Przejdź do treści

Charakterystyka spastyczności – przyczyny, objawy, wpływ rehabilitacji ruchowej na stan wzmożonego napięcia

rehabilitant ćwiczy z kobietą leżącą na łóżku
Fot. Photographee.eu / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dziewczyna hamak
5 patentów na wiosenne przemęczenie. Sprawdź, jak ustrzec się przed kacem po zimie
Zdrowy posiłek na stole
Odchudzanie a efekt jo-jo. O gubieniu kilogramów opowiada diabetolog prof. Leszek Czupryniak
Pomysł na małże
Masz ochotę na makaron? Spróbuj małży w towarzystwie koperku i białego wina
Kobieta siedzi na podłodze i je
Znów spóźnia ci się okres? Trenujesz? Odchudzasz się? Poznaj możliwe przyczyny zaburzonego cyklu miesiączkowego
10 sposobów na to, by nie zwariować. Radzi Kasia Bem

Spastyczność, obok dystonii i sztywności, jest najczęściej występującą formą wzmożonego napięcia mięśniowego. W zależności od stopnia patologii spastyczność mięśni ogranicza codzienne funkcjonowanie motoryczne, często wywołuje ból i jest przyczyną przykurczy stawowo-mięśniowych.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Marta Dąbrowska
lekarz

Spastyczność poudarowa to jedna z wielu przyczyn stanu wzmożonego napięcia mięśniowego, rozwijająca się w przebiegu udaru mózgu i wymagająca kompleksowej rehabilitacji. Leczenie spastyczności to wielowymiarowe i zwykle długotrwałe postępowanie, uwzględniające m.in. fizjoterapię, psychoterapię, terapię zajęciową i farmakoterapię.

Mężczyzna trzyma się za głowę z powodu objawów udaru mózgu

Co to jest spastyczność?

Spastyczność oznacza nieprawidłowe, nadmierne napięcie mięśni, charakteryzujące się wzmożeniem odruchów ścięgnistych, czyli oporem stawianym przez mięśnie i aktywne struktury ruchowe w reakcji na rozciąganie, w zależności od szybkości, stopnia i kierunku rozciągania. Spastyczność zwykle powoduje zaburzone wzorce ułożeń dotkniętych nią części ciała, czyli kończyn. Spastyczność kończyn jest częścią obrazu towarzyszącego niedowładowi, co nasila dysfunkcję, wywołuje dolegliwości bólowe i stanowi wskazanie do rehabilitacji. Leczenie spastyczności powinno rozpocząć się możliwie najwcześniej po zdiagnozowaniu, wystąpienia pierwszych objawów i zapobiegawczo przed jej rozwinięciem w przypadku osób z grupy ryzyka. Nieleczona spastyczność kończyn dolnych lub górnych może prowadzić do powstania przykurczy oraz nieodwracalnych zmian w obrębie układu kostnego i mięśniowo-stawowego danej okolicy ciała. Spastyczność jest odróżniana od innych zaburzeń charakteryzujących się nadmiernym napięciem mięśniowym, np. sztywności mięśni czy dystonii.

