Przejdź do treści

SIBO – gdy bakterie są tam, gdzie nie powinny…

Zdjęcie: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Meghan Markle i książe Harry
Meghan Markle podróżuje samolotem. Nasz ekspert odpowiada, czy latanie jest bezpieczne dla ciąży?
Główny Inspektor Sanitarny: teorie przeciwników szczepień to szarlataneria
Anja Rubik przekazuje 1000 książek „#SEXEDPL” do polskich szkół
Ewa Chodakowska
Ewa Chodakowska zachęca do badań piersi
Lizi Jackson-Barrett
Łysa Lizi Jackson-Barrett: Rok temu płakałam. Teraz czuję się świetnie

Tajemniczo brzmiące SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth) to zespół przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego. O co chodzi z tymi bakteriami – są dobre czy złe? I co ma z tym wszystkim wspólnego dieta?

W jelicie cienkim zazwyczaj występuje niewielka ilość bakterii. O SIBO możemy mówić, gdy w tym miejscu zaczynają pojawiać się bakterie, które zazwyczaj normalnie bytują w jelicie grubym.

Bakterie w jelitach pełnią wiele ważnych funkcji – począwszy od trawienia pokarmu, poprzez produkcję niektórych witamin, na jakże ważnej stymulacji układu odpornościowego skończywszy. Dobre bakterie mają jednak swoje miejsce. Powinniśmy uważać na ich ewentualne migracje oraz przerosty. Jeżeli dojdzie do zaburzenia homeostazy panującej w jelicie cienkim, w konsekwencji może dojść także do zakłócenia prawidłowego trawienia i wchłaniania pokarmu, a nawet do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego.

Jakie są objawy SIBO?

Do objawów SIBO możemy zaliczyć wszelkiego rodzaju dolegliwości ze strony układu pokarmowego, m.in.: ból brzucha, wzdęcia, odbijanie, zaparcia i/lub biegunkę oraz zgagę. Istnieje również wiele innych nieswoistych objawów, które nie ograniczają się do symptomów żołądkowo-jelitowych, dlatego jeżeli podejrzewasz u siebie SIBO, najlepiej skonsultuj się z lekarzem.

Mam SIBO i co dalej?

Jeżeli okaże się, że przerost mikroflory jelitowej jest źródłem twoich problemów i dolegliwości, oprócz antybiotykoterapii zaleca się zastosowanie odpowiedniej diety wspomagającej leczenie, która opiera się przede wszystkim na eliminacji produktów będących pokarmem/pożywką dla niechcianych bakterii. Dzięki jej zastosowaniu możemy korzystnie wpłynąć na zmianę składu naszej mikroflory jelitowej. Obecnie wyróżnia się kilka specyficznych sposobów postępowania żywieniowego wspomagających leczenie przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego.

1. SCD – Specific Carbohydrate Diet

Dieta SCD – dieta specyficznych węglowodanów. Dieta ta stosowana jest głównie w leczeniu choroby Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejącego zapalenia okrężnicy, jednak przynosi również pozytywny wpływ u osób chorych na SIBO.

Polega na usunięciu wszystkich produktów zawierających węglowodany złożone (polisacharydy, niektóre oligosacharydy i disacharydy oraz alkohole wielowodorotlenowe). Czyli eliminujemy produkty zawierające laktozę, sacharozę, maltozę i izomaltozę oraz skrobię. 

Pozostawiamy w diecie natomiast te węglowodany, które w łatwy sposób są wykorzystywane przez organizm (monosacharydy, pojedyncze cząsteczki glukozy, sacharozy i fruktozy, a także galaktozy) – są one szybko wchłaniane i nie pozostawiają niczego, co mogłoby być pożywką dla wzrostu bakterii.

Cierpiące na brak pożywienia bakterie zaczynają zmniejszać swoją liczebność, dzięki czemu przerost mikroflory jelitowej powoli zaczyna ustępować, zmniejsza się ilość niekorzystnych substancji, których obecność jest powiązana z przerostem mikroflory, poprawie ulega trawienie węglowodanów oraz wchłanianie, dzięki czemu organizm w końcu zaczyna być prawidłowo odżywiony, układ odpornościowy zaczyna pracować sprawniej, dając dodatkowe wsparcie w walce z bakteryjną inwazją SIBO.

Produkty wskazane w diecie SCD

Mleko migdałowe, migdały, jabłka, morele, karczochy, szparagi, awokado, banany, wołowina, buraki, jagody, czarna fasola, bok choy, dynia, kapusta, olej rzepakowy, kapary, marchew, orzechy nerkowca, kalafior, seler, cukinia, żurawina, ogórki, jajka, figi, orzechy laskowe, ryby, czosnek, żelatyna, imbir, grejpfrut, winogrona, zielona herbata, jogurt SCD (domowy jogurt odpowiednio długo fermentowany, tak aby laktoza przekształciła się w procesie fermentacji w galaktozę), kimchi, por, cytryna, soczewica, sałata, mango, nektarynki, cebula, pomarańcze, brzoskwinie, gruszki.

Produkty niewskazane w diecie SCD

Aloes, syrop z agawy, glony, drożdże, ocet balsamiczny, jęczmień, kiełki fasoli, gryka, bulgur, łopian, maślanka, przetwory owocowe, warzywa przetworzone, ciecierzyca, czekolada, kakao w proszku, kawa, kukurydza, twaróg, pszenica durum, fasola, kozieradka, siemię lniane, fruktoza, guma guar, lody, koncentraty soków, kefir, keczup, kalarepa, pasternak, syrop klonowy, margaryny, miód, przetwory mięsne konserwowe, mleko i przetwory mleczne, mozzarella, proso, owies, makaron, ziemniaki, komosa ryżowa, ryż, żyto, soja, orkisz.

Napoje

Wskazane jest picie wody, dopuszczalne słabej herbaty lub kawy. Niewskazane natomiast jest picie kawy rozpuszczalnej, soków owocowych, mleka i alkoholi (szczególnie słodkich).

Zdjęcie: shutterstock

2. GAPS Diet
(Gut and Psychology Syndrome Diet)

Dieta GAPS wywodzi się od diety SCD. Powstała w związku z odkryciem, iż duża część problemów psychologicznych i neuropsychologicznych może mieć swoje podłoże w jelitach. Przynosi także pozytywne efekty w leczeniu SIBO. Dieta skupia się na usuwaniu produktów ciężkostrawnych i szkodliwych dla flory jelitowej i zastąpieniu ich produktami wspomagającymi odbudowę prawidłowej mikroflory jelit. Dieta GAPS jest bardziej złożona niż dieta SCD, która opierała się jedynie na listach produktów wskazanych i przeciwwskazanych. Dieta GAPS dzieli się na kilka etapów, w każdym z nich rozszerzamy asortyment pożywienia, wprowadzając do diety dodatkowe pokarmy.

Produkty zalecane w diecie GAPS

Mięso, podroby, jaja, duża ilość świeżych i gotowanych warzyw (wyłączając warzywa strączkowe), kiszonki, dojrzałe owoce, awokado, orzechy, nasiona, mleko kokosowe, sól morska, sól himalajska, czosnek, miód.

Produkty niewskazane w diecie GAPS

Cukier i jego pochodne, aspartam, słodycze, alkohol, przetworzone jedzenie, zboża (w tym również ryż i kukurydza), warzywa skrobiowe, takie jak ziemniaki czy buraki, mleko i przetwory mleczne, rośliny strączkowe, soja, kawa, czarna herbata.

3. DIETA LFD/FODMAPS
(Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides And Polyols)

Dieta FODMAP, a w zasadzie dieta low – FODMAP, to dieta o zmniejszonej zawartości fermentujących węglowodanów i alkoholi polihydroksylowych. Ta modyfikacja diety jest również polecana przy innych schorzeniach układu pokarmowego, jak jelito drażliwe (IBS), choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

W diecie ograniczamy węglowodany łatwo fermentujące, które są słabo wchłaniane przez organizm (fruktoza, laktoza, fruktany oraz alkohole polihydroksylowe – do grupy tej zalicza się sztuczne środki słodzące, takie jak sorbitol, mannitol, maltitol, ksylitol).

Diety FODMAP nie stosujemy przez całe życie, jest to dieta dwuetapowa, po której właściwym zastosowaniu objawy zmniejszają się do tego stopnia, że możemy wrócić do zwyczajowego sposobu zdrowego odżywiania. W pierwszym etapie diety low – FODMAP eliminujemy na 6–8 tygodni produkty zawierające duże ilości FODMAP. Następnie w drugim jej etapie powoli zaczynamy wprowadzać produkty o większej ilości FODMAP, zwracając uwagę na indywidualne reakcje i tolerancję organizmu.

