Przejdź do treści

Kwas foliowy – nie tylko dla kobiet w ciąży

Kwas foliowy – nie tylko dla kobiet w ciąży Pexelss.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
„Jakie jeszcze ćwiczenia/profile polecacie?”. Aleksandra Żebrowska w humorystyczny sposób o powrocie do formy
Jak często należy ćwiczyć?
„Dlaczego te kobiety są grube?” – pyta trenerka personalna Marta Stoberska. Jej odpowiedź może cię zaskoczyć
Rachel Zegler o profilaktyce raka piersi: „Dwa lata temu znalazłam guzek w piersi i przeżyłam najstraszniejszy tydzień mojego życia”
Rejestr ciąż wchodzi w życie. Nowe prawo będzie obowiązywać od 1 października

Jest jedną z witamin niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Jednak większość mieszkańców Polski cierpi na niedobór kwasu foliowego, narażając się na niedokrwistość, zawał serca, depresję czy nowotwór. Jak uniknąć takich problemów?

Niewiele witamin wzbudza tak duże zainteresowanie naukowców, lekarzy czy dietetyków. Od 1941 roku, gdy po raz pierwszy wyizolowano kwas foliowy (czyli witaminę B9) z liści szpinaku, poświęcono mu ponad 30 tys. specjalistycznych prac i artykułów. Trudno się dziwić, gdyż jest to związek o ogromnym znaczeniu dla organizmu człowieka.

Rola i znaczenie kwasu foliowego

To jeden z kluczowych elementów decydujących o prawidłowym rozwoju i funkcjonowaniu komórek, zwłaszcza układu krwiotwórczego i nerwowego. Brak lub niedobór kwasu foliowego w naszej diecie skutkuje bardzo poważnymi konsekwencjami. Potrzebują go szczególnie kobiety w ciąży, ponieważ jest niezbędny płodowi w momencie kształtowania się cewy nerwowej, z której rozwija się później mózg oraz rdzeń kręgowy. Gdy w tym procesie pojawiają się komplikacje, powstają wady rozwojowe; najpowszechniejsze z nich to bezmózgowie i przepukliny mózgowo-rdzeniowe.

Witamina B9 bierze udział w produkcji ważnych neuroprzekaźników: adrenaliny, dopaminy czy noradrenaliny. Dlatego jej niska podaż może prowadzić do powstania poważnych zaburzeń neuropsychiatrycznych, np. demencji, padaczki, depresji czy psychozy. Wysokie stężenie homocysteiny, która w wyniku niedoboru kwasu foliowego nie jest w prawidłowy sposób metabolizowana, prowadzi do miażdżycy tętnic mózgowych, co sprzyja np. rozwojowi choroby Alzheimera.

"Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego" - podkreśla farmeceutka. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

Zbyt niski poziom witaminy B9 często skutkuje także niedokrwistością megaloblastyczną, której główną przyczyną są zaburzenia syntezy kwasów nukleinowych. Sprzyja też rozwojowi miażdżycy spowodowanej wzrostem poziomu homocysteiny we krwi. Duże stężenie tego aminokwasu stanowi istotny czynnik ryzyka choroby wieńcowej, zawału serca czy udaru mózgu, zwłaszcza u osób z wysokim poziomem „złego” cholesterolu LDL i palących papierosy.

Badania naukowe wykazały, że deficyt kwasu foliowego zwiększa ryzyko powstawania i rozwoju niektórych nowotworów, zwłaszcza jelita grubego, sutka, jajnika, macicy, płuc oraz trzustki.

Brak kwasu foliowego może objawiać się zmęczeniem, osłabieniem, problemami z koncentracją, drażliwością, bólami głowy, kołataniem serca albo dusznościami. Niekiedy powoduje również owrzodzenia języka i błony śluzowej jamy ustnej oraz dolegliwości żołądkowe.

Niedobór kwasu foliowego – skąd się bierze

Z badań, prowadzonych m.in. przez Instytut Żywności i Żywienia, wynika, że u większości Polaków występuje niedobór kwasu foliowego. Dlaczego? Przyczynia się do tego choćby niewłaściwa dieta, uboga w foliany, czyli związki, które po przedostaniu się do jelita cienkiego ulegają przemianie w kwas foliowy.

Na deficyt najbardziej narażone są kobiety w ciąży, niemowlęta przedwcześnie urodzone i o małej masie urodzeniowej ciała, dziewczęta w okresie pokwitania oraz osoby w podeszłym wieku. Niedobór kwasu foliowego często bywa konsekwencją tzw. zespołu złego wchłaniania. Niskie stężenie cennego związku stwierdza się u osób będących nosicielami genetycznej mutacji MTHFR lub DHFR, chorujących na cukrzycę, anemię czy schorzenia sercowo-naczyniowe.

NOWOŚĆ
Naturell Folate Forte kwas foliowy 800µg , 180 tabletek
79,99 zł

Na przyswajalność witaminy B9 negatywnie wpływa nadużywanie alkoholu oraz palenie papierosów. Wchłanialność kwasu foliowego osłabia też długotrwałe przyjmowanie leków przeciwpadaczkowych (fenytoiny, fenobarbitalu, karbamazepiny, prymidonu czy kwasu walproinowego), przeciwbólowych (aspiryny, ibuprofenu), zobojętniających sok żołądkowy (preparatów glinu i magnezu), hormonalnych doustnych środków antykoncepcyjnych oraz antagonistów kwasu foliowego (metotreksatu, sulfonoamidów, trimetoprimu).

Foliany – gdzie ich szukać?

Głównym źródłem kwasu foliowego i jego pochodnych są produkty spożywcze. To przede wszystkim warzywa liściaste, takie jak sałata, szpinak, kapusta oraz brokuły, szparagi, kalafiory, brukselka czy soczewica, fasola, soja, groch, orzechy włoskie, kiełki pszenicy, awokado i pomarańcze. Sporo cennych związków dostarczają produkty pełnoziarniste (np. pieczywo), wątróbka (drobiowa, cielęca), jajka, drożdże piwne oraz tłuste ryby (łosoś, makrela, dorsz, mintaj, morszczuk).

dr Wanda Baltaza

Problem w tym, że foliany są bardzo wrażliwe na działanie wysokiej temperatury, promieni słonecznych czy pH środowiska. Niektóre produkty podczas gotowania mogą stracić nawet 60–80 proc. wartościowych związków, podobnie jak liściaste warzywa przechowywane przez kilka dni w temperaturze pokojowej. Obróbka termiczna negatywnie wpływa również na przyswajalność kwasu foliowego.

Organizm znacznie lepiej wchłania jego syntetyczną formę. Tzw. aktywna postać kwasu foliowego wykorzystywana jest przez producentów niektórych suplementów diety. W ich składzie znajdziemy np. L-metylofolian wapnia – związek, który nie musi ulegać wieloetapowej przemianie do formy aktywnej, dzięki czemu lepiej wchłania się do organizmu. To ważne zwłaszcza w przypadku osób z mutacją genu MTHFR, która utrudnia przyswajanie folianu.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Słodycze dla cukrzyka – jaki typ jest dozwolony? Zdrowe desery i przekąski

Glutation – co to jest? Gdzie znajdziesz go najwięcej? Skutki uboczne niedoboru

Irena Wielocha/ Fot. Andrzej Wielocha

„Cukrzycę typu II da się opanować dietą. I to była moja najważniejsza broń w tej walce” – pisze Irena Wielocha w swojej książce

Wlewy witaminowe sposobem na kaca? "Promowanie ich jest szkodliwe społecznie" - podkreśla dietetyczka Aneta Pisarek

Wlewy witaminowe sposobem na kaca? „Promowanie ich jest szkodliwe społecznie” – podkreśla dietetyczka Aneta Pisarek

„Panie, które charakteryzują się prawidłową masą ciała, mają większe skłonności do tego, żeby podjadać pod wpływem nudy” – mówi Aleksandra Ulatowska, psychodietetyczka

Jak przygotować ciało i psychikę do ciąży? /fot.Pexels

Jak przygotować ciało i psychikę do ciąży?

86-latek przedawkował witaminę B6 / istock

Mężczyzna przyjmował 70-krotnie wyższą dawkę witaminy B6 niż zakładają zalecenia. 86-latek utracił zdolność chodzenia

Witamina B6 pomoże w walce z depresją? Zaskakujące odkrycie naukowców

Przedawkowanie witaminy C – przyczyny, objawy, postępowanie

Kobieta łykała preparat dla koni / istock

Kobieta przyjmowała witaminę D w formie preparatu dla koni. „Jesteś koniem – bierzesz dawki dla konia. Nie jesteś koniem – nie bierzesz końskich dawek” – apeluje ekspert

Ile ważna jest recepta? Czym różni się recepta papierowa od e-recepty?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Dieta łagodząca objawy PMS, czyli co jeść, żeby mniej cierpieć

pms

„O PMS lubi się żartować, bo to przecież tylko gorsze dni kobiety. Tymczasem u podłoża PMS leży nierównowaga hormonalna”. Jak na nią wpłynąć, tłumaczy dietetyczka i naturopatka Monika Skuza

Witamina E a płodność - jaki jest między nimi związek? Wyjaśnia dietetyczka kliniczna Emilia Cesarek

Witamina E a płodność – jaki jest między nimi związek? Wyjaśnia dietetyczka kliniczna Emilia Cesarek

Kroplówki witaminowe – na czym polegają i ile kosztują? Czy to bezpieczne?

Białko S – rola w organizmie, badanie, interpretacja wyniku

Witamina w kroplach

Popularna witamina D3 wycofana. To kolejna wadliwa seria w ciągu ostatnich tygodni

Białko C – co to jest, konsekwencje niedoboru i metody diagnozy

Przyczyny i sposoby na suche usta. Jak leczyć zajady i kserostomię?

Jak długo trzeba brać suplementy, żeby zauważyć rezultaty?

Postbiotyki - czym są? / pexels

Postbiotyki. O tym, czym są, gdzie je znajdziemy i czy warto się nimi zainteresować, mówi Ewa Kowalska

„Już 3000 lat temu wiadomo było, że ciepłe zupy mają leczniczą moc. Jedną z nich nazywa się żydowską penicyliną”. O dietoterapii zupami mówi Anna Stoitsi-Nieprzecka

Czym jest świadomość interoceptywna i dlaczego to twoja supermoc? Przedstawiamy fundamenty jedzenia intuicyjnego

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×