Przejdź do treści

Czym jest ciśnienie osmotyczne krwi i płynów ustrojowych? Co oznaczają odchylenia od normy?

badanie ciśnienia krwi
Fot. Syda Productions / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP
Śpisz w skarpetkach? Sprawdź, czy to na pewno dobry pomysł
„Śmierdzisz”, „masz coś między nogami”, „okres jest obrzydliwy”. Okresowa Koalicja podkreśla: „Miesiączka jest wyśmiewana, a my obrażane”
„Jakie jeszcze ćwiczenia/profile polecacie?”. Aleksandra Żebrowska w humorystyczny sposób o powrocie do formy
Jak często należy ćwiczyć?

Jednym z parametrów oceniających prawidłowy rozkład płynów w jamach ciała jest ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych. Dzięki mechanizmom fizjologicznym możliwe jest jego utrzymywanie na równym poziomie we wszystkich przestrzeniach organizmu. Najczęściej oceniane jest ciśnienie osmotyczne krwi, a dokładniej osocza.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Ewelina Stefanowicz
lekarz

Odchylenia od normy ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych i krwi, które wyzwalają hipertonię lub hipotonię płynów, wymagają odpowiedniego leczenia – właściwego nawodnienia lub terapii wzmagającej przesunięcie się płynów do odpowiedniej przestrzeni w przypadku przewodnienia.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Ciśnieniomierz z wynikami

Ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych – co to jest?

Prawidłowe funkcjonowanie organizmu zależy od praw fizycznych i chemicznych w nim działających. Jednym z takich zjawisk jest ciśnienie osmotyczne, które utrzymuje rozkład substancji oraz wody w płynach ustrojowych na prawidłowym poziomie.

Ciśnienie osmotyczne to inaczej ciśnienie, którym działa się na płyn będący roztworem, aby powstrzymać przepływ wody przez błonę odgradzającą od siebie dwa zbiorniki płynu. W ciele człowieka znajduje się wiele przestrzeni płynowych, które przedzielone są półprzepuszczalną błoną komórkową, dzięki czemu możliwe jest swobodne przemieszczanie się wody między sobą tak, by ciśnienie było jednakowe.

Rozmieszczenie wody w ustroju jest podzielone między głównymi przestrzeniami wodnymi – śródkomórkową, pozakomórkową (pozanaczyniową, śródnaczyniową) oraz trzecią, na którą składają się płyn z błon surowiczych, płyn z przewodu pokarmowego, płyn mózgowo-rdzeniowy oraz płyn w komorach gałki ocznej.

Zwiększenie lub zmniejszenie ilości osmolitów, czyli substancji osmotycznie czynnych takich jak glukoza, sód, potas oraz chlor, które nie mają zdolności do łatwego przechodzenia przez błony komórkowe, powoduje przemieszczanie się wody między przestrzeniami i wyrównanie ciśnień.

Regulacja ciśnienia osmotycznego zachodzi na poziomie podwzgórza, które reaguje na zbyt wysokie lub zbyt niskie jego poziomy zwiększonym pragnieniem bądź stymulacją pracy nerek. Przyjęcie płynów zmniejsza osmotyczność krwi, natomiast wydalanie moczu zwiększa ją.

Ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych – prawo izoosmolarności

W praktyce nie mierzy się bezpośrednio ciśnienia osmotycznego osocza, ale jego osmolalność. Oblicza się je w laboratorium na podstawie stężenia sodu, glukozy oraz mocznika. Norma osmolalności osocza wynosi od 280 do 295 mmol/kg H2O.

Ciśnienie osmotyczne w organizmie utrzymuje się na stałym poziomie i jest jednakowe w płynach w całym organizmie, co określa tak zwane prawo izoosmolarne (izotoniczne). Przykładowo – jeśli wyniesie ono 290 mmol/kg wody mierzone w osoczu, można stwierdzić, że takie samo ciśnienie jest w płynie pozakomórkowym pozanaczyniowym i płynie śródkomórkowym.

Zobacz także

Zmiany ciśnienia osmotycznego krwi

Istnieją sytuacje, w których dochodzi do odchyleń od normy. Pod wpływem różnych czynników ciśnienie osmotyczne zmniejsza się lub zwiększa, a następnie uruchamiane są procesy, które mają za zadanie wyrównać je we wszystkich przestrzeniach ciała. Płyny o osmolalności mniejszej niż fizjologiczne nazywa się hipotonicznymi, natomiast o wyższej hipertonicznymi. Wyzwalają one ruchy płynów między błonami komórkowymi.

W przypadku spadku ciśnienia osmotycznego krwi płyn staje się hipotoniczny, czyli ubywa z niego rozpuszczalnika – woda przemieszcza się z przestrzeni naczyniowej do wewnątrzkomórkowej. Dochodzić może do pozornego odwodnienia. Taki stan powstaje po nadmiernym nawodnieniu płynami hipotonicznymi. Zwiększony poziom płynów w komórkach można zaobserwować między innymi jako niebezpieczny obrzęk mózgu. Spadek ciśnienia osmotycznego prowadzi do powstania objawów takich jak spadek ciśnienia, zmniejszone oddawanie moczu. Inna sytuacja to przewodnienie hipotoniczne (tzw. zatrucie wodne) występujące rzadko i zwykle u sportowców, którzy przyjmują za duże ilości wody po zawodach.

Kiedy ciśnienie osmotyczne krwi wzrasta (stwierdza się jego hipertoniczność), woda z komórek przedostaje się do przestrzeni naczyniowej. Dzieje się tak w przypadku niedostatecznej podaży płynów lub nadmiernej ilości glukozy we krwi. Objawy zależą od stopnia odwodnienia komórek układu nerwowego i należą do nich splątanie oraz omamy. Można też zaobserwować suchość skóry i błon śluzowych. Odwrotną sytuacją jest przewodnienie hipertoniczne, kiedy zostaje przyjęta za duża ilość płynów o wysokiej zawartości osmoli lub kiedy funkcja nerek jest zaburzona. W takim przypadku, by wyrównać ciśnienia, powstają obrzęki.

 

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

A. Szczeklik, Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Hydroterapia – korzyści z wodolecznictwa i rodzaje zabiegów

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

×