Przejdź do treści

Czym jest ciśnienie osmotyczne krwi i płynów ustrojowych? Co oznaczają odchylenia od normy?

badanie ciśnienia krwi
Fot. Syda Productions / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Z twoimi ocenami to skończysz na ulicy!”, „Jesteś do niczego!”, „Zamknij się, ryby i dzieci głosu nie mają”. Tak brzmi przemoc psychiczna wobec dzieci
W sieci lawina postów opatrzonych hasztagami #powiedzkomuś i #wyroknakobiety. TK zdecydował w sprawie aborcji ze względu na wady płodu
Pacjent w trakcie testu na koronawirusa
Jak przygotować się do testu na koronawirusa? Czego nie robić? Ministerstwo Zdrowia podało zalecenia
Mama z córkąsprzątają kuchnię
Mama Chemik: sprzątanie szkodzi tak samo jak palenie papierosów
Lekarze odkryli nowy organ w naszych ciałach. Mamy go w głowie

Jednym z parametrów oceniających prawidłowy rozkład płynów w jamach ciała jest ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych. Dzięki mechanizmom fizjologicznym możliwe jest jego utrzymywanie na równym poziomie we wszystkich przestrzeniach organizmu. Najczęściej oceniane jest ciśnienie osmotyczne krwi, a dokładniej osocza.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Ewelina Stefanowicz
lekarz

Odchylenia od normy ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych i krwi, które wyzwalają hipertonię lub hipotonię płynów, wymagają odpowiedniego leczenia – właściwego nawodnienia lub terapii wzmagającej przesunięcie się płynów do odpowiedniej przestrzeni w przypadku przewodnienia.

Ciśnieniomierz z wynikami

Ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych – co to jest?

Prawidłowe funkcjonowanie organizmu zależy od praw fizycznych i chemicznych w nim działających. Jednym z takich zjawisk jest ciśnienie osmotyczne, które utrzymuje rozkład substancji oraz wody w płynach ustrojowych na prawidłowym poziomie.

Ciśnienie osmotyczne to inaczej ciśnienie, którym działa się na płyn będący roztworem, aby powstrzymać przepływ wody przez błonę odgradzającą od siebie dwa zbiorniki płynu. W ciele człowieka znajduje się wiele przestrzeni płynowych, które przedzielone są półprzepuszczalną błoną komórkową, dzięki czemu możliwe jest swobodne przemieszczanie się wody między sobą tak, by ciśnienie było jednakowe.

Rozmieszczenie wody w ustroju jest podzielone między głównymi przestrzeniami wodnymi – śródkomórkową, pozakomórkową (pozanaczyniową, śródnaczyniową) oraz trzecią, na którą składają się płyn z błon surowiczych, płyn z przewodu pokarmowego, płyn mózgowo-rdzeniowy oraz płyn w komorach gałki ocznej.

Zwiększenie lub zmniejszenie ilości osmolitów, czyli substancji osmotycznie czynnych takich jak glukoza, sód, potas oraz chlor, które nie mają zdolności do łatwego przechodzenia przez błony komórkowe, powoduje przemieszczanie się wody między przestrzeniami i wyrównanie ciśnień.

Regulacja ciśnienia osmotycznego zachodzi na poziomie podwzgórza, które reaguje na zbyt wysokie lub zbyt niskie jego poziomy zwiększonym pragnieniem bądź stymulacją pracy nerek. Przyjęcie płynów zmniejsza osmotyczność krwi, natomiast wydalanie moczu zwiększa ją.

Ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych – prawo izoosmolarności

W praktyce nie mierzy się bezpośrednio ciśnienia osmotycznego osocza, ale jego osmolalność. Oblicza się je w laboratorium na podstawie stężenia sodu, glukozy oraz mocznika. Norma osmolalności osocza wynosi od 280 do 295 mmol/kg H2O.

Ciśnienie osmotyczne w organizmie utrzymuje się na stałym poziomie i jest jednakowe w płynach w całym organizmie, co określa tak zwane prawo izoosmolarne (izotoniczne). Przykładowo – jeśli wyniesie ono 290 mmol/kg wody mierzone w osoczu, można stwierdzić, że takie samo ciśnienie jest w płynie pozakomórkowym pozanaczyniowym i płynie śródkomórkowym.

Zobacz także

Zmiany ciśnienia osmotycznego krwi

Istnieją sytuacje, w których dochodzi do odchyleń od normy. Pod wpływem różnych czynników ciśnienie osmotyczne zmniejsza się lub zwiększa, a następnie uruchamiane są procesy, które mają za zadanie wyrównać je we wszystkich przestrzeniach ciała. Płyny o osmolalności mniejszej niż fizjologiczne nazywa się hipotonicznymi, natomiast o wyższej hipertonicznymi. Wyzwalają one ruchy płynów między błonami komórkowymi.

