Przejdź do treści

Charakterystyka spastyczności – przyczyny, objawy, wpływ rehabilitacji ruchowej na stan wzmożonego napięcia

rehabilitant ćwiczy z kobietą leżącą na łóżku
Fot. Photographee.eu / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Spastyczność, obok dystonii i sztywności, jest najczęściej występującą formą wzmożonego napięcia mięśniowego. W zależności od stopnia patologii spastyczność mięśni ogranicza codzienne funkcjonowanie motoryczne, często wywołuje ból i jest przyczyną przykurczy stawowo-mięśniowych.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Spastyczność poudarowa to jedna z wielu przyczyn stanu wzmożonego napięcia mięśniowego, rozwijająca się w przebiegu udaru mózgu i wymagająca kompleksowej rehabilitacji. Leczenie spastyczności to wielowymiarowe i zwykle długotrwałe postępowanie, uwzględniające m.in. fizjoterapię, psychoterapię, terapię zajęciową i farmakoterapię.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Naturell Uromaxin + C, 60 tabletek
15,99 zł
Odporność
Naturell Omega-3 1000 mg, 120 kaps
54,90 zł
Odporność, Good Aging
Naturell Witamina D 1000mg, 365 tabletek
70,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
Odporność
Naturell Ester-C® PLUS 100 tabletek
57,00 zł
Mężczyzna trzyma się za głowę z powodu objawów udaru mózgu

Co to jest spastyczność?

Spastyczność oznacza nieprawidłowe, nadmierne napięcie mięśni, charakteryzujące się wzmożeniem odruchów ścięgnistych, czyli oporem stawianym przez mięśnie i aktywne struktury ruchowe w reakcji na rozciąganie, w zależności od szybkości, stopnia i kierunku rozciągania. Spastyczność zwykle powoduje zaburzone wzorce ułożeń dotkniętych nią części ciała, czyli kończyn. Spastyczność kończyn jest częścią obrazu towarzyszącego niedowładowi, co nasila dysfunkcję, wywołuje dolegliwości bólowe i stanowi wskazanie do rehabilitacji. Leczenie spastyczności powinno rozpocząć się możliwie najwcześniej po zdiagnozowaniu, wystąpienia pierwszych objawów i zapobiegawczo przed jej rozwinięciem w przypadku osób z grupy ryzyka. Nieleczona spastyczność kończyn dolnych lub górnych może prowadzić do powstania przykurczy oraz nieodwracalnych zmian w obrębie układu kostnego i mięśniowo-stawowego danej okolicy ciała. Spastyczność jest odróżniana od innych zaburzeń charakteryzujących się nadmiernym napięciem mięśniowym, np. sztywności mięśni czy dystonii.

Spastyczność mięśni: objawy i przyczyny

Spastyczność rozwija się na drodze uszkodzenia lub zaburzenia równowagi mechanizmów odpowiedzialnych za regulację aktywności ruchowej organizmu w ośrodkowym układzie nerwowym, tzn. pomiędzy aktywnością pobudzającą i hamującą układ ruchu w mózgu a odruchową aktywnością rdzenia kręgowego. W takiej sytuacji dochodzi do przewagi odruchów rdzeniowych powodujących nadmierne mimowolne napięcie mięśni. Spastyczność jest przejawem schorzeń rozwijających się na skutek uszkodzeń centralnego układu nerwowego, np. udaru mózgu, mózgowego porażenia dziecięcego, urazów czaszkowo-mózgowych i rdzeniowych, stwardnienia rozsianego, chorób neuronów ruchowych, niedotlenienia mózgu czy na tle zaburzeń i wad genetycznych. Objawy spastyczności są charakterystyczne w sytuacji, kiedy mięśnie wykazują właściwości oporowe w reakcji na rozciąganie. Wcześniej mięśnie są zwykle wiotkie, czyli o obniżonym napięciu, a wszelkie odruchy osłabione. Rozwijająca się spastyczność zapoczątkowuje serię zdarzeń poprzez powstawanie przykurczy mięśniowo-ścięgnistych, deformacji kości, sztywności i niestabilności stawów do mimowolnej aktywności mięśni o charakterze stałym lub przerywanym. Spastyczność charakteryzuje narastające napięcie mięśniowe zależne od szybkości i kierunku rozciągania, np. w trakcie rehabilitacji spastyczności, z tzw. objawem scyzorykowym, polegającym na narastaniu oporu do pewnego momentu, zwykle tylko po zapoczątkowaniu ruchu – później napięcie mięśniowe maleje i ruch można wykonać w większym zakresie. Spastyczność po udarze mózgu u dorosłych oraz spastyczność u dzieci w wyniku uszkodzenia rdzenia nerwowego zaburza, utrudnia i często znacznie ogranicza życie codzienne pacjenta, wywołując bolesne mimowolne skurcze, pogarszając samopoczucie i zaburzając sen.

Zobacz także

Spastyczność kończyn dolnych i górnych: rehabilitacja

Leczenie spastyczności stanowi duże wyzwanie ze względu na rozległość obrazu klinicznego. Rehabilitacja spastyczności ma na celu poprawę funkcjonalności motorycznej organizmu, głównie funkcji ręki i chodu, zmniejszenie dolegliwości bólowych, zapobieganie następstwom przykurczy, a także poprawę samodzielności, aktywności i zaradności osobistej. Leczenie spastyczności opiera się przede wszystkim na trzech metodach: rehabilitacji, czyli ruchowych ćwiczeniach spastyczności i innych technikach usprawniania, farmakoterapii i operacjach chirurgicznych. Wszechstronna rehabilitacja wykorzystuje m.in.:

  • fizjoterapię, czyli ćwiczenia ruchowe i zabiegi fizykoterapeutyczne obniżające napięcie mięśni, przywracające poprawne wzorce ruchowe, zapobiegające lub łagodzące postęp zmian wtórnych (przykurczy i innych deformacji). Leczenie spastyczności tego typu to także terapia zajęciowa – ergoterapia, arteterapia i socjoterapia;
  • leki na spastyczność mięśni, czyli środki podawane doustnie, np. benzodiazepiny; leki dokanałowe, np. balkohen w pompie (ITB) albo leczenie spastyczności toksyną botulinową (BTXA), tj. lekami podawanymi miejscowo (do mięśnia);
  • operacje neurochirurgiczne z implantacją stymulatorów hamujących lub pobudzających, a także operacje ortopedyczne wydłużające przyczepy ścięgniste i rekonstruujące zmiany kostne.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta - ból zeba

Co zrobić, kiedy boli ząb? Poznaj domowe sposoby, które przyniosą Ci ulgę!

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Uważano go za defekt skóry, a chorym podawano arszenik, jod i olej z wątroby dorsza. Jak kiedyś leczono toczeń

Bruzdy na paznokciach – podłużne, poprzeczne. Przyczyny i leczenie bruzd na paznokciach

„Medycyna konwencjonalna nie stoi w sprzeczności z medycyną integralną czy holistycznym podejściem do zdrowia. Przeciwnie, jest jej częścią” – mówi Orina Krajewska

Nazywano go „złotem duszy”, wierząc, że poprawia nastrój, podawano z winem i gotowano w ryżu. Jak kiedyś leczono złotem

Kobieta

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

„Dzięki współpracy z pacjentami czuję spokój i nie boję się chorób” – mówi Robert Statkiewicz, osoba współtworząca aplikację „Pacjenci Pacjentom”, członkum zarządu Fundacji Ludzie i Medycyna

Jak Polacy oceniają szpitale?

Pacjenci i pacjentki ocenili polskie szpitale. Najczęściej narzekali na brak poszanowania prawa do intymności i kiepskie jedzenie

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa. Unikaj jak ognia!

Dłonie

Dziewczynce amputowano wszystkie kończyny. Winą błędna diagnoza lekarzy

Jeden z najlepszych szpitali na świecie znajduje się w Krakowie. „Za konsolą robota i chirurg, i chirurżka mają taką samą doskonałość”, mówi prezeska Joanna Szyman

Czy masz obowiązek odwołać wizytę lekarską i co może ci grozić, jeśli tego nie zrobisz? Wyjaśnia prawniczka

Czy masz obowiązek odwołać wizytę lekarską i co może ci grozić, jeśli tego nie zrobisz? Wyjaśnia prawniczka

Największe naukowe odkrycia 2022 roku. Subiektywne zestawienie biotechnologa Dawida Polaka / AdobeStock

Największe naukowe odkrycia 2022 roku. Subiektywne zestawienie biotechnologa Dawida Polaka

Jedna, "centralna" kolejka sprawi, że szybciej dostaniemy się do specjalistów? Wyjaśniamy, co zakłada nowy projekt ustawy Ministerstwa Zdrowia

Jedna, „centralna” kolejka sprawi, że szybciej dostaniemy się do specjalistów? Wyjaśniamy, co zakłada nowy projekt ustawy Ministerstwa Zdrowia

Jak opanować przetłuszczające się włosy? Kosmetyki i domowa pielęgnacja

Ma 23 lata i pokaźny dorobek naukowy. Poznajcie Wojciecha Nazara, najmłodszego doktora w Polsce!

Ma 23 lata i pokaźny dorobek naukowy. Poznajcie Wojciecha Nazara, najmłodszego doktora w Polsce!

Lek. Ewa Stawiarska: Umniejszanie problemów pacjenta jest słabe i nie pozostawia profesjonalnego wrażenia

Lek. Ewa Stawiarska: Umniejszanie problemów pacjenta jest słabe i nie pozostawia profesjonalnego wrażenia

Od 2023 r. pielęgniarki będą miały większe uprawnienia. Co to dla nas oznacza?

Od 2023 r. pielęgniarki będą miały większe uprawnienia. Co to dla nas oznacza?

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

cukier

Życie bez cukru. Co się zadzieje, kiedy odstawisz słodkości?

Pulsujący ból głowy – jakie są przyczyny i co przyniesie ulgę?

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Plaster na ręce

Wynalazek Polaków zdobył Nagrodę Jamesa Dysona 2022! „Inteligentny plaster” medyczną rewolucją

×