Przejdź do treści

Dieta w hemofilii i innych chorobach krwotocznych

Dieta w hemofilii i innych chorobach krwotocznych / pexels
Dieta w hemofilii i innych chorobach krwotocznych / pexels
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czy w trakcie pobytu w szpitalu trzeba mieć swoje leki, które przyjmujemy na co dzień? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober
„W całym szpitalu nie było ani jednej 'państwowej’ wkładki czy tamponu”. Siostra Bożenna gorzko o ubóstwie menstruacyjnym
Może nas czekać przełom w leczeniu cukrzycy i otyłości. Badania nowego leku są bardzo obiecujące
Transpłciowy mężczyzna w ciąży w reklamie Calvina Kleina. Marka usuwa nienawistne komentarze
„Uważaj na zgorzknienie organizmu!” – ostrzega dietetyk dr Damian Parol i podpowiada, jak do niego nie doprowadzić

– Prawidłowo zbilansowana dieta oraz odpowiednio dobrana aktywność fizyczna u osoby chorej na hemofilię przede wszystkim pomaga chronić stawy, poprawia jakość życia oraz zapobiega rozwojowi lub wspomaga leczenie otyłości, cukrzycy typu II, chorób układu sercowo-naczyniowego, osteoporozy, nadciśnienia tętniczego, chorób nowotworowych – mówi dietetyczka kliniczna Patrycja Hołowko, współautorka  przygotowywanego właśnie poradnika żywieniowego dla osób z hemofilią krokdlahemofilii.pl.

 

Jolanta Pawnik: Brak białka odpowiedzialnego za krzepliwość to parametr krwi decydujący o występowaniu hemofilii i innych skaz krwotocznych. Czy w obrazie krwi osób z tymi chorobami występują jeszcze jakieś inne zachwiania?

Patrycja Hołowko: Warto ustalić na początku, że choroba podstawowa jaką jest hemofilia nie wywołuje zmian w obrazie krwi. Głównym objawem hemofilii jest krwawienie. Najczęściej występują krwawienia dostawowe, w wyniku których dochodzi do uszkodzenia, usztywnienia a nawet unieruchomienia stawów łokciowych, kolanowych czy skokowych. Obniżona aktywność życiowa chorego na hemofilię prowadzi wówczas do zmniejszenia poziomu tkanki mięśniowej a wzrostu poziomu tkanki tłuszczowej w organizmie, co w dalszej perspektywie prowadzi do rozwoju nadwagi, otyłości i zmian parametrów w badaniach z krwi, takich jak podwyższony poziom glukozy, insuliny, cholesterolu i triglicerydów. Może rozwinąć się cukrzyca typu II, insulinooporność, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia. Z powodu nieprawidłowego odżywiania dochodzi do niedoborów witamin i minerałów, w wyniku czego może rozwinąć się niedokrwistość z niedoboru żelaza, osteoporoza.

Patrycja Hołowko fot. Archiwum prywatne

Czy dieta może pomóc osobom z hemofilią?

Oczywiście, że tak. Prawidłowo zbilansowana dieta oraz odpowiednio dobrana aktywność fizyczna u osoby chorej na hemofilię przede wszystkim pomaga chronić stawy, poprawia jakość życia oraz zapobiega rozwojowi lub wspomaga leczenie otyłości, cukrzycy typu II, chorób układu sercowo-naczyniowego, osteoporozy, nadciśnienia tętniczego, chorób nowotworowych.

Na przełomie XIX i XX wieku przeprowadzono badania, które wykazały, że osoba ważąca ok. 65-68 kg, stojąc na jednej nodze obciąża biodra wagą 270 kg. Łatwo sobie wyobrazić jak to obciążenie wzrasta wraz ze zwiększeniem się masy ciała. Nadwaga, otyłość, niedostateczne nawadnianie i brak ruchu przyczyniają się do uszkodzenia chrząstki stawowej i stawu.

Dieta bogata w produkty wysokoprzetworzone, czyli w sól, cukier, tłuszcz zwierzęcy i fosforany, np. gotowe sosy, parówki, nadmierną ilość wędlin, gotowe marynowane mięsa, dania typu fast food, słodkie napoje gazowane typu cola, słodycze, duże ilości kawy, czarnej herbaty, słonych przekąsek a uboga w wapń, magnez, witaminę D3, K i C sprzyja rozwojowi osteoporozy.