W przypadku spadku ciśnienia osmotycznego krwi płyn staje się hipotoniczny, czyli ubywa z niego rozpuszczalnika – woda przemieszcza się z przestrzeni naczyniowej do wewnątrzkomórkowej. Dochodzić może do pozornego odwodnienia. Taki stan powstaje po nadmiernym nawodnieniu płynami hipotonicznymi. Zwiększony poziom płynów w komórkach można zaobserwować między innymi jako niebezpieczny obrzęk mózgu. Spadek ciśnienia osmotycznego prowadzi do powstania objawów takich jak spadek ciśnienia, zmniejszone oddawanie moczu. Inna sytuacja to przewodnienie hipotoniczne (tzw. zatrucie wodne) występujące rzadko i zwykle u sportowców, którzy przyjmują za duże ilości wody po zawodach.

Kiedy ciśnienie osmotyczne krwi wzrasta (stwierdza się jego hipertoniczność), woda z komórek przedostaje się do przestrzeni naczyniowej. Dzieje się tak w przypadku niedostatecznej podaży płynów lub nadmiernej ilości glukozy we krwi. Objawy zależą od stopnia odwodnienia komórek układu nerwowego i należą do nich splątanie oraz omamy. Można też zaobserwować suchość skóry i błon śluzowych. Odwrotną sytuacją jest przewodnienie hipertoniczne, kiedy zostaje przyjęta za duża ilość płynów o wysokiej zawartości osmoli lub kiedy funkcja nerek jest zaburzona. W takim przypadku, by wyrównać ciśnienia, powstają obrzęki.

 

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

A. Szczeklik, Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Peeling kawitacyjny – efekty, przeciwwskazania, jak często robić?

Lipoza iniekcyjna - zabieg

Lipoza iniekcyjna – co to, efekty, przeciwwskazania

kobieta u kosmetyczki

Fotoodmładzanie – co to jest, efekty, rodzaje, przeciwwskazania

Nagrodę Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali: Harvey J. Alter, Michael Houghton and Charles M. Rice

Nagroda Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznana! Znamy laureatów

chory kręgosłup

Skolioza, skrzywienie boczne – przyczyny, objawy, ćwiczenia

lekarz wykonuje usg piersi pacjentki

USG piersi – kiedy i jak często robić? Jak wygląda USG piersi?

wyspadek samochodowy

Wstrząs mózgu – przyczyny, objawy, pierwsza pomoc, leczenie

jęczmień na powiece

Jęczmień na oku – przyczyny, profilaktyka, leczenie

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Kobieta zakażona glistą ludzką leży skulona i trzyma się za brzuch.

Glista ludzka – objawy, leczenie, drogi zakażenia glistnicą

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – wskazania, przygotowanie, cena. Mammografia czy USG?

nogi

Zakrzepica żył głębokich i powierzchownych – objawy, leczenie

kobieta podczas badania oczu

Zez zbieżny i rozbieżny – przyczyny, objawy i leczenie

Lekarz pobierający próbkę krwi aby sprawdzić czy pacjent jest chory na hemofilię

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy i leczenie

kobieta zgrzytająca zębami

Bruksizm – przyczyny, objawy, leczenie. Co to jest?

Kobieta w białej bluzce przytyrzymuje chusteczkę przy nosie, ponieważ ma krwotok

Krew z nosa – przyczyny, jak zatamować krwotok z nosa?

dziecko z wysypką

Różyczka u dzieci i dorosłych – objawy, leczenie i szczepienie

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Badanie kości kobieta

Osteoporoza – przyczyny, objawy, leczenie i profilaktyka

Twarz kobiety i ręce ze strzykawkami

Mezoterapia igłowa – wskazania, przebieg, efekty, przeciwwskazania

fenyloketonuria - kobieta bawi się z małym dzieckiem

Fenyloketonuria – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

Dziecko płaczące z powodu gorączki przy ząbkowaniu

Gorączka u dziecka – przyczyny. Jak zbić gorączkę?

kobieta ma przeprowadzany zabieg kriolipolizy na brzuchu

Kriolipoliza – efekty, cena, przeciwwskazania, czy warto

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Łóżkowy savoir-vivre. Kilka przykładów fajnych zachowań w sypialni

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta leży na łóżku

Seks analny to czysta przyjemność! Jak wzbogacić swój erotyczny repertuar?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?