Przejdź do treści

Hashimoto – jakie są jej objawy i przyczyny, jak wygląda leczenie?

Choroba Hashimoto dotyka coraz więcej osób.
Choroba Hashimoto - co to jest, jakie są jej objawy, sposoby leczenia i jak wygląda dieta przy Hashimoto? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta zakrapla sobie oczy
GIF wycofał popularne krople do oczu na alergię
Z rakiem da się normalnie żyć. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz
Z rakiem da się normalnie żyć. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz
Ćwiczenia ogólnorozwojowe – co powinnyśmy o nich wiedzieć?
Gotowanie i jedzenie łożyska po porodzie
Gotowanie i jedzenie łożyska po porodzie? Położna Kasia o kontrowersyjnym trendzie
kobieta w ciąży
Wykonanie testu na koronawirusa to wymóg niezbędny do odbycia porodu rodzinnego? Jest stanowisko NFZ

Choroba Hashimoto to przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy, prowadzące do niedoczynności tarczycy. Choroba ta cechuje się procesem autoimmunologicznym, w przebiegu którego dochodzi do niszczenia komórek tarczycy. Za rozwój choroby odpowiadają czynniki genetyczne i środowiskowe, a choroba manifestuje się licznymi, uciążliwymi objawami utrudniającymi codzienne funkcjonowanie. Choroba Hashimoto wymaga stałego leczenia objawowego, nie ma natomiast możliwości całkowitego wyleczenia.

Choroba Hashimoto – co to jest?

Hashimoto to jedna z chorób układu immunologicznego. Może być wywołana przez stres lub czynniki genetyczne i jest związana z układem odpornościowym. Co ciekawe, wielu lekarzy nie wie, jakie są konkretne powody powstawania choroby Hashimoto. Pewnego dnia w tarczycy może po prostu pojawić się stan zapalny, który zaatakuje gruczoł i zacznie doprowadzać do jego zaniku. O schorzeniu świat dowiedział się po raz pierwszy w 1912 r. za sprawą japońskiego lekarza, Hakaru Hashimoto. Choroba znacznie częściej diagnozowana jest u kobiet, Hashimoto u mężczyzn występuje znacznie rzadziej, a częstość występowania choroby sięga 5 proc. w ogólnej populacji. Na Hashimoto zachorować można w każdym wieku, choć szczyt zachorowań przypada na 4 i 5 dekadę życia. Hashimoto to najczęstsza przyczyna niedoczynności tarczycy, a szczególnie narażone na jej rozwój są chorzy cierpiący na inne schorzenia autoimmunologiczne – celiakię, cukrzycę typu 1 czy reumatoidalne zapalenie stawów.

Hashimoto – przyczyny choroby

Przyczyną choroby Hashimoto jest proces autoimmunologiczny, w przebiegu którego dochodzi do syntezy autoprzeciwciał. Autoprzeciwciała te skierowane mogą być przeciwko tyreoperoksydazie (anty – TPO) – enzymowi występującemu w pęcherzykach tarczycy, odpowiedzialnemu za syntezę hormonów tarczycy, a także przeciwko tyreoglobulinie (anty – TG). Obecność tych autoprzeciwciał zaburza proces syntezy hormonów tarczycy, co prowadzi do wystąpienia objawów niedoczynności tarczycy.

U podłoża nadreaktywności układu immunologicznego, prowadzącej do syntezy autoprzeciwciał i choroby Hashimoto leżą predyspozycje genetyczne. Jednak do ujawnienia się predyspozycji genetycznych konieczne jest współoddziaływanie czynników środowiskowych. Najistotniejsze czynniki ryzyka rozwoju zespołu Hashimoto to:

  • infekcje,
  • stosowanie niektórych leków (np. amiodaronu),
  • terapia cytokinami czy solami litu,
  • niedobór selenu w diecie,
  • nadmiar jodu w diecie.

