Rolki
Medycyna nuklearna to dość ważny element diagnostyki różnych chorób, szczególnie nowotworowych. Istnieją takie odmiany pierwiastków, które pod wpływem różnych czynników ulegają przemianom. Reakcjom tym towarzyszy promieniowanie, które jest wykorzystywane w medycynie do obrazowania narządów. Pozwala ocenić nie tylko ich budowę, ale również prawidłowość funkcjonowania. W Polsce istnieje specjalizacja z medycyny nuklearnej.
Medycyna nuklearna a radiologia
Medycyna nuklearna może być mylona z radiologią. W obu korzysta się z właściwości promieniowania. W radiodiagnostyce wykorzystuje się promieniowanie rentgenowskie do uzyskiwania obrazu struktur anatomicznych w ludzkim ciele. Są to takie badania jak RTG, tomografia komputerowa, mammografia, angiografia i tym podobne. Medycyna nuklearna za to wykorzystuje promieniowanie emitowane przez określone pierwiastki wprowadzane w śladowych ilościach do ludzkiego organizmu.
Medycyna nuklearna – jak działają radiofarmaceutyki?
Aby radioizotopy w ludzkim ciele działały prawidłowo, potrzebny jest odpowiedni nośnik w postaci związku chemicznego lub leku, czyli części aktywnej biologicznie. Pierwiastek promieniotwórczy w połączeniu z nośnikiem nazywany jest radiofarmaceutykiem. Nośnik w badaniu dobierany jest w zależności od potrzeb diagnostycznych – poszczególne z nich docierają do innych narządów. Dzięki promieniowaniu gamma, które emitują radiofarmaceutyki, możliwa jest ocena nie tylko budowy narządu, ale również funkcji, jakie on wypełnia. W nuklearnym obrazowaniu radiofarmaceutyki podaje się pacjentom dożylnie lub doustnie. Po czasie, jaki jest potrzebny, aby substancja włączyła się do procesów życiowych pacjenta, wykonuje się właściwe badanie.
Scyntygrafia narządów w medycynie nuklearnej
Promieniowanie gamma wydzielane przez odpowiednio dobrany radiofarmaceutyk jest wykrywane i rejestrowane przez gammakamery. Są one połączone z komputerem, który rejestruje wszystkie informacje i generuje obraz, który przedstawia rozkład izotopu w organizmie. Wynikiem badania jest dwuwymiarowy obraz. W niektórych sytuacjach wykonuje się badanie całego szkieletu. Scyntygrafia tego typu może być wykonana przy podejrzeniu nowotworów z przerzutami do kości, zapaleniach kości i stawów, ocenie zmian, jakie pojawiają się po wyleczonym urazie. Wskazaniem do badania szkieletu jest też podejrzenie chorób metabolicznych kości.
Scyntygrafię można wykonać również do obrazowania chorób serca i układu krwionośnego. Są to wysoko specjalistyczne badania, takie jak scyntygrafia perfuzyjna mięśnia sercowego, arteriografia izotopowa czy badanie pierwszego przejścia. Scyntygrafia serca pozwala na zbadanie przepływów krwi przez mięsień sercowy i wykrycie ewentualnych miejsc z niedokrwieniem. Jest to szczególnie cenna informacja przed operacjami naczyń wieńcowych.
Scyntygrafia jest wykorzystywana również do obrazowania tarczycy, wątroby, pęcherzyka żółciowego, mózgu, nerek i płuc.
Leczenie radioizotopami w medycynie nuklearnej
Medycyna nuklearna jest wykorzystywana nie tylko do obrazowania i oceny funkcji narządów. Jej istotną funkcją jest leczenie chorób. Radioizotopowe metody leczenia wykorzystuje się w terapii stanów zapalnych stawów oraz jako metodę przeciwbólową w nowotworach. Przy leczeniu stanów zapalnych w stawach wykonuje się iniekcję z odpowiednim radioizotopem – substancja biologicznie czynna w połączeniu z promieniowaniem likwiduje ogniska zapalne, co powoduje ustąpienie dolegliwości. U osób z nowotworami kości stosuje się odpowiedni izotop w celu łagodzenia ich stanów zapalnych. Lek podawany jest dożylnie.
Bezpieczeństwo w medycynie nuklearnej
Pierwiastki promieniotwórcze wykorzystywane w medycynie nuklearnej odznaczają się dużym bezpieczeństwem – ich dawki są bardzo małe. Narażenie pacjentów na promieniowanie jest o wiele mniejsze niż w przypadku niektórych badań radiologicznych. Długi czas badania również nie jest groźny, ponieważ źródło słabego promieniowania znajduje się w ciele pacjenta, a nie poza nim. Scyntygrafię można wykonywać nawet u noworodków. Jedynymi przeciwwskazaniami do wykonania badań jest ciąża i karmienie piersią. Dodatkowym argumentem przemawiającym za bezpieczeństwem medycyny nuklearnej są wysokie normy, które muszą spełniać ośrodki wykonujące scyntygrafię. Wymagane środki bezpieczeństwa eliminują najmniejsze ryzyko przekroczenia bezpiecznej dawki promieniowania.