Spastyczność mięśni: objawy i przyczyny

Spastyczność rozwija się na drodze uszkodzenia lub zaburzenia równowagi mechanizmów odpowiedzialnych za regulację aktywności ruchowej organizmu w ośrodkowym układzie nerwowym, tzn. pomiędzy aktywnością pobudzającą i hamującą układ ruchu w mózgu a odruchową aktywnością rdzenia kręgowego. W takiej sytuacji dochodzi do przewagi odruchów rdzeniowych powodujących nadmierne mimowolne napięcie mięśni. Spastyczność jest przejawem schorzeń rozwijających się na skutek uszkodzeń centralnego układu nerwowego, np. udaru mózgu, mózgowego porażenia dziecięcego, urazów czaszkowo-mózgowych i rdzeniowych, stwardnienia rozsianego, chorób neuronów ruchowych, niedotlenienia mózgu czy na tle zaburzeń i wad genetycznych. Objawy spastyczności są charakterystyczne w sytuacji, kiedy mięśnie wykazują właściwości oporowe w reakcji na rozciąganie. Wcześniej mięśnie są zwykle wiotkie, czyli o obniżonym napięciu, a wszelkie odruchy osłabione. Rozwijająca się spastyczność zapoczątkowuje serię zdarzeń poprzez powstawanie przykurczy mięśniowo-ścięgnistych, deformacji kości, sztywności i niestabilności stawów do mimowolnej aktywności mięśni o charakterze stałym lub przerywanym. Spastyczność charakteryzuje narastające napięcie mięśniowe zależne od szybkości i kierunku rozciągania, np. w trakcie rehabilitacji spastyczności, z tzw. objawem scyzorykowym, polegającym na narastaniu oporu do pewnego momentu, zwykle tylko po zapoczątkowaniu ruchu – później napięcie mięśniowe maleje i ruch można wykonać w większym zakresie. Spastyczność po udarze mózgu u dorosłych oraz spastyczność u dzieci w wyniku uszkodzenia rdzenia nerwowego zaburza, utrudnia i często znacznie ogranicza życie codzienne pacjenta, wywołując bolesne mimowolne skurcze, pogarszając samopoczucie i zaburzając sen.

Zobacz także

Spastyczność kończyn dolnych i górnych: rehabilitacja

Leczenie spastyczności stanowi duże wyzwanie ze względu na rozległość obrazu klinicznego. Rehabilitacja spastyczności ma na celu poprawę funkcjonalności motorycznej organizmu, głównie funkcji ręki i chodu, zmniejszenie dolegliwości bólowych, zapobieganie następstwom przykurczy, a także poprawę samodzielności, aktywności i zaradności osobistej. Leczenie spastyczności opiera się przede wszystkim na trzech metodach: rehabilitacji, czyli ruchowych ćwiczeniach spastyczności i innych technikach usprawniania, farmakoterapii i operacjach chirurgicznych. Wszechstronna rehabilitacja wykorzystuje m.in.:

  • fizjoterapię, czyli ćwiczenia ruchowe i zabiegi fizykoterapeutyczne obniżające napięcie mięśni, przywracające poprawne wzorce ruchowe, zapobiegające lub łagodzące postęp zmian wtórnych (przykurczy i innych deformacji). Leczenie spastyczności tego typu to także terapia zajęciowa – ergoterapia, arteterapia i socjoterapia;
  • leki na spastyczność mięśni, czyli środki podawane doustnie, np. benzodiazepiny; leki dokanałowe, np. balkohen w pompie (ITB) albo leczenie spastyczności toksyną botulinową (BTXA), tj. lekami podawanymi miejscowo (do mięśnia);
  • operacje neurochirurgiczne z implantacją stymulatorów hamujących lub pobudzających, a także operacje ortopedyczne wydłużające przyczepy ścięgniste i rekonstruujące zmiany kostne.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

„Nie kąp dziecka codziennie, bo będzie miało za cienką skórę”, „Nie obcinaj mu włosów, bo szybko wyłysieje”. Jak młode mamy powinny reagować na takie porady, wyjaśnia socjolożka

„Jak to możliwe, że nie mam rąk i nogi, a mam chłopaka i pracę, kiedy ona jest zdrowa i ładna, a tego nie ma” – mówi w rozmowie z Hello Zdrowie Aldona Plewińska, modelka inna niż wszystkie

„Miednica to nasze kobiece centrum dowodzenia”. Mięśnie Kegla potrzebują treningu, fizjoterapeutka wyjaśnia jak to robić i w jaki sposób ciało nam się odwdzięczy

„Nie bójmy się negatywnych emocji, nie ukrywajmy ich, pokażmy dziecku, że one też są w porządku”. Psycholog Ewa Sękowska-Molga o depresji wśród dzieci

Zainteresują cię również:

Dziewczyna trzyma w dłoni tabletkę żelaza.

Niedobór żelaza – dlaczego jest taki niebezpieczny i jak go uzupełnić?

Dziewczyna trzyma w dłoni tabletkę żelaza.

Żelazo – pierwiastek na wagę złota. Skąd go brać?

Kobieta z metaplazją podczas konsultacji lekarskiej.

Metaplazja – na czym polega i czym różni się od dysplazji?

Kobieta dostaje zastrzyk z heparyny.

Heparyna – działanie, skutki uboczne, przeciwwskazania do stosowania

Mężczyźnie jest pobierana krew, na pierwszym planie są widoczne probówki

Neutropenia – co to jest? Dowiedz się, jakie są jej przyczyny, czym może się objawiać oraz jak wygląda skuteczne leczenie

Para odbywa stosunek seksualny

Co to jest diafragma? Jakie jest jej działanie i skuteczność jako środka antykoncepcyjnego?

Kobieta siedzi półnaga w białej bieliźnie i na wysokości krocza trzyma różową wstążkę

Jakie są objawy raka sromu? Co to za choroba, jakie są opcje terapeutyczne i rokowania?

Kobieta siedzi w gabinecie laekarskim i trzyma się za głowę

Lobotomia – co to jest? Jak przeprowadzany jest zabieg i jakie mogą być skutki lobotomii?

Kobieta w zaawansowanej ciąży w bluzce w paski siedzi na kanapie

Co to jest rzucawka ciążowa? Jakie są jej przyczyny, czym może się przejawiać i jak wygląda leczenie?

Niemowlę bardzo płacze

Co to jest wirus RSV? Objawy, leczenie i profilaktyka zakażenia

Kobieta z dalekowzrocznością podczas badania okulistycznego.

Dalekowzroczność: na czym polega i jak ją korygować?

Dziewczyna cierpiąca na bigoreksję przegląda się w lustrze.

Bigoreksja – zaburzony obraz własnego ciała. Jakie są objawy choroby?

Chora kobieta w żółtej bluzce

Co może powodować zakażenie wirusem EBV? Objawy, leczenie i badania

Kobieta w zaawansowanej ciąży leży w domu na kanapie

Co to jest test PAPPA? Jakie są wskazania do jego wykonania oraz jak interpretować wyniki testu?

Kobieta z zapaleniem mózgu leży w szpitalu.

Bakteryjne i wirusowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta trzyma się za brzuch w czerwonym zaznaczonym miejscu

Splenomegalia – jakie mogą być przyczyny i objawy powiększenia śledziony?

Kobieta z zespołem antyfosfolipidowym podczas konsultacji lekarskiej.

Zespół antyfosfolipidowy – przyczyny powstania, objawy, diagnostyka, leczenie

Kobieta w ciąży łyka tabletki

Czym jest zatrucie ciążowe? Przyczyny, objawy oraz leczenie nadciśnienia w ciąży

Kobieta z niewydolnością krążenia trzyma się za klatkę piersiową.

Niewydolność krążenia – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta cierpiąca na raka narki trzyma się za obolałe miejsca.

Czym jest rak nerki? Jakie są jego rodzaje, objawy, rokowania i metody leczenia?

Kobieta z rakiem pcherza moczowego trzyma się za brzuch.

Jak objawia się rak pęcherza moczowego? Czy jest wyleczalny?

Kobieta podczas konsultacji lekarskiej.

Zespół Cushinga – choroba endokrynologiczna o wielu objawach

Chłopiec zakażony mięsakiem zakaźnym podczas badania dermatologicznego.

Mięczak zakaźny – choroba, która dotyka nie tylko dzieci

Kobieta cierpiąca na narkolepsję ziewa.

Narkolepsja, czyli kiedy nie możesz wygrać ze snem. Czy narkolepsja jest groźna?