na bieganie albo siłownię to dla ciebie poranek? O 22 lubisz być już w łóżku? Twój ulubiony posiłek to śniadanie? Te cechy wskazują, że twój chronotyp to – zgodnie z klasyfikacją Michaela Breusa – lew, czyli poranny myśliwy. To oznacza, że najważniejsze zadania zawodowe wymagające koncentracji powinieneś wykonywać w porze przedpołudniowej. Jeśli najwięcej energii masz wieczorem, z największym apetytem zjadasz obiad lub wczesną kolację, a rano z łóżka wstajesz dopiero po tym, jak w twoim telefonie zabrzmi drzemka numer 3, twój chronotyp to prawdopodobnie wilk. Tym bardziej jeśli jesteś introwertykiem. Zdaniem psychologów w najlepszej formie fizycznej i intelektualnej jesteś wtedy wczesnym popołudniem. Wszystko wydaje się jasne: lew to odpowiednik rannego ptaszka. Wilk – nocnej sowy. Czym są w takim razie chronotypy niedźwiedzia i delfina?

Niedźwiedź – osiem godzin snu. Delfin – krótki sen

Zegar biologiczny niedźwiedzi zależy wprost od światła słonecznego: są aktywne w ciągu dnia, w nocy odpoczywają. „Niedźwiedzie to dostosowujący się do otoczenia wędrownicy. Lubią spać i polować o każdej porze. Do tej kategorii należą otwarci ludzie lubiący dobrą zabawę, którzy mają wysokie zapotrzebowanie na sen” – opisuje Michael Breus. Pora, kiedy te osoby najchętniej zdawałyby egzaminy, wykonywały prace fizyczne, brały udział w zebraniach, były najbardziej produktywne, to godziny późnoporanne i wczesnopopołudniowe. Pasuje to do ciebie? To bardzo możliwe, bo psychologowie przekonują, że niedźwiedź to najpopularniejszy chronotyp, który może mieć nawet połowa z nas.

Ostatni chronotyp to delfin. Odpowiada on osobom neurotycznym, inteligentnym, które nie odczuwają potrzeby długiego snu. „U prawdziwych delfinów śpi tylko jedna półkula mózgowa, a druga jednocześnie czuwa, koncentruje się na pływaniu i wypatrywaniu drapieżników”. Właśnie delfiny cierpią często na bezsenność. I ich chronotyp zdaniem badaczy występuje najrzadziej – tylko raz na dziesięć przypadków.

Wróćmy do genu PERIOD3, nazywanego w skrócie PER3. Zasada jest prosta: im dłuższy jest ten gen, tym więcej głębokiego snu potrzebujemy. Jednocześnie długi gen sprawia, że mamy tendencję do wczesnego wstawania. Jeśli PER3 jest krótki, wystarcza nam lekki sen w małych ilościach, ale mamy tendencję do wstawania późno i późnego kładzenia się do łóżka. Zdaniem psychologów i genetyków chronotyp dziedziczymy po rodzicach. To oznacza, że nasza mama lub tata mają identyczny chronotyp jak my. Jeśli czujesz, że dopada cię wiosenne przesilenie, przyczyną może być właśnie gen PER3. To on pomaga organizmowi dopasować się do sezonowych zmian.

– Byłoby świetnie, gdyby nasz partner lub partnerka mieli ten sam chronotyp co my. To ułatwia planowanie dnia czy choćby dopasowanie się do siebie pod względem ochoty na seks. Łatwiej też jest spędzać razem czas na urlopie, bo obie osoby w tym samym czasie śpią i w tym samym czasie mają ochotę na aktywny odpoczynek – zauważa psycholog Tomasz Wojtoń. – Osobom z chronotypem wilka pozostaje życzyć tolerancyjnych szefów, którzy pozwolą na przykład przyjeżdżać później do pracy, gdy przekonamy ich, że w momencie, gdy będą pracować dłużej niż inni po południu, będą bardziej produktywni i skuteczni – dodaje psycholog.

 

Zapytaj i podziel się wiedzą

Aby zadać pytanie musisz się zalogować
Wyślij

Polecane Kroki do zdrowia

Wyśpij się wreszcie

Długość trwania: 5 dni

najpopularniejsze artykuły

Powiązane artykuły

Fejsbukowe typy

Informator, ekshibicjonista, słitaśny, organizator… Wśród użytkowników Facebooka, których liczba wynosi...
Informator, ekshibicjonista, słitaśny, organizator… Wśród użytkowników Facebooka, których liczba wynosi dziś około miliarda, rysują się wyraźne typy osobowościowe. Znajdujecie wśród nich siebie?

Najlepsza pora na kawę to…

Wiecie, kiedy jest najlepszy moment na kawę w ciągu dnia? Gdy naturalnie spada w naszym organizmie stężenie...
Wiecie, kiedy jest najlepszy moment na kawę w ciągu dnia? Gdy naturalnie spada w naszym organizmie stężenie kortyzolu. Ale, aby wiedzieć kiedy spada, trzeba dowiedzieć się, kiedy stężenie tego hormonu jest najwyższe. Wtedy kawy lepiej unikać.

Poranny trening – dlaczego warto wstać?

Zastanawiasz się, czy lepiej trenować rano czy wieczorem? Jeśli masz taką możliwość – wstań wcześniej!...
Zastanawiasz się, czy lepiej trenować rano czy wieczorem? Jeśli masz taką możliwość – wstań wcześniej! Choćby po to, żeby pobiegać. Poranny trening ma naprawdę wiele zalet.

Jakim somatotypem jesteś?

Wszystkie twoje cechy, takie jak wzrost, kolor oczu czy kształt nosa, zapisane są w genach. Są stałe...
Wszystkie twoje cechy, takie jak wzrost, kolor oczu czy kształt nosa, zapisane są w genach. Są stałe i nie da się ich zmienić. Matka natura dała ci jednak określone predyspozycje, które możesz wykorzystać, by polepszyć swój wygląd i być zdrowszym. Jak to zrobić?