W sytuacji kiedy stawy są uszkodzone przez częste krwawienia dostawowe, dodatkowo towarzyszy temu nadwaga i zmniejszona gęstość kości, możemy potrzebować przeprowadzenia operacji wymiany zmienionego chorobowo stawu na sztuczny, ale czy lekarz nam to zaproponuje kiedy dotyczy nas otyłość, osteoporoza?

Warunkiem wszczepienia endoprotezy zawsze jest zmniejszenie masy ciała. Natomiast jeśli osteoporoza jest w zaawansowanym stadium, rodzi się obawa czy taka operacja w ogóle dojdzie do skutku. Dlatego kluczowe jest zadbanie o racjonalne odżywianie już od najmłodszych lat.

Hemofilia – najbardziej znana ze skaz krwotocznych /fot. iStock

Co można jeść, a czego unikać, jakie produkty wpływają pozytywnie na nasz układ krwionośny?

Przede wszystkim warto sięgać po chude mięsa, tłuste i chude ryby, rośliny strączkowe, jaja, które dostarczają białka i m.in. żelaza. Chudy nabiał, tofu, warzywa kapustne stanowią bogate źródło wapnia.

W naszym menu nie powinno zabraknąć nieprzetworzonych produktów spożywczych, warzyw, które wraz z pełnoziarnistymi produktami zbożowymi typu kasza gryczana, pęczak, chleb razowy, płatki owsiane, które dzięki wysokiej zawartości błonnika pokarmowego, będą wspierały regulację poziomu cukru we krwi, zwiększały uczucie sytości, zmniejszały uczucie senności, zapobiegały zaparciom. Przy czym ważne jest, aby zadbać o właściwe nawodnienie organizmu, dla każdego z nas indywidualne – uzależnione od masy ciała, wieku, temperatury otoczenia, temperatury ciała, czy występujących zaburzeń żołądkowo-jelitowych.

Szczegółowe wytyczne z pewnością znalazły się w przygotowywanym właśnie poradniku dla osób z hemofilią, który pojawi się na stronie krokdlahemofilii.pl, a którego jest Pani współautorką.

W poradniku podałam wzory jak obliczyć, ile płynów potrzebuje nasz organizm. Zamiast słodyczy bardziej wartościowe dla naszego organizmu będą owoce i orzechy, które dostarczają witamin, minerałów m.in. magnezu a także substancji antyoksydacyjnych zmniejszających stany zapalne w organizmie. W trosce o nasz układ sercowo-naczyniowy i prawidłowy profil lipidowy (poziom cholesterolu, triglicerydów) tłuszcze zwierzęce powinny być zamienione na roślinne: olej rzepakowy, oliwę z oliwek, orzechy, pestki, nasiona. Należy unikać dań typu fast food, dań zawierających tłuste mięsa, zaprawianych mąką i śmietaną, tłustego nabiału, słodkich napoi typu cola, słodyczy i słonych przekąsek każdego dnia.

Do rozmowy o przepisach zawartych w poradniku jeszcze wrócimy. Powiedzmy najpierw ogólnie – jak powinno się karmić małego hemofilika, a jak dorosłego?

Przede wszystkim należy spożywać regularnie 4-5 posiłków w ciągu dnia, ostatni najpóźniej dwie godziny przed snem. Zadbać o to, żeby nic nas nie rozpraszało podczas posiłku, np. włączony telewizor, komputer. Zarówno dzieci jak i dorośli chorzy na hemofilię powinni korzystać z tych samych grup produktów spożywczych lecz spożywać je w innych ilościach.

Dieta modyfikowana jest indywidualnie w zależności od współwystępujących chorób, niedoborów pokarmowych czy towarzyszących zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego. Inaczej będzie wyglądał jadłospis dziecka w wieku szkolnym z nadwagą, inaczej zapracowanej osoby dorosłej z cukrzycą i zaparciami a inaczej osoby starszej z niedokrwistością z niedoboru żelaza.

Prawidłowo zbilansowana dieta powinna dostarczać wszystkich składników odżywczych, witamin i minerałów zgodnie z potrzebami organizmu a zmieniają się one w zależności od wieku, płci, stanu fizjologicznego, aktywności fizycznej. Jadłospis dziecka w okresie intensywnej rehabilitacji po krwawieniu dostawowym przed zaplanowaną aktywnością fizyczną powinien zawierać produkty dostarczające białka: chude mięso, ryby, jajka, sery twarogowe, węglowodanów złożonych, np. kasza, ryż brązowy, makaron pełnoziarnisty a także warzywa lub owoce.