Hashimoto – objawy choroby

Objawy Hashimoto obejmują szerokie spektrum symptomów o niespecyficznym charakterze, które często interpretowane są jako zwykłe zmęczenie. W przypadku choroby Hashimoto objawy przez długi czas nie występują lub mają bardzo łagodny przebieg – a to stwarza ryzyko ich zbagatelizowania, co opóźnia zdiagnozowanie choroby.

U kobiet bardzo często objawami choroby Hashimoto są:

  • problemy z zajściem w ciążę,
  • liczne, przedwczesne poronienia,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • nagłe zawroty głowy,
  • zaburzenia rytmu serca.

Do innych, klasycznych objawów tej choroby zalicza się:

  • bóle mięśni,
  • bóle i sztywność stawów,
  • trudności z oddychaniem,
  • zmęczenie i senność,
  • nagłe przybranie na wadze,
  • pogorszenie się samopoczucia psychicznego,
  • spadek nastroju,
  • nietolerancja na zimno,
  • pogorszenie kondycji włosów i ich nadmierne wypadanie,
  • przesuszenie skóry.

Przebieg choroby Hashimoto

Choroba Hashimoto wyróżnia się stopniowym rozwojem i postępującym przebiegiem. Początkowo chory może nie odczuwać żadnych objawów bądź maja one łagodny charakter. Z czasem objawy mogą ulec nasileniu i przybywa ich coraz więcej, ponadto zaobserwować można zmniejszenie gruczołu tarczycowego; rzadziej dochodzi do jego powiększenia. Niekiedy pojawiają się ponadto wyczuwalne palpacyjnie guzki. W celu monitorowania przebiegu choroby konieczne jest wykonywanie badania poziomu hormonów tarczycy oraz badania USG tarczycy. Bywa bowiem tak, że występowaniu umiarkowanych objawów choroby towarzyszą prawidłowe wyniki badań hormonalnych T3 i T4, przy podwyższonym poziomie TSH – taki stan określany jest mianem utajonej niedoczynności tarczycy i wymaga obserwacji. Im dłużej trwa Hashimoto, tym więcej komórek tarczycy zostaje uszkodzonych – a to przekłada się na stopniowe zmniejszanie się gruczołu oraz spadek syntezy hormonów tarczycy. Towarzyszy temu nasilenie objawów Hashimoto.

W przebiegu Hashimoto zaobserwować można nie tylko objawy fizyczne, ale także – wpływ choroby na psychikę. Już sam fakt zdiagnozowania przewlekłej choroby może negatywnie oddziaływać na samopoczucie psychiczne. Nie bez znaczenia jest także ciągłe uczucie senności i zmęczenia, zniechęcenia do życia, przybierania na wadze – te czynniki także rzutują w niepożądany sposób na kondycję psychiczną. Ponadto towarzyszące chorobie Hashimoto zaburzenia hormonalne sprzyjają rozwojowi stanów depresyjnych, zmienności nastrojów. Wszystkie objawy choroby powinny ustąpić po włączeniu odpowiedniego leczenia – dopasowanie dawki leków pozwala na unormalizowanie poziomu hormonów tarczycy i zredukowanie objawów choroby – zarówno fizycznych, jak i dotyczących samopoczucia psychicznego. Wiele osób chorych na Hashimoto wymaga jednak pomocy psychologa, co nie należy do rzadkości u osób dotkniętych przewlekłą chorobą.

Hashimoto a ciąża – zagrożenia

Hashimoto u mężczyzn i kobiet zaburza ich układy odpornościowe. Z tego powodu kobiety cierpiące na Hashimoto mogą mieć problem z zapłodnieniem lub mogą poronić. Zdarzały się przypadki, że układ immunologiczny chorej kobiety odrzucał płód. Nie oznacza to jednak, że kobiety cierpiące na zapalenie tarczycy Hashimoto nie mogą urodzić zdrowego dziecka.

