Przejdź do treści

Lamblioza – przyczyny i leczenie. Jak rozpoznać lambliozę?

lamblioza - dziecko w piaskownicy
Lamblioza – przyczyny i leczenie. Jak rozpoznać lambliozę? Fot. ramonag / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Podoba Ci
się ten artykuł?

Lamblioza to jedna z częstszych chorób pasożytniczych występujących u ludzi. Nieleczona może być przyczyną ostrych biegunek oraz zaburzeń wchłaniania składników odżywczych. Z artykułu dowiesz się, jakie są przyczyny lambliozy, czy jest ona niebezpieczna i w jaki sposób przebiega leczenie. 

Lamblioza – co to za choroba? 

Lamblioza (in. giardioza) to choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaki Giardia lamblia. Po raz pierwszy została zidentyfikowana w drugiej połowie XVII w. Choć występuje głównie w krajach rozwijających się (szacuje się, że na lambliozę może chorować tam nawet co trzecia osoba), w krajach rozwiniętych dotyka od 2% do 5% populacji. W Polsce na giardiozę zapada średnio 3 tysiące osób rocznie, choć najprawdopodobniej są to dane mocno zaniżone, ponieważ odnoszą się jedynie do pełnoobjawowej postaci choroby. 

W jaki sposób dochodzi do zarażenia pasożytem Giardia lamblia? 

Do zachorowania na lambliozę dochodzi na drodze oralno-fekalnej, poprzez spożycie wody lub pokarmu zanieczyszczonego cystami (zakaźnymi formami). Okazuje się, że pasożyty z rodziny Giardia lamblia są bardzo zaraźliwe dla człowieka wystarczy mniej niż 10 cyst, aby wywołać objawy chorobowe. Lambliozy nie należy utożsamiać jedynie z pobytami w rejonach tropikalnych. Spożycie nieumytych warzyw i owoców czy korzystanie z cudzych przyborów toaletowych również może prowadzić do zakażenia. 

Ze względu na wektor zakażenia, na giardiozę narażone są przede wszystkim dzieci w żłobkach i przedszkolach, u których nie są jeszcze w pełni wykształcone właściwe nawyki higieniczne. Chorują również na nią osoby dorosłe, zwłaszcza te uprawiające seks oralno-analny. Warto pamiętać, że cysty pasożyta Giardia lamblia są odporne na działanie czynników środowiskowych. W niskich temperaturach i przy wysokiej wilgotności powietrza mogą przeżyć nawet kilka miesięcy. 

Laborantka wykonuje badanie krwi na pasożyty na kilku próbkach z krwią

Jakie są objawy lambliozy? 

Zarażenie się lambliozą może przebiegać na jeden z trzech sposobów: 

  • całkowicie bezobjawowo; 
  • jako ostra lub podostra niezapalna biegunka; 
  • przewlekła biegunka, której dodatkowo mogą towarzyszyć niedożywienie oraz utrata masy ciała, a także nudności i wymioty. 

Do rzadkich objawów giardiozy zalicza się: 

  • zapalenie błony maziowej stawów; 
  • wysypkę; 
  • świąd skóry; 
  • zapalenie błony naczyniowej oka; 
  • alergie pokarmowe; 
  • luźne stolce; 
  • bóle brzucha; 
  • wzdęcia i gazy. 

Jeżeli biegunka przybiera postać przewlekłą, dodatkowo u chorego może pojawić się niedożywienie oraz deficyty, zwłaszcza w zakresie poziomu laktazy, witaminy A, kwasu foliowego oraz witaminy B12. W przypadku dzieci mogą wystąpić objawy neurologiczne lambliozy w postaci zaburzeń funkcji poznawczych, a także zahamowanie wzrostu spowodowane niedostatkiem substancji odżywczych. 

Bóle brzucha mogą być objawem choroby wywołanej przez pasożyty

Najlepsze badania na lambliozę 

Pasożyta wywołującego lambliozę można stosunkowo łatwo wykryć. Służą do tego badania kałowe, które przeprowadza się w poszukiwaniu cyst. Z uwagi na to, że cysty są wydalane w nieregularnych odstępach czasu, zaleca się przeprowadzenie diagnostyki przynajmniej trzykrotnie, najlepiej w odstępach kilku dni. 

Do metod bardziej uciążliwych dla pacjenta zalicza się wykorzystanie sondy dwunastniczej albo badanie histopatologiczne, polegające na pobraniu niewielkiego wycinka tkanki ze ściany dwunastnicy. Przeprowadza się je głównie w przypadku, kiedy objawy typowe dla lambliozy utrzymują się przez dłuższy czas, a jednocześnie w kale nie zidentyfikowano pasożytów. Rosnącą popularnością cieszą się też testy molekularne:  

  • immunofluorescencyjny test ELISA poszukuje się antygenu ściany cysty; 
  • immunenzymatyczny test EIA poszukuje się antygenu kałowego. 

Jak wygląda leczenie lambliozy? 

Lamblioza rzadko ma przebieg samoograniczający się, z reguły wymaga leczenia. W tym celu stosuje się kilka grup leków o zróżnicowanej skuteczności. Są to: 

  • metronidazol; 
  • trinidazol; 
  • albendazol; 
  • furazolidon; 
  • paramomycyna; 
  • nitazoksanid; 
  • kwinakryna. 

Lekiem z wyboru jest zwykle metronidazol lub inne leki z grupy 5-nitroimidazoli. Z kolei po kwinakrynę sięga się rzadko z uwagi na silne efekty uboczne. Skuteczność wymienionych związków waha się od ponad 40% do 100%, przy czym schemat dawkowania u dzieci i dorosłych w każdym przypadku powinien być określony przez lekarza. 

Do czego prowadzi nieleczona lamblioza? 

Nieleczona lamblioza może prowadzić do ciężkich niedoborów witamin i minerałów w organizmie, a w konsekwencji do rozwoju wielu chorób. U chorych pojawiają się objawy anemii, zespół jelita drażliwego, a w skrajnych przypadkach lipodystrofia jelitowa (tzw. choroba Whipple’a), czyli bakteryjna infekcja wieloukładowa. 

Czy lamblioza u dzieci może być niebezpieczna? 

Zakażenie pasożytami Giardia lamblia jest szczególnie niebezpieczne u niemowląt i małych dzieci. Utrzymujące się przez dłuższy czas uporczywe biegunki mogą prowadzić do odwodnienia organizmu. Niezbędna może okazać hospitalizacja pacjenta, aby zapobiec poważnym powikłaniom. 

 

Bibliografia: 

  1. Fink M. Y., Shapiro D., Singer S. M., Giardia lamblia: Laboratory Maintenance, Lifecycle Induction, and Infection of Murine Models, Current Protocols in Microbiology 2020, 57(1):e102. 
  2. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, Państwowy Instytut Badawczy – Informacja o zachorowaniach na giardiozę. Przewodnik. 
  3. Wiercińska-Drapało A., Giardioza — obraz kliniczny, rozpoznawanie i leczenie; Gastroenterologia Kliniczna 2010, tom 2, nr 3. 

Podoba Ci się ten artykuł?

Powiązane tematy:

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.