U chłopców w wieku 13-18 lat w okresie intensywnego wzrostu organizmu oraz u mężczyzn od 31. r.ż. wzrasta zapotrzebowanie na magnez do 410 mg i do 420 mg na dobę. Należy wtedy zwrócić uwagę na produkty takie jak: kasza jaglana, gryczana, ryż brązowy, pestki dyni, fasolę, kakao i zielone warzywa.

Wraz z nastaniem miesiączki posiłki nastoletniej dziewczynki powinny zawierać produkty bogate w żelazo, na które zapotrzebowanie wynosi 15 mg, u kobiet miesiączkujących – 18 mg na dobę z kolei u kobiet w ciąży – 27 mg na dzień. Pierwiastek ten można znaleźć m.in. w wątróbce drobiowej, makreli, łososiu, które należy łączyć z produktami bogatymi w witaminę C w celu zwiększenia wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego.

U kobiet od 51. r.ż. i u mężczyzn od 66. r.ż. wzrasta zapotrzebowanie na wapń do 1200 mg dziennie a u kobiet ciężarnych i karmiących <19. r.ż. do 1300 mg na dzień. Dlatego też należy zadbać o minimum 3 porcje produktów mlecznych w ciągu dnia, warzywa kapustne, migdały, orzechy laskowe, niesolone pistacje.

Osoby, które zmagają się z nietolerancją laktozy powinny wybierać produkty mleczne bez laktozy oraz dodatkowo rośliny strączkowe, sardynki, tofu. Warto wspomnieć, że aktualne wytyczne w kwestii żywienia małych dzieci pokazują, że do 1. r.ż. dieta powinna być pozbawiona cukru, soli, miodu i soków owocowych. Podawanie tych produktów należy opóźniać tak długo jak to możliwe, aby nie przyzwyczajać dziecka do intensywnie słodkiego i słonego smaku, w ten sposób zapobiega się również próchnicy. W późniejszym wieku dziecko chętniej zjada warzywa i produkty niskoprzetworzone, które sprzyjają utrzymywaniu prawidłowej masy ciała. Do 6. r.ż. nie powinno się podawać substancji słodzących z grupy polioli, np. ksylitol, erytrol, maltitol, ze względu na niedojrzałość przewodu pokarmowego i ryzyko biegunek.

"Czerwone wino jest dobre na krew" - mit czy prawda? Odpowiadają eksperci z Dietetyki #NieNaŻarty

Czy osoby z hemofilią mogą się np. odchudzać, jak i co powinny suplementować?

Osoby z hemofilią powinny dążyć do prawidłowej masy ciała, to poprawi ich komfort i jakość życia. Dobrze byłoby, aby redukowały masę ciała będąc pod opieką wykwalifikowanego dietetyka klinicznego, który dobierze odpowiedni sposób odżywiania, zapewniający optymalną podaż wszystkich składników odżywczych, witamin i minerałów oraz zadba o ewentualne uzupełnienie niedoborów.

Jedyną suplementacją zalecaną dla wszystkich chorych na hemofilię jest witamina D3 zgodnie z wytycznymi. Warto jednak sprawdzić poziom witaminy D3 i dostosować dawkę do aktualnego poziomu witaminy D3 we krwi pod okiem lekarza. Każda dodatkowa suplementacja musi być uzasadniona i indywidualnie rozpatrywana u każdego chorego na hemofilię.

Wróćmy do przygotowywanego poradnika dla osób z hemofilią, który za jakiś czas pojawi się na stronie krokdlahemofilii.pl. Proszę zdradzić naszym czytelnikom, jak komponować posiłki dla chorych na hemofilię i podać jakieś przykłady z tych, jakie pojawią się w poradniku?

Ważne, żeby połowę talerza wypełniały warzywa z dodatkiem wielonienasyconych i jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, takich jak: olej rzepakowy, oliwa z oliwek, olej lniany podawany wyłącznie na zimno, orzechy, pestki, nasiona. Kolejną grupę talerza zdrowia stanowią pełnoziarniste produkty zbożowe: kasze, ryż brązowy, makaron pełnoziarnisty.

