Przejdź do treści

Badania prenatalne – na czym polegają i kiedy je wykonać?

kobieta w ciąży w trakcie badań
Fot. Photographee.eu / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
„Nikomu o tym nie mówiłam, bo się wstydziłam”- olimpijka Agnieszka Kobus-Zawojska opowiedziała o walce z depresją
Rząd nałożył podatek VAT na lek dla chorych na SMA. „To jest okrutne”
Małpia ospa dynamicznie rozprzestrzenia się w Europie. Wirus jest coraz bliżej Polski
Czy w trakcie pobytu w szpitalu trzeba mieć swoje leki, które przyjmujemy na co dzień? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober
„W całym szpitalu nie było ani jednej 'państwowej’ wkładki czy tamponu”. Siostra Bożenna gorzko o ubóstwie menstruacyjnym

Badania prenatalne dzielimy na nieinwazyjne (przesiewowe) i inwazyjne (diagnostyczne). O rodzaju badań oraz czasie ich wykonania decyduje lekarz prowadzący. Uzależnione jest to najczęściej od wieku kobiety ciężarnej oraz historii chorobowej jej i najbliższej rodziny.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Czym są badania prenatalne?

Badania prenatalne to typ badań, które pozwalają poznać ryzyko wad genetycznych, rozwojowych i kardiologicznych u płodu, w początkowym etapie ciąży. Dzięki nim można kontrolować również stan płodu. Jeśli podczas badań wykryte zostaną nieprawidłowości, lekarze są w stanie szybko zaplanować leczenie jeszcze podczas ciąży lub już po urodzeniu dziecka. Na czym polegają badania prenatalne? Odpowiedź znajdziesz w kolejnym podrozdziale.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Badania prenatalne – na czym polegają? Rodzaje

Wyróżniamy dwa rodzaje badań prenatalnych: bezinwazyjne oraz inwazyjne.

Badania prenatalne bezinwazyjne

Badania prenatalne bezinwazyjne, nazywane też badaniami prenatalnymi przesiewowymi, wykonywane są w taki sposób, że nie stanowią zagrożenia dla płodu. Należą do nich takie badania, jak np.:

  • test PAPP-A,
  • test potrójny,
  • test zintegrowany,
  • badania USG płodu.

Test PAPP-A , określany też mianem testu podwójnego, to badanie, które pomaga wykryć u płodu choroby genetyczne, np. zespół Downa, zespół Pataua czy zespół Edwardsa. Wykonuje się podczas kontrolnej wizyty ginekologicznej u kobiet w ciąży. Jak wyglądają tego typu badania prenatalne? Cała operacja polega na pobraniu krwi z żyły łokciowej matki. Materiał następnie trafia do laboratorium, gdzie jest szczegółowo analizowany.

Test potrójny to badanie, które pozwala ocenić ryzyko wystąpienia u płodu m.in. zespołu Edwardsa i zespołu Downa, a także otwartych wad ośrodkowego układu nerwowego. Polega ono na pobraniu krwi z żyły, po czym oznacza się w niej trzy parametry: alfa-fetoproteinę (AFP), całkowitą gonadotropinę kosmówkową (HCG) oraz wolny estriol (fE3).

Test zintegrowany stanowi połączenie testu PAPP-A oraz testu potrójnego. Dzięki niemu można ocenić ryzyko wystąpienia wad genetycznych (np. zespołu Downa, zespołu Edwardsa, zespołu Pataua) oraz wad cewy nerwowej u dziecka (np. przepukliny mózgowej, rozszczepu kręgosłupa). Jest to najbardziej wiarygodne nieinwazyjne badanie prenatalne. Badanie polega na pobraniu krwi w zgięciu łokciowym oraz przeprowadzeniu USG.

Badanie USG płodu wykonuje się w ciąży zwykle cztery razy. Jest to badanie prenatalne, które pozwala kontrolować, czy płód właściwie się rozwija, określić jego płeć oraz wykryć ewentualne zmiany chorobowe. Każde z tych kilku badań wykonuje się w innym okresie ciąży. Badanie wykonuje się przy pomocy aparatu ultrasonograficznego, którego głowicę przykłada się do brzucha matki – wówczas na ekranie urządzenia pojawia się obraz.

