Przejdź do treści

Naczyniaki, czyli łagodne nowotwory: rodzaje, objawy i leczenie

Naczyniak - czym jest?
Fot. Alexander Raths/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Katarzyna Warnke i Piotr Stramowski
Katarzyna Warnke i Piotr Stramowski o seksie po urodzeniu dziecka: „W tym okresie trudno znaleźć przestrzeń na seksualność”
Monocyty – o czym świadczy ich poziom?
nastolatka w szpitalu
„Taki duży i z mamą?”. Róża Hajkuś o prawie nastolatek i nastolatków do obecności rodzica w szpitalu
Respirator
Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska
Miesiączka niepełnosprawnych. „To jest często nie do zaakceptowania dla rodziców, gdy dziewczynka potrzebuje wsparcia w higienie intymnej”

Naczyniak to łagodna zmiana nowotworowa w obrębie naczyń krwionośnych, najczęściej występująca w okresie wczesnodziecięcym. Może pojawić się na twarzy i głowie, ale też wewnątrz narządów, jako szybko rosnący, intensywnie czerwony guz. Większość naczyniaków zanika wraz z wiekiem, dlatego w początkowej fazie rozwoju nie leczy się ich, tylko poddaje obserwacji. 

Co to jest naczyniak? 

Naczyniak to zmiana rozrostowa w postaci guza naczyniowego, która powstaje na skutek przerostu małych naczyń krwionośnych – włośniczek. Naczyniak krwionośny jest łagodnym nowotworem tkanki podskórnej i skóry. Występuje u 5-10 proc. populacji rasy białej, 3-5  razy częściej (wg niektórych danych do nawet 6 razy częściej) u kobiet niż u mężczyzn 

Naczyniaki to tzw. guzy bogatokomórkowe, wykazujące wysoką aktywność metaboliczną komórek śródbłonka, komórek tucznych, firboblastów i makrofagów. Ich wielkość, kształt i zabarwienie są zmienne w czasie proliferacji (wzrostu). Naczyniaki mają zdolność do samoistnego zaniku (inwolucji), co odróżnia je od innych łagodnych i złośliwych guzów. 

Naczyniaki najczęściej występują w obrębie głowy i szyi (60-80 proc. przypadków), tułowia (do 25 proc. przypadków), kończyn (15 proc. przypadków), rzadko w obrębie węzłów chłonnych, śledziony, trzustki czy mózgu. Mogą być zmianami pojedynczymi albo mnogimi, wśród których dominują naczyniaki wątroby, płuc, przewodu pokarmowego czy kręgosłupa. Zazwyczaj pojawiają się w okresie noworodkowym lub wczesnoniemowlęcym, choć naczyniaki u dorosłych również są spotykane. 

Naczyniaki u noworodków, niemowląt i dzieci 

Naczyniaki należą do najczęściej występujących guzów okresu dziecięcego – dotyczą ponad 10 proc. niemowląt do 1 roku życia. Większość naczyniaków nie jest widoczna w momencie narodzin dziecka, natomiast zostaje zauważona w ciągu pierwszych tygodni życia. Niewielki odsetek przypadków stanowią naczyniaki wrodzone, czyli takie, z którymi dziecko już się rodzi. Czynnikiem ryzyka występowania guza naczyniowego jest niska masa urodzeniowa dziecka (poniżej 1000g) – szansa wystąpienia naczyniaka jest wtedy trzykrotnie większa niż u dziecka o prawidłowej masie urodzeniowej. 

Charakterystyczną cechą naczyniaków jest ich szybki, gwałtowny wzrost, zwłaszcza w pierwszym roku życia, a następnie stopniowy zanik. Początkowo naczyniak ma postać plamki o kolorze jaskrawo karmazynowym lub jasno szkarłatnym. Około 10-12 miesiąca życia dziecka naczyniak zaczyna zanikać, jego kolor blednie, przybiera szarą barwę, a powierzchnia matowieje. Gdy naczyniak zaniknie całkowicie, w miejscu jego występowania może pozostać tkanka włóknista i tłuszczowa.Uważa się, że blisko 1/3 naczyniaków zanika do końca 3 roku życia, do 7 roku życia inwolucji ulega blisko 70 proc. guzów, choć niektóre naczyniaki mogą utrzymywać się nawet do 16 roku życia. 

Zaczerwieniona kobieca szyja z dłońmi po obu stronach

Naczyniaki – rodzaje 

Wyróżnia się następujące rodzaje naczyniaków: 

  • naczyniak płaski: występuje zaraz po urodzeniu; 
  • naczyniak włośniczkowy: diagnozowany u noworodków kilka tygodni po urodzeniu. Zazwyczaj znika samoistnie około 6 roku życia dziecka; 
  • naczyniak limfatyczny:pojawia się u dzieci w pierwszych latach życia; 
  • naczyniak jamisty: spotyka się go głównie u kobiet, może się pojawić w każdym przedziale wiekowym; 
  • naczyniak gwiaździsty: pojawia się u dzieci i kobiet, rzadko u mężczyzn;
  • naczyniak starczy: występuje u osób dorosłych, nazywany bywa naczyniakiem rubinowym, ze względu na barwę guzków. Pojawia się na tułowiu i kończynach górnych. 

Naczyniaki na ogół nie są niebezpieczne. Traktuje się je jako guzy łagodne, których rozwój można zatrzymać dzięki leczeniu farmakologicznemu. Rzadko kiedy zdarzają się złośliwe postacie naczyniaków, takie jak: obłoniak złośliwy, mięsak Kaposiego lub naczyniakomięsak krwionośny. 

Naczyniak jamisty 

Naczyniak jamisty należy do dużych guzów naczyniowych. U niemowlaka lokalizuje się głównie w obrębie twarzy lub szyi, czasem w wątrobie. Jeśli nie jest to naczyniak jamisty wypukły widoczny gołym okiem, można bardzo długo nie wiedzieć o jego istnieniu. To dlatego, że nowotwory mają tendencję do osadzania się w różnych okolicach ciała, także głęboko w narządach, a ich objawy są mało charakterystyczne.  Ze względu na lokalizację wyróżnia się następujące rodzaje naczyniaka jamistego: 

  • naczyniak jamisty wątroby: objawia się bólami brzucha po prawej stronie, wymiotami lub nudnościami. Chory po zjedzeniu posiłku może odczuwać ciężar w jamie brzusznej. Naczyniaki wątroby częściowo mogą się wchłonąć, zwykle nie wymagają leczenia, ale konieczne jest wykonywanie kontrolnego badania USG co 12 miesięcy. 
  • naczyniak jamisty kręgosłupa – charakterystyczne dla tego rodzaju naczyniaka są niewielkie bóle w poszczególnych odcinkach (w zależności od lokalizacji zmiany), niekiedy niedowłady lub drętwienie kończyn spowodowane uciskiem naczyniaka na rdzeń; 
  • naczyniak jamisty mózgu lub móżdżku – naczyniaki jamiste w głowie zalicza się do najbardziej niebezpiecznych, ponieważ ich pęknięcie może spowodować szereg komplikacji, np. krwotok śródczaszkowy. Najczęściej występujące objawy w przypadku tych nowotworów to bóle głowy, zaburzenia mowy, zawroty głowy, napady padaczkowe; 
  • naczyniak jamisty u dorosłych zlokalizowany w obrębie oczodołu – zwiastunem jego obecności mogą być zaburzenia widzenia lub wrażenie przepełnienia oka. 
Znamiona skórne u kobiety / istockphoto.com

Objawy naczyniaka

Objawy i wygląd naczyniaka uzależnione są od miejsca jego lokalizacji oraz fazy w której się znajduje (wzrostu lub zanikania). Naczyniaki powierzchowne to jasnoczerwone guzki określane często mianem „naczyniaków truskawkowych„, natomiast naczyniaki umiejscowione głęboko to guzki o odcieniu niebieskawym. Część guzów naczyniowych przebiega bezobjawowo. Jeśli oprócz zmiany skórnej pojawią się inne, nieswoistne objawy kliniczne, takie jak gorączka, wysypka skórna, dolegliwości żołądkowe, bóle jamy brzusznej, mięśni i stawów należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu, który skieruje pacjenta do dalszej diagnostyki i specjalistów, takich jak angiolog czy chirurg naczyniowy.