Hashimoto w ciąży może doprowadzić do przedwczesnego porodu. Co więcej, dziecko może mieć niedowagę lub problemy z oddychaniem. Jak już było wspomniane, ryzyko poronienia jest większe niż w przypadku zdrowej kobiety, lecz większe jest także prawdopodobieństwo, że urodzone dziecko będzie niepełnosprawne intelektualnie. Gdy mimo to podjęło się decyzję o zajściu w ciążę, należy unormować poziom hormonów tarczycy – tyroksyny (FT4), trijodotyroniny (FT3) i tyreotropiny (TSH), i to jeszcze przed zapłodnieniem.

Hashimoto a dzieci to zagadnienie, które budzi wiele emocji. Kobieta chcąca zostać matką powinna najpierw wykonać odpowiednie badania i rozważyć skorzystanie z lekarstw zapobiegających niedoczynności tarczycy.

kobieta podczas badania tsh

Choroba Hashimoto – badania ułatwiające postawienie diagnozy

W pierwszej kolejności wykonywane jest badanie palpacyjne, czyli dokładne badanie przedniej części szyi. W chorobie Hashimoto tarczyca bardzo szybko ulega zmniejszeniu. Takie podstawowe badanie może już skierować podejrzenia na tą chorobę. Przede wszystkim konieczne będzie jednak sprawdzenie poziomu TSH, czyli hormonu tyreotropowego, a także hormonów tarczycy – trójjodotyroniny T3 oraz tyroksyny T4. Te badania na Hashimoto wykonywane są z próbki krwi, podobnie jak oznaczanie poziomu autoprzeciwciał anty – TG oraz anty – TPO.

W diagnostyce choroby tarczycy Hashimoto przyda się również badanie USG tarczycy, które da pełny obraz gruczołu. Objawy wskazujące na rozwijającą się chorobę to:

  • hipoechogeniczny miąższ w USG,
  • oznaczenie poziomu TSH,
  • wysokie stężenie przeciwciał TPO – co najmniej 500.

Zapalenie tarczycy Hashimoto bardzo rzadko powoduje występowanie chłoniaka tarczycy, który charakteryzuje się znacznym powiększeniem tego organu.

Leczenie Hashimoto

Podstawowym celem leczenia choroby Hashimoto jest przede wszystkim uzupełnienie niedoboru hormonów tarczycy. W tym celu stosowane są leki na Hashimoto zawierające lewotyroksynę. Lewotyroksyna to syntetyczny analog naturalnej tyroksyny, wykazujący podobną aktywność biologiczną. Dawki leku ustalane są indywidualnie w oparciu o wyniki badań poziomów tarczycy. Lek należy przyjmować rano, na czczo, pół godziny przed śniadaniem – tylko w ten sposób można zapewnić pełne wchłanianie leku. Tego typu leczenie hormonalne musi być kontynuowane stale, gdyż Hashimoto to choroba nieuleczalna. Możliwe jest jedynie leczenie objawowe, pozwalające na złagodzenie symptomów choroby i przywrócenie prawidłowych poziomów hormonów tarczycy; brak jest natomiast możliwości leczenia przyczynowego, prowadzącego do wyeliminowania choroby.

Stosowanie analogów tyroksyny to nie jedyna metoda leczenia Hashimoto. Jak leczyć chorobę innymi metodami? Leki na Hashimoto można znaleźć w sklepie zielarskim. Liczba osób, która decyduje się walczyć ze schorzeniem przy użyciu naturalnych metod, jest coraz większa. Do ziół na Hashimoto zaliczają się:

  • czarnuszka,
  • rdestowiec japoński,
  • żeń-szeń syberyjski,
  • cytryniec chiński.