Badania prenatalne inwazyjne

Badania prenatalne inwazyjne to taki typ badań, w których występuje pewne ryzyko powikłań (choć jest ono niewielkie). Wśród nich można wymienić takie badania, jak:

  • amniopunkcja,
  • kordocenteza,
  • fetoskopia,
  • biopsja kosmówki.

Amniopunkcja – zabieg wykonywany jest pod kontrolą ultrasonograficzną (USG), następnie lekarz nakłuwa powłoki brzuszne i pobiera płyn owodniowy, który poddawany jest wielu badaniom pod kątem chorób genetycznych – testowany jest wówczas kariotyp dziecka. Zabieg ten obarczony jest pewnym ryzykiem, dlatego wiele ciężarnych kobiet nie decyduje się na niego. Ryzyko dotyczy m.in.: przedwczesnego pęknięcie pęcherza płodowego, odpłynięcia wód płodowych oraz przedwczesnego wywołanie akcji skurczowej macicy. Bardzo rzadko zdarzają się uszkodzenia płodu igłą.

Kordocenteza – ryzyko powikłań w przypadku tego badania jest dwukrotnie większe. Jest to bardzo trudny zabieg, wykonywany u kobiet, u których doszło do konfliktu serologicznego. Polega na pobraniu, za pomocą długiej cienkiej igły, krwi ze sznura pępowinowego. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym i trwa nie dłużej niż kilkanaście minut, jednak na wyniki trzeba poczekać około tygodnia. Dzięki kordocentezie możliwe jest określenie (oprócz zestawu chromosomów i DNA) grupy krwi dziecka. Podczas zrealizowanego konfliktu serologicznego dziecko obarczone jest ryzykiem wystąpienia anemii.

Fetoskopia polega na pobraniu tkanek płodu i wykonaniu biopsji (badania histopatologiczne komórek dziecka). Zalecane jest tylko w szczególnych przypadkach, np. gdy wykonanie innych badań prenatalnych jest niemożliwe bądź istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo wystąpienia poważnych chorób genetycznych lub rozwojowych.

Biopsja kosmówki to badanie podczas którego zostaje pobrany fragment kosmówki, czyli tkanki łożyska. Przeprowadzane jest ono stale pod kontrolą ultrasonograficzną. Lekarz wkłuwa igłę w macicę, a asystująca mu położna pobiera kosmki. Materiał następnie wysyła się do laboratorium genetycznego, a wyniki często można odebrać już w dniu zabiegu.

Nie wszyscy rodzice (często ze względu na wiarę lub wyznawane wartości moralne) godzą się na wykonywanie badań prenatalnych. Badania prenatalne inwazyjne niosą ze sobą pewne ryzyko wystąpienia powikłań u płodu, jednak dzięki nim można wykryć poważne schorzenia płodu, wdrożyć odpowiednie leczenie lub pomóc rodzicom przygotować się do opiekowania się chorym dzieckiem. Najczęstsze pytania, jakie kobiety zadają sobie w przypadku badań prenatalnych, dotyczą tego, jak się do nich przygotować, na czym polegają badania prenatalne i jaka jest ich cena.

Wskazania do badań prenatalnych

Wskazania do prenatalnych badań bezinwazyjnych

Wskazania do testu PAPP-A:

  • wiek matki powyżej 35 lat,
  • posiadanie dziecka z chorobą genetyczną,
  • występowanie chorób genetycznych w rodzinie,
  • nieprawidłowe wyniki badania USG.

Wskazania do testu potrójnego:

  • wiek matki powyżej 35 lat,
  • występowanie w rodzinie chorób genetycznych,
  • posiadanie dziecka z wadą genetyczną, wadą ośrodkowego układu nerwowego (np. przepukliną mózgowo-rdzeniową, wodogłowiem) lub chorobą metaboliczną (np. mukowiscydozą).

Wskazania do testu zintegrowanego:

  • wiek matki powyżej 35 lat,
  • występowanie w rodzinie chorób genetycznych,
  • posiadanie dziecka z wadą genetyczną.

Wskazania do badania USG:

Ze względu na to, iż jest to badanie obowiązkowe, nie ma do niego żadnych specjalnych wskazań.

Wskazania do prenatalnych badań inwazyjnych

Wskazania do amniopunkcji:

  • nieprawidłowe wyniki badań przesiewowych
  • wiek kobiety ciężarnej powyżej 35. roku życiu lub ojca powyżej 55. roku życia,
  • urodzenie w rodzinie dziecka z wadą genetyczną,
  • urodzenie dziecka z wadą układu nerwowego,
  • konieczność ustalenia ojcostwa przed rozwiązaniem ciąży.