W bardziej zaawansowanym stadium, gdy nowotwór zajmie inne narządy, u pacjenta mogą wystąpić dolegliwości bólowe kręgosłupa w jego dolnym odcinku, małopłytkowość, napady padaczkowe lub kłopoty z koncentracją (częste przy naczyniaku u dziecka). Pojawiają się też objawy neurologiczne, które są skutkiem rozwoju naczyniaka w mózgu.  

Naczyniak – diagnostyka 

Podstawę diagnostyki naczyniaków stanowi wywiad lekarski i badanie przedmiotowe. Łatwe do rozpoznania są jedynie naczyniaki powierzchowne, ponieważ widać je gołym okiem. Naczyniaki głębokie wymagają szczegółowej diagnostyki obrazowej. Najlepszym i najdokładniejszym badaniem jest rezonans magnetyczny z kontrastem cieniującym (MRI), który wychwyci wszystkie nieprawidłowości. Z jego udziałem można wykona też angiografię (angio-MR). Badanie jest skuteczne w rozpoznawaniu naczyniaka mózgu. 

Przy naczyniaku w wątrobie sprawdzi się ultrasonografia. USG wykonuje się także metodą Dopplera. Dzięki niemu można w porę ocenić potencjalne ryzyko pojawienia się choroby. Inną metodą do diagnozowania naczyniaków jest scyntygrafia. 

Kobieta wskazuje na zmianę na skórze, która może być pieprzykiem albo czerniakiem

Leczenie naczyniaków

Naczyniaków powierzchownych nie leczy się, jeśli zmiany są małe, niepowikłane i zlokalizowane w ukrytych miejscach takich jak tułów czy głowa (skóra owłosiona). Mimo to, bardzo ważna jest stała obserwacja zmiany i odpowiednia pielęgnacja – natłuszczanie skóry. Naczyniaki duże, szybko rosnące, powikłane, zlokalizowane w obszarze naturalnych otworów ciała wymagają podjęcia leczenia. Terapia farmakologiczna polega na stosowaniu glikokortykosteroidów (doustnie lub w formie zastrzyków) lub niskich dawek beta-blokerów (propranolol), powodujących skurcz naczyń i zwiększenie oporu naczyniowego oraz obniżających ciśnienie krwi. 

Usuwanie naczyniaków operacyjnie jest ostatecznością. Tę metodę wykorzystuje się  w przypadku dużych naczyniaków krwionośnych ( zmiany o średnicy >10 cm), które naciekają na narządy i są oporne na farmakoterapię. Przed zabiegiem wymagana jest embolizacja guza, która polega na wstrzykiwaniu do wnętrza guza substancji o działaniu niszczącym.  W leczeniu naczyniaków pomocna może być też laseroterapia. Nie eliminuje ona guza, ale hamuje jego wzrost i nieco osłabia barwę. Jest to ważne w przypadku osób, u których naczyniak jamisty jest zlokalizowany na twarzy i wygląda nieestetycznie. 

Naczyniak – powikłania 

Naczyniaki, które wymagały interwencji lekarskiej, a nie zostały poddane leczeniu, mogą prowadzić do powstania powikłań takich jak: 

  • Zakażenia,
  • Zwężenie dróg oddechowych,
  • Niedowidzenie, zez, wytrzeszcz, astygmatyzm, opadnięcie powieki, krótkowzroczność – w przypadku zmian umiejscowionych w obrębie powiek i oczodołu ,
  • Upośledzenie słuchu – w przypadku zmian w obrębie ślinianki przyusznej, w wyniku ucisku na zewnętrzny kanał słuchowy,
  • Trudności z jedzeniem, wady wymowy i wady zgryzu, owrzodzenia, spowodowane naczyniakami jamy ustnej i warg ,
  • Zaburzenia oddawania moczu i stolca oraz owrzodzenia, gdy naczyniaki występują w okolicy krocza,
  • Niewydolność serca, hepatomegalia, nieprawidłowości tarczycy, najczęściej w przypadku naczyniaka wątroby ,
  •  Blizny, przebarwienia i teleangiektazje w miejscu występowania naczyniaka.

 

Bibliografia:

  1. Sznurkowska K, D. Wyrzykowski, and B. Kamińska, “Naczyniaki u dzieci-problem interdyscyplinarny,” Forum Med. Rodz., vol. 5, pp. 460–467, 2011.
  2. Kaźmierowski, M.Bowszyc-Dmochowska, Kriochirurgia w chorobach skóry, s. 133–136, Lublin 2017.
  3. Schwartz RA i wsp., “Naczyniaki krwionośne u dzieci: wyzwanie dermatologii pediatrycznej,” Dermatologia po dyplomie, vol. 1, no. 5, 2010. 
  4. Wyrzykowski D, Bukowski M, and Jaśkiewicz J, “Guzy naczyniowe i wrodzone malformacje naczyniowe,” Cancer Surg, vol. 1, pp. 1–17, 2009. 

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

"Babski" problem w chorobie nowotworowej. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Rak. „Babski” problem w chorobie nowotworowej. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Rak. Jak zorganizować życie po diagnozie? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Rak. Jak zorganizować sobie życie po diagnozie? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Pozytywne aspekty choroby nowotworowej. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Rak. Pozytywne aspekty choroby nowotworowej. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Niemowle

Rak piersi nie przekreśla marzeń o macierzyństwie! Ola „Kobieta rakieta” jest tego przykładem

Jak wspierać chorego na raka? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Jak wspierać chorego na raka? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Z rakiem da się normalnie żyć. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Z rakiem da się normalnie żyć. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Jak sobie poradzić z diagnozą o raku? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Jak sobie poradzić z diagnozą o raku? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Olek Biliński, terapia CAR-T

„Niemożliwe stało się możliwe”: 11-Olek wyleczony z białaczki! Zastosowano u niego nowatorską terapię CAR-T

Diagnostyka nowotworów / istock

To nie musi być rak! Te same objawy mogą być symptomami łagodniejszego schorzenia

Rak jajnika – czy można uniknąć zaawansowanego stadium?

Czarno-białe zdjęcie kobiety, trzymającej się za szyję

Chłoniak – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Kobieta dowiedziała się, że ma raka jajnika z przerzutami

Rak jajnika – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Dłonie z łuszczycą skóry

Łuszczyca – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

wstążka symbolizująca rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy – poznaj przyczyny, objawy oraz sposób leczenia

Masz cukrzycę typu 2? Zobacz, co możesz zrobić, aby uniknąć powikłań

rzut mózgu ludzkiego w 3D

Tętniak mózgu – objawy i rokowanie. Czym grozi pęknięcie tętniaka?

prześwietlenie płuc

Rak płuc – objawy, rokowania, leczenie. Jakie są jego przyczyny?

Anna Puślecka

Zamknięte ośrodki, przerażeni pacjenci, odraczane wizyty. „Chorzy na nowotwór są zanurzeni po szyję w bagnie”

Tatuaż

Wszystko o tatuażach. Co musisz wiedzieć?

lekarz intrepretujący badania mózgu

Glejak mózgu – objawy, przyczyny, leczenie, rokowania

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

Kobieta poddaje się badaniu na wykrycie raka piersi

Rak piersi – które zmiany w piersi powinny zaniepokoić?

wirus HPV w 3D

Kurzajka – czym jest i jak się jej pozbyć? Jak wygląda leczenie?

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się go pozbyć?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Krwawię w różnych odcieniach czerwieni. Czy to powinno mnie niepokoić?