Przejdź do treści

Czym jest ciśnienie osmotyczne krwi i płynów ustrojowych? Co oznaczają odchylenia od normy?

badanie ciśnienia krwi
Fot. Syda Productions / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
„Nikomu o tym nie mówiłam, bo się wstydziłam”- olimpijka Agnieszka Kobus-Zawojska opowiedziała o walce z depresją
Rząd nałożył podatek VAT na lek dla chorych na SMA. „To jest okrutne”
Małpia ospa dynamicznie rozprzestrzenia się w Europie. Wirus jest coraz bliżej Polski
Czy w trakcie pobytu w szpitalu trzeba mieć swoje leki, które przyjmujemy na co dzień? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober
„W całym szpitalu nie było ani jednej 'państwowej’ wkładki czy tamponu”. Siostra Bożenna gorzko o ubóstwie menstruacyjnym

Jednym z parametrów oceniających prawidłowy rozkład płynów w jamach ciała jest ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych. Dzięki mechanizmom fizjologicznym możliwe jest jego utrzymywanie na równym poziomie we wszystkich przestrzeniach organizmu. Najczęściej oceniane jest ciśnienie osmotyczne krwi, a dokładniej osocza.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Ewelina Stefanowicz
lekarz

Odchylenia od normy ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych i krwi, które wyzwalają hipertonię lub hipotonię płynów, wymagają odpowiedniego leczenia – właściwego nawodnienia lub terapii wzmagającej przesunięcie się płynów do odpowiedniej przestrzeni w przypadku przewodnienia.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Ciśnieniomierz z wynikami

Ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych – co to jest?

Prawidłowe funkcjonowanie organizmu zależy od praw fizycznych i chemicznych w nim działających. Jednym z takich zjawisk jest ciśnienie osmotyczne, które utrzymuje rozkład substancji oraz wody w płynach ustrojowych na prawidłowym poziomie.

Ciśnienie osmotyczne to inaczej ciśnienie, którym działa się na płyn będący roztworem, aby powstrzymać przepływ wody przez błonę odgradzającą od siebie dwa zbiorniki płynu. W ciele człowieka znajduje się wiele przestrzeni płynowych, które przedzielone są półprzepuszczalną błoną komórkową, dzięki czemu możliwe jest swobodne przemieszczanie się wody między sobą tak, by ciśnienie było jednakowe.

Rozmieszczenie wody w ustroju jest podzielone między głównymi przestrzeniami wodnymi – śródkomórkową, pozakomórkową (pozanaczyniową, śródnaczyniową) oraz trzecią, na którą składają się płyn z błon surowiczych, płyn z przewodu pokarmowego, płyn mózgowo-rdzeniowy oraz płyn w komorach gałki ocznej.

Zwiększenie lub zmniejszenie ilości osmolitów, czyli substancji osmotycznie czynnych takich jak glukoza, sód, potas oraz chlor, które nie mają zdolności do łatwego przechodzenia przez błony komórkowe, powoduje przemieszczanie się wody między przestrzeniami i wyrównanie ciśnień.

Regulacja ciśnienia osmotycznego zachodzi na poziomie podwzgórza, które reaguje na zbyt wysokie lub zbyt niskie jego poziomy zwiększonym pragnieniem bądź stymulacją pracy nerek. Przyjęcie płynów zmniejsza osmotyczność krwi, natomiast wydalanie moczu zwiększa ją.

Ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych – prawo izoosmolarności

W praktyce nie mierzy się bezpośrednio ciśnienia osmotycznego osocza, ale jego osmolalność. Oblicza się je w laboratorium na podstawie stężenia sodu, glukozy oraz mocznika. Norma osmolalności osocza wynosi od 280 do 295 mmol/kg H2O.

Ciśnienie osmotyczne w organizmie utrzymuje się na stałym poziomie i jest jednakowe w płynach w całym organizmie, co określa tak zwane prawo izoosmolarne (izotoniczne). Przykładowo – jeśli wyniesie ono 290 mmol/kg wody mierzone w osoczu, można stwierdzić, że takie samo ciśnienie jest w płynie pozakomórkowym pozanaczyniowym i płynie śródkomórkowym.

Zobacz także

Zmiany ciśnienia osmotycznego krwi

Istnieją sytuacje, w których dochodzi do odchyleń od normy. Pod wpływem różnych czynników ciśnienie osmotyczne zmniejsza się lub zwiększa, a następnie uruchamiane są procesy, które mają za zadanie wyrównać je we wszystkich przestrzeniach ciała. Płyny o osmolalności mniejszej niż fizjologiczne nazywa się hipotonicznymi, natomiast o wyższej hipertonicznymi. Wyzwalają one ruchy płynów między błonami komórkowymi.

W przypadku spadku ciśnienia osmotycznego krwi płyn staje się hipotoniczny, czyli ubywa z niego rozpuszczalnika – woda przemieszcza się z przestrzeni naczyniowej do wewnątrzkomórkowej. Dochodzić może do pozornego odwodnienia. Taki stan powstaje po nadmiernym nawodnieniu płynami hipotonicznymi. Zwiększony poziom płynów w komórkach można zaobserwować między innymi jako niebezpieczny obrzęk mózgu. Spadek ciśnienia osmotycznego prowadzi do powstania objawów takich jak spadek ciśnienia, zmniejszone oddawanie moczu. Inna sytuacja to przewodnienie hipotoniczne (tzw. zatrucie wodne) występujące rzadko i zwykle u sportowców, którzy przyjmują za duże ilości wody po zawodach.

Kiedy ciśnienie osmotyczne krwi wzrasta (stwierdza się jego hipertoniczność), woda z komórek przedostaje się do przestrzeni naczyniowej. Dzieje się tak w przypadku niedostatecznej podaży płynów lub nadmiernej ilości glukozy we krwi. Objawy zależą od stopnia odwodnienia komórek układu nerwowego i należą do nich splątanie oraz omamy. Można też zaobserwować suchość skóry i błon śluzowych. Odwrotną sytuacją jest przewodnienie hipertoniczne, kiedy zostaje przyjęta za duża ilość płynów o wysokiej zawartości osmoli lub kiedy funkcja nerek jest zaburzona. W takim przypadku, by wyrównać ciśnienia, powstają obrzęki.

 

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

A. Szczeklik, Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Hydroterapia – korzyści z wodolecznictwa i rodzaje zabiegów

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

„Tam, gdzie ktoś inny zastanawia się trzy razy czy iść i zaryzykować, tam Polak już jest”. O medycynie ekstremalnej mówi Dariusz Jaroń, autor książki „Ekstremalni”

Sekwencjonowanie DNA – cel, etapy i metody badania

Badania kliniczne – bezpieczeństwo i zasady. Czy każdy może poddać się testom klinicznym?

David Beckham oddał na dobę swoje konto na Instagramie lekarce z Charkowa. Cały świat zobaczył, jak wojna zmieniła rzeczywistość w szpitalach

David Beckham oddał na dobę swoje konto na Instagramie lekarce z Charkowa. Cały świat zobaczył, jak wojna zmieniła rzeczywistość w szpitalach

Wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe – przyczyny, objawy i radzenie sobie z brakiem przyjemności przy wykonywaniu codziennych obowiązków

Kobieta podczas bólu menstruacyjnego

Bóle menstruacyjne – jak sobie z nimi poradzić domowymi sposobami?

Kobieta śpi - paraliż senny

Paraliż senny – co to jest, jakie są jego przyczyny i objawy?

Mężczyzna z dzieckiem

Zespół alkoholowy FAS – diagnostyka i objawy u dzieci i dorosłych

"Zamierza pani mieć dzieci?" - czy pracodawca na rozmowie o pracę ma prawo zadać nam takie pytanie? Wyjaśniają prawniczki

„Zamierza pani mieć dzieci?”. Czy pracodawca na rozmowie o pracę ma prawo zadać nam takie pytanie? Wyjaśniają prawniczki

Ty zawsze w trzech swetrach, a dalej ci zimno? Oto kilka możliwych przyczyn

Bruzdy na paznokciach – podłużne, poprzeczne. Przyczyny i leczenie bruzd na paznokciach

„Nie oddzielam tego, co dzieje się w głowach moich pacjentów, od tego, co dzieje się w ich ciałach” – mówi Magdalena Kicińska, fizjoterapeutka

pms - krzycząca kobieta

PMS (Zespół napięcia przedmiesiączkowego) – co to jest, objawy, przyczyny

Nadmierne gazy – jak się pozbyć krępującej dolegliwości? Przyczyny i sposoby leczenia

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

×