Wskazania do kordocentezy:

  • podejrzenie niedotlenienia płodu,
  • transfuzje dopłodowe,
  • infuzje dopłodowe,
  • hipotrofia płodu,
  • wady stwierdzone podczas badania USG,
  • anomalie chromosomowe,
  • anemia,
  • opóźnienie rozwoju płodu o niejasnej przyczynie,
  • niektóre zaburzenia metaboliczne.

Wskazania do fetoskopii:

  • wiek matki powyżej 35 lat,
  • istnieją choroby genetyczne w rodzinie,
  • kobieta ma już dziecko z wadą genetyczną,
  • wynik badania USG jest niepokojący.

Wskazania do biopsji kosmówki:

  • wiek matki powyżej 35 lat,
  • występujące choroby genetyczne u dzieci,
  • podejrzenie istnienia wady genetycznej u płodu,
  • pozytywny wynik badań przesiewowych,
  • niepokojący obraz płodu podczas USG.
ruch uliczny, samochód, autobus, dym z kominów

Badanie prenatalne – kiedy je wykonać?

Kiedy wykonać badanie prenatalne nieinwazyjne?

  • Przed 10. tygodniem ciąży wykonuje się pierwsze badanie USG, przeprowadza się je wtedy, gdy kobieta chce wykluczyć lub potwierdzić ciążę.
  • Między 11. a 14. tygodniem ciąży wykonywane jest drugie USG (tzw. USG genetyczne), test PAPP-A oraz test zintegrowany.
  • Po ukończeniu 14. tygodnia wykonywany jest również tzw. test potrójny.
  • Między 18. a 22. tygodniem ciąży wykonywane jest USG połówkowe, podczas którego sprawdza się głównie anatomię maluszka. Jeśli zastanawiasz się, kiedy można poznać płeć dziecka, najczęściej dzieje się to właśnie podczas tego badania.
  • Między 28. a 32. tygodniem ciąży wykonuje się czwarte badanie USG, które pomaga stwierdzić, czy z dzieckiem nie dzieje nic niepokojącego.

Kiedy wykonać badania prenatalne inwazyjne?

  • Między 8. a 11. tygodniem przeprowadza się biopsję kosmówki.
  • Między 14. a 20. tygodniem ciąży wykonuje się amniopunkcję.
  • Po ukończeniu 18. tygodnia ciąży możliwe jest wykonanie kordocentezy.
  • Między 18. a 20. tygodniem można wykonać fetoskopię.

 

Czy badania prenatalne są obowiązkowe?

Do obowiązkowych badań prenatalnych zalicza się jedynie badania USG. Należy je wykonać minimum 3 razy, kolejno w I, II i III trymestrze ciąży.

Zobacz także

Badanie prenatalne – diagnozowane choroby

Badania prenatalne pozwalają wykryć m.in. następujące choroby:

  • przepuklina oponowa i pępowinowa,
  • hemofilia,
  • wady serca i układu moczowego,
  • pląsawica Huntingtona,
  • mukowiscydoza,
  • dystrofia mięśniowa Duchenne’a,
  • zespół Edwardsa,
  • zespół Downa,
  • zespół Patau,
  • przepuklina oponowa i pępowinowa,
  • zespół Turnera.

Badania prenatalne – cena

Badania prenatalne są refundowane jedynie dla nielicznej grupy kobiet. Aby ubiegać się o refundacje badań prenatalnych należy spełnić nastepujące kryteria:

  • wiek (powyżej 35. roku życia),
  • przypadki chorób genetycznych (występujących w najbliższej rodzinie).

Pozostałe kobiety muszą liczyć się z kosztami związanymi z badaniami prenatalnymi.

Ceny badań bezinwazyjnych

  • Test PAPP-A – od 200 zł.
  • Test potrójny – od 200 zł.
  • Test zintegrowany – około 600 zł.
  • Badania USG – około 400 zł.

Ceny badań inwazyjnych

  • Amniopunkcja – od 1500 do 2200 zł.
  • Kordocenteza – około 1000 zł.
  • Biopsja kosmówki – od 1500 zł w górę.

 

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3004373/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3282538/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5548328/
  4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28499534/

 

Aktualizacja: Natalia Suchocka

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Transpłciowy mężczyzna w ciąży w reklamie Calvina Kleina. Marka usuwa nienawistne komentarze

Kobieta trzyma w rękach test ciążowy

„Nie pytaj… bo nie znasz historii” – zaapelowała Lili Antoniak. Blogerka wyjawiła, co usłyszała podczas starań o ciążę

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Britney Spears wyznała, że straciła wyczekiwaną ciążę. „To druzgocący czas dla każdego rodzica"

Britney Spears wyznała, że straciła wyczekiwaną ciążę. „To druzgocący czas dla każdego rodzica”

Piłka rehabilitacyjna – kiedy warto na niej ćwiczyć i jak ją dobrać?

Drożdżyca pochwy – przyczyny, objawy i leczenie infekcji. Powikłania nieleczonej kandydozy

W Gdańsku na świat przyszły bliźnięta syjamskie. Niestety, lekarzom nie udało się uratować chłopców

Myślała, że złe samopoczucie to wynik ciąży. Teraz młoda Brytyjka chce uświadamiać innych

Poród przedwczesny – przyczyny, objawy, zapobieganie

Rihanna / gettyimages

Rihanna w szczerej rozmowie o swojej ciąży. „Moje ciało robi teraz niesamowite rzeczy i nie będę się tego wstydzić”

Fatalny błąd podczas zabiegu in vitro? Para oskarża lekarzy o wszczepienie zarodka obcej kobiety

Joanna Koroniewska /fot. MW Media

„Żeby rodzina była kompletna, wymagało to od nas wielkiej walki”. Joanna Koroniewska przejmująco o poronieniach

27-latka zmarła, bo lekarka nie podjęła się diagnozy. Zapadł wyrok w bulwersującej sprawie

Agnieszka z Częstochowy zmarła po obumarciu bliźniaczej ciąży, jej bliscy o śmierć 37-latki oskarżają lekarzy. Znane są już wyniki sekcji zwłok kobiety

Znane są już wyniki sekcji zwłok Agnieszki z Częstochowy. O śmierć ciężarnej 37-latki jej bliscy obwiniają lekarzy

Nawracające poronienia rzutują na inne sfery życia...

„Decyzję powinna podjąć para”. O diagnostyce i leczeniu w przypadku nawracających poronień, pisze ginekolog Michał Strus

Michella Meier-Morsi / fot. filippaophelia Instagram

Duńska instagramerka opisuje swoje życie po ciąży trojaczej. „Mam zaparcia, infekcje dróg moczowych, bóle pleców i brzucha”

„Najwcześniejsze bliźnięta” urodziły się w 22. tygodniu ciąży i nie dostawały szans na przeżycie. Teraz są już w domu i czują się dobrze

 „Najwcześniejsze bliźnięta” urodziły się w 22. tygodniu ciąży i nie dostawały szans na przeżycie. Teraz są już w domu i czują się dobrze

Kobieta w ciąży stoi w kuchni

Macierzyństwo po 40. czy 50. niedługo stanie się normą? Przełomowe badanie naukowców

Dr Monika Łukasiewicz / arch. prywatne

Dr Monika Łukasiewicz: „Skąd mają wiedzieć, że po chemioterapii mogą utracić płodność? Tego się pacjentkom często w ogóle nie mówi”

Kamila Bogucka z Ogarnij Hashimoto: Po poronieniu nie otrzymałam żadnego wsparcia od lekarza. Usłyszałam tylko, że mam jechać do domu i przyjechać na izbę przyjęć, jak zacznę gorączkować

Kamila Bogucka z Ogarnij Hashimoto: Po poronieniu nie otrzymałam żadnego wsparcia

"Zamierza pani mieć dzieci?" - czy pracodawca na rozmowie o pracę ma prawo zadać nam takie pytanie? Wyjaśniają prawniczki

„Zamierza pani mieć dzieci?”. Czy pracodawca na rozmowie o pracę ma prawo zadać nam takie pytanie? Wyjaśniają prawniczki

Zastrzyki z heparyny w brzuch / istock

Robisz sobie zastrzyki z heparyny w brzuch? Pan Pielęgniarka wyjaśnia, że najprawdopodobniej robisz to źle

Pemfigoid ciężarnych / istock

Czym jest pemfigoid ciężarnych? „To było tak, jakbym była uczulona na własne dziecko”

Kobieta w ciąży

Makrosomia – płód większy niż wiek ciąży. Przyczyny, objawy, powikłania

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

×