Trzustka długo nie daje sygnałów, że jej coś dolega. Potrafi spełniać swoje funkcje nawet wtedy, gdy jest chora, dlatego jej uszkodzenia są późno wykrywane. A gdy już zaczyna boleć, to zwykle oznacza coś poważnego, np. ostre zapalenie. Choć waży zaledwie około 100 gramów, pełni ważną funkcję w naszym organizmie. W ciągu dnia jest w stanie wyprodukować od 1 do 3 litrów soku trzustkowego, który bierze udział w procesach trawiennych. Odpowiada za trawienie białek, tłuszczów i węglowodanów. To jedna jej funkcja. Druga to wytwarzanie hormonów, między innymi insuliny i glukagonu (odgrywają ważną rolę w procesie przemiany materii oraz odpowiadają za utrzymywanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi). Co możesz dla niej zrobić?
Ogranicz tłuszcze
Podstawową rzeczą, jaką prewencyjnie możemy zrobić dla trzustki, jest zadbanie o zdrową dietę. Jedz często, ale niewielkie porcje, żeby się nie przejadać. Unikaj smażonych potraw i tłustych sosów na bazie masła, śmietany i majonezu. Trzustka pokocha cię za potrawy przygotowywane na parze, gotowane oraz pieczone w folii bez tłuszczu. Możesz za to używać oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia oraz jak najczęściej sięgać po ryby – kwas oleinowy oraz kwasy omega-3 działają ochronnie na trzustkę. Natomiast rzadziej pozwalaj sobie na tłuste mięsa. Wskazany jest raczej drób.
Ostrożnie z papierosami i alkoholem
Alkohol jest przyczyną ponad połowy przewlekłych zapaleń trzustki i ponad jednej trzeciej przypadków jej ostrego zapalenia. Regularne picie jego nadmiernych ilości niszczy struktury trzustki, które produkują enzymy trawienne oraz insulinę. Wątroba potrafi się zregenerować, a szkody wyrządzone przez alkohol w trzustce są nieodwracalne.
Zobacz też: Alkohol a antybiotyki
Papierosy też warto ograniczyć, a najlepiej rzucić. Zespół badawczy z Nowej Zelandii pod kierownictwem dr. Maxa Petrova i prof. Johna Windsora z Uniwersytetu w Auckland przeprowadził badania, z których wynika, że palenie tytoniu jest najważniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju chorób trzustki i zwiększa to ryzyko aż o 87 proc. w porównaniu z tymi, którzy nigdy nie palili.
Rolki
Zrób badania krwi
Każdy internista powinien bez problemu wypisać ci skierowanie na badania. Istotny jest poziom enzymu amylazy. To jeden z ważniejszych enzymów trzustkowych, odpowiada za trawienie węglowodanów. Podwyższony poziom amylazy może świadczyć m.in o ostrym zapaleniu trzustki czy chorobach nerek. Ważna jest też lipaza – to enzym wydzielany w trzustce do przewodu pokarmowego, rozkłada triglicerydy. Lekarz pewnie zleci też zbadanie poziomu transaminazy biorącej udział w metabolizmie białek. Badania enzymów wątrobowych i trzustkowych warto robić co 2 lata.
Jedz wiśnie, winogrona i borówki
Te owoce są naturalnym, bogatym źródłem przeciwutleniaczy i alkoholu perillylowego, które zapobiegają rakowi trzustki. Czerwone winogrona zawierają resweratrol, który jest znakomitym przeciwutleniaczem – zapobiega uszkodzeniom naczyń krwionośnych i zmniejsza stan zapalny.
Przyprawiaj
Dr Andrew Weil z USA zaleca dla zdrowia trzustki stosowanie ziół przeciwzapalnych, takich jak kurkuma i imbir. Ten drugi ma silne działanie przeciwzapalne – to za sprawą związków fenolowych. Kurkuma również ma działanie przeciwzapalne. I to wszystko prosto z natury!
Pokochaj szpinak i brokuły
Badania opublikowane przez angielskie czasopismo „Journal of the National Cancer Institute” dowodzą, że dieta bogata w szpinak chroni trzustkę przed rakiem. Szpinak jest źródłem roślinnej sekretyny. To hormon wydzielany w organizmie, biorący udział w procesie trawienia. Sekretyna pobudza trzustkę do produkcji soku.
Brokuły z kolei zawierają flawonoidy, które chronią tkanki trzustki – ale uwaga – tylko brokuły jedzone na surowo albo na chwilę wrzucone na wrzątek, bo proces gotowania pozbawia je składników odżywczych.
Pij zieloną herbatę
Regularne picie naparu z zielonej herbaty może pomóc zapobiec rakowi trzustki. W jednym z badań amerykańscy naukowcy z Uniwersytetu w Baltimore porównali grupę osób pijących zieloną herbatę z tymi, którzy jej nie pili. Doszli do wniosku, że w przypadku osób pijących zieloną herbatę prawdopodobieństwo zachorowania na raka trzustki jest mniejsze – wśród kobiet o połowę, a w przypadku mężczyzn o 37 proc.
Jedz jogurt i tofu
Żywe kultury bakterii probiotycznych pomagają organizmowi zwalczyć chorobę i chronią układ odpornościowy. Pomagają też złagodzić objawy zapalenia trzustki. Znajdziesz je w jogurcie naturalnym, greckim, zsiadłym mleku, maślance. Tofu natomiast jest doskonałym źródłem białka, a jednocześnie jest niskotłuszczowe. Zamiast tłustych porcji mięsa wieprzowego (nadmiar tłuszczu może uszkodzić trzustkę) włącz do swojego jadłospisu tofu, a dostarczysz organizmowi porcję białka niezbędnego do odbudowy mięśni i narządów, nie obciążając jednocześnie trzustki.
Źródła:
A. Mądro, R. Talar-Wojnarowska, Choroby trzustki w praktyce klinicznej, Wydawnictwo Czelej, 2022 r.
M. Żakowska, P. Lampe, Rak trzustki, czyli jak wygrać z cichym zabójcą, wyd. Pruszyński i S-ka, 2019 r.