Leczenie Hashimoto przy użyciu czarnuszki ma swoich zwolenników. Może być ona przyjmowana przed obiadem i po kolacji w postaci sproszkowanych nasion. Zioło potrafi zmniejszyć poziom przeciwciał oraz zwiększyć poziom hormonów tarczycy – tyroksyny (T4), trijodotyroniny (T3) i obniżyć poziom TSH. Kolejnym z ziół na leczenie Hashimoto jest rdestowiec japoński – działa immunomodulująco, pobudza układ odpornościowy i obniża autoagresję organizmu. Z kolei żeń-szeń syberyjski dodaje energii i eliminuje zmęczenie. Cytryniec chiński również zwalcza skutki Hashimoto, lecz bardziej te natury psychicznej – zioło bowiem ma działanie antydepresyjne. Pamiętaj, aby nie leczyć tarczycy na własną rękę, wszelkie działania skonsultuj z lekarzem. Zioła także mogą wchodzić w interakcje z lekami.

Lekarz endokrynolog bada pacjentkę

Choroba Hashimoto – dieta

Dieta w chorobie Hashimoto to jeden z istotnych elementów uzupełniających farmakoterapię. Rolą diety przy Hashimoto jest przede wszystkim przywrócenie prawidłowej masy ciała, gdyż jednym z uciążliwych objawów niedoczynności tarczycy jest przyrost masy ciała. Dieta może być także pomocna w normalizowaniu poziomu glukozy i cholesterolu we krwi, a także łagodzeniu przewlekłego stanu zapalnego. Jak schudnąć przy Hashimoto i zadbać o prawidłowe funkcjonowanie tarczycy? Dieta w chorobie Hashimoto powinna być opracowana dla konkretnego pacjenta, najlepiej przez dietetyka. Nie warto sięgać po rozmaite, często sprzeczne informacje dostępne w Internecie. Mowa m. in. o zaleceniach dotyczących stosowania przez chorych na Hashimoto diety Dąbrowskiej czy diety bezglutenowej. Takie restrykcyjne, eliminacyjne diety, stwarzające ryzyko licznych niedoborów pokarmowych nie są polecane, zwłaszcza, gdy stosowane są bez uprzedniej konsultacji ze specjalistą.

Najważniejsze założenia diety w Hashimoto nie różnią się od tych dotyczących ogólnych zaleceń żywieniowych – należy komponować dietę w oparciu o jak najmniej przetworzone produkty żywieniowe. Unikać należy spożycia nadmiaru soli, cukru, tłuszczów trans. Należy pamiętać, aby na śniadanie unikać produktów spożywczych, które mogą zaburzać przyswajanie lewotyroksyny – mowa m. in. o kawie, mleku i nabiale, produktach sojowych. Wiele kontrowersji wzbudza spożywanie przez chorych na Hashimoto warzyw kapustnych oraz produktów sojowych. W warzywach kapustnych znaleźć można tzw. goitrogeny, czyli związki blokujące przyswajalność jodu i mogące wpływać hamująco na syntezę hormonów tarczycy. Z kolei produkty sojowe stanowią źródło izoflawonów, które w znaczny sposób zaburzają wchłanianie leków na Hashimoto. Jeśli chodzi o spożywanie warzyw kapustnych, to nie ma konieczności ich ograniczania w diecie – rzadko bowiem to niedobór jodu jest przyczyna Hashimoto, a dzięki jodowaniu soli kuchennej niedobory zdarzają się rzadko. Warzywa kapustne są źródłem licznych witamin i składników mineralnych, antyoksydantów oraz błonnika – a tych potrzebują osoby chore na Hashimoto. A ze spożycia produktów sojowych wystarczy zrezygnować rano, gdy zażywana jest lewotyroksyna.

U chorych na Hashimoto, u których współwystępuje nietolerancja glutenu czy laktozy, konieczne jest wyeliminowanie tych alergenów z diety. Warto zadbać o odpowiednio wysoką podaż takich związków jak:

  • cynku, którego doskonałymi źródłami w diecie są owoce morza, mięsa, jaja, ryby czy wątroba,
  • kwasów omega-3, które znaleźć można w tłustych rybach morskich,
  • selen, który znaleźć można w pełnoziarnistych produktach zbożowych, kiełkach, zarodkach pszenicy czy orzechach.