Produkty zalecane z niskim FODMAP

Warzywa: pomidory, ogórki, marchew, papryka, seler, dynia, kabaczek, ziemniaki, szczypior, fasola szparagowa, świeże zioła, cukinia, kukurydza, sałaty.

Owoce: melon, pomarańcze, banany, mandarynki, winogrona, kiwi, jagody i truskawki, ananas, cytryna.

Mleko i produkty mleczne: wszelkiego rodzaju produkty bezlaktozowe, twarde sery: cheddar, parmezan, ser szwajcarski, mozzarella, mleko roślinne (ryżowe, migdałowe).

Źródła białka: mięso, ryby, drób, tofu, tempeh, jaja.

Pieczywo i produkty zbożowe: bezglutenowe pieczywo, orkisz, ryż, owies, komosa ryżowa, płatki owsiane, makarony bezglutenowe.

Orzechy i nasiona: migdały, pestki dyni, nasiona słonecznika, orzechy włoskie, ziemne, pekan, piniowe, makadamia, sezam.

Inne: bezglutenowe herbatniki, wafle ryżowe, kukurydziane, do słodzenia stewia bądź syrop klonowy.

Produkty, na które powinniśmy zwrócić uwagę

Trzeba dokładnie czytać etykiety gotowych kupowanych przez nas produktów, ponieważ często do ich przygotowania zostały użyte produkty niewskazane, jak cebula lub czosnek. Należy również uważać na sztuczne substancje słodzące czy syrop glukozowo-fruktozowy, który jest dodawany do większości produktów.

Produkty, które powinniśmy wyeliminować ze względu na wysokie FODMAP

Warzywa: szparagi, karczochy, cebula, czosnek, por, groszek cukrowy, buraki, kapusta, seler, kukurydza, kalafior, brokuły, brukselka, groszek zielony, pory, grzyby, koper włoski.

Owoce: jabłka, gruszki, mango, arbuz, nektarynki, brzoskwinie, śliwki, morele, wszelkiego rodzaju owoce suszone i z puszki.

Mleko i produkty mleczne: mleko krowie, owcze, kozie, przetwory mleczne, takie jak: jogurty, twarogi, kefiry, maślanki, śmietany, sery miękkie, kremy na bazie śmietany, lody na bazie śmietany.

Źródła białka: rośliny strączkowe.

Pieczywo i produkty zbożowe: pieczywo i produkty z pszenicy i żyta.

Orzechy i nasiona: nerkowce, pistacje.

Inne: krakersy, herbatniki, a także syrop glukozowo-fruktozowy, syrop z agawy.

Ciekawostka: jeżeli jesteśmy wegetarianami lub weganami i jedyne źródło białka w naszej diecie stanowią rośliny strączkowe, należy pamiętać o obróbce termicznej swoistej dla każdego ze strączków. Pomocnym może okazać się również glon o nazwie kombu, który dodajemy do gotowania w proporcji 1 część wodorostów na 6 części strączkowych. Ułatwi on trawienie i poprawi walory smakowe.

Dobrze dobrany plan żywieniowy może wspomóc walkę z przerostem mikroflory jelit, najważniejsze aby zacząć działać. Stosowanie opisanych w artykule wskazówek może pomóc, ale pamiętaj – nie ma uniwersalnej recepty dla każdego! Jeśli zauważysz u siebie objawy SIBO, skonsultuj się z lekarzem, bo dieta może wspomagać, ale nie zastępuje leczenia. Poszukaj także profesjonalnego dietetyka, który opracuje dla ciebie indywidualny plan działania.

Małgorzata Kujda – dietetyczka i właścicielka Kliniki Stylu Życia FIT UP CLINIC. Prywatnie właścicielka 3 psiaków. Dzięki nim prowadzi nie tylko zdrowy, ale także aktywny tryb życia.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

Angelina Jolie najpierw szokowała, teraz ratuje życie

Strach przed bólem gorszy niż ból

Strach przed bólem gorszy niż ból

6 badań, dzięki którym diagnozujemy nowotwory

Nie odkrywaj swojej pasji – stwórz ją

Zdenerwowany? Zjedz coś

Fitness na zdrowe jelita

Owoce i warzywa bez przemycania

Owoce i warzywa bez przemycania

Pies kontra upał. Jak pomóc zwierzakowi?

10 ekokosmetyków idealnych na lato

10 rzeczy, które czyścisz źle, za rzadko lub wcale

Mamo, mam coś w oku!

Tarta z pomidorami, ricottą i parmezanem