Badanie poziomu cholesterolu – lipidogram
W badaniu, jakim jest lipidogram, wyróżnia się m.in.:
- cholesterol HDL – ma wysoką gęstość. Jest transportowany z tkanek do wątroby, gdzie ulega dalszym przemianom. Chroni naczynia przed miażdżycą,
- cholesterol LDL – ma niską gęstość. Jest transportowany z wątroby do komórek. Odkłada się w tętnicach, tworząc złogi, co może prowadzić do miażdżycy.
Oprócz tych dwóch parametrów, w lipidogramie oznacza się także stężenie cholesterolu całkowitego oraz trójglicerydów, których nadmiar odkłada się w tkance tłuszczowej. Co zrobić, jeśli któryś z tych wskaźników będzie powyżej normy? Oczywiście zawsze warto omówić wyniki z lekarzem. Przy niewielkich odchyleniach zleci najprawdopodobniej zmianę stylu życia i ziołowe leki na obniżenie cholesterolu. Jeśli będzie on znacznie przekraczał normy, konieczny może się okazać lek na cholesterol na receptę. W poniższej tabelce znajdziesz średnie normy dla parametrów lipidogramu:
| Parametr | Stężenie | |
| cholesterol całkowity | < 190 mg/dl | < 5 mmol/l |
| cholesterol LDL | < 115 mg/dl | < 3 mmol/l |
| cholesterol HDL | > 40 mg/dl | > 1 mmol/l |
| trójglicerydy | < 150 mg/dl | < 1,7 mmol/l |
Rolki
Leki na obniżenie cholesterolu na receptę
Lekami na cholesterol pierwszego rzutu są statyny, np. simwastatyna, atorwastatyna czy rosuwastatyna. Działają poprzez zmniejszenie syntezy cholesterolu w wątrobie. Obniżają poziom LDL i trójglicerydów, nieznacznie zwiększają też HDL. Zmniejszają ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych i śmiertelność całkowitą. Są dość dobrze tolerowane przez pacjentów, chociaż czasem wywołują skutki uboczne. Leki na cholesterol ze statynami mogą spowodować np. osłabienie i ból mięśni, rzadziej bóle głowy czy dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Oprócz statyn lek na cholesterol może zawierać m.in.:
- fibraty, np. fenofibrat lub gemfibrozil – obniżają głównie stężenie trójglicerydów, podnoszą też HDL,
- ezetymib – hamuje wchłanianie cholesterolu w jelitach, zmniejsza też stężenie trójglicerydów i zwiększa HDL.
Leki na wysoki cholesterol mogą łączyć w sobie kilka substancji. W niektórych przypadkach stosuje się też terapię skojarzoną dwoma preparatami. Na rynku dostępne są także leki na cholesterol nowej generacji na receptę – ewolokumab i alirokumab. Są w postaci zastrzyków podskórnych, podaje się je co 2-4 tygodnie.
Kiedy brać leki na cholesterol?
To, czy leki na cholesterol brać rano, czy wieczorem, zależy od mechanizmu ich działania. Statyny hamują produkcję cholesterolu, więc najlepiej stosować je wieczorem, ponieważ w nocy jego synteza jest największa. Inne leki możesz brać niezależnie od pory dnia. W razie wątpliwości powinnaś skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Badania kliniczne wykazały, że statyny przyspieszają rozpoznanie cukrzycy u dorosłych, ponieważ powodują niewielki wzrost poziomu cukru we krwi. Jednak osoby doświadczające tego działania niepożądanego mają już wyższy niż normalnie poziom cukru we krwi, czyli stan przedcukrzycowy. W przypadku osób na granicy cukrzycy łagodny wzrost poziomu cukru we krwi może prowadzić do rozpoznania cukrzycy około pięć tygodni wcześniej, niż byłoby to w innym przypadku. Badania wskazują, że statyny nie wywołują cukrzycy u osób, które nie są jeszcze blisko rozpoznania cukrzycy.
Leki na cholesterol bez recepty
Bez recepty znajdziesz głównie ziołowe leki na cholesterol i trójglicerydy. Obniżają one wartości tych parametrów, a także podnoszą poziom HDL. Wykazują słabsze działanie niż leki na cholesterol na receptę, ale na początek terapii mogą być wystarczające. Mają także zdecydowanie mniej możliwych efektów ubocznych. Bazują na ekstraktach z:
- karczocha,
- bergamoty,
- sfermentowanego czerwonego ryżu,
- czosnku,
- imbiru.
Najzdrowszy lek na cholesterol? Dieta i ruch
Pierwszym krokiem do obniżenia poziomu cholesterolu jest zmiana codziennych nawyków. Wysiłek fizyczny obniża poziom LDL, a podnosi HDL. Pomaga kontrolować masę ciała i zwiększa skuteczność leków na cholesterol. Kolejnym ważnym czynnikiem jest dieta. Czym powinnaś kierować się przy wyborze jadłospisu? Oto kilka rad:
- spożywaj kwasy omega-3 – zmniejszają stężenie cholesterolu LDL i trójglicerydów. Ich głównym źródłem są tłuste ryby, możesz też wspomagać się suplementami diety,
- ogranicz tłuszcze zwierzęce – unikaj tłustych mięs, wędlin. Wybieraj zdrowe tłuszcze, np. orzechy, olej lniany i awokado,
- zmień przyzwyczajenia w kuchni – zrezygnuj ze smażenia w panierce i na głębokim tłuszczu. Przerzuć się na pieczenie, duszenie i parowanie,
- unikaj produktów wysokoprzetworzonych – słodyczy, przekąsek, gotowych dań i fast-foodów.
Bibliografia:
- Filipiak K. J., Sokólski, M., Leki hipolipemizujące – mechanizmy działania, dobór, kojarzenie i dawkowanie, Choroby Serca i Naczyń 2017, 14(5): 283-287.
- Użarowska M., Surman M., Janik, M., Dwie twarze cholesterolu: znaczenie fizjologiczne i udział w patogenezie wybranych schorzeń, Kosmos 2018, 67(2): 375-390.
- Malec M., Monakolina K – naturalna statyna, Farmacja Polska 2019, 75(7): 365-368.
- Nauman M. C., Johnson J. J., Clinical application of bergamot (Citrus bergamia) for reducing high cholesterol and cardiovascular disease markers, Integrative food, nutrition and metabolism 2019, 6(2).
- Kania-Dobrowolska M., Baraniak J., Górska A., Wolek M., Bogacz A., Imbir i czosnek – surowce roślinne obniżające poziom cholesterolu i glukozy, Postępy Fitoterapii 2020, 21(3): 169-176.