Przynajmniej w trzech posiłkach dziennie produkty dostarczające białka, które można znaleźć: w chudym mięsie, rybach, produktach mlecznych. W poradniku dla chorych na hemofilię zawarłam inspiracje posiłków zarówno dla osób, które bardziej preferują tradycyjne smaki: zapiekany omlet z cukinią, makaron z sosem pomidorowym i mięsnymi pulpecikami, ale w zdrowszej odsłonie oraz propozycje dla osób, które lubią kulinarne nowości: muffinki z ciecierzycy z czekoladą i „słonym karmelem” z daktyli , placki z kalafiora. Przepisy nie są skomplikowane w przygotowaniu i bazują na łatwo dostępnych produktach spożywczych. Zapraszamy na stronę krokdlahemofilii.pl, opisuję tam szerzej zalecenia żywieniowe. Zawarte tam informacje i inspiracje mogą być przydatne dla wszystkich.

 

Patrycja Hołowko – Dietetyk kliniczny. Ukończyła Dietetykę na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Jest w trakcie studiów podyplomowych z Psychodietetyki. Członek Polskiego Towarzystwa Dietetyki. Prowadzi gabinet w Centrum Dietetycznym Naturhouse Mokotów w Warszawie.

Artykuł powstał we współpracy z Roche Polska organizatorem kampanii nt. hemofilii – Jeden Krok. Wielkie Możliwości

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dziecko z hemofilią / gettyimages

Wychowywanie dziecka z hemofilią to jak codzienne wchodzenie na wysoką i stromą górę

Nie zakładam z góry, że jakiś sport będzie przeciwwskazany dla osób z hemofilią. Wszystko zależy od stanu zdrowia każdej osoby

Hemofilia – najbardziej znana ze skaz krwotocznych /fot. iStock

Hemofilia – najbardziej znana ze skaz krwotocznych

86-letnia pacjentka przyjmowała 36 leków jednocześnie. "Lekarze nie mówili, żeby poprzednie odstawić"

86-letnia pacjentka przyjmowała 36 leków jednocześnie. „Lekarze nie mówili, żeby poprzednie odstawić”

Aminoglikozydy – spektrum działania i zastosowanie. Kiedy lekarz przepisze Ci antybiotyki?

Laparotomia – wskazania, przebieg i dieta po operacji jamy brzusznej

Szczepienia nie, wojsko tak. Jak Korea Północna walczy z koronawirusem

Prezenter Piotr Balicki walczy z nowotworem. „Boję się, że nie dożyję do wakacji”

Kolejne przypadki małpiej ospy w Europie. Czy mamy powody do obaw?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

W Poznaniu wykryto dwa przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę

W Poznaniu wykryto przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę

Prof. Piotr Kuna: "Trafiło do mnie wielu pacjentów w fatalnym stanie". Powodem nie jest ani COVID-19, ani grypa

Prof. Piotr Kuna: „Trafiło do mnie wielu pacjentów w fatalnym stanie”. Powodem nie jest ani COVID-19, ani grypa

27-latka doznała udaru / fot. Instagram garszcioszka

„Nigdy nie wiemy co nas czeka, ja w wieku 27 lat dostałam udaru” – pisze Weronika, partnerka ReZigiusza, jednego z najpopularniejszych youtuberów w Polsce

Ileostomia – rodzaje, wskazania, pielęgnacja i dieta. Jak żyć ze stomią?

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

kobieta leży w łóżku i pije wodę ze szklanki

Poranna suchość w ustach – co to oznacza?

W maju pylą trawy! Jakie są objawy alergii na pyłki?

Wielokrotnie była gwałcona. Pierwszy raz się upiła, kiedy miała 7 lat. Selma Blair odsłania bolesną przeszłość

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Jeśli twój bliski choruje, wydrukuj i zapamiętaj! Rady Moniki Kotlarek dla rodzin i przyjaciół osób z zaburzeniami psychicznymi

W Korei Północnej oficjalnie zarejestrowano pierwszy przypadek koronawirusa. Kim Dzong Un ogłosił ścisły lockdown

„To jest obrzydliwe”. Influencerka pokazała implanty piersi po 13 latach wyjęte z jej ciała

Naukowcy odkryli, dlaczego coraz więcej osób jest uczulonych na pyłki

Naukowcy odkryli, dlaczego coraz więcej osób jest uczulonych na pyłki. Odpowiada za to jeden istotny czynnik

Kobieta w laboratorium

Jest nadzieja dla chorych na raka. Ruszyły pierwsze testy szczepionki na ludziach

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie