Przejdź do treści

Nadczynność tarczycy a wole tarczycy – przyczyny i leczenie tyreotoksykozy

Nadczynność tarczycy a wole tarczycy – przyczyny i leczenie tyreotoksykozy Adobe Stock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Dolegliwości związane z nadmiernym wydzielaniem hormonów tarczycy pojawiają się, gdy produkcja hormonów tarczycy zdecydowanie przekracza zapotrzebowanie tkankowe. Stan, w którym nadmiar hormonów tarczycy doprowadza do wystąpienia objawów chorobowych określa się mianem tyreotoksykozy.

Tarczyca jest nieparzystym gruczołem wydzielania wewnętrznego, stanowiący bardzo istotne źródło hormonów regulujących liczne procesy metaboliczne w organizmie człowieka. Nadmiar lub niedobór hormonów tarczycy określany jest odpowiednio mianem nadczynności lub niedoczynności tarczycy. Są to schorzenia bardzo powszechne o bardzo szerokim spektrum objawów klinicznych. Nadczynność tarczycy może rozwijać się miesiącami. 

Tyreotoksykoza a wole tarczycy – czy to jedyna przyczyna?

Tyreotoksykoza może rozwinąć się w trzech różnych mechanizmach. Pierwszy mechanizm to nadmierne, nagłe uwolnienie hormonów tarczycy z samego gruczołu, gdzie są one zmagazynowane. Dzieje się tak w ostrym zapaleniu tarczycy czy w pierwszej fazie autoimmunologicznego uszkodzenia tarczycy (np. w chorobie Hashimoto). Jest to przejściowa nadczynność tarczycy, ponieważ po uwolnieniu nadmiaru hormonów dochodzi do wyrównania ich poziomu w organizmie lub do przejścia w fazę niedoczynności tarczycy na skutek uszkodzenia gruczołu. 

Drugim mechanizmem rozwoju tyreotoksykozy jest nadmierna suplementacja hormonów tarczycy. Pacjenci chorujący na niedoczynność tarczycy otrzymują leki mające na celu wyrównać poziom hormonów. Czasem jednak dawka leków jest nieprawidłowa, co może skutkować nadmiarem hormonów. 

Klinicznie jednak najbardziej istotny jest trzeci, bardzo złożony mechanizm tyreotoksykozy, a mianowicie schorzenia samej tarczycy prowadzące do nadmiernej produkcji hormonów. Zalicza się tu wole guzkowe tarczycy, autoimmunologiczną chorobę Gravesa i Basedowa czy pojedyncze guzki tarczycy aktywne hormonalnie. Jeśli nadczynność tarczycy wynika właśnie z nadprodukcji hormonów tarczycy w przebiegu procesu chorobowego tarczycy, mówimy o pierwotnej nadczynności tarczycy. 

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Odporność
WIMIN Odporność, 30 kaps.
20,00 zł 59,00 zł
Zdrowie intymne i seks, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z dobrym seksem, 30 saszetek
139,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Multilac
Multilac Synbiotyk, 20 kapsułek
23,39 zł
Odporność, Energia, Beauty
Naturell Witamina B Complex Vegan, 180 tabletek
79,99 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Trawienie, Beauty
Wimin Zestaw z lepszym metabolizmem, 30 saszetek
139,00 zł
lekarka przeprowadza badanie tarczycy

Objawy tyreotoksykozy

Zazwyczaj nadczynność tarczycy rozwija się powoli, nawet miesiącami. Niejednokrotnie nieprawidłowości w zakresie badań hormonalnych tarczycy są stwierdzane przypadkiem przy badaniach profilaktycznych. Objawy mogą być bowiem bardzo niespecyficzne. Określa się to mianem subklinicznej nadczynności tarczycy, czyli nie dającej jawnych objawów klinicznych. Najczęściej wyniki badań laboratoryjnych wykazują spadek parametru TSH, natomiast prawidłowe wartości wolnych hormonów tarczycy (fT3 i fT4). Kiedy poziom hormonów rośnie przekraczając możliwości tkankowe, może dojść do jawnej, pełnoobjawowej nadczynności tarczycy, czyli tyreotoksykozy. 

Przekrój objawów klinicznych występujących w tyreotoksykozie jest bardzo szeroki. Najczęściej pojawiają się: 

  • spadek masy ciała; 
  • utrata apetytu; 
  • nietolerancja ciepła; 
  • nietolerancja wysiłku; 
  • zaburzenia koncentracji i uwagi; 
  • nadmierne pobudzenie i drażliwość; 
  • wzmożona potliwość; 
  • łamliwość i wypadanie włosów; 
  • osłabienie paznokci; 
  • wole tarczycy powodują powiększenie obwodu szyi, co może doprowadzić nawet do wystąpienia duszności w związku z uciskiem na struktury sąsiadujące; 
  • bóle mięśni; 
  • uczucie kołatania serca; 
  • wzrost ciśnienia tętniczego;
  • biegunka; 
  • zaburzenia miesiączkowania u kobiet; 
  • zaburzenia wzwodu u mężczyzn. 

Nieleczona tyreotoksykoza może prowadzić do ciężkiego przełomu tarczycowego przebiegającego z gorączką, drżeniami mięśniowymi, wymiotami, zaburzeniami psychotycznymi, poważnymi zaburzeniami rytmu serca, odwodnieniem, a nawet śpiączką. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia. 

badanie tarczycy

Wole guzkowe tarczycy a tyreotoksykoza

Wole guzkowe tarczycy to inaczej guzkowy rozrost tarczycy przebiegający z nadczynnością tego gruczołu. Choroba polega na tym, że guzki, które są obecne w tarczycy, same, czyli w sposób autonomiczny wydzielają hormony tarczycy bez jakiejkolwiek kontroli. Jak już wspomniano wcześniej, początki choroby mogą nie dawać objawów klinicznych. Niejednokrotnie chory początkowo nie zauważa również powiększenia się obwodu szyi. Jeśli natomiast wole tarczycy ulegają istotnemu powiększeniu, może dojść nawet do upośledzenia oddychania ze względu na ucisk dróg oddechowych z zewnątrz. Podstawą rozpoznania woli guzkowych tarczycy poza badaniami hormonalnymi jest badanie ultrasonograficzne tarczycy (USG tarczycy) pozwalające uwidocznić zmiany ogniskowe tarczycy.

Badanie TSH wykonywane jest w diagnostyce chorób tarczycy.

Jak rozpoznać nadczynność tarczycy?

Podstawą rozpoznania choroby tarczycy są badania laboratoryjne, a konkretnie badania hormonalne. Ocenia się stężenie TSH, fT3 i fT4 w surowicy. Celem wykonania szczegółowej diagnostyki tarczycy można wykonać badania swoistych przeciwciał np. przeciw receptorowi TSH, przeciw tyreoperoksydazie czy przeciw tyreoglobulinie. 

Badaniem obrazowym z wyboru jest ultrasonografia pozwalająca ocenić ogólną morfologię gruczołu tarczowego, zmiany ogniskowe. Pod kontrolą ultrasonografu można również wykonać biopsję zmiany ogniskowej, dzięki czemu poszerza się diagnostykę o badanie histopatologiczne. Niejednokrotnie korzysta się również z badań typu scyntygrafia tarczycy. 

Odpowiednie rozpoznanie pozwala na włączenie specjalistycznego leczenia tyreotoksykozy, którego podstawą jest oczywiście farmakologiczne obniżenie poziomu hormonów tarczycy za pomocą tzw. tyreostatyków. 

Źródła: 

  1. Interna Szczeklika 2022, [red. prow.] Piotr Gajewski, Kraków, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2022.
  2. Urszula Ambroziak, Choroby tarczycy. Diagnozowanie i leczenie., PZWL, Warszawa, 2022
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jodek potasu – cenna profilaktyka czy niebezpieczna praktyka? Rozwiewamy wątpliwości

9 objawów, których nie powinnaś ignorować. Jeśli je masz, zrób badania

9 objawów, których nie powinnaś ignorować. Jeśli je masz, zrób badania

Cichy złodziej (także młodych) kości. Skąd się bierze osteoporoza w młodym wieku?

Fatalne skutki biurokracji w medycynie. Lekarze muszą zwracać po kilkadziesiąt tysięcy złotych za mleko dla chorych dzieci

Fatalne skutki biurokracji w medycynie. Lekarze muszą zwracać po kilkadziesiąt tysięcy złotych za mleko dla chorych dzieci

Ważny lek wycofany ze sprzedaży. GIF ostrzega: wykryto w nim cząstki stali nierdzewnej

Ważny lek wycofany ze sprzedaży. GIF ostrzega: wykryto w nim cząstki stali nierdzewnej

Zapalenie tkanki łącznej – objawy i leczenie. Do jakiego specjalisty się udać? /fot. Adobe Stock

Zapalenie tkanki łącznej – objawy i leczenie. Do jakiego specjalisty się udać?

Kobieta siedzi na łóżku

Czeka nas epidemia chorób autoimmunologicznych. Naukowcy nie mają wątpliwości

Budowa naskórka – funkcje zewnętrznej warstwy skóry człowieka /fot. Adobe Stock

Budowa naskórka – funkcje zewnętrznej warstwy skóry człowieka

Czym są przeczosy i jak je leczyć? Kiedy wystarczą domowe sposoby

Bryan Johnson

45-letni milioner wydaje fortunę, by mieć ciało nastolatka. Lekarzom już udało się go odmłodzić o pięć lat

Lipodystrofie częściowe i układowe – z czym związane są zaniki tkanki tłuszczowej? /fot. Adobe Stock

Lipodystrofie częściowe i układowe – z czym związane są zaniki tkanki tłuszczowej?

Czego nie lubi twoja pochwa? Niepokojące sygnały sugerujące, że powinnaś odwiedzić ginekologa

kobieta pijąca wodę

Masz problemy z nerkami? Może grozić ci cukrzyca. Wyjaśniamy niebezpieczny mechanizm

Czym jest lateralizacja skrzyżowana? Diagnoza, skutki, ćwiczenia. Czy warto się diagnozować w dorosłym wieku?

Zioła na cukrzycę – jakie są naturalne metody wspomagające leczenie cukrzycy?

Sala operacyjna

Wyjątkowa operacja z udziałem jedynego w Polsce robota MazorX. Sztuczna inteligencja pomogła zoperować kręgosłup pacjentki

Jak polskie uzdrowiska zarabiają na smogu? Paulina Górska przedstawia wyniki najnowszego badania

Jak polskie uzdrowiska zarabiają na smogu? Paulina Górska przedstawia szokujące wyniki najnowszego badania

Opuchnięta twarz – przyczyny i leczenie. Kiedy domowe metody leczenia nie wystarczą?

WHO wzywa do "natychmiastowego działania" po zgonach spowodowanych syropem na kaszel

WHO wzywa do „natychmiastowego działania” po zgonach wywołanych syropami na kaszel

Szczepionka na raka piersi przeszła pomyślnie pierwszą fazę badań klinicznych! "Jest nadzieja dla chorych na najbardziej złośliwą odmianę raka piersi" - podkreśla Dawid Polak

Szczepionka na raka piersi przeszła pomyślnie pierwszą fazę badań klinicznych! „Jeden z największych cudów współczesnej medycyny”

Testy COMBO nieskuteczne? Ich refundacja to koszt 230 mln zł rocznie

Testy COMBO „nieskuteczne”? Ich refundacja to koszt 230 mln zł rocznie

Dziewięciolatka dostała nowe serce. Kardiochirurg: „Rozmowy z rodzicami zmarłych dzieci są bardzo trudne, ale te małe serduszka również są potrzebne”

Dłonie

Dziewczynce amputowano wszystkie kończyny. Winą błędna diagnoza lekarzy

Czujesz, że "jedziesz na oparach"? Michał Kot podpowiada, z czego to może wynikać i dzięki czemu zyskasz więcej energii

Czujesz, że „jedziesz na oparach”? Michał Kot podpowiada, z czego to może wynikać i dzięki czemu zyskasz więcej energii

×