Nie należy ponadto zapominać o witaminie D, której źródłem jest skórna synteza pod wpływem promieni słonecznych, a w okresie jesienno-zimowym – suplementacja.

Bibliografia:

  1. Luty J., Bryl E., Choroba Hashimoto – aspekt genetyczny i środowiskowy; Forum Medycyny Rodzinnej 2017, vol 11, nr 1
  2. Nordio M., Basciani S., Efficacy of food suplement in patients with Hashimoto thyroiditis; J Biol Regul Homeost Agents, Jan – Mar 2015

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Twoje włosy zaczęły wypadać? Zobacz, co może być przyczyną

Hormonami tarczycy nie da się wyleczyć otyłości

„Brzuch tarczycowy? Nie ma takiego objawu. Mylimy pojęcia” – mówi endokrynolog Maciej Jędrzejowski

Hormonalne przyczyny nadwagi i otyłości

Dieta przy chorobach tarczycy. Rozmowa z dr Hanną Stolińską

Dieta przy chorobach tarczycy. Rozmowa z dr Hanną Stolińską

Jak powinna wyglądać dieta w chorobach autoimmunologicznych

Dieta przy chorobach autoimmunologicznych. Rozmowa z dr Hanną Stolińską

Co to są fitoestrogeny? Czy mogą być pomocne przy menopauzie?

kobieta

Leptyna, czyli hormon sytości. Co powinnaś o nim wiedzieć? Tłumaczy dietetyczka kliniczna

Nie tylko Hashimoto

„Choroba Hashimoto jest często wymówką dla paru dodatkowych kilogramów czy niechęci do aktywności fizycznej”- mówi dr Jarosław Szymczuk, chirurg i endokrynolog

Skutki uboczne stresu o których warto wiedzieć. Jak reaguje twoje ciało?

Skutki uboczne stresu o których warto wiedzieć. Jak reaguje twoje ciało?

Prolaktyna - normy. Kiedy warto się zbadać i jak odczytać wyniki?

Prolaktyna – normy. Kiedy warto się zbadać i jak odczytać wyniki?

Jak układ hormonalny zmienia się z wiekiem? Wyjaśnia endokrynolog Joanna Ciołek

Badanie TSH wykonywane jest w diagnostyce chorób tarczycy.

Badanie TSH – co to jest i kiedy należy je robić

Lekarz prowadzi leczenie kobiety z nadczynnością tarczycy

Nadczynność tarczycy – jakie są objawy choroby i jak wygląda leczenie?

Kiedy tarczycę trzeba usunąć?

Kiedy tarczycę trzeba usunąć? Wyjaśnia endokrynolog

Kobieta siedzy na krześle, jednocześńie leżąc na stole. Obok niej stoi wazon kwiatów

Podejrzewasz, że masz chorą tarczycę? Zobacz, jakie hormony powinnaś zbadać

kobieta w wannie

Jak podnieść libido przy Hashimoto? Podpowiada Lidia Wójcik z Ogarnij Hashimoto

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Selen a choroba Hashimoto. Dlaczego warto suplementować ten pierwiastek? Tłumaczy farmaceutka

Badania hormonalne u kobiet / rawpixel

Dietetyczka kliniczna o wynikach badań hormonalnych. Na co zwraca uwagę?

kobieta mająca migrenę

Migrena – poznaj objawy, przyczyny i sposoby leczenia

Kobieta trzyma się na szyję, bo ma niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy – jakie są objawy, jak wygląda diagnoza i leczenie

Menopauza a miesiączka

Menopauza a miesiączka

Melatonina / istock

Melatonina a sen. Skutki niedoboru i przedawkowania tego hormonu

Dwie tabletki wyłożone na dłoni/ Pexels

Czy trzeba suplementować kwas foliowy przy antykoncepcji hormonalnej? Wyjaśnia farmaceutka

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę